działanie mutagenne
Działanie mutagenne to zdolność czynnika chemicznego, fizycznego lub biologicznego do wywoływania mutacji w materiale genetycznym organizmu. Mutacje są trwałymi zmianami w sekwencji DNA, które mogą prowadzić do zmian w funkcjonowaniu komórek i całego organizmu.
Mutageny mogą powodować różne typy uszkodzeń DNA, w tym substytucje par zasad, delecje, insercje czy rearanżacje chromosomowe. Działanie mutagenne jest szczególnie niebezpieczne, gdy dotyczy komórek rozrodczych, ponieważ zmiany te mogą być przekazywane potomstwu. W komórkach somatycznych mutacje mogą prowadzić do zaburzenia funkcji komórek, a w konsekwencji do rozwoju chorób, w tym nowotworów.
Wśród czynników o działaniu mutagennym wyróżnia się promieniowanie jonizujące i ultrafioletowe, niektóre wirusy, a także liczne związki chemiczne. W praktyce klinicznej istotna jest świadomość potencjalnego działania mutagennego niektórych leków, szczególnie w kontekście ich stosowania u kobiet w ciąży. Badanie potencjału mutagennego substancji stanowi ważny element oceny bezpieczeństwa leków, kosmetyków i dodatków do żywności.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Estriol – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Estriol, naturalny estrogen stosowany głównie w formie dopochwowej, charakteryzuje się dobrze poznanym profilem toksykologicznym. W badaniach przedklinicznych na zwierzętach, głównie szczurach Wistar, wykazano, że jedynie wysokie dawki estriolu mogą powodować feminizację męskich płodów, jednak wyniki te mają ograniczoną wartość translacyjną ze względu na specyfikę tego hormonu u ludzi. Produkty takie jak Oekolp i Gynoflor (z dawką estriolu 30 µg) nie wykazały toksyczności po podaniu miejscowym i doustnym. Dodatkowo, obecność Lactobacillus acidophilus w Gynoflorze nie powoduje miejscowego podrażnienia ani uszkodzenia nabłonka pochwy, co potwierdza bezpieczeństwo stosowania tego preparatu.
badanie toksykologiczne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie toksyczne, estriol, feminizacja płodu, Lactobacillus acidophilus, mikroflora pochwy, nowotwór gruczołu sutkowego, nowotwór nerki, podanie dopochwowe, podanie miejscowe, toksyczność układowa, toksykologia, tolerancja miejscowa, uszkodzenie nabłonka - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Berodual N (50 mcg + 21 mcg)/dawkę inh.
Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania leku Berodual N, zawierającego bromek ipratropiowy (21 µg) i bromowodorek fenoterolu (50 µg) w dawce inhalacyjnej, wskazują na niską toksyczność ostrą i przewlekłą. W badaniach toksyczności ostrej na myszach i szczurach wartości LD50 były determinowane głównie przez bromek ipratropiowy, bez synergizmu toksycznego obu składników. W badaniach wielokrotnego podawania (do 13 tygodni) na szczurach i psach, nawet przy stężeniach kilkaset razy wyższych niż zalecane u ludzi, zaobserwowano jedynie niewielkie działania toksyczne, a zmiany histopatologiczne były sporadyczne i typowe dla poszczególnych substancji. Nie stwierdzono synergistycznego działania toksycznego ani zwiększonego ryzyka dla ludzi na podstawie badań teratogenności, płodności, genotoksyczności i rakotwórczości.
aktywność mitotyczna, badanie genotoksyczności, badanie rakotwórczości, badanie teratogenności, beta-agonista, dawka inhalacyjna, działanie beta-adrenergiczne, działanie guzotwórcze, działanie mutagenne, działanie niepożądane, działanie teratogenne, LD50, mięsień gładki macicy, mięśniak gładkokomórkowy, synergistyczne działanie toksyczne, synergizm toksyczny, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, wada rozwojowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Prostavasin 60 60 mcg
Przedkliniczne badania toksykologiczne alprostadylu, substancji czynnej preparatu Prostavasin 60, wykazały, że dawka śmiertelna LD50 po jednorazowym podaniu dożylnym lub dotętniczym wynosi około 20 mg/kg masy ciała u myszy i szczurów oraz 15 mg/kg u psów. Objawy ostrej toksyczności obejmowały zwolnienie oddechu, zaczerwienienie skóry i biegunkę. W badaniach przewlekłych, przy dożylnym podawaniu szczurów dawką 60 μg/kg mc./dobę przez 3 miesiące pojawiły się pierwsze objawy toksyczności, natomiast podawanie dootrzewnowe w dawkach 50-100 μg/kg mc./dobę przez 6 miesięcy nie wywołało toksyczności. U psów nie stwierdzono objawów toksyczności przy dawkach 3,6-36 μg/kg mc./dobę (wlewy dotętnicze 6-godzinne, 30 dni) oraz 15-45 μg/kg mc./dobę (wlewy dożylne 2-godzinne, 6 miesięcy). Narządami najbardziej wrażliwymi na toksyczność były jądra i nerki przy bardzo wysokich dawkach (np. 6 mg/kg mc.).
