Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Dekstrometorfan

Wpływ dekstrometorfanu na płodność, ciążę i laktację

Dekstrometorfan jest substancją czynną o działaniu przeciwkaszlowym, występującą w licznych preparatach stosowanych w leczeniu suchego, nieproduktywnego kaszlu. Podczas przepisywania leków zawierających dekstrometorfan kobietom w ciąży bądź karmiącym piersią, lekarz powinien dokładnie rozważyć stosunek potencjalnych korzyści do ryzyka, a także przekazać pacjentce szczegółowe informacje dotyczące bezpieczeństwa stosowania.^{1 2}

Stosowanie w okresie ciąży

Dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania dekstrometorfanu w okresie ciąży są ograniczone i niewystarczające.^{3 4} W związku z tym lekarz powinien poinformować pacjentkę, że leki zawierające dekstrometorfan mogą być stosowane w ciąży wyłącznie w sytuacjach, gdy potencjalne korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla rozwijającego się płodu.⁵

Szczególnie istotne jest, aby poinformować pacjentkę, że stosowanie dekstrometorfanu w końcowym okresie ciąży może prowadzić do wystąpienia zaburzeń czynności oddechowej u noworodka.^{6 7 8}

W przypadku produktu Tussi Drill należy podkreślić, że stosowanie dekstrometorfanu przez kobiety w ostatnim trymestrze ciąży, nawet przy krótkotrwałym leczeniu, bez względu na dawkę, może prowadzić do powstania zespołu odstawienia u noworodków.⁹

Dla niektórych preparatów zawierających dekstrometorfan (np. Gripex FORTE, Gripex Hot Zatoki, Gripex MAX, Grypolek, Grypostop, Agrypin) producent określił jednoznacznie, że ich stosowanie w okresie ciąży jest przeciwwskazane.^{10 11}

Należy również zwrócić uwagę, że wnioski z badań epidemiologicznych dotyczących rozwoju układu nerwowego u dzieci narażonych na działanie paracetamolu (występującego w preparatach złożonych z dekstrometorfanem) in utero są niejednoznaczne.^{12 13}

W przypadku produktu Vicks MedDex wyniki badań epidemiologicznych ograniczonej populacji nie wykazały zwiększonej liczby przypadków wad rozwojowych u dzieci narażonych na działanie dekstrometorfanu w okresie prenatalnym, jednak czas i okres stosowania dekstrometorfanu nie są wystarczająco udokumentowane.¹⁴

Stosowanie w okresie karmienia piersią

W przypadku stosowania dekstrometorfanu w okresie laktacji, lekarz musi przekazać pacjentce jasne informacje dotyczące potencjalnego ryzyka dla karmionego piersią dziecka. Większość preparatów zawierających dekstrometorfan jest przeciwwskazana w okresie karmienia piersią lub nie zaleca się ich stosowania w tym czasie.^{15 16 17}

Głównym uzasadnieniem dla takiego podejścia jest fakt, że nie można jednoznacznie wykluczyć wystąpienia depresji oddechowej u niemowląt.^{18 19}

W przypadku produktu Tussidex opisano, że dekstrometorfan przenika do mleka, a u niemowląt karmionych piersią przez matki stosujące tę substancję może wystąpić obniżenie ciśnienia krwi i zatrzymanie oddychania.²⁰

W dokumentacji produktu Tussi Drill odnotowano kilka przypadków obniżenia napięcia mięśniowego i zatrzymania oddychania u niemowląt w następstwie przyjęcia przez ich karmiące matki preparatów przeciwkaszlowych o działaniu ośrodkowym w dawkach większych niż terapeutyczne.²¹

W przypadku niektórych produktów (np. Acodin 150 Junior, Acodin Duo, Tussifortin) dokumentacja wskazuje, że nie wiadomo, czy dekstrometorfan lub jego metabolity przenikają do mleka kobiecego, dlatego nie zaleca się ich stosowania w okresie karmienia piersią.^{22 23 24}

W przypadku złożonych preparatów zawierających dodatkowo pseudoefedrynę i triprolidynę (np. Actifed), lekarz powinien poinformować pacjentkę, że substancje te przenikają do mleka ludzkiego i mogą powodować zwiększenie ciśnienia krwi, zatrzymanie oddychania, nadmierne pobudzenie lub podrażnienie u noworodków.²⁵

W rzadkich przypadkach, gdy lekarz rozważa zastosowanie dekstrometorfanu u kobiety karmiącej piersią, powinien dokładnie przeanalizować stosunek potencjalnych korzyści do ryzyka i przekazać pacjentce szczegółowe informacje o możliwych zagrożeniach dla dziecka.²⁶

Wpływ na płodność

Dane dotyczące wpływu dekstrometorfanu na płodność są ograniczone. W przypadku większości preparatów zawierających tę substancję brakuje danych klinicznych na ten temat.^{27 28 29 30}

Według dokumentacji produktu Acodin, dotychczasowe dane niekliniczne nie wskazują na niekorzystny wpływ dekstrometorfanu na płodność.³¹ Podobne informacje zawiera charakterystyka produktu Vicks MedDex, która wskazuje, że brak jest danych dotyczących wpływu dekstrometorfanu na płodność u ludzi, a dane niekliniczne nie wskazują na niekorzystny wpływ na płodność.³²

W dokumentacji produktu Tussi Drill zaznaczono, że z powodu braku danych nie można wykluczyć potencjalnego ryzyka dla płodności.³³

Podsumowanie informacji dla lekarzy

Podczas konsultacji lekarskiej z kobietą w ciąży lub karmiącą piersią, której przepisywany jest lek zawierający dekstrometorfan, lekarz powinien przekazać następujące informacje:

• Dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania dekstrometorfanu w ciąży są ograniczone, a lek może być stosowany tylko wtedy, gdy potencjalne korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla płodu³⁴
• Stosowanie dekstrometorfanu w końcowym okresie ciąży może spowodować depresję oddechową u noworodka³⁵
• Stosowanie dekstrometorfanu w okresie karmienia piersią jest najczęściej przeciwwskazane ze względu na ryzyko wystąpienia depresji oddechowej, obniżenia ciśnienia krwi i innych niekorzystnych efektów u niemowlęcia^{36 37}
• Dane dotyczące wpływu dekstrometorfanu na płodność są ograniczone, jednak dotychczasowe dane niekliniczne nie wskazują na niekorzystny wpływ³⁸

Dodatkowo lekarz powinien zwrócić uwagę na skład preparatu złożonego, ponieważ inne substancje czynne (np. pseudoefedryna, triprolidyna) mogą stwarzać dodatkowe zagrożenia dla kobiet w ciąży lub karmiących piersią.³⁹