zatorowość płucna
Zatorowość płucna (PE – Pulmonary Embolism) to stan nagłego zagrożenia życia, spowodowany zamknięciem lub zwężeniem tętnicy płucnej lub jej odgałęzień przez materiał zatorowy, najczęściej skrzeplinę. Jest to trzecia co do częstości przyczyna zgonów z powodu chorób układu sercowo-naczyniowego, po zawale serca i udarze mózgu.
Najczęstszym źródłem materiału zatorowego są zakrzepy powstające w żyłach głębokich kończyn dolnych lub miednicy (żylna choroba zakrzepowo-zatorowa). Do czynników ryzyka zatorowości płucnej należą: unieruchomienie, zabiegi operacyjne, nowotwory złośliwe, ciąża i połóg, doustna antykoncepcja, otyłość, wrodzone i nabyte trombofilie oraz zaawansowany wiek.
Objawy zatorowości płucnej są niespecyficzne i mogą obejmować duszność, ból w klatce piersiowej, kaszel (czasem z krwiopluciem), tachykardię, hipoksemię oraz w ciężkich przypadkach wstrząs i nagłe zatrzymanie krążenia. Diagnostyka opiera się na ocenie prawdopodobieństwa klinicznego (skale Wells, Geneva), oznaczeniu D-dimerów oraz badaniach obrazowych, z których złotym standardem jest angiografia płucna metodą tomografii komputerowej.
Leczenie zatorowości płucnej obejmuje stosowanie antykoagulantów (heparyny niefrakcjonowanej, heparyn drobnocząsteczkowych, antagonistów witaminy K lub bezpośrednich inhibitorów czynnika Xa lub trombiny), a w przypadkach zagrażających życiu – leczenie trombolityczne, embolektomię chirurgiczną lub przezskórną. Profilaktyka nawrotów polega na długotrwałej terapii przeciwkrzepliwej, której czas trwania zależy od przyczyny zatorowości i ryzyka nawrotu.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Enoksaparyna – Działania niepożądane
Enoksaparyna sodowa, oceniana w badaniach klinicznych u ponad 15 000 pacjentów, wykazuje skuteczność w profilaktyce i leczeniu zakrzepicy żył głębokich (ZŻG), zatorowości płucnej (ZP), niestabilnej dławicy piersiowej oraz zawału mięśnia sercowego. Profil bezpieczeństwa jest spójny niezależnie od wskazań, jednak najczęstszymi działaniami niepożądanymi są krwotoki (duże krwotoki u ≤4,2% pacjentów pooperacyjnych), małopłytkowość immunoalergiczna z zakrzepicą oraz trombocytoza. Krwotoki zaotrzewnowe i wewnątrzczaszkowe klasyfikowane są jako poważne, a ryzyko ich wystąpienia wzrasta przy obecności czynników ryzyka, takich jak zmiany organiczne powodujące krwawienie, procedury inwazyjne (zwłaszcza neurochirurgiczne) oraz jednoczesne stosowanie leków wpływających na hemostazę. Ponadto, enoksaparyna może wywoływać reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksję, oraz poważne zmiany skórne, takie jak martwica skóry, zapalenie naczyń czy pęcherzowe zapalenie skóry.
ból głowy, cholestatyczne uszkodzenie wątroby, enoksaparyna sodowa, eozynofilia, guzek zapalny, hiperkaliemia, krwiak, krwiak okołordzeniowy, krwotok, krwotok wewnątrzczaszkowy, krwotok zaotrzewnowy, łysienie, małopłytkowość, małopłytkowość immunoalergiczna z zakrzepicą, martwica skóry, niedokrwistość pokrwotoczna, niestabilna dławica piersiowa, osteoporoza, ostra uogólniona osutka krostkowa, pęcherzowe zapalenie skóry, pokrzywka, powikłanie krwotoczne, przewlekła niewydolność nerek, reakcja anafilaktoidalna, reakcja anafilaktyczna, rumień, siarczan protaminy, świąd, trombocytoza, uszkodzenie komórek wątroby, wstrząs anafilaktyczny, zakrzepica żył głębokich, zapalenie naczyń skóry, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Xiltess 10 mg
Produkt leczniczy Xiltess zawierający 10 mg rywaroksabanu w formie tabletek powlekanych jest wskazany do profilaktyki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) u dorosłych pacjentów po planowej aloplastyce stawu biodrowego lub kolanowego oraz do leczenia i profilaktyki nawrotów zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ZP). W profilaktyce pooperacyjnej lek należy włączyć po uzyskaniu odpowiedniej hemostazy, a dawkowanie w leczeniu ZŻG i ZP powinno być dostosowane do fazy terapii (intensywna faza początkowa, następnie faza podtrzymująca). Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z hemodynamicznie niestabilną zatorowością płucną, którzy mogą wymagać trombolizy lub embolektomii.
aloplastyka, aloplastyka stawu biodrowego, aloplastyka stawu kolanowego, embolektomia płucna, hemostaza pooperacyjna, nawrotowa zakrzepica żył głębokich, niestabilność hemodynamiczna, profilaktyka przeciwzakrzepowa, profilaktyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, rywaroksaban, tromboliza, wymiana stawu biodrowego, wymiana stawu kolanowego, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Zibor 2500 j.m. anty Xa/0,2 ml
Bemiparyna sodowa, dostępna w preparacie Zibor 2500 j.m. anty-Xa/0,2 ml, jest heparyną drobnocząsteczkową o aktywności przeciwzakrzepowej wyrażonej w międzynarodowych jednostkach hamujących czynnik Xa. Każda ampułko-strzykawka zawiera 2500 j.m. bemiparyny, co odpowiada stężeniu 12 500 j.m. anty-Xa/ml. Lek jest wskazany do profilaktyki choroby zakrzepowo-zatorowej u pacjentów poddawanych zabiegom chirurgicznym, zwłaszcza w ortopedii, onkologii, chirurgii jamy brzusznej i miednicy oraz u osób z przedłużonym unieruchomieniem. Bemiparyna zmniejsza ryzyko zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej w okresie okołooperacyjnym, a jej stosowanie powinno uwzględniać indywidualne czynniki ryzyka, takie jak wiek podeszły, otyłość, nowotwory, przebyta zakrzepica czy trombofilia.
bemiparyna sodowa, chirurgia onkologiczna, chirurgia ortopedyczna, choroba zakrzepowo-zatorowa, hamowanie czynnika Xa, hemodializa, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, krążenie pozaustrojowe, leczenie przeciwzakrzepowe, powikłanie krwotoczne, profilaktyka wykrzepiania, przewlekła choroba nerek, roztwór do wstrzykiwań, trombofilia, układ dializacyjny, zabieg chirurgiczny, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Dabigatran Etexilate Viatris 150 mg
Dabigatran Etexilate Viatris w dawce 150 mg, zawierający dabigatran eteksylan w postaci mezylanu, jest wskazany do profilaktyki udarów mózgu i zatorowości systemowej u dorosłych z niezastawkowym migotaniem przedsionków (NVAF) oraz co najmniej jednym czynnikiem ryzyka, takim jak przebyty udar mózgu, TIA, wiek ≥75 lat, niewydolność serca klasy II lub wyższej wg NYHA, cukrzyca czy nadciśnienie tętnicze. Ponadto lek znajduje zastosowanie w leczeniu ostrej fazy zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ZP), a także w profilaktyce nawrotów tych schorzeń. U pacjentów pediatrycznych od urodzenia do 18 lat dabigatran jest stosowany w leczeniu i profilaktyce nawrotów żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ), z koniecznością dostosowania postaci farmaceutycznej do wieku.
cukrzyca, dabigatran eteksylan, funkcja nerek, funkcja wątroby, klasyfikacja NYHA, lek przeciwzakrzepowy, nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, niezastawkowe migotanie przedsionków, profilaktyka nawrotów ZŻG, profilaktyka udaru mózgu, profilaktyka wtórna, przemijający napad niedokrwienny, ryzyko krwawienia, terapia przeciwzakrzepowa, udar mózgu, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zatorowość systemowa, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon substancji czynnych
Fibrynogen – Działania niepożądane
Fibrynogen ludzki, stosowany w koncentratach fibrynogenu (np. Fibryga) oraz klejach tkankowych (np. Tisseel, Artiss), wiąże się z ryzykiem wystąpienia reakcji nadwrażliwości, w tym anafilaksji, które mogą mieć charakter zagrażający życiu. Objawy obejmują obrzęk naczynioruchowy, skurcz oskrzeli, duszność, bradykardię lub tachykardię, uogólnioną pokrzywkę, niedociśnienie oraz objawy neurologiczne jak parestezje. Szczególnie narażeni są pacjenci poddawani ponownemu leczeniu, u których mogą pojawić się przeciwciała przeciwko składnikom fibrynogenu, zwiększając ryzyko reakcji alergicznych. Donaczyniowe podanie preparatów może prowadzić do poważnych powikłań zakrzepowo-zatorowych, takich jak zawał mięśnia sercowego, zatorowość płucna, zakrzepowe zapalenie żył, zator tętniczy, zator tętnicy mózgowej oraz rozsiane wykrzepianie śródnaczyniowe (DIC). Nieprawidłowe użycie urządzeń rozpylających kleje fibrynowe może skutkować zatorami powietrznymi lub gazowymi, stanowiącymi zagrożenie życia.
aprotynina, bradykardia, duszność, klej tkankowy, koncentrat fibrynogenu, nabyty niedobór fibrynogenu, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, płyn surowiczy, pokrzywka, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, produkt degradacji fibryny, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rozsiane wykrzepianie śródnaczyniowe, skurcz oskrzeli, szok anafilaktyczny, torbiel skórna, wrodzony niedobór fibrynogenu, zaburzenie czucia, zaburzenie gojenia, zakażenie rany, zakrzepica żyły pachowej, zakrzepowe zapalenie żył, zator powietrzny, zator tętnicy mózgowej, zator tętniczy, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zawał mózgu - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Mantreda 20 mg
Rywaroksaban, aktywny składnik leku Mantreda, jest bezpośrednim inhibitorem czynnika Xa o wysokiej selektywności i dobrej biodostępności po podaniu doustnym. Mechanizm działania polega na hamowaniu aktywności czynnika Xa, co prowadzi do zahamowania wytwarzania trombiny i powstawania zakrzepów, bez bezpośredniego wpływu na trombinę czy płytki krwi. Działanie rywaroksabanu jest zależne od dawki i koreluje ze zmianami czasu protrombinowego (PT) mierzonego odczynnikiem Neoplastin (r=0,98), przy czym wyniki PT należy podawać w sekundach, gdyż INR nie jest skalibrowany dla tego antykoagulanta. W terapii zakrzepicy żył głębokich, zatorowości płucnej oraz profilaktyce nawrotów, wartości PT w szczycie działania leku wynoszą 17-32 s (15 mg 2x/d) oraz 15-30 s (20 mg 1x/d), a w najniższym punkcie 14-24 s i 13-20 s odpowiednio, co odzwierciedla charakterystyczny profil farmakodynamiczny rywaroksabanu.