alfa-cyklodekstryna, alprostadyl, badanie toksykologiczne, dawka śmiertelna, droga podania, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, objaw toksyczności, podanie dootrzewnowe, potencjał mutagenny, Prostavasin, skurcz macicy, śmiertelność płodu, toksyczność przewlekła, trymestr ciąży, wlew dotętniczy, wlew dożylny, zagnieżdżenie zarodka - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Efluelda Tetra 60 mcg HA/szczep, 1 dawka (0,7 ml)
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa czterowalentnej szczepionki przeciw grypie Efluelda Tetra, zawierającej po 60 µg hemaglutyniny z każdego z czterech szczepów wirusa grypy w dawce 0,7 ml, wykazały akceptowalny profil tolerancji miejscowej oraz brak objawów toksyczności po podaniu wielokrotnym. Reakcje w miejscu podania mieściły się w zakresie typowym dla szczepionek inaktywowanych, a badania toksykologiczne nie wskazały na szczególne zagrożenia dla zdrowia ludzkiego. W procesie produkcji uwzględniono obecność pozostałości takich jak albumina jaja kurzego i formaldehyd, które nie wpłynęły negatywnie na ocenę bezpieczeństwa preparatu.
albumina jaja kurzego, antygen wirusowy, badanie przedkliniczne, działanie karcynogenne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, formaldehyd, hemaglutynina, pozostałość procesowa, profil bezpieczeństwa, reakcja miejscowa, szczep wirusa grypy, szczepionka czterowalentna przeciw grypie, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność rozwojowa, tolerancja miejscowa, wirion rozszczepiony, zarodek kurzy - Leksykon substancji czynnych
Pentoksyfilina – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Pentoksyfilina wykazuje relatywnie niską toksyczność ostrą, z wartościami LD50 u myszy i szczurów wynoszącymi odpowiednio 170-195 mg/kg mc. i 170-230 mg/kg mc. (dożylna), 240-370 mg/kg mc. (dootrzewnowa) oraz 1385 mg/kg mc. i 1770 mg/kg mc. (doustna). U ludzi dawki doustne rzędu 80 mg/kg mc. mogą wywoływać objawy ostrego zatrucia. Badania toksyczności przewlekłej na szczurach (do 1000 mg/kg mc./dobę) i psach (do 100 mg/kg mc./dobę) nie wykazały toksycznego uszkodzenia narządów, jednak dawki powyżej 320 mg/kg mc./dobę u psów indukowały objawy niepożądane, takie jak zaburzenia koordynacji, niewydolność krążenia, krwotoki, obrzęk płuc oraz obecność komórek olbrzymich w jądrach. Badania reprodukcyjne na różnych gatunkach nie wykazały teratogenności, embriotoksyczności ani negatywnego wpływu na płodność, choć bardzo wysokie dawki u szczurów zwiększały śmiertelność wewnątrzmaciczną i resorpcję płodów. Pentoksyfilina i jej metabolity przenikają do mleka samic w okresie laktacji.
badania reprodukcyjne, dawka śmiertelna, dawka terapeutyczna, działanie embriotoksyczne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, genotoksyczność, gruczolakowłókniak sutka, LD50, niewydolność krążenia, niezaplanowana synteza DNA, obrzęk płuc, ostre zatrucie, pentoksyfilina, potencjał teratogenny, rakotwórczość, resorpcja płodu, test Amesa, test mikrojąderkowy, toksyczne uszkodzenie narządów, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, wpływ na reprodukcję, zgon wewnątrzmaciczny płodu - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Egistrozol 1 mg
Dane przedkliniczne dotyczące anastrozolu, obejmujące badania farmakologiczne, toksyczności ostrej i przewlekłej, genotoksyczności, rakotwórczości oraz wpływu na rozród i rozwój potomstwa, nie wskazują na istotne zagrożenia kliniczne przy stosowaniu terapeutycznym. Toksyczność ostra ujawniała się jedynie przy bardzo wysokich dawkach: mediana dawki śmiertelnej u gryzoni wynosiła >100 mg/kg mc./dobę doustnie oraz 50 mg/kg mc./dobę dootrzewnowo, a u psów >45 mg/kg mc./dobę doustnie. W badaniach przewlekłych na szczurach i psach dawki 1–5 mg/kg mc./dobę nie wywoływały istotnej toksyczności, a obserwowane efekty były związane z farmakologicznym działaniem leku. Anastrozol nie wykazywał działania mutagennego ani klastogennego. Wpływ na płodność u samców szczurów był odwracalny, natomiast u samic dawki ≥0,02 mg/kg mc./dobę powodowały zwiększoną utratę zarodków i znaczącą niepłodność, co wiązało się z farmakologicznym mechanizmem działania i ustępowało po 5 tygodniach od odstawienia leku.
anastrozol, dawka śmiertelna, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, genotoksyczność, gruczolak tarczycy, indukcja enzymów, mięsak histiocytarny, nowotwór jajnika, nowotwór tkanki limfatycznej, nowotwór wątroby, podanie dootrzewnowe, polip śluzówki macicy, potencjał rakotwórczy, stężenie w osoczu, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, utrata zarodków, wpływ na płodność, zahamowanie aromatazy, zmiana zwyrodnieniowa - Leksykon substancji czynnych
Białka powierzchniowe SP-C – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Białka powierzchniowe SP-C, będące składnikiem naturalnego surfaktantu płucnego, stanowią około 1% fosfolipidów w preparacie Curosurf, zawierającym około 0,9 mg SP-C na 80 mg poractantu alfa na mililitr zawiesiny. Przeprowadzone badania przedkliniczne obejmowały toksyczność ostrą i podostrą (14 dni) u różnych gatunków zwierząt (psy, króliki, szczury), podawanie dotchawicze i dootrzewnowe, nie wykazując żadnych objawów toksyczności miejscowej ani ogólnoustrojowej, zmian hematologicznych czy makroskopowych. Długoterminowe badania (4 tygodnie) również nie wykazały toksyczności bezpośredniej, co potwierdza bezpieczeństwo stosowania preparatu w dłuższym okresie.
