glikoproteina p
Glikoproteina P (P-gp, MDR1, ABCB1) to białko błonowe, które działa jako pompa usuwająca substancje z wnętrza komórki. Należy do rodziny białek transportujących ABC (ATP-binding cassette), które wykorzystują energię z hydrolizy ATP do aktywnego transportu różnych substancji przez błony komórkowe, często wbrew gradientowi stężeń.
W organizmie człowieka glikoproteina P pełni funkcję ochronną, usuwając ksenobiotyki i substancje potencjalnie toksyczne z komórek. Występuje głównie w nabłonku jelit, w komórkach kanalików nerkowych, hepatocytach oraz w barierze krew-mózg. Jej obecność w tych tkankach wpływa znacząco na farmakokinetykę wielu leków, ograniczając ich wchłanianie i dystrybucję oraz zwiększając wydalanie.
Z klinicznego punktu widzenia, glikoproteina P ma istotne znaczenie w kontekście interakcji lekowych i oporności wielolekowej. Nadekspresja tego białka w komórkach nowotworowych jest jednym z mechanizmów oporności na chemioterapię, gdyż prowadzi do aktywnego usuwania leków przeciwnowotworowych z komórek rakowych. Niektóre leki mogą być inhibitorami lub induktorami glikoproteiny P, co może prowadzić do istotnych klinicznie interakcji farmakokinetycznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Darunavir Synoptis
Darunavir Synoptis, stosowany doustnie w skojarzeniu z rytonawirem w dawce wzmacniającej oraz innymi lekami przeciwretrowirusowymi, wymaga ścisłego monitorowania odpowiedzi wirologicznej i badań oporności w przypadku niewystarczającej supresji HIV. Nie zaleca się stosowania u pacjentów z mutacjami DRV-RAM, wiremią ≥100 000 kopii/mL oraz liczbą CD4+ <100 x 10⁶/L w schemacie raz na dobę. Produkt jest przeciwwskazany u dzieci <3 lat lub <15 kg oraz u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby. W trakcie terapii należy monitorować funkcję wątroby, zwłaszcza u pacjentów z przewlekłym zapaleniem wątroby typu B lub C, ze względu na ryzyko zapalenia wątroby indukowanego lekiem (0,5% w badaniach klinicznych). W przypadku ciężkich reakcji skórnych (0,4% pacjentów), w tym zespołu DRESS i Stevensa-Johnsona (<0,1%), konieczne jest natychmiastowe przerwanie leczenia. Darunavir wiąże się głównie z kwaśną glikoproteiną α1, co może prowadzić do interakcji farmakokinetycznych z innymi lekami.
aminotransferazy, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, choroba autoimmunologiczna, choroba Gravesa-Basedowa, cytolityczne zapalenie wątroby, cytomegalowirusowe zapalenie siatkówki, enzymy wątrobowe, glikoproteina p, hemofilia, inhibitor CYP3A, inhibitor proteazy, komórki CD4, kwaśna glikoproteina α1, marskość wątroby, martwica kości, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, oporność na darunawir, ostra uogólniona osutka krostkowa, przewlekłe czynne zapalenie wątroby, przewlekłe zapalenie wątroby typu B, supresja wirusa, wiremia HIV-1, wirus opryszczki, wirus półpaśca, zapalenie płuc Pneumocystis, zapalenie wątroby indukowane lekiem, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, zespół zapalnej reaktywacji immunologicznej, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Interakcje leku – Ralik 375 mg
Ranolazyna, będąca składnikiem aktywnym leku Ralik, jest metabolizowana głównie przez enzymy CYP3A4 i CYP2D6 oraz jest substratem glikoproteiny P (P-gp). Silne inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol (200 mg dwa razy na dobę), powodują 3,0-3,9-krotne zwiększenie AUC ranolazyny, co jest przeciwwskazaniem do jednoczesnego stosowania. Umiarkowane inhibitory CYP3A4 (np. diltiazem 180-360 mg/dobę) zwiększają stężenie ranolazyny 1,5-2,4-krotnie, wymagając ostrożnego dostosowania dawki. Inhibitory P-gp, takie jak werapamil (120 mg trzy razy na dobę), podnoszą stężenie ranolazyny 2,2-krotnie. Induktory CYP3A4, np. ryfampicyna (600 mg/dobę), obniżają stężenie ranolazyny nawet o 95%, co może prowadzić do utraty skuteczności terapeutycznej. Inhibitory CYP2D6, jak paroksetyna (20 mg/dobę), zwiększają stężenie ranolazyny o 1,2-1,6 razy, jednak zwykle nie wymagają modyfikacji dawki.
