Dawkowanie i sposób podawania
Ranitydyna

Dawkowanie i sposób podawania ranitydyny – wprowadzenie

Ranitydyna jest antagonistą receptorów histaminowych H2, stosowanym w leczeniu schorzeń związanych z nadmiernym wydzielaniem kwasu solnego w żołądku. Dawkowanie ranitydyny różni się w zależności od postaci farmaceutycznej, wskazania klinicznego oraz indywidualnych cech pacjenta. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące dawkowania ranitydyny w różnych postaciach oraz wskazaniach, które są istotne przy prowadzeniu wywiadu medycznego z pacjentem.¹

Dawkowanie u dorosłych

Tabletki powlekane

W zależności od wskazania i dostępnej dawki, tabletki ranitydyny stosuje się następująco:

• Choroba wrzodowa dwunastnicy i łagodna postać choroby wrzodowej żołądka: 150 mg dwa razy na dobę lub 300 mg jednorazowo przed snem. Leczenie trwa zwykle 4 tygodnie, w przypadku niepełnego wygojenia można przedłużyć do 8 tygodni.²
• Owrzodzenia wywołane przez niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ): 150 mg dwa razy na dobę lub 300 mg jednorazowo przed snem przez okres 8-12 tygodni.³
• Zapobieganie owrzodzeniom dwunastnicy podczas leczenia NLPZ: 150 mg dwa razy na dobę.⁴
• Choroba wrzodowa dwunastnicy związana z zakażeniem Helicobacter pylori: 300 mg jednorazowo przed snem lub 150 mg dwa razy na dobę w połączeniu z amoksycyliną (750 mg trzy razy na dobę) i metronidazolem (500 mg trzy razy na dobę) przez 2 tygodnie, a następnie ranitydynę przez kolejne 2 tygodnie.⁵
• Leczenie podtrzymujące: 150 mg przed snem u pacjentów dobrze reagujących na krótkotrwałe leczenie, szczególnie z chorobą wrzodową w wywiadzie.⁶
• Owrzodzenie pooperacyjne: 150 mg dwa razy na dobę przez 4 tygodnie, w razie potrzeby przedłużenie o kolejne 4 tygodnie.⁷
• Refluks żołądkowo-przełykowy: 150 mg dwa razy na dobę przez 2 tygodnie, z możliwością przedłużenia o kolejne 2 tygodnie.⁸
• Refluksowe zapalenie przełyku: 150 mg dwa razy na dobę lub 300 mg jednorazowo przed snem przez okres do 8-12 tygodni. W przypadkach umiarkowanego lub ciężkiego zapalenia dawkę można zwiększyć do 150 mg cztery razy na dobę przez 12 tygodni.⁹
• Zespół Zollingera-Ellisona: 150 mg trzy razy na dobę, z możliwością zwiększenia dawki. Dawki do 6 g na dobę były dobrze tolerowane.¹⁰
• Nawracające dolegliwości dyspeptyczne: 150 mg dwa razy na dobę przez 6 tygodni.¹¹
• Zapobieganie zespołowi Mendelsona: 150 mg 2 godziny przed znieczuleniem ogólnym oraz najlepiej 150 mg poprzedniego wieczora; w położnictwie 150 mg co 6 godzin od początku porodu.¹²

Tabletki musujące

Dla preparatu Ranigast Fast (150 mg) stosuje się następujące dawkowanie:

• Dorośli i młodzież powyżej 16 lat: 1 tabletka na dobę, maksymalnie po 1 tabletce dwa razy w ciągu doby.¹³
• Sposób podawania: Tabletkę należy rozpuścić w ½ szklanki wody, poczekać do całkowitego rozpuszczenia, a następnie wypić przygotowany roztwór.¹⁴

Tabletki w mniejszej dawce (75 mg)

Dla preparatu Ranigast Pro (75 mg) i Ranisan (75 mg) stosuje się następujące dawkowanie:

• Dorośli i młodzież powyżej 16 lat: 1 tabletka (75 mg). Jeśli dolegliwości utrzymują się dłużej niż 1 godzinę lub nawracają, można przyjąć następną tabletkę. Maksymalna dobowa dawka wynosi 150 mg (2 tabletki).^{15 16}
• Czas stosowania: Nie dłużej niż 2 tygodnie bez konsultacji lekarskiej. W przypadku preparatu Ranisan 75 mg nie dłużej niż 5 dni bez konsultacji lekarskiej.^{17 18}

Roztwór do infuzji

Dla preparatu Ranigast (0,5 mg/ml) stosuje się następujące dawkowanie:

• Podanie dożylne: 50 mg ranitydyny we wlewie kroplowym trwającym 15-20 minut (z szybkością 5-7 ml/min). W razie konieczności wlew można powtarzać co 6-8 godzin.¹⁹
• Ciągły wlew dożylny: Z szybkością 6,25 mg/godzinę.²⁰
• Dawkowanie: Nie należy przekraczać dawki 400 mg/dobę. Po uzyskaniu poprawy leczenie można kontynuować postacią doustną ranitydyny.²¹

Roztwór do wstrzykiwań

Dla preparatu Solvertyl (25 mg/ml) stosuje się następujące dawkowanie:

• Wstrzyknięcie dożylne: 50 mg ranitydyny w powolnym (trwającym ponad 2 minuty) wstrzyknięciu, po rozcieńczeniu zawartości ampułki do objętości 20 ml; wstrzyknięcie można powtarzać co 6-8 godzin.²²
• Infuzja dożylna: 50 mg ranitydyny w infuzji dożylnej trwającej 2 godziny, podawanej z szybkością 25 mg/godz.; infuzję można powtarzać co 6-8 godzin.²³
• Wstrzyknięcie domięśniowe: 50 mg ranitydyny co 6-8 godzin (rozcieńczenie zawartości ampułki nie jest konieczne).²⁴

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci z niewydolnością nerek

U pacjentów z niewydolnością nerek (klirens kreatyniny mniejszy niż 50 ml/min) dochodzi do zaburzenia wydalania ranitydyny i zwiększenia jej stężenia w osoczu. Zalecane są następujące modyfikacje dawkowania:

• Postać doustna: Dobowa dawka ranitydyny wynosi 150 mg, podawanych wieczorem przed snem lub w dawkach podzielonych.^{25 26}
• Roztwór do infuzji: Zaleca się zmniejszenie dawki o połowę lub podawanie 50 mg ranitydyny co 18-24 godziny. W razie konieczności produkt leczniczy można podawać co 12 godzin lub częściej.²⁷
• Roztwór do wstrzykiwań: Ranitydynę w postaci roztworu do wstrzykiwań należy podawać w dawkach po 25 mg.²⁸
• Pacjenci dializowani: U pacjentów przewlekle dializowanych należy podać ranitydynę w dawce 150 mg bezpośrednio po dializie.^{29 30}

Dawkowanie u dzieci i młodzieży

Dawkowanie ranitydyny u dzieci i młodzieży jest zróżnicowane w zależności od wieku, masy ciała i wskazania:

• Dzieci w wieku 12 lat i starsze: Stosuje się dawkowanie jak u dorosłych.³¹
• Dzieci w wieku od 3 do 11 lat i o masie ciała powyżej 30 kg:
  • Leczenie zaostrzenia choroby wrzodowej żołądka: od 4 mg/kg/dobę do 8 mg/kg/dobę w dwóch dawkach podzielonych, maksymalnie 300 mg ranitydyny na dobę, przez okres 4 tygodni (z możliwością przedłużenia o kolejne 4 tygodnie).³²
  • Refluks żołądkowo-przełykowy: od 5 mg/kg/dobę do 10 mg/kg/dobę w dwóch dawkach podzielonych, maksymalnie 600 mg (dla dzieci o większej masie ciała i młodzieży z ciężkimi objawami).³³
• Noworodki: Bezpieczeństwo i skuteczność stosowania u noworodków nie zostały określone.³⁴

Limity wiekowe stosowania

W zależności od preparatu istnieją różne ograniczenia wiekowe:

• Ranigast Fast, Ranigast Max, Ranigast Pro, Ranigast: Nie stosować u dzieci i młodzieży w wieku poniżej 16 lat.^{35 36}
• Ranisan 75 mg: Bez konsultacji lekarza może być stosowany u dorosłych powyżej 18 roku życia, po konsultacji lekarza może być stosowany u młodzieży powyżej 16 roku życia.³⁷

Szczegółowa tabela dawkowania ranitydyny

^{38 39 40 41}

Sposób podawania w zależności od postaci farmaceutycznej

Ranitydyna dostępna jest w różnych postaciach farmaceutycznych, co wiąże się z różnymi sposobami podawania:

Postaci doustne

• Tabletki powlekane: Należy połykać w całości, popijając niewielką ilością wody. Nie ma konieczności przyjmowania z jedzeniem.^{42 43}
• Tabletki musujące: Tabletkę należy rozpuścić w ½ szklanki wody, poczekać do całkowitego rozpuszczenia, a następnie wypić przygotowany roztwór.⁴⁴

Postaci pozajelitowe

Ranitydyna w postaci roztworu do infuzji i wstrzykiwań podawana jest następującymi drogami:

• Podanie dożylne:
  • Wlew kroplowy trwający 15-20 minut z szybkością 5-7 ml/min (Ranigast 0,5 mg/ml).⁴⁵
  • Powolne wstrzyknięcie trwające ponad 2 minuty, po rozcieńczeniu zawartości ampułki do objętości 20 ml (Solvertyl 25 mg/ml).⁴⁶
  • Infuzja trwająca 2 godziny, podawana z szybkością 25 mg/godz. (Solvertyl 25 mg/ml).⁴⁷
  • Ciągły wlew dożylny z szybkością 6,25 mg/godzinę (Ranigast 0,5 mg/ml).⁴⁸
  • W zapobieganiu krwawieniom z owrzodzenia stresowego i nawracającym krwawieniom: infuzja z szybkością 0,125-0,25 mg/kg mc./godzinę (Solvertyl 25 mg/ml).⁴⁹
• Podanie domięśniowe: 50 mg ranitydyny co 6-8 godzin (Solvertyl 25 mg/ml). Rozcieńczenie zawartości ampułki nie jest konieczne.⁵⁰

Czas trwania leczenia

Czas trwania leczenia zależy od wskazania klinicznego oraz zastosowanej postaci farmaceutycznej ranitydyny:

• Choroba wrzodowa dwunastnicy i łagodna postać choroby wrzodowej żołądka: 4 tygodnie, z możliwością przedłużenia do 8 tygodni w przypadku niepełnego wygojenia.⁵¹
• Owrzodzenia wywołane przez NLPZ: 8-12 tygodni.⁵²
• Choroba wrzodowa dwunastnicy związana z H. pylori: 2 tygodnie terapii trójlekowej, a następnie 2 tygodnie samej ranitydyny.⁵³
• Refluks żołądkowo-przełykowy (objawy): 2-4 tygodnie.⁵⁴
• Refluksowe zapalenie przełyku: do 8-12 tygodni.⁵⁵
• Nawracające dolegliwości dyspeptyczne: 6 tygodni.⁵⁶
• Doraźne leczenie dolegliwości dyspeptycznych: Maksymalnie 2 tygodnie bez konsultacji lekarskiej (Ranigast Max, Ranigast Pro) lub 5 dni (Ranisan 75 mg). W przypadku gdy objawy utrzymują się przez 14 dni lub dochodzi do ich nasilenia, należy zweryfikować diagnozę.^{57 58}

Ważne wskazówki podczas wywiadu medycznego

Podczas prowadzenia wywiadu medycznego z pacjentem przyjmującym ranitydynę należy zwrócić uwagę na następujące aspekty:

• Dawkowanie u pacjentów z niewydolnością nerek: U pacjentów z klirensem kreatyniny mniejszym niż 50 ml/min należy zmodyfikować dawkowanie ranitydyny ze względu na możliwość kumulacji leku i zwiększenia jego stężenia w osoczu.⁵⁹
• Pacjenci dializowani: U pacjentów przewlekle dializowanych należy podać ranitydynę bezpośrednio po dializie, gdyż zabieg hemodializy zmniejsza stężenie ranitydyny w surowicy.⁶⁰
• Czas stosowania bez konsultacji lekarskiej: W przypadku preparatów dostępnych bez recepty (OTC) nie należy stosować leku dłużej niż 2 tygodnie lub 5 dni (w zależności od preparatu) bez konsultacji lekarskiej.^{61 62}
• Limity wiekowe: Różne preparaty ranitydyny mają różne ograniczenia wiekowe – niektóre mogą być stosowane tylko u dorosłych i młodzieży powyżej 16 lat, inne wymagają konsultacji lekarza przy stosowaniu u młodzieży poniżej 18 roku życia.^{63 64}
• Prawidłowe przyjmowanie preparatów musujących: W przypadku tabletek musujących, należy je rozpuścić w wodzie przed spożyciem.⁶⁵
• Stosowanie u osób palących: U osób palących można rozważyć stosowanie większych dawek leku (300 mg).⁶⁶