badanie hematologiczne, bezpieczeństwo immunologiczne, białko powierzchniowe SP-C, białko SP-B, bierna skórna reakcja anafilaktyczna, działanie klastogenne, działanie mutagenne, fosfolipid, genotoksyczność, immunogenność, mutacja genetyczna, nadwrażliwość skórna, podanie dooskrzelowe, podanie dootrzewnowe, podanie dotchawicze, poractant alfa, preparat Curosurf, reakcja anafilaktyczna, surfaktant płucny, synteza przeciwciał, test Magnussona-Kligmana, toksyczność długoterminowa, toksyczność ogólnoustrojowa, toksyczność ostra, toksyczność podostra, uszkodzenie chromosomów - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Diclostim 0,74 mg/ml
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa diklofenaku, substancji czynnej leku Diclostim w stężeniu 0,74 mg/ml, wykazały brak istotnych działań niepożądanych w dawkach terapeutycznych stosowanych w formie roztworu do płukania gardła i jamy ustnej. Kompleksowe analizy farmakologiczne nie ujawniły negatywnego wpływu na kluczowe układy fizjologiczne, a badania toksyczności po podaniu wielokrotnym nie wykazały specyficznych efektów toksycznych. Ponadto, testy genotoksyczności nie potwierdziły potencjału mutagennego ani klastogennego diklofenaku, co wskazuje na bezpieczeństwo genetyczne stosowania tej substancji.
badanie toksykologiczne, diklofenak, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, funkcja rozrodcza, genotoksyczność, niesteroidowy lek przeciwzapalny, potencjał kancerogenny, profil bezpieczeństwa, roztwór do płukania gardła, rozwój nowotworów, rozwój okołoporodowy, rozwój poporodowy, rozwój potomstwa, rozwój przedporodowy, toksyczność po podaniu wielokrotnym, wada rozwojowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Wamlox 5 mg + 160 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa produktu leczniczego Wamlox, zawierającego amlodypinę i walsartan, wykazały istotne działania niepożądane w modelach zwierzęcych, zwłaszcza przy dawkach wielokrotnie przekraczających kliniczne (amlodypina do 2,6-krotności, walsartan do 11-krotności dawki klinicznej). Zaobserwowano zmiany histopatologiczne w przewodzie pokarmowym (zapalenie, owrzodzenia błony śluzowej żołądka) oraz w nerkach (bazofilia, rozstrzeń kanalików, wałeczki białkowe, śródmiąższowe zapalenie limfocytarne, przerost błony tętniczek). W badaniach rozwojowych u szczurów przy dawkach około 10-12-krotnych stwierdzono wady rozwojowe układu moczowego i kostnego płodu, a maksymalna dawka bez efektów teratogennych wynosiła 3-4-krotność dawki klinicznej. Nie wykazano działania mutagennego, klastogennego ani rakotwórczego dla poszczególnych składników.
aparat przykłębuszkowy, bazofilia, dojrzałe spermatydy, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, gęstość nasienia, hematokryt, hemodynamika nerek, komórki Sertoliego, nefropatia, niedociśnienie tętnicze, nieskostniałe paliczki, opóźnienie porodu, owrzodzenia błony śluzowej żołądka, parametry czerwonych krwinek, przerost błony śluzowej tętniczek, rozrost kanalików nerkowych, rozstrzeń kanalików nerkowych, śródmiąższowe zapalenie limfocytarne, stan zapalny warstwy gruczołowej żołądka, stężenie hemoglobiny, stężenie testosteronu, szkliwienie kanalików nerkowych, wałeczki nerkowe, zmniejszona przeżywalność potomstwa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Olanzapin Krka 10 mg
Przedkliniczne badania toksyczności olanzapiny wykazały, że dawki śmiertelne (LD50) u myszy i szczurów wynoszą odpowiednio około 210 mg/kg i 175 mg/kg masy ciała, przy czym objawy ostrej toksyczności obejmowały zmniejszenie aktywności, śpiączkę, drżenia i drgawki kloniczne. Psy tolerowały dawki doustne do 100 mg/kg bez zgonów, jednak obserwowano sedację, ataksję, tachykardię i zaburzenia oddechowe. W badaniach przewlekłych (do 3 miesięcy u myszy, do roku u szczurów i psów) dominowały efekty hamujące ośrodkowy układ nerwowy, działanie antycholinergiczne oraz obwodowe zaburzenia hematologiczne, w tym przemijającą neutropenię, małopłytkowość i niedokrwistość u psów przy dawkach 8-10 mg/kg/dobę, odpowiadających ekspozycji (AUC) 12-15-krotnie wyższej niż u ludzi przy dawce 12 mg. Nie stwierdzono cytotoksycznego wpływu na szpik kostny.
ataksja, cytopenia, drgawki kloniczne, działanie antycholinergiczne, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, jadłowstręt, leukocyty, małopłytkowość, neuroleptyk, neutropenia, niedokrwistość, ośrodkowy układ nerwowy, prolaktyna, sedacja, szpik kostny, test mutacji bakteryjnych, zaburzenia hematologiczne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Karbis 32 mg
Badania przedkliniczne kandesartanu cyleksetylu, substancji czynnej leku Karbis, wykazały, że w dawkach terapeutycznych stosowanych u ludzi nie obserwuje się istotnych toksycznych efektów ogólnoustrojowych ani narządowych. W badaniach na zwierzętach laboratoryjnych, przy wysokich dawkach, odnotowano zmniejszenie podstawowych parametrów czerwonokrwinkowych (liczba erytrocytów, stężenie hemoglobiny, hematokryt) oraz zmiany nerkowe, takie jak śródmiąższowe zapalenie nerek, rozstrzenie kanalików nerkowych, obecność wałeczków zasadochłonnych oraz podwyższone stężenia mocznika i kreatyniny w osoczu. Mechanizm tych zmian wiąże się z farmakologicznym działaniem leku, prowadzącym do obniżenia ciśnienia tętniczego i zaburzeń przepływu nerkowego, a nie z bezpośrednią toksycznością. Ponadto, u zwierząt obserwowano rozrost i przerost komórek aparatu przykłębuszkowego, co nie występowało u ludzi przy dawkach terapeutycznych.