antybiotyk makrolidowy, azole przeciwgrzybicze, CYP2D6, CYP3A4, efekt hemodynamiczny, glikoproteina p, induktor CYP3A4, inhibitor CYP2D6, inhibitor CYP3A4, inhibitor glikoproteiny p, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, lek beta-adrenolityczny, lek immunosupresyjny, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwpsychotyczny, OCT2, odstęp QT, rabdomioliza, substrat CYP2B6, substrat CYP2D6, substrat CYP3A4, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia rytmu serca - Leksykon leków
Interakcje leku – Oxycardil 120 120 mg
Diltiazem, będący umiarkowanym inhibitorem izoenzymu CYP3A4, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Przeciwwskazane jest łączenie go z dożylnym dantrolenem, iwabradyną oraz lomitapidem ze względu na ryzyko ciężkich działań niepożądanych, takich jak migotanie komór, ciężka bradykardia oraz hepatotoksyczność. Wysokie ryzyko interakcji występuje także przy jednoczesnym stosowaniu beta-adrenolityków, amiodaronu, digoksyny, statyn metabolizowanych przez CYP3A4 (np. simwastatyna, atorwastatyna, lowastatyna) oraz inhibitorów mTOR (syrolimus, ewerolimus, temsyrolimus), co wymaga ścisłego monitorowania EKG, dostosowania dawek i kontroli stężeń leków. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko bradykardii, bloków przewodzenia oraz miopatii i rabdomiolizy. Diltiazem zwiększa również stężenia cyklosporyny, karbamazepiny, benzodiazepin (midazolam, triazolam), kolchicyny i metyloprednizolonu, co wymaga odpowiedniego monitorowania i ewentualnej korekty dawkowania.
alfa-adrenolityki, amiodaron, antagoniści receptora H2, atorwastatyna, azotany, benzodiazepiny, beta-adrenolityki, blok przedsionkowo-komorowy, blok zatokowy, bradykardia, cyklosporyna, cytochrom P450, dantrolen, digoksyna, diltiazem, działanie hipotensyjne, działanie kardiodepresyjne, ewerolimus, glikoproteina p, hepatotoksyczność, inhibitor CYP3A4, inhibitory mTOR, iwabradyna, karbamazepina, kolchicyna, kortykosteroidy, leki przeciwarytmiczne, lomitapid, lowastatyna, metyloprednizolon, midazolam, migotanie komór, miopatia, nefrotoksyczność, neurotoksyczność litu, niedociśnienie, niewydolność serca, ośrodkowy układ nerwowy, przewodzenie zatokowo-przedsionkowe, rabdomioliza, ryfampicyna, simwastatyna, statyny, syrolimus, temsyrolimus, teofilina, triazolam, wazodylatacja, zaburzenia rytmu serca - Leksykon leków
Interakcje leku – Palifren Long 50 mg
Stosowanie palmitynianu paliperydonu w formie zawiesiny do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu (Palifren Long) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na liczne interakcje farmakologiczne, które mogą wpływać na skuteczność i bezpieczeństwo terapii. Paliperydon wykazuje ograniczony wpływ na enzymy cytochromu P-450, co minimalizuje ryzyko interakcji farmakokinetycznych, jednak istotne są interakcje farmakodynamiczne, zwłaszcza z lekami działającymi na ośrodkowy układ nerwowy. Antagonizm wobec leków dopaminergicznych (np. lewodopy) może osłabiać ich działanie, co wymaga stosowania najmniejszych skutecznych dawek. Karbamazepina indukuje klirens nerkowy paliperydonu, obniżając jego stężenie w osoczu o około 37% (Cmax i AUC), co wymaga dostosowania dawki Palifren Long. Divalproinian sodu zwiększa Cmax i AUC paliperydonu o około 50% po podaniu doustnym, jednak brak danych dla formy domięśniowej. Jednoczesne stosowanie z lekami wydłużającymi odstęp QT (np. amiodaron, sotalol) zwiększa ryzyko groźnych arytmii, co wymaga monitorowania EKG i unikania takiego połączenia, jeśli to możliwe.
