owrzodzenie dwunastnicy wywołane przez nieselektywne niesteroidowe leki przeciwzapalne
Wskazanie

Owrzodzenie dwunastnicy wywołane przez nieselektywne niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) to poważne powikłanie stosowania tej grupy leków. NLPZ, takie jak ibuprofen, diklofenak czy naproksen, hamują produkcję prostaglandyn, co prowadzi do osłabienia mechanizmów ochronnych błony śluzowej przewodu pokarmowego, a w konsekwencji do powstawania owrzodzeń. Ryzyko to jest szczególnie wysokie u pacjentów starszych, z wywiadem choroby wrzodowej, przyjmujących jednocześnie kortykosteroidy lub antykoagulanty, a także u osób zakażonych Helicobacter pylori.

W leczeniu owrzodzeń dwunastnicy wywołanych przez NLPZ kluczowe jest odstawienie lub zamiana leku na selektywny inhibitor COX-2 (np. Celebrex). Podstawę farmakoterapii stanowią inhibitory pompy protonowej (IPP), takie jak Controloc (pantoprazol), Nolpaza (pantoprazol), Nexium (esomeprazol), Helides (esomeprazol) czy Lanzul (lanzoprazol). W przypadkach zakażenia H. pylori konieczne jest wdrożenie eradykacji zgodnie z aktualnymi schematami. W ciężkich przypadkach można zastosować sukralfat (Venter) lub mizoprostol (Cytotec).

Trudności w leczeniu owrzodzeń wywołanych przez NLPZ wynikają często z konieczności kontynuacji terapii przeciwbólowej lub przeciwzapalnej u pacjentów z chorobami reumatologicznymi czy ortopedycznymi. Wyzwaniem jest osiągnięcie równowagi między efektywnym leczeniem choroby podstawowej a ochroną przewodu pokarmowego. Dodatkowym problemem jest niski poziom współpracy pacjentów w zakresie stosowania leków gastroprotekcyjnych, zwłaszcza gdy nie odczuwają oni dolegliwości. Powikłania krwotoczne owrzodzeń stanowią najpoważniejsze zagrożenie i mogą wymagać pilnej interwencji endoskopowej lub chirurgicznej.

W profilaktyce u pacjentów z grupy wysokiego ryzyka, którzy muszą przyjmować NLPZ, zaleca się rutynowe stosowanie IPP (np. Controloc, IPP Teva, Anesteloc), zamianę na koksyby (Aclexa, Celebrex) lub zastosowanie preparatów łączonych NLPZ z IPP lub prostaglandynami. Kluczowym elementem jest również edukacja pacjenta dotycząca objawów alarmowych (ból brzucha, czarne stolce, wymioty) wymagających natychmiastowej konsultacji lekarskiej.