aparat przykłębuszkowy, ciśnienie tętnicze krwi, działanie kancerogenne, działanie klastogenne, działanie mutagenne, erytrocyt, hematokryt, hemoglobina, kandesartan cyleksetylu, komórka aparatu przykłębuszkowego, parametr czerwonokrwinkowy, parametr hematologiczny, potencjał rakotwórczy, przepływ nerkowy, rozstrzeń kanalika nerkowego, śródmiąższowe zapalenie nerek, stężenie mocznika i kreatyniny, toksyczność rozwojowa, układ renina-angiotensyna-aldosteron, wałeczek zasadochłonny - Leksykon substancji czynnych
Fluorometolon – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Dostępne dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania fluorometolonu są ograniczone i opierają się głównie na badaniach na modelach zwierzęcych, w szczególności na ciężarnych samicach królika. Kortykosteroidy, do których należy fluorometolon, wykazują działanie teratogenne, co manifestuje się zwiększoną częstością wad wrodzonych oraz opóźnieniem rozwoju wewnątrzmacicznego płodu. W przypadku produktu Flarex zawierającego fluorometolonu octan w stężeniu 1 mg/ml, charakterystyka produktu leczniczego podkreśla brak szczegółowych danych przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania tej substancji.
- Leksykon substancji czynnych
Heparyna – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Heparyna, stosowana zarówno miejscowo, jak i ogólnoustrojowo, została poddana szerokim badaniom przedklinicznym potwierdzającym jej bezpieczeństwo. W preparatach takich jak Contractubex (heparyna sodowa 50 j.m./g, wyciąg z cebuli 100 mg/g, alantoina 10 mg/g) oraz AESCIN (heparyna 50 j.m./g, alfa-escyna 20 mg/g, salicylan dwuetyloaminy 50 mg/g) nie wykazano działania mutagennego, teratogennego ani rakotwórczego. Badania obejmowały testy genotoksyczności, toksyczności po podaniu wielokrotnym oraz wpływu na reprodukcję, potwierdzając brak negatywnego wpływu na DNA, w tym w testach Amesa i mikrojąderkowym u myszy. Preparat Betafact, zawierający ludzki czynnik krzepnięcia IX oraz heparynę jako substancję pomocniczą, również nie wykazał działania mutagennego i był dobrze tolerowany po podaniu dożylnym, a nawet po przypadkowym podaniu poza światło żyły lub dotętniczym.
alantoina, alfa-escyna, badanie farmakologiczne, czynnik krzepnięcia IX, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, genotoksyczność, heparyna sodowa, podanie dotętnicze, podanie dożylne, salicylan dwuetyloaminy, Salmonella typhimurium, substancja pomocnicza, test Amesa, test mikrojąderkowy, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność wielokrotnego podania, tolerancja miejscowa, wyciąg z cebuli - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Thorens 25 000 IU
Produkt leczniczy Thorens zawiera 625 µg cholekalcyferolu (25 000 IU witaminy D3) i został poddany szerokim badaniom przedklinicznym, które wykazały, że toksyczność związana jest głównie z zaburzeniami gospodarki wapniowo-fosforanowej. Wysokie dawki prowadziły do hiperkalcemii, manifestującej się wzrostem wapnia w moczu oraz obniżeniem fosforu i białka w moczu. Przedłużająca się hiperkalcemia skutkowała wapnieniem tkanek, w tym nerek (z ryzykiem upośledzenia funkcji wydalniczej), serca (wpływ na kurczliwość mięśnia sercowego), aorty (zmiany strukturalne i elastyczności), grasicy (potencjalne zaburzenia immunologiczne) oraz błony śluzowej jelita (uporczywe zaburzenia wchłaniania). Badania nie wykazały działania mutagennego ani rakotwórczego, co potwierdza bezpieczeństwo stosowania w długim terminie.
cholekalcyferol, działanie fetotoksyczne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, funkcja immunologiczna, funkcja wydalnicza, gospodarka wapniowo-fosforanowa, hiperkalcemia, kurczliwość mięśnia sercowego, mikrocefalia, nadzastawkowe zwężenie aorty, nieprawidłowość szkieletu, ostra toksyczność witaminy D, profil bezpieczeństwa leku, toksyczność naczyniowa, wada serca, wchłanianie składników odżywczych, złogi wapnia - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dentosept –
Preparat Dentosept, będący koncentratem do stosowania w jamie ustnej, zawiera wyciąg płynny z siedmiu surowców roślinnych, w tym kłącza tataraku, które zawiera β-azaron. W badaniach przedklinicznych przeprowadzono test Amesa, który nie wykazał działania mutagennego substancji czynnej preparatu. Szczegółowa ocena biodostępności β-azaronu po aplikacji na śluzówkę jamy ustnej królików (dawka 92,44 μg/kg m.c.) wykazała niską biodostępność na poziomie 0,6-1,1%, z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) poniżej 20 ng/ml. W kontekście klinicznym oszacowano, że dzienna dawka 30 ml nierozcieńczonego preparatu dostarcza β-azaronu w ilości 23,4-42,9 μg na osobę, co jest wartością poniżej maksymalnego dopuszczalnego limitu 115 μg/osobę/dzień oraz 2 μg/kg m.c./dzień, zgodnie z wytycznymi HMPC.
badanie mutagenności, biodostępność substancji, Cmax, działanie mutagenne, kłącze tataraku, Komitet ds. Produktów Leczniczych Roślinnych, koncentrat Dentosept, kora dębu, koszyczek rumianku, liść szałwii, roztwór do stosowania w jamie ustnej, śluzówka jamy ustnej, stężenie w osoczu, test Amesa, toksyczność reprodukcyjna, właściwości rakotwórcze, wyciąg płynny, ziele arniki, ziele mięty pieprzowej, ziele tymianku, β-azaron - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Veriflo (25 mcg+ 50 mcg)/dawkę inh.