amiodaron, antagonizm farmakodynamiczny, antagonizm farmakologiczny, butyrofenony, chinidyna, diwalproinian sodu, dyzopyramid, enzymy cytochromu P450, fenotiazyny, glikoproteina p, hipotonia ortostatyczna, inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny, interakcja leku z alkoholem, karbamazepina, leki przeciwarytmiczne, leki psychostymulujące, meflokina, metylofenidat, objawy pozapiramidowe, obniżenie progu drgawkowego, paliperydon, palmitynian paliperydonu, paroksetyna, receptory dopaminowe D2, rysperydon, sedacja, sotalol, torsade de pointes, tramadol, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, wydłużenie odstępu QT - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Aderolio
Ewerolimus (Aderolio) stosowany w terapii immunosupresyjnej, szczególnie po przeszczepach narządów, wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko ciężkich zakażeń oportunistycznych, takich jak nefropatia związana z wirusem BK czy postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia (PML) wywołana wirusem JC. W badaniu klinicznym A2310 u pacjentów po przeszczepie serca odnotowano zwiększoną częstość ciężkich zakażeń, w tym śmiertelnych, zwłaszcza przy indukcji króliczą globuliną antytymocytarną. Zaleca się profilaktykę przeciw Pneumocystis jiroveci oraz wirusowi CMV, szczególnie u pacjentów z wysokim ryzykiem zakażeń. U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby konieczne jest monitorowanie minimalnego stężenia ewerolimusu (C0) i dostosowanie dawki, ze względu na wydłużony okres półtrwania leku. Interakcje farmakokinetyczne z inhibitorami i induktorami CYP3A4 oraz glikoproteiny P wymagają ostrożności i monitorowania stężenia ewerolimusu, aby uniknąć toksyczności lub utraty skuteczności terapii.
azoospermia, bazyliksymab, białkomocz, chłoniak, choroba śródmiąższowa płuc, cyklosporyna w mikroemulsji, ewerolimus, glikoproteina p, gojenie ran, hiperlipidemia, infekcyjne zapalenie płuc, inhibitor CYP3A4, inhibitor kalcyneuryny, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor mTOR, kortykosteroid, leczenie immunosupresyjne, mikroangiopatia zakrzepowa, nefropatia, nieinfekcyjne zapalenie płuc, nowotwór złośliwy, obrzęk naczynioruchowy, oligospermia, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, profilaktyka przeciwdrobnoustrojowa, przepuklina pooperacyjna, przeszczepienie serca, rabdomioliza, substrat CYP3A4, takrolimus, torbiel limfatyczna, tymoglobulina, wirus cytomegalii, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zakażenie oportunistyczne, zakrzepica tętnicza, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zapalenie płuc, zespół hemolityczno-mocznicowy - Leksykon leków
Interakcje leku – Navelbine 10 mg/ml
Winorelbina (NAVELBINE, 10 mg/ml) wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, głównie związane z metabolizmem przez cytochrom CYP3A4 oraz działaniem mielosupresyjnym. Silne inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol) mogą zwiększać stężenie winorelbiny, nasilając jej toksyczność, natomiast induktory CYP3A4 (np. ryfampicyna, fenytoina) obniżają jej skuteczność. Szczególną ostrożność wymaga jednoczesne stosowanie z lekami immunosupresyjnymi (cyklosporyna, takrolimus) ze względu na ryzyko rozrostu limfatycznego oraz z lapatynibem, który zwiększa częstość neutropenii stopnia 3/4. Wskazane jest także monitorowanie INR u pacjentów przyjmujących doustne antykoagulanty, ze względu na zmienność czynności układu krzepnięcia podczas terapii skojarzonej. Przeciwwskazane jest stosowanie winorelbiny z żywą szczepionką przeciwko żółtej febrze oraz innymi szczepionkami zawierającymi osłabione drobnoustroje, ze względu na ryzyko śmiertelnej, ogólnoustrojowej choroby poszczepiennej.
