glikoproteina p
Glikoproteina P (P-gp, MDR1, ABCB1) to białko błonowe, które działa jako pompa usuwająca substancje z wnętrza komórki. Należy do rodziny białek transportujących ABC (ATP-binding cassette), które wykorzystują energię z hydrolizy ATP do aktywnego transportu różnych substancji przez błony komórkowe, często wbrew gradientowi stężeń.
W organizmie człowieka glikoproteina P pełni funkcję ochronną, usuwając ksenobiotyki i substancje potencjalnie toksyczne z komórek. Występuje głównie w nabłonku jelit, w komórkach kanalików nerkowych, hepatocytach oraz w barierze krew-mózg. Jej obecność w tych tkankach wpływa znacząco na farmakokinetykę wielu leków, ograniczając ich wchłanianie i dystrybucję oraz zwiększając wydalanie.
Z klinicznego punktu widzenia, glikoproteina P ma istotne znaczenie w kontekście interakcji lekowych i oporności wielolekowej. Nadekspresja tego białka w komórkach nowotworowych jest jednym z mechanizmów oporności na chemioterapię, gdyż prowadzi do aktywnego usuwania leków przeciwnowotworowych z komórek rakowych. Niektóre leki mogą być inhibitorami lub induktorami glikoproteiny P, co może prowadzić do istotnych klinicznie interakcji farmakokinetycznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Colchicum dispert 0,5 mg
Colchicum Dispert, zawierający kolchicynę, jest substratem glikoproteiny P (P-gp) oraz metabolizowany głównie przez enzym CYP3A4. Jednoczesne stosowanie z inhibitorami P-gp i CYP3A4, takimi jak erytromycyna, klarytromycyna, ketokonazol, rytonawir, werapamil czy diltiazem, prowadzi do znaczącego wzrostu stężenia kolchicyny (np. wzrost Cmax do 324% i AUC do 345%), co może skutkować toksycznością, w tym zaburzeniami szpiku, agranulocytozą, neuromiopatią, miopatią i rabdomiolizą. Szczególnie niebezpieczne jest stosowanie u pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby, gdzie połączenie z silnymi inhibitorami jest przeciwwskazane. Zaleca się zmniejszenie dawki lub przerwanie terapii w przypadku objawów toksyczności. Długotrwałe stosowanie kolchicyny może również obniżać wchłanianie witaminy B12, co wymaga monitorowania jej poziomu.
agranulocytoza, atorwastatyna, azytromycyna, cyklosporyna, cymetydyna, cytochrom P450, digoksyna, diltiazem, dna moczanowa, dysfagia, erytromycyna, fibrat, fluwastatyna, gemfibrozil, glikoproteina p, hepatotoksyczność, ketokonazol, klarytromycyna, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas moczowy, lek przeciwzakrzepowy, miopatia, neuromiopatia, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niestrawność, prawastatyna, rabdomioliza, ranolazyna, rytonawir, simwastatyna, werapamil, witamina B12, wrzód żołądka, zaburzenia szpiku kostnego