antykoagulant, czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, czas protrombinowy, HepTest, inhibitor czynnika Xa, INR, kaskada krzepnięcia krwi, koncentrat czynników zespołu protrombiny, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, migotanie przedsionków, rywaroksaban, substancja przeciwzakrzepowa, test anty-Xa, trombina, zakrzep, zakrzepica żył głębokich, zatorowość obwodowa, zatorowość płucna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Rivaroxaban Bluefish 15 mg
Rivaroxaban Bluefish w dawce 15 mg stosowany jest w różnych wskazaniach, z dawkowaniem dostosowanym do stanu klinicznego, wieku i funkcji nerek pacjenta. W profilaktyce udaru u pacjentów z migotaniem przedsionków niezwiązanym z wadą zastawkową standardowa dawka wynosi 20 mg raz na dobę, z redukcją do 15 mg u pacjentów z klirensem kreatyniny 15-49 ml/min. W leczeniu zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej stosuje się schemat dwufazowy: 15 mg dwa razy na dobę przez pierwsze 21 dni (30 mg/dobę), następnie 20 mg raz na dobę. Po co najmniej 6 miesiącach leczenia dawka profilaktyczna wynosi 10 mg lub 20 mg raz na dobę, w zależności od ryzyka nawrotu. U dzieci i młodzieży dawka jest dobierana na podstawie masy ciała (15 mg dla 30-50 kg, 20 mg dla >50 kg), a u pacjentów z łagodnym zaburzeniem czynności nerek (GFR 50-80 ml/min/1,73 m²) nie wymaga modyfikacji. Rywaroksaban nie jest zalecany przy klirensie kreatyniny <15 ml/min.
antagonista witaminy K, działanie przeciwzakrzepowe, echokardiogram przezprzełykowy, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, inhibitor P2Y12, kardiowersja, klirens kreatyniny, krwawienie, leczenie przeciwzakrzepowe, migotanie przedsionków, nawrotowa ZŻG, przezskórna interwencja wieńcowa, rywaroksaban, stent, wada zastawkowa, wartość INR, zaburzenie czynności nerek, zakrzepica żył głębokich, zatorowość obwodowa, zatorowość płucna, zgłębnik nosowo-żołądkowy, zgłębnik żołądkowy, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon substancji czynnych
Immunoglobulina ludzka anty-D – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Immunoglobulina ludzka anty-D powinna być podawana wyłącznie drogą domięśniową, z bezwzględnym przeciwwskazaniem do podania dożylnego ze względu na ryzyko wstrząsu. Pacjentki muszą być monitorowane przez minimum 20 minut po iniekcji, a w przypadku pomyłkowego podania dożylnego – co najmniej 1 godzinę. Preparat jest przeciwwskazany u noworodków, kobiet Rh dodatnich (D+), osób po wcześniejszej immunizacji antygenem Rh (D) oraz pacjentów z niedoborem IgA ze względu na ryzyko reakcji anafilaktycznych. Należy zwrócić szczególną uwagę na objawy wczesnej reakcji nadwrażliwości, takie jak wysypka, pokrzywka, świszczący oddech, ucisk w klatce piersiowej i spadek ciśnienia krwi, które wymagają natychmiastowego przerwania podawania i wdrożenia odpowiedniego leczenia. U pacjentek po przetoczeniu niezgodnej krwi i podaniu dużych dawek immunoglobuliny anty-D konieczna jest ścisła obserwacja kliniczna i monitorowanie parametrów laboratoryjnych z uwagi na ryzyko reakcji hemolitycznej.
choroba naczyń, deficyt neurologiczny, HAV, HBV, HCV, hipowolemia, HIV, immunizacja antygenem Rh, immunoglobulina ludzka anty-D, naczynie krwionośne, nadciśnienie tętnicze, niedobór IgA, niedociśnienie, parwowirus B19, podanie dożylne, pokrzywka, przeciwciała przeciw IgA, reakcja anafilaktyczna, reakcja hemolityczna, reakcja nadwrażliwości, świszczący oddech, test Coombsa, trombofilia, udar mózgu, wstrząs, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zdarzenie zakrzepowo-zatorowe - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Daroxomb 150 mg
Dabigatran eteksylan w dawce 150 mg, dostępny w postaci kapsułek twardych (rozmiar 0, długość około 21,7 mm), jest wskazany przede wszystkim do prewencji udarów mózgu i zatorowości systemowej u dorosłych z niezastawkowym migotaniem przedsionków (NVAF) posiadających co najmniej jeden czynnik ryzyka: przebyty udar mózgu, TIA, wiek ≥75 lat, niewydolność serca klasy II lub wyższej wg NYHA, cukrzycę lub nadciśnienie tętnicze. Ponadto, lek znajduje zastosowanie w leczeniu ostrej fazy oraz profilaktyce wtórnej zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ZP) u dorosłych, a także w terapii żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) u dzieci i młodzieży zdolnych do połykania kapsułek, co jest istotnym ograniczeniem w populacji pediatrycznej. Wskazania te wymagają potwierdzenia diagnostycznego oraz indywidualnej oceny ryzyka krwawienia i nawrotu choroby zakrzepowo-zatorowej.
Podczas stosowania Daroxomb 150 mg należy podkreślić konieczność przestrzegania zaleconego schematu dawkowania oraz połykania kapsułek w całości, bez rozgryzania czy otwierania, aby uniknąć zwiększonego wchłaniania i ryzyka krwawienia. W terapii NVAF decyzja o włączeniu dabigatranu powinna opierać się na ocenie czynników ryzyka zakrzepowo-zatorowego, natomiast w leczeniu i profilaktyce ZŻG i ZP ważne jest dostosowanie czasu trwania terapii do indywidualnego ryzyka nawrotu i powikłań krwotocznych. W populacji pediatrycznej, ze względu na ograniczone doświadczenie kliniczne, konieczne jest staranne monitorowanie pacjentów oraz dostosowanie dawkowania do wieku i masy ciała. Pacjentów należy również edukować w zakresie możliwych interakcji lekowych oraz objawów krwawienia wymagających natychmiastowej konsultacji lekarskiej.
badanie obrazowe, dabigatran eteksylat, kapsułka twarda, klasyfikacja NYHA, lek przeciwzakrzepowy, niewydolność serca, niezastawkowe migotanie przedsionków, postać farmaceutyczna, powikłanie krwotoczne, profilaktyka przeciwzakrzepowa, profilaktyka wtórna, przemijający atak niedokrwienny, ryzyko zakrzepowo-zatorowe, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zatorowość systemowa, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Luttagen 200 mg
Lek Luttagen, zawierający progesteron w dawkach 100 mg lub 200 mg w postaci kapsułek miękkich, może wywoływać działania niepożądane o różnej częstości występowania, od bardzo częstych (≥1/10) do bardzo rzadkich (<1/10 000). Najczęściej obserwowane objawy to bóle głowy, senność, nudności, zaburzenia miesiączkowania oraz mastodynia. Niezbyt często występują pokrzywka, zatrzymanie płynów, krótkotrwałe zawroty głowy, depresja, wysypka, trądzik, brak miesiączki, krwawienia z pochwy, zmiany libido oraz wahania masy ciała. Rzadko notuje się żółtaczkę, ostudę, łysienie, hirsutyzm oraz gorączkę. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych, zwłaszcza przy jednoczesnej terapii estrogenami, co zwiększa częstość występowania żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, w tym zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej.
brak miesiączki, choroba zakrzepowo-zatorowa, depresja, działanie niepożądane, hirsutyzm, hormonalna terapia zastępcza, kapsułki miękkie, krwawienie z pochwy, lecytyna sojowa, łysienie, mastodynia, nadwrażliwość na soję, nudności, ostuda, pokrzywka, progesteron, trądzik, zaburzenia miesiączkowania, zaburzenia popędu płciowego, zaburzenia żołądkowe, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zatrzymanie płynów, zawroty głowy, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Xerdoxo 10 mg
Rywaroksaban, substancja czynna leku Xerdoxo 10 mg, jest doustnym antykoagulantem o dobrze udokumentowanym profilu bezpieczeństwa, potwierdzonym w 13 badaniach fazy III obejmujących 69 608 dorosłych oraz 488 pacjentów pediatrycznych. Najczęstszymi działaniami niepożądanymi są krwawienia, w tym z nosa (4,5%) oraz przewodu pokarmowego (3,8%), co wynika z mechanizmu działania leku. Ryzyko krwawień, w tym utajonych i jawnych, może prowadzić do niedokrwistości pokrwotocznej, a objawy kliniczne zależą od lokalizacji i nasilenia krwawienia. W porównaniu z antagonistami witaminy K, rywaroksaban częściej powoduje krwawienia z błon śluzowych oraz niedokrwistość. Szczególnie narażeni są pacjenci z niekontrolowanym ciężkim nadciśnieniem tętniczym oraz osoby przyjmujące leki wpływające na hemostazę. Powikłania krwotoczne mogą manifestować się osłabieniem, bladością, zawrotami głowy, dusznością czy wstrząsem, a w ciężkich przypadkach mogą prowadzić do zespołu ciasnoty przedziałów powięziowych, niewydolności nerek lub nefropatii związanej z antykoagulantami.
