Interakcje
Dekstrometorfan

Interakcje substancji dekstrometorfan z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Dekstrometorfan, jako substancja czynna o działaniu przeciwkaszlowym, wchodzi w liczne interakcje z innymi lekami, które mogą mieć istotne znaczenie kliniczne. Znajomość tych interakcji jest kluczowa dla zapewnienia bezpieczeństwa farmakoterapii, szczególnie u pacjentów stosujących politerapię. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis najważniejszych interakcji dekstrometorfanu z innymi produktami leczniczymi.¹

Interakcje z inhibitorami MAO

Jedną z najpoważniejszych interakcji dekstrometorfanu jest jego jednoczesne stosowanie z inhibitorami monoaminooksydazy (IMAO). Dekstrometorfanu nie należy stosować równocześnie z lekami z grupy inhibitorów MAO, a także w ciągu 14 dni po zakończeniu leczenia takimi lekami.¹ Jednoczesne podawanie dekstrometorfanu z lekami z grupy inhibitorów IMAO lub z selektywnymi inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) może zwiększać ryzyko wystąpienia toksycznego działania serotoniny tzw. zespołu serotoninowego.²

Zespół serotoninowy objawia się zawrotami głowy, nadpobudliwością mięśniowo-ruchową, znacznym podwyższeniem temperatury ciała, nudnościami, drżeniem mięśni, podwyższeniem ciśnienia tętniczego krwi, innymi oznakami i objawami chorobowymi dotyczącymi funkcji poznawania i świadomości. Może on wystąpić w szczególności u pacjentów, u których wcześniej zastosowano lub stosują obecnie leczenie produktami leczniczymi mającymi wpływ na metabolizm serotoniny.²

Interakcje z inhibitorami CYP2D6

Dekstrometorfan jest metabolizowany przez enzym CYP2D6 i ulega intensywnemu metabolizmowi pierwszego przejścia. Jednoczesne stosowanie silnych inhibitorów enzymu CYP2D6 może zwiększać stężenie dekstrometorfanu w organizmie do poziomu wielokrotnie większego niż prawidłowy.³ Zwiększa to ryzyko występowania toksycznego wpływu dekstrometorfanu (pobudzenia, dezorientacji, drżenia, bezsenności, biegunki i depresji oddechowej) oraz rozwoju zespołu serotoninowego.³

Do silnych inhibitorów enzymu CYP2D6 należą:⁴

• fluoksetyna
• paroksetyna
• chinidyna
• terbinafina

⁴

W przypadku jednoczesnego stosowania z chinidyną stężenie dekstrometorfanu w osoczu może wzrosnąć nawet 20-krotnie, co zwiększa ryzyko występowania działań niepożądanych ze strony ośrodkowego układu nerwowego powiązanych ze stosowaniem tego produktu.⁵

Podobny wpływ na metabolizm dekstrometorfanu wywołują również:⁶

• amiodaron
• flekainid
• propafenon
• sertralina
• bupropion
• metadon
• cynakalcet
• haloperydol
• perfenazyna
• tiorydazyna

⁶

W przypadku konieczności jednoczesnego stosowania inhibitorów CYP2D6 i dekstrometorfanu pacjent musi być monitorowany. Konieczne może być również zmniejszenie dawki dekstrometorfanu.⁷

Interakcje z selektywnymi inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny

Jednoczesne stosowanie dekstrometorfanu z lekami z grupy SSRI może prowadzić do zespołu serotoninowego.⁸ Podobnie jak w przypadku inhibitorów MAO, zespół serotoninowy charakteryzuje się wysoką gorączką, nadciśnieniem, zaburzeniami rytmu serca i innymi objawami neurologicznymi i psychiatrycznymi.

Interakcje z alkoholem

Nie należy spożywać napojów alkoholowych w czasie leczenia produktami zawierającymi dekstrometorfan ze względu na ryzyko nasilenia działania sedatywnego dekstrometorfanu.⁹ Jednoczesne stosowanie substancji o działaniu hamującym na OUN, w tym alkoholu, może prowadzić do wzajemnego nasilenia tego działania.⁹

Dekstrometorfan nasila hamujący wpływ alkoholu na ośrodkowy układ nerwowy.¹⁰ Dlatego w trakcie leczenia nie zaleca się spożywania alkoholu.¹¹

Interakcje z buprenorfiną

Produkty lecznicze zawierające dekstrometorfan należy stosować ostrożnie w przypadku jednoczesnego podawania buprenorfiny, ponieważ może ona zwiększać ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego, choroby mogącej zagrażać życiu.¹²

Interakcje z lekami przeciwbakteryjnymi

Linezolid: obserwowano wystąpienie zespołu serotoninowego podczas jednoczesnego stosowania z dekstrometorfanu bromowodorkiem.¹³

Interakcje z sekretolitykami

Jeżeli dekstrometorfan zostanie zastosowany w skojarzeniu z sekretolitykami u pacjentów z istniejącą chorobą płuc, taką jak mukowiscydoza i rozstrzenie oskrzeli, u których występuje nadmierne wydzielanie śluzu, osłabienie odruchu kaszlowego może doprowadzić do nasilonego zalegania śluzu.¹⁴

Stosowanie produktów zawierających dekstrometorfan jednocześnie z lekami sekretolitycznymi (leki wykrztuśne) może prowadzić do niebezpiecznej kumulacji wydzieliny z powodu osłabionego odruchu kaszlu.¹⁵

