Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Dekstrometorfan

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania substancji – Dekstrometorfan

Dekstrometorfan to substancja czynna o działaniu przeciwkaszlowym, szeroko stosowana w wielu produktach leczniczych dostępnych na rynku. Poniżej przedstawiono szczegółowe dane przedkliniczne odnoszące się do bezpieczeństwa stosowania tej substancji, opracowane na podstawie charakterystyk produktów leczniczych zawierających dekstrometorfan.¹

Toksyczność ostra

Badania toksyczności ostrej wykazały, że wartości LD50 dekstrometorfanu bromowodorku wynoszą:

• 165 mg/kg masy ciała po podaniu doustnym u myszy
• 350 mg/kg masy ciała po podaniu doustnym u szczurów
• 336 mg/kg masy ciała po podaniu doustnym u świnek morskich

²

Bardzo duże dawki dekstrometorfanu bromowodorku (1,5 g na dobę) powodowały objawy takie jak:

• Pobudzenie
• Łagodna ataksja (niezborność ruchów)
• Trudności w mówieniu
• Upośledzenie oddychania

³

Co istotne, przyjęcie 100-krotnej zwykle stosowanej dawki dekstrometorfanu bromowodorku nie spowodowało zgonu zwierząt doświadczalnych.⁴

Toksyczność przewlekła i podprzewlekła

Przeprowadzono badania toksyczności przewlekłej dekstrometorfanu bromowodorku, w których zastosowano różne dawki (0,1; 1; 10; 100 mg/kg masy ciała) przez różne okresy:

• 13 tygodni u szczurów
• 27 tygodni u szczurów
• 14 tygodni u psów

⁵

Wyniki tych badań wykazały jedynie spadek masy ciała zwierząt o 10-20% u osobników przyjmujących najwyższą dawkę (100 mg/kg mc.) przez okres 13 tygodni.⁶

Dodatkowo badania dotyczące podprzewlekłej i przewlekłej toksyczności u psów i szczurów nie wykazały działania toksycznego zależnego od substancji.⁷

Mutagenność i genotoksyczność

Dane dotyczące potencjalnego działania mutagennego dekstrometorfanu są niejednoznaczne:

• Testy bakteryjne dotyczące działania mutagennego bromowodorku dekstrometorfanu dawały wynik negatywny⁸
• Badania in vitro i in vivo ze strukturalnie analogicznymi substancjami czynnymi nie wykazały klinicznie znaczącego działania genotoksycznego⁹
• W przypadku niektórych produktów stwierdzono brak wystarczających danych, aby jednoznacznie ustalić, czy dekstrometorfan wykazuje działania mutagenne¹⁰

Działanie rakotwórcze

W zakresie potencjalnego działania rakotwórczego dekstrometorfanu:

• Nie są dostępne długoterminowe badania na zwierzętach dotyczące działania rakotwórczego¹¹
• W niektórych źródłach wskazuje się na brak wystarczających informacji o rakotwórczym działaniu dekstrometorfanu, chociaż działania stwierdzane w badaniach na zwierzętach nie były wiązane z działaniem dekstrometorfanu¹²

Wpływ na rozrodczość i teratogenność

Badania nad wpływem dekstrometorfanu na rozrodczość wykazały, że:

• Badania nad embriotoksycznością, toksycznością przed- i poporodową i płodnością u szczurów dawały wynik negatywny do dawki 50 mg/kg/dobę¹³
• Jednakże w wielu charakterystykach produktów leczniczych wskazuje się na brak wystarczających danych, aby jednoznacznie ustalić, czy dekstrometorfan wykazuje działanie teratogenne^{14 15}

Podobnie, dane dotyczące wpływu dekstrometorfanu na płodność są niewystarczające – w wielu charakterystykach produktów leczniczych wskazuje się na brak danych pozwalających ustalić, czy dekstrometorfan zaburza płodność.^{16 17}

Interakcje z innymi układami organizmu

Warto zwrócić uwagę na potencjalne interakcje dekstrometorfanu z innymi układami organizmu. Przykładowo, dane z badań in vitro oraz na zwierzętach wskazują, że wodny wyciąg z Melissa officinalis L., folium (liść melisy) może hamować aktywność hormonu tyreotropowego (TSH), ale kliniczne znaczenie tego zjawiska pozostaje nieznane.¹⁸

Ogólna ocena bezpieczeństwa

Na podstawie całokształtu dostępnych danych przedklinicznych ocenia się, że:

• Dostępne dane niekliniczne uzyskane na podstawie badań na zwierzętach dotyczących bezpieczeństwa stosowania nie ujawniają szczególnego zagrożenia dla człowieka^{19 20}
• Dane niekliniczne wynikające z badań farmakologicznych dotyczących bezpieczeństwa, badań toksyczności po podaniu wielokrotnym i genotoksyczności nie ujawniają żadnego szczególnego zagrożenia dla ludzi²¹
• Wyniki badań nieklinicznych nie wskazują na znaczące zagrożenie dla ludzi²²

Podsumowując, dostępne dane przedkliniczne wskazują na względne bezpieczeństwo stosowania dekstrometorfanu, jednakże w niektórych obszarach (takich jak działanie teratogenne, rakotwórcze czy wpływ na płodność) dane naukowe są ograniczone i wymagają dalszych badań.^{23 24}