alergiczne zapalenie skóry, antagonista witaminy K, cholestaza, dławica piersiowa, doustny antykoagulant, eozynofilowe zapalenie płuc, hemostaza, krwawienie z błon śluzowych, krwioplucie, krwotok mózgowy, krwotok oczny, krwotok podspojówkowy, krwotok śródczaszkowy, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, nadpłytkowość, nefropatia związana z antykoagulantami, niedociśnienie tętnicze, niedokrwienie mięśnia sercowego, niedokrwistość, niedokrwistość pokrwotocza, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, ostry zespół wieńcowy, reakcja alergiczna, rywaroksaban, tachykardia, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, wstrząs anafilaktyczny, zakrzepica żył głębokich, zapalenie wątroby, zatorowość płucna, zespół ciasnoty przedziałów powięziowych, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Linorion 10 mg
Lenalidomid, substancja czynna leku Linorion, wykazuje zróżnicowany profil bezpieczeństwa zależny od wskazania terapeutycznego i schematu leczenia. W leczeniu nowo rozpoznanego szpiczaka mnogiego po ASCT, najczęstsze ciężkie działania niepożądane obejmują zapalenie płuc (10,6% w badaniu IFM 2005-02, 9,4% w CALGB 100104) oraz neutropenię (60,8-79,0%), trombocytopenię (23,5-72,3%) i leukopenię (22,8-31,7%). U pacjentów nienadających się do przeszczepu, stosujących lenalidomid z bortezomibem i deksametazonem, często obserwowano niedociśnienie tętnicze (6,5%), zakażenia płuc (5,7%) oraz odwodnienie (5,0%), a najczęstsze działania niepożądane to zmęczenie (73,7%), neuropatia obwodowa (71,8%) i hipokalcemia (50,0%). W leczeniu zespołów mielodysplastycznych dominowały neutropenia (76,8%), trombocytopenia (46,4%) oraz gorączka neutropeniczna i żylna choroba zakrzepowo-zatorowa. Wskazane jest ścisłe monitorowanie morfologii krwi, profilaktyka przeciwzakrzepowa i przeciwinfekcyjna oraz dostosowanie dawkowania w przypadku działań niepożądanych stopnia 3-4.
autologiczne przeszczepienie komórek macierzystych, chłoniak grudkowy, gorączka neutropeniczna, hipokaliemia, leukopenia, limfopenia, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość, niewydolność nerek, pancytopenia, parestezja, szpiczak mnogi, trombocytopenia, zakażenie górnych dróg oddechowych, zakażenie neutropeniczne, zakażenie płuc, zakrzepica żył głębokich, zapalenie jamy nosowo-gardłowej, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zatorowość płucna, zespół mielodysplastyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Dasatinib Stada 20 mg
Dazatynib jest stosowany w leczeniu ostrej białaczki limfoblastycznej z chromosomem Philadelphia (ALL Ph+), zarówno u dorosłych, jak i u dzieci. Mediana czasu leczenia wynosiła odpowiednio 6,2 miesiąca u dorosłych i 26,3 miesiąca u dzieci i młodzieży. Profil bezpieczeństwa obejmuje przede wszystkim mielosupresję (niedokrwistość, neutropenię, małopłytkowość), zatrzymanie płynów (wysięk opłucnowy u 28% pacjentów po 60 miesiącach, obrzęki powierzchowne 14%, nadciśnienie płucne 5%), zaburzenia przewodu pokarmowego, krwawienia oraz zmiany skórne. Wysięk opłucnowy, często narastający z czasem, był odwracalny po odstawieniu leku i stosowaniu diuretyków lub kortykosteroidów, jednak u 19% pacjentów działania niepożądane prowadziły do przerwania terapii. U 5% pacjentów konieczne było trwałe zakończenie leczenia z powodu ciężkiego zahamowania czynności szpiku kostnego (stopień 3. lub 4.).
arytmia komorowa, chemioterapia, choroba śródmiąższowa płuc, dazatynib, działanie niepożądane, gorączka neutropeniczna, granulocytopenia, hipofosfatemia, hipokalcemia, inhibitor kinazy tyrozynowej BCR-ABL, krwotok z przewodu pokarmowego, limfopenia, małopłytkowość, mielosupresja, mikroangiopatia zakrzepowa, nadciśnienie płucne, neutropenia, niedokrwistość, nowotwór hematologiczny, obrzęk płuc, ostra białaczka limfoblastyczna z chromosomem Philadelphia, ostra niewydolność wątroby, ostry zespół wieńcowy, ostry zespół zaburzeń oddychania, piorunujące zapalenie wątroby, posocznica, reaktywacja wirusowego zapalenia wątroby typu B, serce płucne, tętnicze nadciśnienie płucne, wodobrzusze, wybiórcza aplazja układu czerwonokrwinkowego, wybroczynę, wydłużenie odstępu QT, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie mięśnia serca, zapalenie osierdzia, zastoinowa niewydolność serca, zatorowość płucna, zatrzymanie płynów, zawał mięśnia sercowego, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Rivaroxaban Medreg 10 mg
Rivaroxaban Medreg jest stosowany w profilaktyce żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) po alloplastyce stawu biodrowego lub kolanowego w dawce 10 mg raz na dobę, rozpoczynając podanie 6-10 godzin po zabiegu, pod warunkiem utrzymania hemostazy. Czas leczenia wynosi 5 tygodni po alloplastyce stawu biodrowego i 2 tygodnie po kolanowego. W leczeniu ostrej zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ZP) stosuje się schemat: 15 mg dwa razy na dobę przez pierwsze 21 dni, następnie 20 mg raz na dobę. Czas terapii jest indywidualizowany, minimum 3 miesiące, z możliwością przedłużenia w profilaktyce nawrotowej, gdzie dawki wynoszą 10 mg lub 20 mg raz na dobę w zależności od ryzyka nawrotu. W przypadku pominięcia dawki, zalecane jest natychmiastowe jej przyjęcie, z zachowaniem schematu dawkowania (raz lub dwa razy na dobę). Przy zmianie terapii z antagonistów witaminy K (VKA) na rywaroksaban, podanie Rivaroxaban Medreg rozpoczyna się przy INR ≤ 2,5, a przy zmianie odwrotnej konieczne jest jednoczesne stosowanie obu leków do osiągnięcia INR ≥ 2,0.
alloplastyka stawu biodrowego, alloplastyka stawu kolanowego, antagonista witaminy K, antykoagulacja, hemostaza, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, idiopatyczna zakrzepica żył głębokich, INR, klasyfikacja Child-Pugh, klirens kreatyniny, koagulopatia, lek przeciwzakrzepowy pozajelitowy, marskość wątroby, rywaroksaban, zaburzenie czynności nerek, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zgłębnik żołądkowy, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Linorion
Lenalidomid, składnik leku Linorion, wykazuje silne działanie teratogenne podobne do talidomidu, co wyklucza jego stosowanie u kobiet w ciąży oraz wymaga ścisłego przestrzegania programu zapobiegania ciąży u kobiet w wieku rozrodczym. Kobiety muszą stosować skuteczną antykoncepcję co najmniej 4 tygodnie przed, w trakcie oraz 4 tygodnie po zakończeniu terapii, a także poddawać się regularnym testom ciążowym o czułości minimum 25 mIU/ml. Mężczyźni stosujący lenalidomid powinni używać prezerwatyw podczas kontaktów seksualnych z kobietami w ciąży lub potencjalnie płodnymi, również przez 7 dni po zakończeniu leczenia. Ze względu na ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ), szczególnie u pacjentów ze szpiczakiem mnogim, zaleca się unikanie dwuskładnikowych doustnych środków antykoncepcyjnych oraz rozważenie profilaktyki przeciwzakrzepowej. Monitorowanie hematologiczne jest kluczowe, ze względu na częste występowanie neutropenii i trombocytopenii 3. i 4. stopnia, zwłaszcza w różnych schematach leczenia skojarzonego, a także ryzyko powikłań takich jak gorączka neutropeniczna.
agenezja macicy, antykoncepcja, chłoniak grudkowy, cholestatyczne zapalenie wątroby, cytolityczne zapalenie wątroby, epizod naczyniowo-mózgowy, hiperlipidemia, implant antykoncepcyjny, morfologia krwi, nadciśnienie płucne, nadciśnienie tętnicze, neuropatia obwodowa, neutropenia, niewydolność jajników, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostra białaczka szpikowa, podwiązanie jajowodów, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, reakcja anafilaktyczna, reakcja polekowa z eozynofilią, rezonans magnetyczny mózgu, system terapeutyczny domaciczny, szpiczak mnogi, teratogen, toksyczna nekroliza naskórka, toksyczne zapalenie wątroby, trombocytopenia, wada wrodzona, wazektomia, wirus półpaśca, wirusowe zapalenie wątroby typu B, zaburzenia czynności tarczycy, zaćma, zakrzepica, zakrzepica żył głębokich, zapalenie płuc, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół mielodysplastyczny, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona, zespół Turnera, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Klimedix 2 mg + 1 mg
Na podstawie danych z siedmiu badań klinicznych fazy III obejmujących 2424 kobiety stosujące Klimedix (estradiol 1 mg i drospirenon 2 mg), najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi były ból piersi oraz krwawienia i plamienia, występujące u ponad 10% pacjentek, zwłaszcza w początkowych cyklach terapii. Działania niepożądane zostały sklasyfikowane według układów narządów zgodnie z MedDRA, z częstością występowania od bardzo częstych (≥1/100 do <1/10) do rzadkich (<1/1000). Wśród nich wymieniono m.in. niedokrwistość, zaburzenia metaboliczne (hiperlipidemia, zmiany masy ciała), zaburzenia psychiczne (depresja, nerwowość), neurologiczne (bóle głowy, zawroty głowy), sercowo-naczyniowe (palpitacje, nadciśnienie, zakrzepica żył), żołądkowo-jelitowe (nudności, ból brzucha), skórne (trądzik, łysienie), a także zmiany w układzie rozrodczym (łagodne nowotwory piersi, zaburzenia miesiączkowania). U pacjentek z nadciśnieniem tętniczym odnotowano dodatkowo hiperkaliemię, niewydolność serca, trzepotanie przedsionków oraz wydłużenie odstępu QT.