Interakcje z metoprololem

Metoprolol jest substratem CYP2D6, wykazano, że metabolizm dekstrometorfanu ulega wydłużeniu, gdy oba leki są podawane jednocześnie.¹⁶

Interakcje z izawukonazolem

Izawukonazol jest umiarkowanym inhibitorem CYP3A4 i łagodnym induktorem CYP2B6. Podczas jednoczesnego podawania z dekstrometorfanem obserwowano zwiększenie AUC i Cmax dekstrometorfanu odpowiednio o 18% i 17%.¹⁷

Interakcje z niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi

W badaniach farmakokinetycznych donoszono, że stężenia w osoczu mogą się zwiększać podczas podawania dekstrometorfanu z celekoksybem, parekoksybem lub waldekoksybem, z powodu hamowania metabolizmu wątrobowego dekstrometorfanu.¹⁸

Jednoczesne stosowanie dekstrometorfanu z lidokainą lub z produktami leczniczymi z grupy NLPZ może nasilać ich działanie przeciwbólowe.¹⁹

Interakcje z sokiem grejpfrutowym

Nie należy przyjmować dekstrometorfanu jednocześnie z sokiem grejpfrutowym lub sokiem z gorzkiej pomarańczy, ponieważ mogą one zwiększać stężenia dekstrometorfanu działając jak inhibitory cytochromu P-450 (CYP2D6 i CYP3A4).²⁰

Interakcje dekstrometorfanu z alkoholem

Interakcje dekstrometorfanu z alkoholem stanowią ważny aspekt bezpieczeństwa farmakoterapii, wymagający szczególnej uwagi ze strony personelu medycznego. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis mechanizmów i konsekwencji tych interakcji.

Mechanizm interakcji dekstrometorfanu z alkoholem

Dekstrometorfan i alkohol etylowy wykazują wzajemne nasilenie działania depresyjnego na ośrodkowy układ nerwowy (OUN). Mechanizm tej interakcji polega na addytywnym lub synergistycznym hamowaniu funkcji OUN przez obie substancje, co może prowadzić do nasilenia działania sedatywnego, a w skrajnych przypadkach do zahamowania czynności oddechowej.²¹

Jednoczesne stosowanie substancji o działaniu hamującym na OUN, w tym alkoholu, może prowadzić do wzajemnego nasilenia tego działania.²² Dekstrometorfan nasila hamujący wpływ alkoholu na ośrodkowy układ nerwowy.²³

Kliniczne konsekwencje interakcji

Interakcja dekstrometorfanu z alkoholem może prowadzić do następujących konsekwencji klinicznych:

• Nasilenie sedacji i senności²⁴
• Zaburzenia koordynacji psychoruchowej²⁵
• Zwiększone ryzyko wypadków podczas prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn²⁶
• Depresja oddechowa (w ciężkich przypadkach)²⁷
• Zwiększenie ryzyka występowania działań niepożądanych ze strony OUN²⁸

Zalecenia dotyczące stosowania

W związku z potencjalnie niebezpiecznymi konsekwencjami interakcji dekstrometorfanu z alkoholem, zaleca się następujące postępowanie:

• Nie należy spożywać napojów alkoholowych w czasie leczenia produktami zawierającymi dekstrometorfan²⁹
• W trakcie leczenia nie zaleca się spożywania alkoholu³⁰
• Należy unikać jednoczesnego spożywania alkoholu³¹
• Należy zachować ostrożność podczas prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn w okresie stosowania dekstrometorfanu³²

Picie alkoholu podczas leczenia produktami zawierającymi paracetamol i dekstrometorfan może również prowadzić do powstawania toksycznego metabolitu paracetamolu wywołującego martwicę komórek wątrobowych, co w następstwie może doprowadzić do niewydolności wątroby.³³

Tabela interakcji dekstrometorfanu

Podsumowanie kliniczne

Dekstrometorfan jako substancja czynna o działaniu przeciwkaszlowym wykazuje liczne, istotne klinicznie interakcje z innymi produktami leczniczymi oraz z alkoholem. Znajomość tych interakcji ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa farmakoterapii.

Szczególnie niebezpieczne jest jednoczesne stosowanie dekstrometorfanu z inhibitorami MAO, selektywnymi inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny oraz silnymi inhibitorami CYP2D6, które mogą prowadzić do zespołu serotoninowego lub znacznego zwiększenia stężenia dekstrometorfanu we krwi, z konsekwencjami w postaci nasilonych działań niepożądanych.

Interakcja dekstrometorfanu z alkoholem przejawia się głównie nasileniem działania depresyjnego na ośrodkowy układ nerwowy, co może prowadzić do nasilonej sedacji, zaburzeń koordynacji psychoruchowej i zwiększonego ryzyka wypadków.

W praktyce klinicznej należy unikać stosowania dekstrometorfanu łącznie z inhibitorami MAO oraz zachować szczególną ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu z innymi lekami wpływającymi na metabolizm serotoniny lub będącymi inhibitorami CYP2D6. W czasie leczenia dekstrometorfanem zaleca się unikanie spożywania alkoholu.

Monitorowanie pacjenta oraz dostosowanie dawkowania leków może być konieczne w przypadku konieczności jednoczesnego stosowania dekstrometorfanu z lekami, z którymi wchodzi on w interakcje. Personel medyczny powinien również informować pacjentów o potencjalnych zagrożeniach związanych z tymi interakcjami oraz sposobach ich unikania.