alkaloidy Vinca, cisplatyna, cytochrom CYP3A4, drgawki, działanie sedatywne, fenytoina, glikoproteina p, granulocytopenia, immunosupresja, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, itrakonazol, ketokonazol, lapatynib, leki immunosupresyjne, mielosupresja, mitomycyna C, neuropatia obwodowa, neutropenia, ostry skurcz oskrzeli, ryfampicyna, skurcz oskrzeli, śródmiąższowa choroba płuc, śródmiąższowe zapalenie płuc, szczepionka przeciwko żółtej febrze, szczepionki żywe, toksyczność płucna, toksyczność szpiku kostnego, winorelbina, zespół ostrej niewydolności oddechowej - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Rivaroxaban Medreg
Podczas terapii rywaroksabanem w dawce 15 mg (produkt Rivaroxaban Medreg) konieczny jest ścisły nadzór kliniczny, zwłaszcza pod kątem ryzyka krwawień, które mogą obejmować błony śluzowe (np. nosa, dziąseł, przewodu pokarmowego, układu moczowo-płciowego) oraz niedokrwistość. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny 15-29 mL/min) stężenie rywaroksabanu może wzrosnąć średnio 1,6-krotnie, co zwiększa ryzyko krwawienia, dlatego wymagana jest ostrożność; lek jest przeciwwskazany przy klirensie <15 mL/min. Nie zaleca się stosowania u dzieci z umiarkowanymi lub ciężkimi zaburzeniami nerek (przesączanie kłębuszkowe <50 mL/min/1,73 m²) oraz u pacjentów przyjmujących silne inhibitory CYP3A4 i P-gp (np. ketokonazol, rytonawir), które mogą podnieść stężenie rywaroksabanu średnio 2,6-krotnie. Monitorowanie ekspozycji na lek nie jest rutynowo wymagane, ale w wyjątkowych sytuacjach pomocne może być oznaczenie stężenia rywaroksabanu testem anty-Xa.
antagonista witaminy K, badanie hemoglobiny, ciężkie zaburzenie czynności nerek, embolektomia płucna, eozynofilia, glikoproteina p, heparyna niefrakcjonowana, inhibitor agregacji płytek krwi, inhibitor CYP3A4, inhibitor HIV-proteazy, klirens kreatyniny, krwawienie z błon śluzowych, krwiak zewnątrzoponowy, kwas acetylosalicylowy, leczenie przeciwzakrzepowe, leczenie trombolityczne, niedokrwistość, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nietolerancja galaktozy, niezastawkowe migotanie przedsionków, pochodne azolowe, przemijający napad niedokrwienny, przezcewnikowa wymiana zastawki aorty, przezskórna interwencja wieńcowa, retinopatia naczyniowa, rozstrzenie oskrzelowe, rywaroksaban, selektywny inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, utajone krwawienie, zaburzenie krzepnięcia krwi, zatorowość płucna, zespół antyfosfolipidowy, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, znieczulenie zewnątrzoponowe - Leksykon leków
Interakcje leku – Sitagliptin Polpharma 50 mg
Sytagliptyna wykazuje niski potencjał do istotnych klinicznie interakcji farmakokinetycznych, co potwierdzają badania in vitro i kliniczne. Metabolizm leku jest głównie zależny od enzymów CYP3A4 i CYP2C8, jednak u pacjentów z prawidłową funkcją nerek ich wpływ na klirens sytagliptyny jest minimalny. W przypadku ciężkich zaburzeń czynności nerek lub schyłkowej niewydolności nerek (ESRD) metabolizm staje się bardziej istotny, co może prowadzić do zwiększonego narażenia na lek przy jednoczesnym stosowaniu silnych inhibitorów CYP3A4 (ketokonazol, itrakonazol, rytonawir, klarytromycyna). Jednoczesne podawanie cyklosporyny (600 mg) zwiększa AUC i Cmax sytagliptyny odpowiednio o 29% i 68%, jednak zmiany te nie są klinicznie istotne. Sytagliptyna jest substratem glikoproteiny P i transportera OAT3, przy czym interakcje z probenecydem są prawdopodobnie klinicznie nieistotne. Nie stwierdzono znaczących interakcji z metforminą (1000 mg x2/dobę), gliburydem, symwastatyną, rozyglitazonem, warfaryną ani doustnymi lekami antykoncepcyjnymi.