Dane przedkliniczne dotyczące produktu Veriflo, zawierającego salmeterol i flutykazon propionian, wskazują na akceptowalny profil bezpieczeństwa przy stosowaniu zalecanych dawek terapeutycznych. Badania na zwierzętach wykazały, że glikokortykosteroidy mogą indukować wady rozwojowe, takie jak rozszczep podniebienia i zniekształcenia szkieletu, jednak nie ma dowodów na przeniesienie tych efektów na ludzi przy dawkach klinicznych. Salmeterol wykazywał toksyczność embriotoksyczną jedynie przy dawkach znacznie przekraczających stosowane klinicznie, co wskazuje na szeroki margines bezpieczeństwa. Jednoczesne podawanie obu substancji u szczurów wiązało się ze zwiększoną częstością przemieszczenia tętnicy pępkowej oraz niecałkowitym kostnieniem kości potylicznej, jednak efekty te występowały przy dawkach glikokortykosteroidów już wywołujących nieprawidłowości rozwojowe.
aerozol inhalacyjny, badanie toksykologiczne, działanie mutagenne, flutykazonu propionian, glikokortykosteroid, niecałkowite kostnienie kości potylicznej, norfluran, potencjał genotoksyczny, profil bezpieczeństwa, przemieszczenie tętnicy pępkowej, rozszczep podniebienia, salmeterol, salmeterolu ksynafonian, wada rozwojowa, zniekształcenie szkieletu - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Unguentum undecylenicum (50 mg + 200 mg)/g
Unguentum undecylenicum to maść zawierająca 50 mg/g kwasu undecylenowego oraz 200 mg/g cynku undecylenianu, wykazująca kompleksowe działanie przeciwgrzybicze, szczególnie skuteczne wobec dermatofitów z rodzajów Epidermophyton floccosum, Trichophyton i Microsporum. Substancje czynne oddziałują zarówno na grzybnię, jak i zarodniki grzybów, co zwiększa efektywność terapii i zmniejsza ryzyko nawrotów zakażeń. Preparat charakteryzuje się bardzo ograniczoną biodostępnością ogólnoustrojową po miejscowej aplikacji, co minimalizuje ryzyko działań niepożądanych i interakcji lekowych. Lek jest klasyfikowany w grupie D01AE54 (leki przeciwgrzybicze do stosowania miejscowego w dermatologii).
biodostępność ogólnoustrojowa, cynk undecylenian, dermatofit, działanie mutagenne, działanie przeciwgrzybicze, enzym mitochondrialny, Epidermophyton floccosum, grzybnia, kwas undecylenowy, lek przeciwgrzybiczny, Microsporum, narząd rozrodczy, nawrót zakażenia, parahydroksybenzoesan etylu, parahydroksybenzoesan metylu, potencjał mutagenny, reakcja alergiczna, Salmonella typhimurium, test Amesa, Trichophyton, Unguentum undecylenicum, zarodnik grzyba, zmiana histopatologiczna, zmiana morfologiczna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Iprixon Neb (0,5 mg + 2,5 mg)/2,5 ml
Przeprowadzona kompleksowa ocena bezpieczeństwa produktu leczniczego Iprixon Neb, zawierającego 0,5 mg ipratropiowego bromku oraz 2,5 mg salbutamolu w 2,5 ml roztworu do nebulizacji, nie wykazała istotnych zagrożeń dla pacjentów. Standardowe badania farmakologiczne potwierdziły brak nieoczekiwanych efektów na układ sercowo-naczyniowy, oddechowy oraz ośrodkowy układ nerwowy, zgodnych z profilem działania obu substancji czynnych. Testy toksyczności po podaniu wielokrotnym nie ujawniły klinicznie istotnych zmian hematologicznych, biochemicznych ani histopatologicznych, co wskazuje na bezpieczeństwo długotrwałego stosowania leku zgodnie z zaleceniami.
aberracja chromosomowa, badanie przedkliniczne, bromek ipratropiowy, działanie klastogenne, działanie mutagenne, genotoksyczność, Iprixon Neb, nebulizacja, ośrodkowy układ nerwowy, parametr hematologiczny, potencjał rakotwórczy, rozwój prenatalny i postnatalny, salbutamol, teratogenność, test Amesa, test farmakologiczny, test mikrojądrowy, układ oddechowy, układ sercowo-naczyniowy, zmiana histopatologiczna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – FCH 1 GBq/1ml na dzień i godzinę odniesienia
Dane przedkliniczne dotyczące fluorocholiny znakowanej izotopem fluoru (¹⁸F) wskazują na dobry profil bezpieczeństwa przy jednorazowym dożylnym podaniu w dawce 5 ml/kg masy ciała u szczurów, bez obserwacji objawów toksyczności ostrej. Radiofarmaceutyk charakteryzuje się okresem półtrwania 109,8 minut oraz emituje promieniowanie pozytonowe o maksymalnej energii 0,633 MeV, co po anihilacji generuje promieniowanie gamma o energii 0,511 MeV. Te właściwości fizyczne mają istotne znaczenie dla oceny narażenia na promieniowanie jonizujące podczas diagnostyki PET.