doustne środki antykoncepcyjne, estradiol z drospirenonem, hiperkaliemia, hormonalna terapia zastępcza, kamica żółciowa, kandydoza pochwy, kardiomegalia, krwawienie międzymiesiączkowe, mastodynia, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość, nieregularne krwawienia, niewydolność serca, nowotwór jajnika, ostuda, otępienie, plamica naczyniowa, rak endometrium, rak piersi, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, terapia estrogenowo-progestagenowa, trzepotanie przedsionków, udar krwotoczny, udar niedokrwienny, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żylna, zapalenie pochwy, zatorowość płucna - Leksykon substancji czynnych
Cyklofosfamid – Działania niepożądane
Cyklofosfamid, lek cytostatyczny z grupy alkilujących, jest szeroko stosowany w onkologii i immunosupresji, jednak jego profil działań niepożądanych jest rozległy i dotyczy wielu układów. Najczęstsze działania niepożądane obejmują bardzo częste łysienie, zapalenie pęcherza moczowego i mikrohematurię, a także mielosupresję manifestującą się leukopenią i neutropenią, co znacząco zwiększa ryzyko infekcji i gorączki neutropenicznej. Toksyczność układu moczowego może prowadzić do krwotocznego zapalenia pęcherza, makrohematurii oraz przewlekłych zmian, takich jak włóknienie pęcherza i ryzyko raka pęcherza moczowego. Kardiotoksyczność, szczególnie przy dawkach powyżej 150 mg/kg lub 1,5 g/m², może objawiać się niewydolnością serca, kardiomiopatią i arytmiami. Ponadto, cyklofosfamid wykazuje gonadotoksyczność, prowadzącą do osłabienia spermatogenezy, zaburzeń owulacji, a nawet trwałej niepłodności u obu płci.
agranulocytoza, alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych, arytmia komorowa, arytmia nadkomorowa, azoospermia, chłoniak nieziarniczy, choroba zakrzepowo-zatorowa, choroba zarostowa żył płucnych, cyklofosfamid, dławica piersiowa, erytrodyzestezja dłoniowo-podeszwowa, gorączka neutropeniczna, kardiomiopatia, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwotoczne zapalenie jelit, krwotoczne zapalenie pęcherza moczowego, leukopenia, limfopenia, łysienie, makrohematuria, małopłytkowość, martwica kanalików nerkowych, mielosupresja, migotanie komór, mikrohematuria, niedokrwistość, niepłodność, niewydolność jajników, niewydolność serca, obrzęk płuc, oligospermia, osłabienie spermatogenezy, ostra białaczka, ostre zapalenie trzustki, posocznica, rak pęcherza moczowego, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wodobrzusze, wstrząs anafilaktyczny, wstrząs septyczny, wysięk opłucnowy, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia owulacji, zahamowanie szpiku kostnego, zakrzepica żył, zapalenie błon śluzowych, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie jelita grubego, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie naczyń krwionośnych, zapalenie osierdzia, zapalenie pęcherza moczowego, zarostowe zapalenie oskrzelików, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół mielodysplastyczny, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół Stevensa-Johnsona, zespół wykrzepiania wewnątrznaczyniowego, zwłóknienie płuc - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Xerdoxo 15 mg
Rywaroksaban, aktywny składnik leku Xerdoxo 15 mg, jest bezpośrednim, wybiórczym inhibitorem czynnika Xa, który hamuje zarówno wewnątrz-, jak i zewnątrzpochodną kaskadę krzepnięcia, prowadząc do zahamowania wytwarzania trombiny i powstawania zakrzepów. Nie wpływa na trombinę (czynnik IIa) ani na funkcję płytek krwi. Działanie rywaroksabanu jest dawkozależne i koreluje z wydłużeniem czasu protrombinowego (PT) mierzonego odczynnikiem Neoplastin (r=0,98). PT powinien być podawany w sekundach, gdyż INR nie jest odpowiedni do monitorowania tego antykoagulantu. W leczeniu zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej wartości PT (5/95 percentyli) po dawkach 15 mg dwa razy na dobę wynoszą 17-32 s (2-4 h po podaniu) oraz 14-24 s (8-16 h), a po dawce 20 mg raz na dobę 15-30 s (2-4 h) i 13-20 s (18-30 h). U pacjentów z migotaniem przedsionków wartości PT po 20 mg/dobę wahają się od 14 do 40 s (1-4 h) i 12-26 s (16-36 h), a u osób z umiarkowaną niewydolnością nerek po 15 mg/dobę od 10 do 50 s (1-4 h) i 12-26 s (16-36 h).
antykoagulant, biodostępność doustna, czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, czas protrombinowy, czteroczynnikowy PCC, endogenne wytwarzanie trombiny, hamowanie czynnika Xa, HepTest, inhibitor czynnika Xa, kaskada krzepnięcia krwi, koncentrat czynników zespołu protrombiny, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, migotanie przedsionków niezastawkowe, płytki krwi, profilaktyka udaru, rywaroksaban, test anty-Xa, trójczynnikowy PCC, trombina, zaburzenie czynności nerek, zakrzepica żył głębokich, zatorowość obwodowa, zatorowość płucna - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Daxanlo 150 mg
Daxanlo, zawierający 150 mg dabigatranu eteksylanu w postaci kapsułek twardych, jest lekiem przeciwzakrzepowym stosowanym u dorosłych w prewencji udarów i zatorowości systemowej u pacjentów z niezastawkowym migotaniem przedsionków (NVAF) z dodatkowymi czynnikami ryzyka, takimi jak wiek ≥75 lat, niewydolność serca klasy II lub wyższej wg NYHA, cukrzyca, nadciśnienie tętnicze czy wcześniejsze epizody udaru lub TIA. Ponadto, lek jest wskazany w leczeniu i prewencji nawrotów zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) oraz zatorowości płucnej (ZP) u dorosłych. W populacji pediatrycznej Daxanlo stosuje się w leczeniu i profilaktyce żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) u pacjentów od urodzenia do 18 lat, z koniecznością doboru odpowiedniej postaci farmaceutycznej dostosowanej do wieku i masy ciała dziecka, gdyż kapsułki 150 mg mogą nie być odpowiednie dla wszystkich pacjentów pediatrycznych.
czynnik ryzyka krwawienia, dabigatran eteksylat, funkcja nerek, klirens kreatyniny, lek przeciwzakrzepowy, migotanie przedsionków niezastawkowe, nawrót choroby, nawrotowa zakrzepica żylna, niedokrwistość, niewydolność serca, objaw krwawienia, powikłanie krwotoczne, przemijający atak niedokrwienny, ryzyko krwotoczne, zaburzenie czynności nerek, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zatorowość systemowa, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Clormetin 0,03 mg + 2 mg
Lek Clormetin, zawierający 0,03 mg etynyloestradiolu i 2 mg octanu chlormadinonu, jest złożonym hormonalnym środkiem antykoncepcyjnym, którego stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentek z określonymi zaburzeniami metabolicznymi (np. niekontrolowana cukrzyca, ciężkie dyslipoproteinemie), chorobami układu krążenia (np. nadciśnienie tętnicze >140/90 mmHg), a także u osób z aktywną lub przebytą żylno- i tętniczo-zakrzepową chorobą zakrzepowo-zatorową, w tym z dziedzicznymi predyspozycjami (np. oporność na aktywowane białko C, niedobory antytrombiny III, białka C lub S). Ponadto, przeciwwskazania obejmują choroby wątroby, nowotwory zależne od hormonów, zaburzenia neurologiczne (np. migrena z aurą, napady padaczki), a także nadwrażliwość na składniki preparatu oraz interakcje z niektórymi lekami przeciwwirusowymi (ombitaswir/parytaprewir/rytonawir/dazabuwir, glekaprewir/pibrentaswir).
choroba naczyń mózgowych, cukrzyca z powikłaniami naczyniowymi, dławica piersiowa, dyslipoproteinemia, etynyloestradiol, glekaprewir, hiperhomocysteinemia, hipertriglicerydemia, hormonalny środek antykoncepcyjny, krwawienie z dróg rodnych, migrena z ogniskowymi objawami neurologicznymi, migrenowy ból głowy, nadciśnienie tętnicze, niedobór antytrombiny, niedobór białka C, niedobór białka S, nowotwór wątroby, octan chlormadinonu, ombitaswir, oporność na aktywowane białko C, otoskleroza, padaczka, porfiria, przeciwciało antyfosfolipidowe, przemijający napad niedokrwienny, przerost śluzówki macicy, tętnicze zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zaburzenie czynności wątroby, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół Dubina-Johnsona, zespół Rotora, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Lenalidomide Teva 15 mg
Lenalidomid (Lenalidomide Teva) wykazuje zróżnicowany profil bezpieczeństwa zależny od wskazań klinicznych i schematów terapeutycznych, szczególnie w leczeniu szpiczaka mnogiego (MM), zespołów mielodysplastycznych (MDS) oraz chłoniaków. W terapii podtrzymującej po autologicznym przeszczepie komórek macierzystych (ASCT) u pacjentów z MM najczęstsze ciężkie działania niepożądane to zapalenie płuc (10,6%), zakażenia płuc (9,4%) oraz neutropenia (60,8-79,0%) i trombocytopenia (23,5-72,3%). W skojarzeniu z bortezomibem i deksametazonem dominują zmęczenie (73,7%), neuropatia obwodowa (71,8%) i hipokalcemia (50,0%). W schematach z deksametazonem obserwuje się także niewydolność nerek (6,3%) i zapalenie płuc (9,8%). U pacjentów z MDS i chłoniakami najczęstsze działania niepożądane to neutropenia (do 76,8%), trombocytopenia (46,4%), biegunka (do 34,8%) oraz żylna choroba zakrzepowo-zatorowa, w tym zakrzepica żył głębokich i zatorowość płucna, stanowiąca istotne ryzyko kliniczne.