antybiotyk makrolidowy, ciężkie zaburzenie czynności nerek, cukrzyca typu 2, cyklosporyna, CYP2C8, CYP3A4, digoksyna, doustny lek antykoncepcyjny, gliburyd, glikoproteina p, glukoneogeneza wątrobowa, hipoglikemia, inhibitor CYP3A4, itrakonazol, izoenzym CYP450, ketokonazol, klarytromycyna, kontrola glikemii, lek hipoglikemizujący, lek hipolipemizujący, lek przeciwgrzybiczy, lek przeciwzakrzepowy, metformina, pochodna sulfonylomocznika, powikłanie cukrzycy, probenecyd, rozyglitazon, rytonawir, schyłkowa niewydolność nerek, symwastatyna, sytagliptyna, terapia skojarzona, tiazolidynodion, transporter anionów organicznych, transporter kationów organicznych, warfaryna, zatrucie digoksyną - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Adimuplan 100 mg
Sytagliptyna, substancja czynna leku Adimuplan, charakteryzuje się wysoką biodostępnością około 87% po podaniu doustnym dawki 100 mg, z szybkim osiągnięciem Tmax w zakresie 1-4 godzin. Parametry farmakokinetyczne obejmują średnie AUC 8,52 µM•hr oraz Cmax 950 nM. Lek wykazuje liniową zależność AUC od dawki, natomiast Cmax i C24h nie są proporcjonalne do dawki, co wskazuje na nieliniowość w tych parametrach. Sytagliptyna wykazuje niskie wiązanie z białkami osocza (38%) oraz dużą objętość dystrybucji (ok. 198 l). Metabolizm jest ograniczony, głównie przez CYP3A4 i CYP2C8, a eliminacja odbywa się przede wszystkim przez nerki – około 79% dawki jest wydalane z moczem w postaci niezmienionej. Okres półtrwania wynosi około 12,4 godziny, a klirens nerkowy około 350 ml/min, co wskazuje na aktywne wydzielanie kanalikowe. Sytagliptyna nie wykazuje istotnej inhibicji ani indukcji głównych izoenzymów cytochromu P450, co minimalizuje ryzyko interakcji lekowych na tym poziomie. Ponadto, lek może być stosowany niezależnie od posiłków, w tym bogatych w tłuszcze, bez konieczności modyfikacji dawkowania.
biodostępność bezwzględna, ciężkie zaburzenia czynności nerek, cukrzyca typu 2, CYP2C8, CYP3A4, glikoproteina p, hemodializa, izoenzym cytochromu P450, klirens nerkowy, łagodne zaburzenia czynności nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, schyłkowa niewydolność nerek, skala Child-Pugh, sytagliptyna, Tmax, transporter anionów organicznych-3, umiarkowane zaburzenia czynności nerek, wskaźnik masy ciała, zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna - Leksykon substancji czynnych
Sylibinina – Interakcje
Sylibinina, główny składnik aktywny standaryzowanych wyciągów z ostropestu plamistego (Silybum marianum), wykazuje działanie hepatoprotekcyjne i charakteryzuje się korzystnym profilem bezpieczeństwa pod względem interakcji lekowych. Preparaty takie jak Legalon 140, SanoHepatic czy Sylifar nie wykazują istotnych klinicznie interakcji z innymi lekami. Pomimo teoretycznych mechanizmów wpływu sylibininy na enzymy cytochromu P450 (zwłaszcza CYP3A4, CYP2C9, CYP2D6) oraz na glikoproteinę P (P-gp), dotychczasowe badania kliniczne nie potwierdziły znaczących interakcji farmakokinetycznych. Warto podkreślić, że stężenia sylibininy potrzebne do istotnej inhibicji tych enzymów znacznie przekraczają poziomy osiągane w standardowym dawkowaniu. Nie opisano również klinicznie istotnych interakcji sylibininy z alkoholem etylowym, choć jednoczesne stosowanie jest nieracjonalne terapeutycznie ze względu na przeciwstawne działanie hepatoprotekcyjne sylibininy i hepatotoksyczne alkoholu.
alkohol etylowy, biodostępność leków, CYP2C9, CYP2D6, CYP3A4, cytochrom P450, działanie hepatoprotekcyjne, działanie hepatotoksyczne, flawonoidy, glikoproteina p, indeks terapeutyczny, interakcje farmakokinetyczne, izoenzymy CYP, komórki wątrobowe, ksenobiotyki, lek przeciwnowotworowy, ostropest plamisty, przeciwgrzybicze azole, substrat CYP2C9, substrat CYP3A4, substrat P-gp, sylibinina, transporter błonowy - Leksykon leków
Interakcje leku – Azycyna 200 mg/5 ml
Azytromycyna wykazuje istotne interakcje farmakologiczne, szczególnie z lekami wydłużającymi odstęp QT, takimi jak amiodaron, sotalol czy cyzapryd, co zwiększa ryzyko zaburzeń rytmu serca i wymaga monitorowania EKG. Jednoczesne stosowanie azytromycyny z lekami zobojętniającymi kwas solny powoduje zmniejszenie maksymalnego stężenia azytromycyny w surowicy o 25%, dlatego zaleca się przyjmowanie tych leków w różnym czasie. Azytromycyna nie wpływa istotnie na farmakokinetykę dydanozyny (400 mg/dobę), efawirenzu (400 mg/dobę), indynawiru (800 mg trzy razy na dobę) oraz midazolamu (15 mg jednorazowo), natomiast zwiększa stężenie fosforylowanej zydowudyny w jednojądrzastych komórkach krwi obwodowej. W przypadku nelfinawiru (750 mg trzy razy na dobę) obserwuje się wzrost stężenia azytromycyny, jednak bez konieczności modyfikacji dawkowania.