Brak jest jednak danych dotyczących potencjału mutagennego fluorocholiny (¹⁸F), w tym wyników testów in vitro (np. test Amesa, aberracje chromosomowe) oraz badań in vivo, co stanowi istotne ograniczenie w pełnej ocenie bezpieczeństwa genetycznego. Ponadto nie przeprowadzono długoterminowych badań karcinogenności, co jest częściowo uzasadnione krótkim okresem półtrwania radioizotopu i jednorazowym zastosowaniem diagnostycznym. Te braki należy uwzględnić przy kompleksowej ocenie ryzyka stosowania tego radiofarmaceutyku w praktyce klinicznej.
aberracja chromosomowa, anihilacja, diagnostyka PET, działanie mutagenne, fluorocholina 18F, okres półtrwania, podanie dożylne, potencjał karcinogenny, promieniowanie gamma, promieniowanie jonizujące, promieniowanie pozytonowe, radiofarmaceutyk, radionuklid fluoru, test Amesa, test mutagenności in vitro, toksyczność jednorazowego podania, toksyczność ostra, właściwości rakotwórcze - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Tolutris 80 mg + 10 mg + 12,5 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa Tolutris, zawierającego telmisartan, amlodipinę oraz hydrochlorotiazyd, wykazały, że łączne podawanie telmisartanu i hydrochlorotiazydu u szczurów i psów przy ekspozycji porównywalnej z klinicznymi dawkami terapeutycznymi nie powoduje dodatkowych efektów toksycznych ponad te obserwowane przy podawaniu substancji osobno. Telmisartan wykazuje charakterystyczne dla antagonistów receptora angiotensyny II zmiany, takie jak obniżenie parametrów czerwonokrwinkowych (liczba erytrocytów, hemoglobina, hematokryt), zmiany hemodynamiczne nerek, podwyższenie stężenia azotu mocznikowego i kreatyniny, wzrost aktywności reniny w osoczu oraz hipertrofię lub hiperplazję komórek aparatu przykłębuszkowego. Dodatkowo, u psów zaobserwowano rozszerzenie i zanik kanalików nerkowych, a także uszkodzenia błony śluzowej żołądka, które można było zapobiegać odpowiednim leczeniem wspomagającym. W badaniach reprodukcyjnych telmisartan nie wykazał jednoznacznego działania teratogennego, jednak toksyczne dawki wpływały na rozwój potomstwa, objawiając się m.in. mniejszą masą ciała noworodków i opóźnionym otwarciem oczu. Badania genotoksyczności i rakotwórczości telmisartanu nie potwierdziły działania mutagennego ani kancerogennego.
amlodypina, antagonista receptora angiotensyny, aparat przykłębuszkowy, azot mocznikowy, badanie toksykologiczne, błona śluzowa żołądka, działanie mutagenne, działanie teratogenne, erytrocyt, fetotoksyczność, hematokryt, hemodynamika, hemoglobina, hormon folikulotropowy, hydrochlorotiazyd, inhibitor enzymu konwertującego angiotensynę, kanalik nerkowy, klastogen, komórka Sertoliego, renina, telmisartan i hydrochlorotiazyd - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Candepres 32 mg
Badania przedkliniczne kandesartanu cyleksetylu wykazały brak toksyczności ogólnoustrojowej i działania szkodliwego na narządy docelowe przy dawkach terapeutycznych. Wysokie dawki powodowały zmniejszenie parametrów czerwonokrwinkowych (liczba erytrocytów, hemoglobina, hematokryt) oraz zmiany w funkcji nerek, takie jak śródmiąższowe zapalenie, poszerzenie kanalików nerkowych, wałeczki zasadochłonne i wzrost stężenia mocznika i kreatyniny, co wiąże się z hipotensyjnym mechanizmem działania leku. Zaobserwowano także rozrost i przerost komórek aparatu przykłębkowego, jednak przy dawkach terapeutycznych u ludzi zmiany te prawdopodobnie nie mają znaczenia klinicznego. Kandesartan wykazuje toksyczność płodową w późnym okresie ciąży, co stanowi przeciwwskazanie do stosowania w tym czasie. U noworodków i młodych szczurów obserwowano zmniejszenie masy ciała i serca, przy czym ekspozycja na lek była wielokrotnie wyższa niż u dzieci leczonych dawkami terapeutycznymi (np. dawka 10 mg/kg u zwierząt vs. 0,2 mg/kg u dzieci 1–6 lat). Brak ustalenia NOEL ogranicza ocenę marginesu bezpieczeństwa tych efektów.
aparat przykłębkowy, dysfagia, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, erytrocyt, hematokryt, kanalik nerkowy, kandesartan cyleksetyl, organogeneza, parametry czerwonokrwinkowe, poziom bez obserwowanego działania, śródmiąższowe zapalenie nerek, stężenie hemoglobiny, stężenie mocznika i kreatyniny, toksyczność ogólnoustrojowa, toksyczność płodowa, układ renina-angiotensyna-aldosteron, wałeczek zasadochłonny - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Tlenek azotu Messer 800 ppm (v/v)
Badania niekliniczne tlenku azotu wykazały, że toksyczność ostra jest związana z podwyższonym stężeniem methemoglobiny, co prowadzi do niedotlenienia tkanek. Efekty toksyczne pojawiały się jedynie przy ekspozycji przekraczającej maksymalne dawki stosowane u ludzi (20 ppm przez 20 godzin na dobę do 2 lat). Analizy genotoksyczności wskazały na potencjalne działanie mutagenne w niektórych systemach testowych, jednak badania długoterminowe na szczurach nie potwierdziły istotnego potencjału rakotwórczego. Brak jest danych dotyczących wpływu tlenku azotu na reprodukcję, co stanowi istotne ograniczenie w ocenie bezpieczeństwa stosowania u kobiet w wieku rozrodczym oraz w ciąży.
