Interakcje leku
Gastrostad 20 mg

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Pantoprazol, jako inhibitor pompy protonowej (IPP), wywiera silny i długotrwały wpływ na hamowanie wydzielania kwasu solnego w żołądku, co może prowadzić do licznych interakcji z innymi lekami. Interakcje te dotyczą głównie leków, których wchłanianie jest zależne od pH żołądka, oraz leków metabolizowanych przez te same układy enzymatyczne co pantoprazol.¹

Interakcje z lekami o wchłanianiu zależnym od pH

Pantoprazol może znacząco wpływać na biodostępność leków, których wchłanianie jest zależne od kwaśnego środowiska żołądka. W wyniku podniesienia pH żołądka przez pantoprazol, absorpcja tych leków może być istotnie zaburzona.²

Do leków, których biodostępność może być zmniejszona przy jednoczesnym stosowaniu z pantoprazolem, należą:

• Leki przeciwgrzybicze z grupy azoli: ketokonazol, itrakonazol, pozakonazol³
• Erlotynib – inhibitor kinazy tyrozynowej⁴

Interakcje z inhibitorami proteazy HIV

Szczególną uwagę należy zwrócić na jednoczesne stosowanie pantoprazolu z inhibitorami proteazy HIV. Ze względu na znaczne zmniejszenie biodostępności inhibitorów proteazy HIV zależnych od kwaśnego pH (np. atazanawir), nie zaleca się ich jednoczesnego stosowania z pantoprazolem.⁵

W przypadku gdy skojarzenie inhibitorów proteazy HIV z pantoprazolem jest konieczne, należy:

• Prowadzić dokładną obserwację kliniczną (np. monitorować miano wirusa)⁶
• Nie przekraczać dawki dobowej 20 mg pantoprazolu⁷
• Rozważyć dostosowanie dawki inhibitora proteazy HIV⁸

Interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi pochodnymi kumaryny

Chociaż jednoczesne podawanie pantoprazolu z warfaryną lub fenprokumonem nie wpływa bezpośrednio na farmakokinetykę tych leków, zaobserwowano przypadki wzrostu wartości INR i wydłużenia czasu protrombinowego u pacjentów otrzymujących inhibitory pompy protonowej jednocześnie z tymi lekami przeciwzakrzepowymi.⁹

Takie zmiany mogą prowadzić do nieprawidłowego krwawienia, a w skrajnych przypadkach nawet do zgonu. Z tego powodu pacjenci leczeni pantoprazolem w skojarzeniu z warfaryną lub fenprokumonem wymagają regularnego monitorowania wartości INR i czasu protrombinowego.¹⁰

Interakcje z metotreksatem

U pacjentów leczonych dużymi dawkami metotreksatu (np. 300 mg), jednoczesne stosowanie inhibitorów pompy protonowej może prowadzić do zwiększenia stężenia metotreksatu w organizmie. W przypadku pacjentów z chorobą nowotworową lub łuszczycą, przyjmujących duże dawki metotreksatu, należy rozważyć czasowe przerwanie leczenia pantoprazolem.¹¹

Interakcje związane z układem cytochromu P-450

Pantoprazol jest w znaczącym stopniu metabolizowany w wątrobie przez układ enzymatyczny cytochromu P-450. Głównym szlakiem metabolicznym jest demetylacja przy udziale enzymu CYP2C19, natomiast inne szlaki obejmują utlenianie z udziałem CYP3A4.¹²

Badania interakcji z lekami metabolizowanymi przez ten sam układ enzymatyczny (takimi jak karbamazepina, diazepam, glibenklamid, nifedypina oraz doustne środki antykoncepcyjne zawierające lewonorgestrel i etynyloestriadol) nie wykazały klinicznie istotnych interakcji.¹³

Nie można jednak całkowicie wykluczyć możliwości interakcji pantoprazolu z innymi lekami lub związkami chemicznymi, które są metabolizowane przez ten sam układ enzymów.¹⁴

Wyniki badań wskazują, że pantoprazol nie wpływa na metabolizm substancji aktywnych metabolizowanych przez:

• CYP1A2 (np. kofeina, teofilina)¹⁵
• CYP2C9 (np. piroksykam, diklofenak, naproksen)¹⁶
• CYP2D6 (np. metoprolol)¹⁷
• CYP2E1 (np. etanol)¹⁸

Pantoprazol nie koliduje także z zależnym od p-glikoproteiny wchłanianiem digoksyny.¹⁹

Inne interakcje lekowe

Nie stwierdzono występowania istotnych klinicznie interakcji między pantoprazolem a jednocześnie stosowanymi środkami zobojętniającymi kwas solny w żołądku.²⁰

Badania interakcji pantoprazolu z antybiotykami (klarytromycyną, metronidazolem, amoksycyliną) również nie wykazały występowania klinicznie istotnych interakcji.²¹

Interakcje z inhibitorami i induktorami CYP2C19

Inhibitory CYP2C19 (np. fluwoksamina) mogą zwiększać ekspozycję ogólnoustrojową na pantoprazol. U pacjentów leczonych długotrwale dużymi dawkami pantoprazolu lub u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby należy rozważyć zmniejszenie dawki pantoprazolu.²²

Induktory CYP2C19 i CYP3A4 (takie jak ryfampicyna i ziele dziurawca zwyczajnego – Hypericum perforatum) mogą zmniejszać stężenie pantoprazolu w osoczu, co może prowadzić do zmniejszenia skuteczności leczenia.²³

Interakcje pantoprazolu z alkoholem

Mimo że w dostępnych danych z charakterystyki produktu leczniczego Gastrostad nie ma bezpośrednich informacji o interakcjach pantoprazolu z alkoholem, warto uwzględnić kilka istotnych aspektów tego połączenia:

Etanol sam w sobie jest metabolizowany głównie przez enzymy CYP2E1, a pantoprazol, jak potwierdzają badania, nie wpływa na metabolizm substancji metabolizowanych przez ten izoenzym.²⁴ Teoretycznie zatem pantoprazol nie powinien wpływać na metabolizm alkoholu.

Należy jednak pamiętać, że:

• Alkohol może drażniąco działać na błonę śluzową żołądka, co może częściowo antagonizować ochronne działanie pantoprazolu na śluzówkę
• Alkohol może nasilać działanie niektórych leków oddziałujących na ośrodkowy układ nerwowy, które pacjent może przyjmować jednocześnie z pantoprazolem
• Przewlekłe spożywanie alkoholu może indukować enzymy metabolizujące leki, co potencjalnie może wpływać na metabolizm pantoprazolu u osób regularnie spożywających alkohol

Z perspektywy klinicznej zaleca się ostrożność przy jednoczesnym spożywaniu alkoholu i przyjmowaniu pantoprazolu, szczególnie u pacjentów z chorobami przewodu pokarmowego, w tym chorobą wrzodową oraz refluksem żołądkowo-przełykowym, gdyż alkohol może zaostrzać objawy tych schorzeń.

Tabela interakcji pantoprazolu z innymi lekami