alkaloidy sporyszu, amiodaron, atorwastatyna, azytromycyna, biodostępność leku, cyklosporyna, cytochrom P450, cyzapryd, czas protrombinowy, digoksyna, dydanozyna, działania niepożądane przewodu pokarmowego, efawirenz, ergotamina, flukonazol, glikoproteina p, immunosupresanty, indynawir, jednojądrzaste komórki krwi obwodowej, kolchicyna, lek przeciwgrzybiczny, leki antyretrowirusowe, leki prokinetyczne, leki przeciwgruźlicze, leki przeciwhistaminowe, leki przeciwzakrzepowe, leki zobojętniające, midazolam, nelfinawir, neutropenia, odstęp QT, rabdomioliza, ryfabutyna, sotalol, triazolam, układ odpornościowy, zaburzenia rytmu serca, zatrucie sporyszem, zydowudyna - Leksykon leków
Interakcje leku – Alerprof 10 mg
Rupatadyna w dawce 10 mg, stosowana u dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat, wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne z inhibitorami izoenzymu CYP3A4. Silne inhibitory, takie jak itrakonazol, ketokonazol, worykonazol, pozakonazol, inhibitory proteazy HIV, klarytromycyna i nefazodon, powodują nawet 10-krotne zwiększenie ekspozycji na rupatadynę, co wymaga całkowitego unikania jednoczesnego stosowania. Umiarkowane inhibitory (erytromycyna, flukonazol, diltiazem) zwiększają ekspozycję 2-3-krotnie, co wymaga zachowania ostrożności. Szczególnie niebezpieczna jest interakcja z sokiem grejpfrutowym, który powoduje 3,5-krotny wzrost stężenia leku, dlatego jego stosowanie z rupatadyną jest przeciwwskazane. Ponadto, rupatadyna może nasilać działanie sedatywne leków hamujących OUN oraz wykazuje potencjalne ryzyko interakcji z lekami o wąskim indeksie terapeutycznym i statynami metabolizowanymi przez CYP3A4 (atorwastatyna, lowastatyna, symwastatyna), co wymaga monitorowania i ostrożności klinicznej.
antybiotyk makrolidowy, atorwastatyna, diltiazem, erytromycyna, flukonazol, fosfokinaza kreatynowa, glikoproteina p, inhibitor izoenzymu CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, itrakonazol, ketokonazol, klarytromycyna, lek przeciwgrzybiczny azolowy, lowastatyna, miopatia, nefazodon, ośrodkowy układ nerwowy, pozakonazol, rupatadyna, sok grejpfrutowy, symwastatyna, wąski indeks terapeutyczny, worykonazol - Leksykon leków
Interakcje leku – Tigrix 90 mg
Tikagrelor, aktywny składnik leku Tigrix, jest substratem i umiarkowanym inhibitorem izoenzymu CYP3A4 oraz substratem i słabym inhibitorem glikoproteiny P (P-gp). Interakcje farmakokinetyczne z lekami wpływającymi na CYP3A4 mają istotne znaczenie kliniczne. Silne inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol, powodują 2,4-krotne zwiększenie Cmax i 7,3-krotne zwiększenie AUC tikagreloru, co jest przeciwwskazaniem do jednoczesnego stosowania. Umiarkowane inhibitory, np. diltiazem, zwiększają Cmax tikagreloru o 69% i AUC 2,7-krotnie, wymagając ostrożności. Induktory CYP3A, takie jak ryfampicyna, obniżają Cmax tikagreloru o 73% i AUC o 86%, co może zmniejszać skuteczność terapii i jest przeciwwskazane. Cyklosporyna zwiększa ekspozycję tikagreloru (Cmax 2,3x, AUC 2,8x), co wymaga ostrożności. Spożycie dużych ilości soku grejpfrutowego podwaja ekspozycję na tikagrelor, choć zwykle bez istotnego znaczenia klinicznego. Morfina i inne opioidy zmniejszają ekspozycję na tikagrelor o 35%, co może obniżać skuteczność leczenia u pacjentów z ostrym zespołem wieńcowym.