działanie genotoksyczne, działanie karcynogenne, działanie mutagenne, hipoksja tkanek, methemoglobina, methemoglobinemia, model szczurzy, niedotlenienie tkanek, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, rozwój zarodka i płodu, tlenek azotu, toksyczność ostra, toksyczność reprodukcyjna, utlenianie hemoglobiny, wpływ na reprodukcję, wpływ na rozród - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Travocort (10 mg + 1 mg)/g
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa kremu Travocort, zawierającego 10 mg izokonazolu azotanu i 1 mg diflukortolonu walerianianu na 1 g, wykazały, że diflukortolon działa zgodnie z profilem typowego glikokortykosteroidu, a izokonazol nie wykazuje działania ogólnoustrojowego po miejscowym podaniu. Stosowanie produktu zgodnie z zaleceniami może powodować jedynie działania niepożądane charakterystyczne dla glikokortykosteroidów, nawet przy aplikacji na dużą powierzchnię skóry lub pod opatrunkiem okluzyjnym. Nie stwierdzono interakcji między składnikami aktywnymi, a badania tolerancji miejscowej potwierdziły brak innych działań niepożądanych poza typowymi dla glikokortykosteroidów. Kontakt z oczami może wywołać podrażnienie spojówek, co potwierdzono w badaniach na królikach.
badanie in vitro, badanie in vivo, diflukortolonu walerianian, działanie mutagenne, działanie niepożądane, działanie ogólnoustrojowe, glikokortykosteroid, izokonazol, izokonazolu azotan, mutacja chromosomalna, mutacja genomowa, mutacja genowa, opatrunek okluzyjny, podrażnienie spojówki, potencjał nowotworowy, śmierć zarodka, substancja czynna, wada rozwojowa, zmiana proliferacyjna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Kłącze Pięciornika –
Produkt leczniczy Kłącze pięciornika zawiera 1 g Potentilla erecta (L.) Raeusch, rhizoma na 1 g preparatu. Nie przeprowadzono kompleksowych badań przedklinicznych oceniających bezpieczeństwo stosowania tego surowca, co jest zgodne z wytycznymi dla tradycyjnych produktów roślinnych o długiej historii użycia. Brak jest danych dotyczących toksyczności reprodukcyjnej, genotoksyczności oraz potencjału rakotwórczego, co oznacza, że nie wykonano badań oceniających wpływ na płodność, rozwój embrionalny i postnatalny, mutagenność ani ryzyko kancerogenezy.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Aspulmo 100 mcg/dawkę inh.
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa salbutamolu, substancji czynnej Aspulmo, wykazały działanie teratogenne w modelach zwierzęcych, zwłaszcza u myszy, gdzie podawanie podskórne dawki 2,5 mg/kg/dobę skutkowało rozszczepem podniebienia u 9,3% płodów. Mimo tego, konwencjonalne badania farmakologiczne nie wskazały istotnych zagrożeń dla ludzi przy stosowaniu leku zgodnie z zaleceniami. Badania toksyczności po podaniu wielokrotnym potwierdziły dobry profil bezpieczeństwa salbutamolu w dawkach terapeutycznych, a testy genotoksyczności nie wykazały działania mutagennego, klastogennego ani kancerogennego, co potwierdza akceptowalny profil bezpieczeństwa leku.
Aspulmo, badanie farmakologiczne, działanie kancerogenne, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, gaz nośny, genotoksyczność, model zwierzęcy, potencjał genotoksyczny, receptor β2-adrenergiczny, rozszczep podniebienia, salbutamol, stężenie, teratogenność, tetrafluoroetan, toksyczność po podaniu wielokrotnym - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Urocare 5 mg
Solifenacyny bursztynian, substancja czynna leku Urocare, przeszedł szerokie badania przedkliniczne oceniające bezpieczeństwo stosowania. Standardowe testy farmakologiczne nie wykazały istotnych zagrożeń dla układu sercowo-naczyniowego, oddechowego ani ośrodkowego układu nerwowego. Badania toksyczności po podaniu wielokrotnym oraz ocena wpływu na płodność i rozród nie wskazały na ryzyko dla pacjentów. Testy genotoksyczności i kancerogenności potwierdziły brak mutagennego i rakotwórczego działania solifenacyny, co świadczy o korzystnym profilu bezpieczeństwa przy długotrwałej ekspozycji.
badanie farmakologiczne, badanie genotoksyczności, badanie płodności, badanie pourodzeniowe, badanie prenatalne, badanie przedkliniczne, badanie toksyczności, działanie farmakologiczne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, efekt uboczny, ekspozycja ogólnoustrojowa, ośrodkowy układ nerwowy, solifenacyna bursztynian, stężenie solifenacyny w osoczu, układ sercowo-naczyniowy, zagrożenie kancerogenne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Ropimol 2 mg/ml
Przedkliniczne badania toksykologiczne ropiwakainy chlorowodorku (Ropimol 2 mg/ml) potwierdziły, że profil bezpieczeństwa leku jest zgodny z farmakodynamicznym mechanizmem działania miejscowych środków znieczulających. Toksyczność dawki pojedynczej i wielokrotnej nie wykazała specyficznych zagrożeń poza typowymi efektami neurotoksycznymi i kardiotoksycznymi, które pojawiają się przy wysokich dawkach. Objawy toksyczności OUN, takie jak drgawki, oraz kardiotoksyczność były obserwowane jedynie przy dawkach znacznie przekraczających te stosowane klinicznie. Badania reprodukcyjne nie wskazały na ryzyko dla pacjentów, a potencjał mutagenny ropiwakainy został wykluczony, co potwierdza brak genotoksycznego działania substancji.
