Właściwości farmakokinetyczne
Loperamid

Właściwości farmakokinetyczne loperamidu – wprowadzenie

Loperamid jest substancją czynną stosowaną w leczeniu objawowym ostrej i przewlekłej biegunki. Jego działanie opiera się na interakcji z receptorami opioidowymi w ścianie jelita. Poniższy artykuł szczegółowo przedstawia właściwości farmakokinetyczne loperamidu obejmujące procesy wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i wydalania substancji.¹

Wchłanianie loperamidu

Loperamid charakteryzuje się dobrym wchłanianiem z przewodu pokarmowego. Większa część podanej dawki zostaje wchłonięta z jelita, jednak ze względu na intensywny metabolizm pierwszego przejścia przez wątrobę, biodostępność ogólnoustrojowa loperamidu jest niska i wynosi tylko około 0,3%.²³

Badania przeprowadzone na różnych preparatach zawierających loperamid wykazały, że stężenie maksymalne w osoczu po podaniu doustnym występuje po około 2-4 godzinach od przyjęcia leku.⁴⁵

Warto zauważyć, że w przypadku preparatu Imodium Instant (tabletka ulegająca rozpadowi w jamie ustnej), wykazano biorównoważność z tradycyjną formą kapsułek Imodium.⁶ W przypadku preparatu Stoperan FAST (liofilizat doustny), czas rozpadu tabletki wynosi od kilku do kilkudziesięciu sekund, co może wpływać na szybkość wchłaniania substancji czynnej.⁷

Dystrybucja loperamidu w organizmie

Po wchłonięciu loperamid ulega dystrybucji w organizmie. Badania na szczurach wykazały jego duże powinowactwo do ściany jelita, z preferencyjnym wiązaniem się z receptorami warstwy mięśni podłużnych.⁸⁹

Loperamid w znacznym stopniu wiąże się z białkami osocza – stopień wiązania z białkami wynosi około 95%, głównie z albuminami.¹⁰¹¹

Na podstawie danych nieklinicznych stwierdzono, że loperamid jest substratem glikoproteiny P, co może wpływać na jego transport przez różne bariery biologiczne.¹²¹³

U dorosłych loperamid przenika do układu krew-mózg tylko w bardzo ograniczonym stopniu, co jest korzystne z punktu widzenia profilu bezpieczeństwa, gdyż zmniejsza ryzyko wystąpienia działań niepożądanych związanych z ośrodkowym układem nerwowym.¹⁴

Metabolizm loperamidu

Loperamid podlega intensywnemu metabolizmowi wątrobowemu. Jest niemal całkowicie wychwytywany przez wątrobę, gdzie zachodzą procesy metaboliczne, sprzęganie i wydalanie z żółcią.¹⁵¹⁶

Głównym szlakiem metabolicznym loperamidu jest oksydacyjna N-demetylacja, która zachodzi przede wszystkim przy udziale izoenzymów cytochromu P450: CYP3A4 i CYP2C8.¹⁷¹⁸

Ze względu na intensywny efekt pierwszego przejścia, stężenie niezmienionego loperamidu w osoczu pozostaje bardzo małe.¹⁹²⁰

Eliminacja loperamidu

Okres półtrwania loperamidu w organizmie człowieka wynosi od 9 do 14 godzin, ze średnią około 11 godzin.²¹²²

Loperamid w postaci niezmienionej oraz jego metabolity są wydalane głównie z kałem. Badania wykazały, że w ciągu 3 dni około 25% wchłoniętej dawki jest wydalane z kałem w postaci niezmienionej, a jedynie niewielka ilość (1-2%) jest wydalana z moczem w postaci niezmienionej lub sprzężonej z kwasem glukuronowym.²³²⁴

Właściwości farmakokinetyczne u dzieci i młodzieży

Nie przeprowadzono szczegółowych badań farmakokinetycznych loperamidu w populacji pediatrycznej. Oczekuje się jednak, że farmakokinetyka loperamidu oraz interakcje między loperamidem a innymi lekami u dzieci i młodzieży będą podobne do tych obserwowanych u pacjentów dorosłych.²⁵²⁶

Zestawienie parametrów farmakokinetycznych loperamidu

²⁷²⁸²⁹

Porównanie właściwości farmakokinetycznych różnych preparatów loperamidu

Porównując właściwości farmakokinetyczne loperamidu zawartego w różnych preparatach, można zauważyć, że zasadnicze parametry farmakokinetyczne są bardzo zbliżone, niezależnie od postaci farmaceutycznej (tabletki, kapsułki, liofilizat doustny, roztwór doustny). Zmieniać się może jedynie szybkość uwalniania substancji czynnej z postaci leku, co w przypadku liofilizatów doustnych (np. Stoperan FAST) czy tabletek rozpadających się w jamie ustnej (np. Imodium Instant) może prowadzić do szybszego początku wchłaniania.³⁰³¹

W przypadku preparatu zawierającego dodatkowo symetykon (Stoperan S), właściwości farmakokinetyczne loperamidu pozostają niezmienione, a symetykon nie jest wchłaniany z przewodu pokarmowego i nie wpływa na farmakokinetykę loperamidu.³²

Znaczenie kliniczne właściwości farmakokinetycznych loperamidu

Właściwości farmakokinetyczne loperamidu mają istotne znaczenie kliniczne. Niski stopień wchłaniania ogólnoustrojowego, wynikający z intensywnego metabolizmu pierwszego przejścia i wysokiego powinowactwa do receptorów w ścianie jelita, przekłada się na korzystny profil bezpieczeństwa leku. Loperamid działa głównie miejscowo w jelicie, co minimalizuje ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych.³³³⁴

Stosunkowo długi okres półtrwania loperamidu (około 11 godzin) umożliwia prowadzenie terapii przy zastosowaniu wygodnego schematu dawkowania, najczęściej dwa razy na dobę.³⁵

Metabolizm loperamidu przez enzymy CYP3A4 i CYP2C8 wskazuje na możliwość interakcji z innymi lekami będącymi inhibitorami lub induktorami tych enzymów, co powinno być brane pod uwagę przy łącznym stosowaniu loperamidu z innymi lekami.³⁶

Fakt, że loperamid jest substratem glikoproteiny P, może wpływać na jego transport przez różne bariery biologiczne, w tym barierę krew-mózg, a także może prowadzić do interakcji z innymi lekami będącymi inhibitorami lub induktorami glikoproteiny P.³⁷