ACT, antagoniści receptora angiotensyny, antagoniści wapnia, aPTT, beta-adrenolityki, bradykardia, CPK, cyklosporyna, doustne środki antykoncepcyjne, glikoproteina p, heparyna drobnocząsteczkowa, induktory CYP3A, inhibitor P-gp, inhibitor P2Y12, inhibitory ACE, inhibitory CYP3A4, inhibitory GpIIb/IIIa, inhibitory pompy protonowej, inhibitory SSRI, izoenzym CYP3A4, kwas atorwastatyny, ostry zespół wieńcowy, rabdomioliza, silne inhibitory CYP3A4, sok grejpfrutowy, statyny, tikagrelor - Leksykon leków
Interakcje leku – Itrax 100 mg
Itrakonazol, metabolizowany głównie przez CYP3A4, jest silnym inhibitorem tego enzymu oraz glikoproteiny P, co powoduje liczne interakcje farmakokinetyczne. Leki zmniejszające kwaśność soku żołądkowego (np. inhibitory pompy protonowej, antagoniści H2, wodorotlenek glinu) obniżają biodostępność itrakonazolu, dlatego zaleca się podawanie go z kwaśnymi napojami oraz odpowiednie odstępy czasowe między lekami. Silne induktory CYP3A4 (np. ryfampicyna, karbamazepina, efawirenz) mogą znacząco obniżyć stężenia itrakonazolu i hydroksyitrakonazolu, co wymaga unikania ich jednoczesnego stosowania lub odstawienia induktora na co najmniej 2 tygodnie przed terapią. Z kolei silne inhibitory CYP3A4 (np. klarytromycyna, rytonawir) zwiększają stężenia itrakonazolu, co może nasilać działania niepożądane i wymaga monitorowania oraz ewentualnej redukcji dawki. Interakcje utrzymują się do 7-14 dni po zakończeniu terapii, a szczególną ostrożność należy zachować przy lekach wydłużających odstęp QT, ze względu na ryzyko groźnych arytmii.
antagonista receptora H2, biodostępność leku, cytochrom CYP3A4, działanie niepożądane, działanie przeciwgrzybicze, farmakokinetyka leku, glikoproteina p, hepatotoksyczność, hydroksyitrakonazol, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor enzymu, inhibitor pompy protonowej, itrakonazol, kwaśność soku żołądkowego, lek hipolipemizujący, lek immunosupresyjny, lek przeciwbakteryjny, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwmigrenowy, lek przeciwnowotworowy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwpsychotyczny, lek przeciwrobaczy, lek przeciwwirusowy, lek przeciwzakrzepowy, lek zobojętniający, meloksykam, nadciśnienie płucne, niesteroidowy lek przeciwzapalny, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie nerek, zaburzenie rytmu serca - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Rixacam
Stosowanie rywaroksabanu (RIXACAM) wymaga ścisłego nadzoru klinicznego, ze szczególnym uwzględnieniem monitorowania objawów krwawienia oraz badań laboratoryjnych hemoglobiny i hematokrytu w celu wykrywania utajonych krwotoków. Ryzyko krwawień jest zwiększone u pacjentów z ciężkim (klirens kreatyniny <30 mL/min, średni wzrost stężenia rywaroksabanu w osoczu 1,6-krotnie) i umiarkowanym zaburzeniem czynności nerek (klirens 30-49 mL/min) oraz u osób stosujących jednocześnie silne inhibitory CYP3A4 i glikoproteiny P (np. azole, inhibitory proteazy HIV), co może podnieść stężenie rywaroksabanu średnio 2,6-krotnie. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów przyjmujących NLPZ, ASA, inhibitory agregacji płytek, SSRI i SNRI, a także u osób z chorobami przewodu pokarmowego, zaburzeniami krzepnięcia, retinopatią naczyniową czy rozstrzeniami oskrzeli. U pacjentów onkologicznych konieczna jest indywidualna ocena korzyści i ryzyka, zwłaszcza przy nowotworach przewodu pokarmowego i układu moczowo-płciowego.