alergiczne zapalenie skóry, astenia, biegunka, ból pleców, chłoniak grudkowy, chłoniak z komórek płaszcza, gorączka, gorączka neutropeniczna, hipokalcemia, lenalidomid, Lenalidomide Teva, leukopenia, morfologia krwi, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość, niewydolność nerek, nudności, obrzęk obwodowy, odwodnienie, osłabione łaknienie, przeszczep komórek macierzystych, skurcze mięśni, świąd, szpiczak mnogi, trombocytopenia, układ krwiotwórczy, wysypka, zaburzenia snu, zakażenie górnych dróg oddechowych, zakażenie płuc, zakrzepica żył głębokich, zapalenie jamy nosowo-gardłowej, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie żołądka i jelit, zaparcie, zatorowość płucna, zespół mielodysplastyczny, zmęczenie, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Roxan 10 mg
Rywaroksaban (Roxan) w dawce 10 mg stosowany jest doustnie w profilaktyce żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) po planowych aloplastykach stawu biodrowego lub kolanowego, z pierwszą dawką podawaną 6-10 godzin po zabiegu, pod warunkiem prawidłowej hemostazy. Czas leczenia wynosi 5 tygodni po zabiegach stawu biodrowego i 2 tygodnie po zabiegach stawu kolanowego. W leczeniu ostrej zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ZP) stosuje się schemat: 15 mg dwa razy na dobę przez 21 dni (łącznie 30 mg/dobę), następnie 20 mg raz na dobę. Profilaktyka nawrotowa po minimum 6 miesiącach leczenia podstawowego obejmuje dawkę 10 mg lub 20 mg raz na dobę, z dawką 20 mg zalecaną u pacjentów z wysokim ryzykiem nawrotu. Dawkowanie wymaga indywidualnej oceny korzyści i ryzyka krwawienia, a u pacjentów z umiarkowanym i ciężkim upośledzeniem czynności nerek (klirens kreatyniny 15-49 ml/min) zaleca się ostrożność i ewentualne modyfikacje dawkowania, natomiast u pacjentów z klirensem <15 ml/min stosowanie jest przeciwwskazane.
aloplastyka stawu biodrowego, aloplastyka stawu kolanowego, antagonista witaminy K, antykoagulacja, hemostaza, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, INR, klasyfikacja Child-Pugh, klirens kreatyniny, koagulopatia, lek przeciwzakrzepowy, marskość wątroby, rywaroksaban, zaburzenie czynności nerek, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zgłębnik żołądkowy, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon chorób i schorzeń
Skłonność do zakrzepicy – Zapobieganie i profilaktyka
Trombofilia, obejmująca zarówno postaci dziedziczne, jak i nabyte, znacząco zwiększa ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE), w tym zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej. Kluczowa jest kompleksowa ocena ryzyka, uwzględniająca typ trombofilii, wywiad rodzinny, choroby współistniejące, indywidualne czynniki ryzyka krwawienia oraz wcześniejsze epizody VTE. Szczególnie wysokie ryzyko obserwuje się u pacjentów z niedoborem antytrombiny, białka C lub S oraz u homozygot czynnika V Leiden. Pierwotna profilaktyka przeciwzakrzepowa, obejmująca stosowanie doustnych antykoagulantów bezpośrednich (DOACs) w dawkach np. rywaroksaban 10 mg raz dziennie lub apiksaban 2,5 mg dwa razy dziennie, oraz heparyny drobnocząsteczkowej (LMWH), jest wskazana u pacjentów wysokiego ryzyka, natomiast u osób z trombofilią niskiego ryzyka bez wcześniejszych epizodów VTE zaleca się indywidualną ocenę i nadzór kliniczny bez rutynowej farmakoterapii.
antykoagulacja, apiksaban, białko C i S, cięcie cesarskie, czynnik V Leiden, edukacja pacjenta, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, heterozygota czynnika V Leiden, homozygota czynnika V Leiden, kompresja pneumatyczna, lek przeciwkrzepliwy, nadkrzepliwość, niedobór antytrombiny, pończochy uciskowe, powikłanie zakrzepowe, profilaktyka farmakologiczna, profilaktyka mechaniczna, profilaktyka przeciwzakrzepowa, rywaroksaban, terapia przeciwkrzepliwa, trombofilia, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Liberelle
Przed zastosowaniem preparatu Liberelle, zawierającego 0,25 mg norgestimatu i 0,035 mg etynyloestradiolu, konieczna jest szczegółowa ocena stanu zdrowia pacjentki oraz indywidualnych czynników ryzyka, zwłaszcza dotyczących zakrzepicy żylnej i tętniczej. Ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE) jest największe w pierwszym roku stosowania i może wzrosnąć przy ponownym rozpoczęciu terapii po przerwie ≥4 tygodni. Epidemiologicznie, u kobiet niestosujących złożonych środków antykoncepcyjnych ryzyko VTE wynosi około 2/10 000 rocznie, natomiast u stosujących preparaty z lewonorgestrelem lub norgestimatem (jak Liberelle) wzrasta do około 6/10 000 rocznie. Należy zwrócić uwagę na objawy zakrzepicy, takie jak obrzęk, ból kończyn, duszność, ból w klatce piersiowej czy nagłe zaburzenia widzenia, które wymagają natychmiastowej konsultacji lekarskiej. Stosowanie Liberelle jest przeciwwskazane u pacjentek z wieloma czynnikami ryzyka VTE, w tym nowotworami, toczniem rumieniowatym, zespołem hemolityczno-mocznicowym, chorobami zapalnymi jelit, niedokrwistością sierpowatokrwinkową oraz u kobiet powyżej 35 roku życia palących tytoń lub z nadciśnieniem tętniczym.
brak laktazy, cholestaza, choroba Crohna, cukrzyca, gruczolak wątroby, hipertriglicerydemia, incydent naczyniowo-mózgowy, insulinooporność, kamica żółciowa, krwawienie śródcykliczne, krwotok do jamy brzusznej, nadciśnienie tętnicze, napad naczyniowo-mózgowy, nastrój depresyjny, nietolerancja galaktozy, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciążowa, ostuda, otoskleroza, padaczka, pląsawica Sydenhama, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak endometrium, rak jajnika, rak piersi, rak szyjki macicy, tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, udar, wirus brodawczaka ludzkiego, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia zakrzepowo-zatorowe tętnic, zakrzepica żył, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – VIXARGIO 20 mg
VIXARGIO (rywaroksaban) w dawce 20 mg w postaci tabletek powlekanych jest wskazany u dorosłych do profilaktyki udaru mózgu i zatorowości obwodowej w migotaniu przedsionków niezwiązanym z wadą zastawkową, pod warunkiem obecności co najmniej jednego czynnika ryzyka: zastoinowej niewydolności serca, nadciśnienia tętniczego, wieku ≥75 lat, cukrzycy lub przebytych incydentów udaru/TIA. Ponadto lek stosuje się w leczeniu i profilaktyce nawrotów żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ZŻG) oraz zatorowości płucnej (ZP), z zachowaniem szczególnej ostrożności u pacjentów hemodynamicznie niestabilnych z ZP. Każda tabletka zawiera 20 mg rywaroksabanu oraz 38,48 mg laktozy jednowodnej, co należy uwzględnić u pacjentów z nietolerancją laktozy.
cukrzyca, czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego, funkcja nerek i wątroby, laktoza jednowodna, leczenie przeciwzakrzepowe, migotanie przedsionków, migotanie przedsionków niezwiązane z wadą zastawkową, nadciśnienie tętnicze krwi, niestabilność hemodynamiczna, nietolerancja laktozy, profilaktyka powikłań zakrzepowo-zatorowych, profilaktyka udaru mózgu, przemijający napad niedokrwienny, rywaroksaban, ryzyko krwawienia, udar mózgu, zakrzepica żył głębokich, zastoinowa niewydolność serca, zatorowość obwodowa, zatorowość płucna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon chorób i schorzeń
Odleżyny – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Odleżyny to miejscowe uszkodzenia skóry i tkanek pod nią, powstające głównie na skutek długotrwałego ucisku nad wyniosłościami kostnymi, prowadzącego do niedokrwienia i martwicy tkanek. Klasyfikacja NPIAP/ICD-11 wyróżnia cztery stopnie odleżyn: I stopień – nieuszkodzona skóra z nieblednącym zaczerwienieniem; II stopień – częściowa utrata grubości skóry z płytką raną lub pęcherzem; III stopień – pełna utrata grubości skóry sięgająca tkanki podskórnej bez odsłonięcia kości/ścięgien; IV stopień – pełna utrata tkanek z odsłonięciem kości, ścięgien lub mięśni. Odleżyny rozwijają się szybko, nawet w ciągu kilku godzin, a uszkodzenia zaczynają się od głębszych warstw tkanek. Czynniki ryzyka obejmują unieruchomienie, wiek powyżej 70 lat, niedożywienie, odwodnienie, zaburzenia krążenia, choroby neurologiczne, otyłość lub niedowagę, palenie tytoniu oraz stosowanie urządzeń medycznych. Najczęstsze lokalizacje to okolice kości krzyżowej, pięt, bioder, łopatek, łokci, głowy i kostek.
choroba neurologiczna, debridement, gojenie ran, krętarz, martwica tkanki, materac zmiennociśnieniowy, niedotlenienie tkanki, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nietrzymanie moczu, odleżyna, opatrunek hydrokoloidowy, opatrunek piankowy, opioidowy lek przeciwbólowy, osteomielitis, owrzodzenie odleżynowe, posocznica, powierzchnia przeciwodleżynowa, przetoka, siła ścinająca, terapia podciśnieniowa, uszkodzenie tkanki, wyniosłość kostna, zaburzenie krążenia, zakrzepica żył głębokich, zapalenie kości i szpiku, zapalenie płuc, zapalenie tkanki łącznej, zatorowość płucna - Leksykon leków
Działania niepożądane – Omnadren 250 (30 mg + 60 mg + 60 mg + 100 mg)/ml
Omnadren 250 to preparat zawierający cztery estry testosteronu: propionian (30 mg/ml), fenylopropionian (60 mg/ml), izokapronian (60 mg/ml) oraz dekanonian (100 mg/ml), podawany w formie roztworu do wstrzykiwań. Terapia tym lekiem wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych, w tym poważnych powikłań takich jak nowotwory wątroby, policytemia z podwyższeniem hemoglobiny, hematokrytu i liczby erytrocytów, a także zaburzenia hemostazy poprzez hamowanie czynników krzepnięcia II, V, VI i X. Obserwowano również interakcje z doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi prowadzące do krwawień, a także powikłania zakrzepowo-zatorowe, w tym zakrzepicę żył głębokich i zatorowość płucną. Dodatkowo, preparat może powodować retencję elektrolitów (sodu, chloru, potasu, wapnia, fosforanów), wzrost masy ciała, nadciśnienie tętnicze oraz niekorzystne zmiany w profilu lipidowym, w tym podwyższenie stężenia cholesterolu.