drgawki, działanie mutagenne, genotoksyczność, kardiotoksyczność, mechanizm działania leku, miejscowy środek znieczulający, neurotoksyczność, ośrodkowy układ nerwowy, potencjał mutagenny, Ropimol, ropiwakaina chlorowodorek, toksyczność miejscowa, toksyczność ośrodkowego układu nerwowego, toksyczność ostrej dawki, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność wielokrotnego podania, właściwości farmakodynamiczne - Leksykon substancji czynnych
Koper włoski – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Dostępne dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania kopru włoskiego (Foeniculum vulgare Mill.) są ograniczone, jednak badania wskazują na brak mutagenności wodnego wyciągu z owocu kopru w teście Amesa na szczepach Salmonella typhimurium TA98 i TA100. Warto zwrócić uwagę na obecność anetolu, jednego z głównych składników olejku eterycznego, który wykazywał słabe działanie mutagenne w badaniach na zwierzętach laboratoryjnych. Estragol, inny składnik kopru, potencjalnie genotoksyczny, występuje w naparach z owoców kopru w niewielkich ilościach, co minimalizuje ryzyko kliniczne związane z jego obecnością. Zgodnie z europejskimi regulacjami (art. 16c (1) (a) (iii) dyrektywy 2001/83/WE), badania przedkliniczne nie są obligatoryjne dla niektórych produktów zawierających koper włoski, o ile nie jest to konieczne dla zapewnienia bezpieczeństwa stosowania.
anetol, działanie genotoksyczne, działanie mutagenne, estragol, genotoksyczność, koper włoski, kora kruszyny, korzeń rzewienia, liść melisy, mutagenność, olejek eteryczny, owoc kminku, Salmonella typhimurium, test Amesa, toksyczność przedkliniczna, wyciąg z owocu kopru, wyciąg złożony, ziele krwawnika, ziele szanty - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Lecardi 75 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa kwasu acetylosalicylowego zawartego w produkcie Lecardi 75 mg wykazały brak działania rakotwórczego. Długoterminowe analizy na modelach zwierzęcych nie wykazały zwiększonej częstości występowania nowotworów po podaniu tej substancji, co potwierdza jej bezpieczeństwo w kontekście karcinogenności.
badanie in vitro, badanie in vivo, badanie mutagenności, badanie rakotwórczości, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, genotoksyczność, karcinogenność, kwas acetylosalicylowy, mutacja genetyczna, nowotwór, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa, uszkodzenie chromosomowe - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Profenid 100 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne ketoprofenu (substancji czynnej Profenidu) obejmowały wielomiesięczne obserwacje na różnych gatunkach zwierząt laboratoryjnych, w tym myszy, szczurach, psach oraz ssakach naczelnych innych niż człowiek. Wykazano zależność dawka-efekt, gdzie dawki progowe wywołujące zmiany w przewodzie pokarmowym wynosiły: u szczurów powyżej 4,5 mg/kg/dobę, u psów około 3 mg/kg/dobę, a u ssaków naczelnych innych niż człowiek powyżej 9 mg/kg/dobę. Objawy obejmowały nadżerki, owrzodzenia, wrzody oraz perforacje przewodu pokarmowego, nasilające się wraz ze wzrostem dawki. Dodatkowo, u szczurów przy dawce 24 mg/kg/dobę stwierdzono nefrotoksyczne zmiany w kanalikach nerkowych oraz martwicę brodawek nerkowych. Badania mutagenności i rakotwórczości wykazały brak działania mutagennego i rakotwórczego ketoprofenu, co potwierdza korzystny profil bezpieczeństwa leku pod tym kątem.
badanie toksykologiczne, bezpieczeństwo reprodukcyjne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, embriotoksyczność, kanalik nerkowy, ketoprofen, martwica brodawek nerkowych, nadżerka, nefrotoksyczność, niesteroidowy lek przeciwzapalny, owrzodzenie, perforacja, potencjał teratogenny, profil bezpieczeństwa leku, przewód pokarmowy, układ moczowy, wrzód - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Telmisartan EGIS 40 mg
Badania przedkliniczne telmisartanu wykazały charakterystyczne dla leków wpływających na układ renina-angiotensyna-aldosteron zmniejszenie parametrów hematologicznych, takich jak liczba erytrocytów, poziom hemoglobiny oraz hematokryt u szczurów i psów. W zakresie funkcji nerek zaobserwowano wzrost stężenia azotu mocznikowego i kreatyniny oraz hiperkaliemię, a także zmiany strukturalne, w tym poszerzenie i zanik kanalików nerkowych oraz przerost i rozrost aparatu przykłębuszkowego. Pomimo tych obserwacji, zmiany te oceniono jako prawdopodobnie nieistotne klinicznie. W układzie pokarmowym stwierdzono nadżerki, owrzodzenia i zmiany zapalne błony śluzowej żołądka, które można było zapobiec poprzez doustne uzupełnienie chlorku sodu, co sugeruje mechanizm związany z gospodarką elektrolitową.
aktywność reninowa osocza, antagonista receptora angiotensyny II, aparat przykłębuszkowy nerek, azot mocznikowy, badanie in vitro, chlorek sodu, ciśnienie tętnicze, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, efekt klastogenny, erytrocyty, gospodarka elektrolitowa, hematokryt, hemoglobina, hiperkaliemia, inhibitor konwertazy angiotensyny, kreatynina, nadżerka, owrzodzenie, potas, telmisartan, układ renina-angiotensyna-aldosteron, zanik kanalików nerkowych, zmiany zapalne