angioplastyka stawu biodrowego, antagonista witaminy K, antykoagulant toczniowy, badanie hemoglobiny i hematokrytu, brak laktazy, choroba nowotworowa, choroba refluksowa przełyku, choroba zapalna jelit, ciężkie zaburzenie czynności nerek, ciśnienie tętnicze krwi, doustny antykoagulant, dziedziczna nietolerancja galaktozy, embolektomia płucna, glikoproteina p, hemostaza, heparyna niefrakcjonowana, inhibitor agregacji płytek krwi, inhibitor CYP3A4, inhibitor HIV-proteazy, inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny, klirens kreatyniny, krwawienie płucne, krwawienie z błon śluzowych, krwiak podpajęczynówkowy, krwiak zewnątrzoponowy, krwotok, kwas acetylosalicylowy, leczenie przeciwzakrzepowe, leczenie trombolityczne, lek przeciwgrzybiczny, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość, niesteroidowy lek przeciwzapalny, owrzodzenie przewodu pokarmowego, pochodne azolowe, przeciwciało antykardiolipinowe, przeciwciało przeciwko β2 glikoproteinie-I, przezcewnikowa wymiana zastawki aorty, retinopatia naczyniowa, rozstrzenie oskrzeli, rywaroksaban, selektywny inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny, test anty-Xa, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zaburzenie krzepnięcia krwi, zaburzenie neurologiczne, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie przełyku, zatorowość płucna, zespół antyfosfolipidowy, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złamanie bliższego odcinka kości udowej, znieczulenie przewodowe, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Interakcje leku – Bilabella 20 mg
Bilastyna w dawce 20 mg wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne, które należy uwzględnić w praktyce klinicznej. Spożycie pokarmu lub soku grejpfrutowego zmniejsza biodostępność bilastyny o około 30%, co wynika z hamowania transportera OATP1A2 odpowiedzialnego za jej wchłanianie. Leki takie jak rytonawir i ryfampicyna, będące substratami lub inhibitorami OATP1A2, mogą również obniżać stężenie bilastyny w osoczu, potencjalnie zmniejszając jej skuteczność. Z kolei inhibitory P-gp, np. cyklosporyna, mogą zwiększać stężenie bilastyny, co wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych. Jednoczesne stosowanie ketokonazolu (400 mg/dobę) lub erytromycyny (500 mg 3×/dobę) powoduje dwukrotny wzrost AUC i 2-3-krotny wzrost Cmax bilastyny, natomiast diltiazem (60 mg/dobę) zwiększa Cmax o 50%, jednak te zmiany nie wpływają istotnie na profil bezpieczeństwa leku.
AUC, benzodiazepina, bilastyna, biodostępność leku, cyklosporyna, diltiazem, dostępność biologiczna, działanie niepożądane, erytromycyna, glikoproteina p, inhibitor P-gp, jelitowy wypływ transporterów, ketokonazol, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwhistaminowy, lorazepam, OATP1A2, ryfampicyna, rytonawir, sok grejpfrutowy - Leksykon leków
Interakcje leku – Plerixafor Zentiva 20 mg/ml
Badania in vitro oraz obserwacje kliniczne wskazują, że Plerixafor Zentiva nie uczestniczy w metabolizmie przez enzymy cytochromu P-450, nie wykazuje indukcji ani inhibicji tych enzymów, co minimalizuje ryzyko interakcji farmakokinetycznych z lekami metabolizowanymi przez CYP P-450. Ponadto, pleryksafor nie jest substratem ani inhibitorem glikoproteiny P (P-gp), co dodatkowo ogranicza potencjał interakcji farmakokinetycznych. W badaniach klinicznych nie stwierdzono negatywnego wpływu rytuksymabu stosowanego w skojarzeniu z pleryksaforem i G-CSF na bezpieczeństwo pacjentów ani na skuteczność mobilizacji komórek CD34+. Standardowy schemat terapeutyczny obejmujący pleryksafor i G-CSF wykazuje synergistyczne działanie w mobilizacji komórek macierzystych, co jest istotne klinicznie.
chłoniak nieziarniczy, cytochrom P-450, czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów, działanie niepożądane leku, G-CSF, glikoproteina p, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, komórki CD34+, mobilizacja komórek macierzystych, pleryksafor, receptor CXCR4, rytuksymab, transporter błonowy, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby