Właściwości farmakokinetyczne
Ranitydyna

Właściwości farmakokinetyczne ranitydyny

Ranitydyna to substancja o szerokim zastosowaniu klinicznym, której właściwości farmakokinetyczne zostały dobrze zbadane i udokumentowane. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis poszczególnych aspektów farmakokinetyki tej substancji, co pozwoli na pełne zrozumienie jej działania w organizmie człowieka.¹

Wchłanianie

Ranitydyna podana doustnie charakteryzuje się szybkim wchłanianiem z przewodu pokarmowego. Po podaniu doustnym maksymalne stężenie w osoczu wynoszące od 300 do 550 ng/ml jest osiągane po około 1-3 godzinach od przyjęcia leku.² W przypadku preparatu Ranigast Max stężenie maksymalne w osoczu występuje po około 2 godzinach od podania.³ Z kolei po podaniu leku Ranigast Fast maksymalne stężenie występuje po 2-3 godzinach.⁴ Ważną cechą jest brak istotnego wpływu pokarmów oraz leków zobojętniających na wchłanianie ranitydyny, co zapewnia stabilność terapii.⁵

Interesującym zjawiskiem farmakokinetycznym obserwowanym przy podaniu ranitydyny są dwie wyraźne wartości szczytowe stężenia lub stabilizacja stężenia w fazie absorpcji, co wynika z reabsorpcji leku wydalonego dojelitowo.⁶ Po podaniu domięśniowym ranitydyna wchłania się jeszcze szybciej niż po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie już po 15 minutach.⁷

Całkowita biodostępność ranitydyny wynosi 50-60%, przy czym stężenie w osoczu wzrasta proporcjonalnie do dawki wzrastającej aż do 300 mg.⁸ W przypadku niewydolności wątroby biodostępność może nieznacznie wzrastać.⁹

Dystrybucja

Ranitydyna charakteryzuje się dużą objętością dystrybucji, która waha się od 96 do 142 l, co wskazuje na jej szeroką dystrybucję w organizmie.¹⁰ Według danych z charakterystyki produktu Ranigast objętość dystrybucji wynosi około 1,4 l/kg.¹¹

Ranitydyna w niewielkim stopniu wiąże się z białkami osocza – tylko około 15%, co ogranicza ryzyko interakcji z innymi lekami na poziomie wiązania z białkami.¹²¹³

Substancja wykazuje zdolność przenikania przez bariery biologiczne. Przenika do mleka kobiecego, przez barierę krew-mózg i krew-łożysko, a także do płynu mózgowo-rdzeniowego.¹⁴¹⁵

Metabolizm

Ranitydyna nie jest metabolizowana w znacznym stopniu w organizmie. Głównym miejscem jej metabolizmu jest wątroba.<sup data-drug="Ranigast" data-section="Właściwości farmakokinetyczne" title="Ranitydyna metabolizowana jest w wątrobie głównie do N-tlenku ranitydyny (16 W przypadku podania doustnego, lek podlega efektowi pierwszego przejścia przez wątrobę.¹⁷

Główne metabolity ranitydyny to:¹⁸

• N-tlenek ranitydyny – stanowiący mniej niż 4% podanej dawki,
• S-tlenek ranitydyny – około 1-2% dawki,
• Demetyloranitydyna – około 1-2% dawki,
• Analog kwasu furanokarboksylowego – około 1-2% dawki.

<sup data-drug="Ranigast" data-section="Właściwości farmakokinetyczne" title="Ranitydyna metabolizowana jest w wątrobie głównie do N-tlenku ranitydyny (19²⁰

Co istotne, metabolizm ranitydyny po podaniu doustnym oraz dożylnym jest podobny, co wskazuje na spójność procesów biotransformacji niezależnie od drogi podania.²¹²²

Eliminacja

Okres półtrwania ranitydyny u dorosłych z prawidłową czynnością nerek wynosi około 2,5-3 godziny.²³ Stężenie ranitydyny w osoczu spada dwuwykładniczo.²⁴

Ranitydyna jest wydalana głównie drogą nerkową. Klirens nerkowy wynosi około 500 ml/min, co przekracza wartość filtracji kłębuszkowej, wskazując na aktywne wydzielanie kanalikowe leku.²⁵²⁶ Według danych dotyczących leku Solvertyl, ranitydyna wydalana jest głównie na drodze przesączania kanalikowego.²⁷

W przypadku podania dożylnego ranitydyny znakowanej izotopem 3H, odzyskiwano 98% dawki, z czego 93% wydalane było z moczem, a 5% z kałem. Z wydalonych z moczem substancji około 70% stanowił niezmieniony lek.²⁸²⁹

Po podaniu doustnym 150 mg ranitydyny znakowanej izotopem 3H odzyskiwano 96% dawki, z czego 26% wydalane było z kałem, a 70% z moczem. Około 35% podanej dawki wydalane było z moczem w postaci niezmienionej.³⁰³¹ Porównując te dane z preparatem Ranigast Max, po doustnym podaniu tego leku z moczem wydalało się około 40% ranitydyny w postaci niezmienionej i w postaci metabolitów w ciągu 24 godzin.³²

W przypadku leku Ranigast Pro wartości te są nieco niższe – w ciągu 24 godzin około 35% zastosowanej doustnie dawki ranitydyny wydalało się przez nerki w postaci niezmienionej i w postaci metabolitów.³³ Z kolei po dożylnym podaniu ranitydyny około 70% dawki wydalane było z moczem w ciągu 24 godzin w postaci niezmienionej.³⁴

Mniej niż 3% dawki ranitydyny wydalane jest z żółcią.³⁵³⁶

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci z niewydolnością nerek

U pacjentów z niewydolnością nerek obserwuje się wydłużenie okresu półtrwania ranitydyny (2-3-krotnie) oraz zmniejszenie klirensu osoczowego o około 80%.³⁷³⁸

Pacjenci z niewydolnością wątroby

U pacjentów z wyrównaną marskością wątroby obserwuje się niewielkie i klinicznie nieznaczące zmiany okresu półtrwania, objętości dystrybucji, klirensu i biodostępności ranitydyny.³⁹ W związku z tym w niewydolności wątroby nie ma konieczności modyfikacji dawkowania leku.⁴⁰

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów powyżej 65. roku życia możliwe jest dwukrotne wydłużenie okresu półtrwania ranitydyny, co może wymagać dostosowania dawkowania.⁴¹ Bardziej szczegółowe dane pochodzące z charakterystyki produktu leczniczego Ranisan 75 mg wskazują, że u pacjentów wieku powyżej 50 lat okres półtrwania leku jest wydłużony (3-4 godziny), a szybkość oczyszczania jest mniejsza, co wynika ze związanego z wiekiem spadku stopnia wydolności nerek. W tej grupie wiekowej układowa ekspozycja na lek oraz jego kumulacja są o 50% większe. Różnica ta przekracza efekt spadku stopnia wydolności nerek i wskazuje na zwiększoną biodostępność ranitydyny u osób w wieku powyżej 50 lat.⁴²

Farmakokinetyka a aktywność farmakologiczna

Stężenie ranitydyny w osoczu, konieczne do zahamowania w 50% stymulowanego wydzielania kwasu solnego, wynosi od 36 do 94 ng/ml. Po podaniu dożylnym 50 mg ranitydyny stężenie to utrzymuje się przez 6-8 godzin.⁴³