brak miesiączki, czynnik krzepnięcia, dekanonian testosteronu, doustny lek przeciwzakrzepowy, fenyloproponian testosteronu, ginekomastia, gospodarka wodno-elektrolitowa, hemostaza, hirsutyzm, izokapronian testosteronu, klasyfikacja MedDRA, łysienie typu męskiego, maskulinizacja, nadciśnienie tętnicze, nowotwór wątroby, oligospermia, parestezja, plamica wątrobowa, policytemia, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, preparat testosteronu, priapizm, profil lipidowy, retencja elektrolitów, roztwór do wstrzykiwań, ryzyko sercowo-naczyniowe, stężenie cholesterolu, swoisty antygen sterczowy, trądzik, zaburzenie miesiączkowania, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, żółtaczka zastoinowa - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Zarixa 10 mg
Dawkowanie rywaroksabanu (Zarixa) jest ściśle uzależnione od wskazania klinicznego oraz indywidualnego ryzyka pacjenta. W profilaktyce żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) po aloplastyce stawu biodrowego lub kolanowego zaleca się 10 mg doustnie raz na dobę, rozpoczynając terapię 6-10 godzin po zabiegu, po potwierdzeniu prawidłowej hemostazy. Czas leczenia wynosi 5 tygodni po zabiegach biodrowych i 2 tygodnie po kolanowych. W leczeniu ostrej zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ZP) stosuje się schemat dwufazowy: faza początkowa 15 mg dwa razy na dobę przez 3 tygodnie, następnie faza kontynuacji 20 mg raz na dobę. Czas terapii jest indywidualizowany, z minimum 3-miesięcznym okresem u pacjentów z przejściowymi czynnikami ryzyka oraz dłuższą terapią u chorych z idiopatyczną lub nawrotową ZŻG/ZP.
aloplastyka stawu biodrowego, aloplastyka stawu kolanowego, choroby współistniejące, duży zabieg stawu biodrowego, duży zabieg stawu kolanowego, hemostaza, idiopatyczna zakrzepica żył głębokich, nawrotowa zakrzepica żył głębokich, profil bezpieczeństwa, profilaktyka nawrotowa, profilaktyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, rywaroksaban, ryzyko krwawienia, wtórna zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba wysokościowa – Diagnostyka i diagnoza
Choroba wysokościowa (Altitude sickness) to zespół objawów wynikających z hipoksji spowodowanej przebywaniem na wysokościach powyżej 2500 m n.p.m. Diagnostyka opiera się głównie na wywiadzie i badaniu klinicznym, gdyż brak jest specyficznych testów laboratoryjnych. Ostra choroba wysokościowa (AMS) rozpoznawana jest na podstawie bólu głowy oraz co najmniej jednego z objawów: nudności, wymiotów, zmęczenia, zawrotów głowy, zaburzeń snu lub utraty apetytu, pojawiających się zwykle w ciągu 6-12 godzin od ekspozycji. Skala Lake Louise (LLSS) służy do oceny nasilenia objawów, gdzie wynik ≥3 punktów (w tym minimum 1 punkt za ból głowy) potwierdza AMS, a ≥6 punktów wskazuje na ciężką postać. Kluczowe jest szybkie rozpoznanie i różnicowanie ciężkich powikłań, takich jak wysokościowy obrzęk mózgu (HACE) i płuc (HAPE), które stanowią zagrożenie życia i wymagają natychmiastowego zstępowania.
ataksja, choroba wysokościowa, duszność, halucynacje, hipoksja, hiponatremia, kaszel, krwiak podtwardówkowy, krwotok podpajęczynówkowy, migrena, niewydolność serca, nudności i wymioty, obrzęk mózgu, odwodnienie, ostra choroba wysokościowa, pulsoksymetria, rezonans magnetyczny, rtg klatki piersiowej, saturacja tlenu, sinica, skurcz oskrzeli, tachykardia, tachypnoe, tomografia komputerowa, trzeszczenia w płucach, udar mózgu, USG płuc, wysokościowy obrzęk mózgu, wysokościowy obrzęk płuc, zaburzenia koordynacji, zaburzenia snu, zaburzenia świadomości, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie płuc, zatorowość płucna, zatrucie tlenkiem węgla, zawał mięśnia sercowego, zawroty głowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Menopur 75 j.m. FSH + 75 j.m. LH
Menotropina (hMG) stosowana w terapii płodności, reprezentowana przez produkt MENOPUR, wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych, które należy uważnie monitorować. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi (≤5%) są zespół hiperstymulacji jajników (OHSS), ból brzucha, rozdęcie brzucha, ból głowy oraz ból w miejscu podania. OHSS, jako najpoważniejsze powikłanie, charakteryzuje się powiększeniem jajników i gromadzeniem płynu w jamie otrzewnej, co może prowadzić do powikłań krążeniowych, oddechowych i metabolicznych, w tym zakrzepicy, niewydolności nerek i zaburzeń elektrolitowych. W badaniach klinicznych odnotowano także torbiele jajników, reakcje nadwrażliwości oraz objawy miejscowe w miejscu iniekcji.
ból brzucha, ból głowy, ból miednicy, gonadotropina menopauzalna, menotropina, monitorowanie bezpieczeństwa farmakoterapii, niewydolność nerek, płyn w jamie otrzewnej, powiększenie jajników, reakcja nadwrażliwości, rozdęcie brzucha, torbiel jajnika, wysięk opłucnowy, zaburzenia elektrolitowe, zakrzepica, zatorowość płucna, zespół hiperstymulacji jajników, zespół policystycznych jajników - Leksykon substancji czynnych
Czynnik II – Przedawkowanie
Przedawkowanie czynnika II, będącego składnikiem preparatu FEIBA NF, prowadzi do poważnych powikłań zakrzepowo-zatorowych, które stanowią główne zagrożenie kliniczne. FEIBA NF zawiera czynnik II (protrombinę) w formie nieaktywowanej, a także czynniki IX i X oraz aktywowany czynnik VII, co w przypadku dawki przekraczającej 200 j./kg masy ciała może zaburzyć równowagę hemostatyczną i wywołać niekontrolowaną aktywację kaskady krzepnięcia. Klinicznie manifestuje się to zakrzepicą żylną i tętniczą, zatorowością płucną, zespołem DIC, zawałem mięśnia sercowego, udarem niedokrwiennym mózgu, mikroangiopatią zakrzepową oraz innymi powikłaniami, które wymagają natychmiastowego rozpoznania i interwencji. Diagnostyka powinna obejmować badania laboratoryjne (PT, APTT, fibrynogen, D-dimery), obrazowanie naczyń oraz monitorowanie funkcji narządów zagrożonych niedokrwieniem.
angio-CT, angio-MR, antagoniści witaminy K, aPTT, czas protrombinowy, D-dimery, FEIBA NF, fibrynogen, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, inhibitor czynnika VIII, kaskada krzepnięcia, leczenie przeciwzakrzepowe, leki fibrynolityczne, mikroangiopatia zakrzepowa, parametry układu krzepnięcia, powikłania zakrzepowo-zatorowe, protrombina, udar niedokrwienny mózgu, USG dopplerowskie, zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, zakrzepica, zakrzepica tętnicza, zakrzepica zatok żylnych mózgu, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żylna, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół czynników krzepnięcia, zespół rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Rivaroxaban Polpharma 15 mg/20 mg
Rywaroksaban, będący bezpośrednim inhibitorem czynnika Xa (kod ATC: B01AF01), wykazuje specyficzne i przewidywalne działanie przeciwzakrzepowe poprzez hamowanie aktywności czynnika Xa, co prowadzi do zahamowania wytwarzania trombiny i powstawania zakrzepu. Lek jest podawany doustnie i wykazuje zależność dawki od hamowania czynnika Xa oraz wydłużenia czasu protrombinowego (PT), szczególnie przy użyciu odczynnika Neoplastin, gdzie korelacja stężenia rywaroksabanu z PT jest wysoka (r=0,98). PT powinien być raportowany w sekundach, nie jako INR, który jest zarezerwowany dla terapii kumarynowych. Wartości PT różnią się w zależności od dawki i czasu od podania: dla 15 mg dwa razy na dobę PT wynosi 17-32 s (2-4 h) i 14-24 s (8-16 h), a dla 20 mg raz na dobę 15-30 s (2-4 h) i 13-20 s (18-30 h). U pacjentów z migotaniem przedsionków wartości PT dla dawki 20 mg (1-4 h) wynoszą 14-40 s, a u pacjentów z umiarkowaną niewydolnością nerek leczonych 15 mg 10-50 s, z najniższym punktem działania 12-26 s (16-36 h) dla obu grup.
aktywowany czynnik II, bezpośredni inhibitor czynnika Xa, czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, czas protrombinowy, czteroczynnikowy PCC, HepTest, kaskada krzepnięcia, koncentrat czynników zespołu protrombiny, lek przeciwkrzepliwy, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, migotanie przedsionków niezastawkowe, płytka krwi, powstawanie zakrzepu, profilaktyka udaru, rywaroksaban, stężenie substancji czynnej w osoczu, substancja przeciwzakrzepowa, trójczynnikowy PCC, umiarkowane zaburzenia czynności nerek, wytwarzanie trombiny, zakrzepica żył głębokich, zatorowość obwodowa, zatorowość płucna - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Symbella
Produkt leczniczy Symbella, zawierający 0,03 mg etynyloestradiolu i 2 mg chlormadynonu octanu, jest złożonym hormonalnym środkiem antykoncepcyjnym, którego stosowanie wiąże się ze zwiększonym ryzykiem poważnych powikłań zakrzepowo-zatorowych, takich jak żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (ŻChZZ), zawał mięśnia sercowego oraz udar mózgu. Ryzyko ŻChZZ u kobiet niestosujących hormonalnej antykoncepcji wynosi około 2 na 10 000 rocznie, natomiast u stosujących niskodawkowe środki (<50 μg etynyloestradiolu) wzrasta do 6-12 na 10 000 rocznie. Szczególnie istotne jest unikanie stosowania u kobiet palących powyżej 35 roku życia oraz u pacjentek z dodatkowymi czynnikami ryzyka, takimi jak otyłość (BMI >30 kg/m²), długotrwałe unieruchomienie, choroby współistniejące (np. toczeń rumieniowaty układowy, nowotwory), czy dodatni wywiad rodzinny. Należy monitorować objawy zakrzepicy, takie jak jednostronny obrzęk kończyny, ból, zaczerwienienie, a także objawy zatorowości płucnej, w tym nagłe duszności, ból w klatce piersiowej i krwioplucie.
aminotransferaza alaninowa, choroba Leśniowskiego-Crohna, dyslipoproteinemia, dziurawiec zwyczajny, endometrioza, etynyloestradiol i chlormadynon, hiperhomocysteinemia, hipertrójglicerydemia, krwawienie śródcykliczne, krwawienie z odstawienia, migrena, napad naczyniowo-mózgowy, nietolerancja galaktozy, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostuda, pląsawica Sydenhama, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, rak szyjki macicy, stwardnienie rozsiane, tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, tężyczka, toczeń rumieniowaty układowy, udar mózgu, wirus brodawczaka ludzkiego, wirusowe zapalenie wątroby typu C, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia nastroju, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żylna, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny, żółtaczka zastoinowa, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Dabigatran Eteksylan Stada 75 mg
Dabigatran Eteksylan Stada 75 mg, w postaci kapsułek twardych, jest doustnym, bezpośrednim inhibitorem trombiny stosowanym przede wszystkim w prewencji pierwotnej żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) u dorosłych po planowej alloplastyce całkowitej stawu biodrowego lub kolanowego. Lek jest wskazany u pacjentów z podwyższonym ryzykiem powikłań zakrzepowo-zatorowych związanych z dużymi zabiegami ortopedycznymi. Ponadto, dabigatran znajduje zastosowanie w leczeniu ŻChZZ oraz zapobieganiu jej nawrotom u dzieci i młodzieży od urodzenia do 18 roku życia, z koniecznością dostosowania postaci farmaceutycznej do wieku pacjenta. W populacji pediatrycznej leczenie dabigatranem powinno być poprzedzone co najmniej 5-dniową terapią pozajelitową lekiem przeciwzakrzepowym.
alloplastyka stawu biodrowego, alloplastyka stawu kolanowego, dabigatran eteksylan, inhibitor trombiny, lek przeciwzakrzepowy, lek przeciwzakrzepowy pozajelitowy, powikłanie krwotoczne, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, profilaktyka przeciwzakrzepowa, terapia przeciwzakrzepowa, zaburzenie czynności nerek, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żylna, zatorowość płucna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Eribulin EVER Pharma 0,44 mg/ml
Eribulin EVER Pharma (0,44 mg/ml roztwór do wstrzykiwań) zawiera erybuliny mezylan (0,44 mg/ml) i etanol (39,5 mg/ml) jako substancję pomocniczą. Profil bezpieczeństwa erybuliny cechuje się przede wszystkim mielosupresją, manifestującą się neutropenią, leukopenią, niedokrwistością i małopłytkowością, które mogą prowadzić do poważnych zakażeń, w tym posocznicy i wstrząsu septycznego. Neuropatia obwodowa, często o charakterze czuciowym, jest częstym działaniem niepożądanym, nasilającym się wraz z kumulacyjną dawką leku. Objawy ze strony przewodu pokarmowego obejmują nudności, wymioty, biegunkę, zaparcia oraz zapalenie jamy ustnej, które mogą prowadzić do odwodnienia i zaburzeń elektrolitowych (hipokaliemia, hipomagnezemia). Dodatkowo obserwuje się zmęczenie, łysienie, wzrost aktywności enzymów wątrobowych oraz bóle mięśniowo-szkieletowe.
alopecja, białkomocz, biegunka, ból mięśniowy, ból stawowy, dyzuria, enzymy wątrobowe, erybuliny mezylan, gorączka neutropeniczna, hepatotoksyczność, hipokaliemia, hipomagnezemia, krwiomocz, leukopenia, łysienie, małopłytkowość, mielosupresja, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość, nudności, obrzęk naczynioruchowy, posocznica, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowe zapalenie płuc, supresja szpiku kostnego, wstrząs septyczny, wymioty, zakrzepica żył głębokich, zapalenie jamy ustnej, zapalenie płuc, zapalenie trzustki, zaparcia, zatorowość płucna, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii - Leksykon chorób i schorzeń
Atelektaza – Etiologia i przyczyny
Atelektaza to patologiczne zapadnięcie się części lub całego płuca, prowadzące do zaburzeń wymiany gazowej, wynikające z trzech głównych mechanizmów: zwiększonego ciśnienia opłucnowego, obniżonego ciśnienia pęcherzykowego oraz dysfunkcji surfaktantu. Wyróżnia się atelektazę obturacyjną, spowodowaną niedrożnością dróg oddechowych przez czopy śluzowe, ciała obce, krew, ropę, nowotwory oskrzeli czy ucisk zewnętrzny (np. powiększone węzły chłonne, tętniak aorty), oraz atelektazę nieobturacyjną, obejmującą podtypy takie jak kompresyjna (np. wysięk opłucnowy, odma opłucnowa, guzy śródmiąższowe), adhezyjna (zaburzenia surfaktantu w ARDS, chorobie błon szklistych, mocznicy) i bliznowaciejąca (idiopatyczne włóknienie płuc, gruźlica, zakażenia grzybicze). Specyficzne formy to m.in. atelektaza zastępcza, relaksacyjna, okrągła oraz zespół środkowego płata (Brocka).
astma, atelektaza, atelektaza kompresyjna, atelektaza obturacyjna, atelektaza pooperacyjna, azbestoza, bakteryjne zapalenie płuc, bezdech senny, choroba błon szklistych, COVID-19, dyskineza rzęsek, gruźlica płuc, hipoksemia, idiopatyczne włóknienie płuc, intubacja dotchawicza, kardiomegalia, martwicze zapalenie płuc, mukowiscydoza, odma opłucnowa, pęcherzyk płucny, rak oskrzelikowo-pęcherzykowy, rak płaskonabłonkowy, rozedma płuc, surfaktant płucny, tętniak aorty, tracheobronchomalacja, wentylacja mechaniczna, węzeł chłonny, wodobrzusze, wymiana gazowa, wysięk opłucnowy, zakażenie grzybicze, zapadnięcie płuca, zatorowość płucna, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zwłóknienie popromienne - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Mantreda 15 mg
Rywaroksaban, substancja czynna leku Mantreda, jest bezpośrednim, wysoce wybiórczym inhibitorem czynnika Xa, działającym poprzez hamowanie zarówno wewnątrzpochodnej, jak i zewnątrzpochodnej drogi kaskady krzepnięcia, co prowadzi do zahamowania wytwarzania trombiny i powstawania zakrzepów. Jego działanie jest zależne od dawki i koreluje silnie ze stężeniem w osoczu (r=0,98) oraz z czasem protrombinowym (PT) mierzonym odczynnikiem Neoplastin. Wartości PT w 5/95 percentylach dla dawek stosowanych w leczeniu zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej wynoszą 17-32 s (2-4 h po dawce 15 mg 2x/d) oraz 15-30 s (2-4 h po dawce 20 mg 1x/d), a w najniższym punkcie stężenia odpowiednio 14-24 s i 13-20 s. U pacjentów z migotaniem przedsionków wartości PT w 5/95 percentylach wynoszą 14-40 s (maksymalny efekt) i 12-26 s (najniższy punkt) dla dawki 20 mg 1x/d oraz 10-50 s i 12-26 s dla 15 mg 1x/d u pacjentów z umiarkowaną niewydolnością nerek.
antykoagulant, czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, czas protrombinowy, inhibitor czynnika Xa, kaskada krzepnięcia krwi, kompleks czynników protrombiny, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, migotanie przedsionków, płytka krwi, profilaktyka nawrotów, profilaktyka udaru, rywaroksaban, substancja przeciwzakrzepowa, test anty-Xa, trombina, zaburzenie czynności nerek, zakrzep, zakrzepica żył głębokich, zatorowość obwodowa, zatorowość płucna - Leksykon leków
Działania niepożądane – Pemetrexed EVER Pharma 25 mg/ml
Lek Pemetrexed EVER Pharma (25 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji) charakteryzuje się szerokim profilem działań niepożądanych, obejmującym głównie hematotoksyczność manifestującą się jako neutropenia, leukopenia, niedokrwistość oraz trombocytopenia, które występują bardzo często (≥1/10). Toksyczność przewodu pokarmowego, w tym nudności, wymioty, biegunka, zaparcia, zapalenie jamy ustnej i błon śluzowych, również należy do najczęstszych powikłań. Rzadziej obserwuje się nefrotoksyczność, podwyższenie aktywności aminotransferaz (ALT, AST), łysienie, zmęczenie, odwodnienie, wysypki, zakażenia, w tym sepsę, oraz neuropatię. Szczególnie niebezpieczne, choć bardzo rzadkie (<1/10 000), są ciężkie reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona i martwica rozpływna naskórka, wymagające natychmiastowej interwencji medycznej.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferazy, anoreksja, biegunka, hamowanie szpiku kostnego, jadłowstręt, leukopenia, łysienie, martwica rozpływna naskórka, mukozytis, nefrotoksyczność, neuropatia czuciowa, neutropenia, neutropenia z gorączką, niedokrwienie obwodowe, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna autoimmunologiczna, niewydolność nerek, niewydolność serca, nudności i wymioty, obrzęk naczynioruchowy, pancytopenia, pemetreksed, perforacja jelita, reakcja nadwrażliwości, sepsa, śródmiąższowe zapalenie płuc, trombocytopenia, wstrząs anafilaktyczny, zapalenie błon śluzowych, zapalenie gardła, zapalenie jamy ustnej, zapalenie spojówek, zapalenie wątroby, zaparcie, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół Stevensa-Johnsona, zespół suchego oka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Lipanthyl NT 145 145 mg
Fenofibrat (Lipanthyl NT 145 mg) wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z dominującymi zaburzeniami ze strony przewodu pokarmowego, takimi jak bóle brzucha, nudności, wymioty i biegunka. W badaniu FIELD u 9795 pacjentów z cukrzycą typu 2 zaobserwowano istotny wzrost częstości zapalenia trzustki (0,8% vs 0,5%; p=0,031) oraz zatorowości płucnej (1,1% vs 0,7%; p=0,022) w grupie leczonej fenofibratem w porównaniu z placebo. Ponadto, fenofibrat powoduje zwiększenie stężenia homocysteiny o średnio 6,5 µmol/l, co może przyczyniać się do ryzyka zdarzeń zakrzepowo-zatorowych, choć kliniczne znaczenie tego efektu wymaga dalszych badań. Często obserwuje się także podwyższenie aktywności aminotransferaz, co wskazuje na potencjalne uszkodzenie hepatocytów, oraz zaburzenia mięśniowe, w tym mialgie i rzadkie przypadki rabdomiolizy, szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu statyn.
aminotransferazy, badanie kontrolowane placebo, biegunka, ból brzucha, choroba zakrzepowo-zatorowa, cukrzyca typu 2, fenofibrat, hemoglobina, homocysteina, kamica żółciowa, kinaza kreatynowa, kolka żółciowa, kreatynina, leukocyty, mialgia, mocznik, nudność, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, rabdomioliza, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, stężenie homocysteiny, toksyczna nekroliza naskórka, wymioty, wzdęcia, zaburzenia trawienne, zakrzepica żył głębokich, zapalenie dróg żółciowych, zapalenie mięśni, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zatorowość płucna, zdarzenie zakrzepowo-zatorowe, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ovulan 75 mcg
Ovulan, zawierający 75 mikrogramów dezogestrelu, charakteryzuje się wysoką skutecznością w hamowaniu owulacji (niemal 100%), co jednak wiąże się z częstym występowaniem nieregularnych krwawień miesiączkowych u około 50% pacjentek. Zaburzenia te obejmują zwiększoną częstotliwość krwawień u 20-30% kobiet, zmniejszoną częstotliwość lub całkowity brak krwawień u kolejnych 20%, a także przedłużone krwawienia z pochwy. Po kilku miesiącach stosowania obserwuje się stabilizację profilu krwawień. Do najczęstszych działań niepożądanych (>2,5%) należą trądzik, zmiany nastroju (wahania i stany depresyjne), mastodynia, nudności oraz przyrost masy ciała. Rzadziej występują poważniejsze powikłania, takie jak galaktorrhea, ciąża pozamaciczna oraz obrzęk naczynioruchowy, które wymagają szczególnej uwagi klinicznej.
amenorrhea, ból głowy, chloasma, ciąża pozamaciczna, dezogestrel, galaktorrhea, hamowanie owulacji, krwawienie z pochwy, łysienie, mastodynia, nastrój depresyjny, nieregularne krwawienie miesiączkowe, nietolerancja szkieł kontaktowych, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostuda, pokrzywka, progestagen, rak piersi, rumień guzowaty, torbiel jajnika, trądzik, udar mózgu, wrodzony obrzęk naczynioruchowy, zaburzenie owulacji, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe tętnic, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe żył, zakrzepica żył głębokich, zapalenie pochwy, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, złożony doustny środek antykoncepcyjny, zmniejszone libido - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dionelle
Przed rozpoczęciem terapii produktem Dionelle, zawierającym 0,03 mg etynyloestradiolu i 2,0 mg dienogestu, konieczna jest szczegółowa ocena stanu pacjentki, ze szczególnym uwzględnieniem czynników ryzyka chorób zakrzepowo-zatorowych (ŻChZZ). Stosowanie tego preparatu wiąże się z 1,6-krotnie wyższym ryzykiem ŻChZZ w porównaniu do środków zawierających lewonorgestrel, norgestymat lub noretysteron. Częstość występowania ŻChZZ u kobiet stosujących Dionelle wynosi 8-11 przypadków na 10 000 kobiet rocznie, podczas gdy u kobiet niestosujących antykoncepcji jest to około 2 przypadki na 10 000. Ryzyko jest najwyższe w pierwszym roku stosowania oraz przy ponownym rozpoczęciu po przerwie ≥4 tygodni. Należy uwzględnić dodatkowe czynniki ryzyka, takie jak wiek >35 lat, otyłość (BMI >30 kg/m²), unieruchomienie, operacje, choroby przewlekłe (np. toczeń rumieniowaty układowy, choroby zapalne jelit) oraz dodatni wywiad rodzinny. Pacjentki powinny być edukowane w zakresie rozpoznawania objawów DVT (obrzęk, ból, zaczerwienienie kończyn) oraz zatorowości płucnej (nagła duszność, ból w klatce piersiowej, krwioplucie).
choroba Leśniowskiego-Crohna, depresja endogenna, dienogest z etynyloestradiolem, dyslipoproteinemia, hiperhomocysteinemia, hipertriglicerydemia, incydent naczyniowo-mózgowy, insulinooporność obwodowa, kamica żółciowa, krwawienie śródcykliczne, migrena, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, ostuda, otoskleroza, pląsawica Sydenhama, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, rak szyjki macicy, tętnicze zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, tolerancja glukozy, wirus brodawczaka ludzkiego, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Activelle 1 mg + 0,5 mg
Lek Activelle, zawierający 1 mg estradiolu półwodnego oraz 0,5 mg noretysteronu octanu, jest przeciwwskazany u pacjentek z rozpoznanym lub podejrzewanym rakiem piersi, estrogenozależnymi guzami złośliwymi (np. rakiem endometrium), a także u kobiet z niezdiagnozowanymi krwawieniami z dróg rodnych oraz nieleczoną hiperplazją endometrium. Ponadto, preparat nie powinien być stosowany u pacjentek z przebyłą lub obecną żylno-zakrzepową chorobą zakrzepowo-zatorową, w tym zakrzepicą żył głębokich i zatorowością płucną, a także u osób z niedoborami białka C, białka S lub antytrombiny. Przeciwwskazaniem są również aktywne zaburzenia zakrzepowo-zatorowe tętnicze, takie jak choroba niedokrwienna serca czy zawał mięśnia sercowego.
błona śluzowa macicy, choroba niedokrwienna serca, guz estrogenozależny, hiperplazja endometrium, hormonalna terapia zastępcza, krwawienie z dróg rodnych, laktoza jednowodna, nadwrażliwość na substancje, niedobór antytrombiny, niedobór białka C, niedobór białka S, nietolerancja laktozy, nowotwór gruczołu sutkowego, ostra choroba wątroby, porfiria, próby wątrobowe, rak endometrium, rak piersi, rozrost błony śluzowej macicy, skłonność do zakrzepicy, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Lesinelle
Przed rozpoczęciem terapii produktem Lesinelle, zawierającym drospirenon, konieczne jest przeprowadzenie szczegółowej oceny ryzyka i korzyści, ze szczególnym uwzględnieniem ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ). Stosowanie Lesinelle wiąże się z wyższym ryzykiem ŻChZZ (9-12 przypadków na 10 000 kobiet/rok) w porównaniu do preparatów zawierających lewonorgestrel (5-7 przypadków na 10 000 kobiet/rok) oraz kobiet niestosujących hormonalnej antykoncepcji (2 przypadki na 10 000 kobiet/rok). Ryzyko to jest największe w pierwszym roku stosowania oraz przy ponownym rozpoczęciu terapii po przerwie ≥4 tygodni. Występowanie dodatkowych czynników ryzyka, takich jak otyłość (BMI >30 kg/m²), długotrwałe unieruchomienie, obciążony wywiad rodzinny, wiek >35 lat czy choroby współistniejące (np. toczeń rumieniowaty układowy, nowotwory), znacząco zwiększa prawdopodobieństwo powikłań zakrzepowo-zatorowych. W przypadku podejrzenia lub potwierdzenia zakrzepicy należy natychmiast przerwać stosowanie Lesinelle i rozważyć alternatywne metody antykoncepcji, zwłaszcza jeśli pacjentka jest na terapii przeciwzakrzepowej (np. kumaryny ze względu na potencjalne działanie teratogenne).
choroba Leśniowskiego-Crohna, depresja, drospirenon, dyslipoproteinemia, działanie teratogenne, etynyloestradiol, hiperhomocysteinemia, hipertrójglicerydemia, HPV, insulinooporność, kamica żółciowa, krwioplucie, lewonorgestrel, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, noretysteron, norgestymat, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, ostuda, otoskleroza, padaczka, pląsawica Sydenhama, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak endometrium, rak jajnika, rak piersi, rak szyjki macicy, terapia przeciwzakrzepowa, toczeń rumieniowaty układowy, udar, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, zakażenie układu oddechowego, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowe zapalenie żył powierzchniowych, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Everolimus Synthon 5 mg
Profil bezpieczeństwa ewerolimusu opiera się na danych z 11 badań klinicznych, obejmujących 2879 pacjentów, w tym 5 randomizowanych, podwójnie zaślepionych badań fazy III oraz 5 badań otwartych faz I i II. Najczęstsze działania niepożądane o częstości ≥1/10 to m.in. zapalenie jamy ustnej, wysypka, zmęczenie, biegunka, zakażenia, mdłości, niedokrwistość, hiperglikemia, zapalenie płuc, obrzęk obwodowy oraz hipercholesterolemia. Działania niepożądane stopnia 3-4 (częstość ≥1/100 do <1/10) obejmują m.in. zapalenie jamy ustnej, niedokrwistość, hiperglikemię, zakażenia, małopłytkowość, neutropenię, duszność, białkomocz, limfopenię, krwotoki, hipofosfatemię, nadciśnienie, wzrost aktywności ALT i AST oraz cukrzycę. Nasilenie działań oceniano według CTCAE wersji 3.0 i 4.03.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, aspergiloza, białkomocz, choroba śródmiąższowa płuc, dysfagia, ewerolimus, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hipertriglicerydemia, hipofosfatemia, immunosupresja, kandydoza, krwioplucie, limfopenia, małopłytkowość, nadciśnienie, neutropenia, niedokrwistość, obrzęk naczynioruchowy, pancytopenia, pneumocystoza, posocznica, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wybiórcza aplazja czerwonokrwinkowa, zakażenie oportunistyczne, zakrzepica żył głębokich, zapalenie jamy ustnej, zapalenie płuc, zastoinowa niewydolność serca, zatorowość płucna, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół ręka-stopa