Przedawkowanie
Ranitydyna

Przedawkowanie ranitydyny

Ranitydyna to substancja czynna należąca do grupy antagonistów receptorów H2, stosowana w leczeniu stanów chorobowych związanych z nadmiernym wydzielaniem kwasu solnego w żołądku. Przypadki przedawkowania ranitydyny są stosunkowo rzadkie, jednak ze względu na potencjalne zagrożenia dla zdrowia pacjenta, konieczne jest dokładne poznanie objawów przedawkowania oraz metod postępowania w takich sytuacjach.¹

Przypadki kliniczne przedawkowania

Dane dotyczące przedawkowania ranitydyny są bardzo ograniczone. W literaturze medycznej opisano przypadek zatrucia po przyjęciu 18 g ranitydyny doustnie (co stanowi wielokrotność standardowej dawki terapeutycznej). W trakcie tego incydentu u pacjenta obserwowano przemijające objawy podobne do działań niepożądanych występujących podczas standardowej terapii ranitydyną.^{2 3} Warto zauważyć, że dotychczas nie odnotowano przypadku przedawkowania ranitydyny po podaniu dożylnym, co może wynikać z kontrolowanego podawania leku w warunkach szpitalnych.⁴

W badaniach przeprowadzonych na zwierzętach laboratoryjnych ustalono wartości LD50 (dawka śmiertelna dla 50% badanej populacji) po podaniu dożylnym: 77 mg/kg masy ciała dla myszy i 83 mg/kg masy ciała dla szczurów. Z kolei pojedyncze dawki doustne wynoszące 1000 mg/kg masy ciała u myszy i szczurów nie powodowały śmierci zwierząt. U psów po podaniu ranitydyny w dawkach 225 mg/kg masy ciała na dobę obserwowano drżenia, wymioty i przyspieszony oddech.⁵

Objawy kliniczne przedawkowania

Ranitydyna charakteryzuje się specyficznym mechanizmem działania i wysokim profilem bezpieczeństwa. Mimo to, przedawkowanie może prowadzić do wystąpienia objawów niepożądanych, których nasilenie jest proporcjonalne do przyjętej dawki.^{6 7}

Przy znacznym przedawkowaniu (dawki do 18 g na dobę) obserwowano nasilenie działań niepożądanych, które występują również przy stosowaniu dawek terapeutycznych (150-300 mg/dobę). Są to między innymi: bradykardia, arytmia komorowa, senność, uczucie suchości w jamie ustnej.⁸

Do charakterystycznych objawów ostrego przedawkowania ranitydyny należą także: niedociśnienie tętnicze oraz zaburzenia chodu.^{9 10 11}

Tabela objawów przedawkowania

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Ze względu na brak specyficznego antidotum dla ranitydyny, w przypadku przedawkowania zaleca się wdrożenie odpowiedniego leczenia objawowego i podtrzymującego funkcje życiowe.^{12 13}

Eliminacja leku z organizmu

W przypadku przyjęcia ranitydyny drogą doustną, wskazane jest leczenie mające na celu usunięcie jeszcze niewchłoniętej ranitydyny z żołądka.¹⁴

Ranitydynę można skutecznie usunąć z surowicy krwi za pomocą hemodializy, co jest istotną informacją w przypadku znacznego przedawkowania leku.^{15 16 17 18 19}

Monitorowanie pacjenta

Należy pamiętać, że w przypadku przedawkowania ranitydyny z innymi lekami, trzeba zwrócić szczególną uwagę na metabolizm tych leków, ponieważ ranitydyna może wpływać na ich przemiany w organizmie.²⁰

Pomimo wysokiego profilu bezpieczeństwa ranitydyny, pacjenci po przedawkowaniu powinni pozostawać pod ścisłą obserwacją medyczną, ze szczególnym uwzględnieniem monitorowania parametrów krążeniowych (ciśnienie tętnicze, czynność serca), ze względu na możliwość wystąpienia bradykardii, arytmii komorowej oraz niedociśnienia.²¹

Wnioski kliniczne

Przedawkowanie ranitydyny, z uwagi na jej wybiórczy mechanizm działania, zwykle nie powoduje zagrażających życiu powikłań.^{22 23} Niemniej jednak, każdy przypadek przedawkowania wymaga wdrożenia odpowiedniego leczenia objawowego i podtrzymującego, a w uzasadnionych przypadkach – przeprowadzenia hemodializy w celu eliminacji leku z organizmu.^{24 25}

Warto podkreślić, że pomimo braku specyficznego antidotum dla ranitydyny, standardowe postępowanie medyczne jest zwykle wystarczające do opanowania objawów przedawkowania i zapobieżenia poważnym powikłaniom.²⁶