Interakcje
Ranitydyna
Ranitydyna, jako antagonista receptorów H₂, wpływa na farmakokinetykę wielu leków poprzez mechanizmy takie jak zmiana pH soku żołądkowego, konkurencja w wydzielaniu kanalikowym oraz interakcje z enzymami metabolizującymi. W dawkach terapeutycznych nie nasila metabolizmu leków metabolizowanych przez cytochrom P450 (np. diazepam, lidokaina, fenytoina, propranolol, teofilina). Jednak duże dawki ranitydyny, stosowane np. w zespole Zollingera-Ellisona, mogą zmniejszać wydalanie prokainamidu i N-acetyloprokainamidu, zwiększając ich stężenia w osoczu. Zmiana pH żołądka pod wpływem ranitydyny zwiększa biodostępność triazolamu, midazolamu i glipizydu, a zmniejsza wchłanianie ketokonazolu, atazanawiru, delawirydyny i gefitynibu, co wymaga odpowiedniej modyfikacji dawkowania. Szczególnie istotna jest interakcja z erlotynibem, gdzie dawka 300 mg ranitydyny obniża AUC erlotynibu o 33% i Cmax o 54%, co można zminimalizować stosując erlotynib 2 godziny przed lub 10 godzin po ranitydynie w dawce 150 mg dwa razy dziennie.
Interakcje ranitydyny z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Ranitydyna, jako substancja blokująca receptory H₂, może wpływać na wchłanianie, metabolizm lub wydalanie nerkowe innych leków. Zmieniona farmakokinetyka w wyniku interakcji może powodować konieczność modyfikacji dawkowania leków lub nawet przerwania leczenia w niektórych przypadkach.12
Mechanizmy interakcji
Interakcje ranitydyny z innymi lekami mogą być powodowane przez różne mechanizmy, które można sklasyfikować w następujący sposób:3
Hamowanie układu oksygenaz związanego z cytochromem P-450
Ranitydyna w zalecanych dawkach terapeutycznych nie nasila działania leków, które są metabolizowane przez ten układ enzymatyczny, takich jak:4
- diazepam
- lidokaina
- fenytoina
- propranolol
- teofilina
5
Konkurencja w ramach nerkowego wydzielania kanalikowego
Ponieważ ranitydyna jest częściowo eliminowana przez system kationowy, może wpływać na klirens innych leków eliminowanych tą samą drogą. Szczególnie duże dawki ranitydyny (np. takie jak stosowane w leczeniu zespołu Zollingera-Ellisona) mogą zmniejszać wydalanie prokainamidu i N-acetyloprokainamidu, powodując zwiększenie stężenia tych leków w osoczu.6
Zmiana pH w żołądku
Biodostępność niektórych leków może ulec istotnej zmianie ze względu na podniesienie pH soku żołądkowego wywołane przez ranitydynę. Efekt ten może prowadzić do:7
- Zwiększenia wchłaniania niektórych leków, takich jak:
- triazolam
- midazolam
- glipizyd
- Zmniejszenia wchłaniania innych leków, takich jak:
- ketokonazol
- atazanawir
- delawirydyna
- gefitynib
8
Interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi
Istnieją doniesienia o wydłużeniu czasu protrombinowego u pacjentów przyjmujących jednocześnie ranitydynę i pochodne kumaryny, takie jak warfaryna. Ze względu na wąski indeks terapeutyczny tych leków, zaleca się ścisłe monitorowanie czasu protrombinowego podczas jednoczesnego stosowania z ranitydyną.910
Szczególne interakcje lekowe
Interakcja z sukralfatem
Podczas równoczesnego stosowania sukralfatu w dużych dawkach (2 g) może dojść do zmniejszonego wchłaniania ranitydyny. Ta interakcja może być uniknięta poprzez zastosowanie sukralfatu co najmniej 2 godziny po przyjęciu ranitydyny.1112
Interakcja z erlotynibem
Jednoczesne podawanie ranitydyny w dawce 300 mg i erlotynibu powoduje zmniejszenie ekspozycji na erlotynib [AUC] oraz obniżenie jego maksymalnego stężenia [Cmax] odpowiednio o 33% i 54%. Interakcja ta może zostać zminimalizowana, gdy erlotynib podawany jest naprzemiennie z ranitydyną – na 2 godziny przed podaniem lub 10 godzin po podaniu ranitydyny stosowanej w dawce 150 mg dwa razy na dobę. W takim przypadku ekspozycja na erlotynib [AUC] oraz stężenie maksymalne [Cmax] zmniejszają się w znacznie mniejszym stopniu – odpowiednio o około 15% i 17%.13
Brak interakcji
Nie stwierdzono klinicznie istotnych interakcji między ranitydyną a następującymi lekami:1415
- amoksycylina
- metronidazol
Interakcje z alkoholem
W przypadku równoczesnego spożywania alkoholu i ranitydyny należy uwzględnić kilka ważnych aspektów oddziaływania tych substancji:
- Ranitydyna nie wpływa bezpośrednio na metabolizm alkoholu, ponieważ nie hamuje dehydrogenazy alkoholowej
- Alkohol może pogarszać stan choroby wrzodowej, w związku z czym może osłabiać efekt terapeutyczny ranitydyny
- Spożywanie alkoholu może nasilać działania niepożądane ze strony układu pokarmowego
- Jednoczesne spożywanie alkoholu może nasilać działanie leków oddziałujących na ośrodkowy układ nerwowy (np. benzodiazepiny), które mogą wchodzić w interakcje z ranitydyną
Z tych powodów zaleca się pacjentom unikanie spożywania alkoholu podczas terapii ranitydyną, szczególnie w przypadku leczenia choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy.
Tabela interakcji ranitydyny z innymi lekami
| Lek / grupa leków | Mechanizm interakcji | Efekt kliniczny | Poziom znaczenia | Zalecenia |
|---|---|---|---|---|
| Pochodne kumaryny (warfaryna) | Nie w pełni wyjaśniony | Możliwe wydłużenie czasu protrombinowego | Umiarkowany | Ścisłe monitorowanie czasu protrombinowego |
| Prokainamid, N-acetyloprokainamid | Konkurencja w wydzielaniu kanalikowym | Zmniejszone wydalanie, zwiększone stężenie w osoczu | Umiarkowany | Monitorowanie stężenia leków, potencjalne zmniejszenie dawki |
| Triazolam, midazolam, glipizyd | Zmiana pH w żołądku | Zwiększone wchłanianie, większa biodostępność | Umiarkowany | Możliwa konieczność zmniejszenia dawki tych leków |
| Ketokonazol, atazanawir, delawirydyna, gefitynib | Zmiana pH w żołądku | Zmniejszone wchłanianie, mniejsza biodostępność | Wysoki | Unikać jednoczesnego stosowania lub zmienić schemat dawkowania |
| Erlotynib | Zmiana pH w żołądku | Zmniejszona ekspozycja (AUC) o 33% i Cmax o 54% | Wysoki | Podawać erlotynib 2h przed lub 10h po ranitydynie |
| Sukralfat | Wiązanie z ranitydyną w przewodzie pokarmowym | Zmniejszone wchłanianie ranitydyny | Umiarkowany | Zachować co najmniej 2h odstęp między lekami |
| Diazepam, lidokaina, fenytoina, propranolol, teofilina | Metabolizm przez cytochrom P450 | Brak istotnego wpływu na metabolizm | Niski | Brak specjalnych zaleceń |
| Amoksycylina, metronidazol | – | Brak istotnych interakcji | Niski | Brak specjalnych zaleceń |
| Alkohol | Działanie drażniące alkoholu na błonę śluzową żołądka | Możliwe osłabienie efektu terapeutycznego ranitydyny | Umiarkowany | Unikać spożywania alkoholu podczas terapii |
Dodatkowe informacje o interakcjach
Poza wymienionymi wyżej interakcjami, warto zwrócić uwagę na kilka dodatkowych informacji dotyczących farmakokinetyki ranitydyny:16
- Ranitydyna może hamować metabolizm:
- glipizydu
- glibenklamidu
- metoprololu
- midazolamu
- nifedypiny
- fenytoiny – może zwiększać ryzyko ataksji
- teofiliny
- Leki zobojętniające oraz pokarm nie wpływają istotnie na parametry farmakokinetyczne ranitydyny, choć mogą wydłużać czas niezbędny do osiągnięcia stężenia maksymalnego w osoczu17
- Palenie tytoniu może zmniejszać skuteczność ranitydyny18
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje
- Przeciwwskazania stosowania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania