Działania niepożądane
Lenalidomide Pharmascience 20 mg

Działania niepożądane leku Lenalidomide Pharmascience

Lenalidomid jest substancją czynną o złożonym profilu bezpieczeństwa, stosowaną w leczeniu szpiczaka mnogiego w różnych wskazaniach klinicznych. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę działań niepożądanych związanych ze stosowaniem leku Lenalidomide Pharmascience w dawce 20 mg oraz w innych dostępnych dawkach (2,5 mg, 5 mg, 7,5 mg, 10 mg, 15 mg, 25 mg), w oparciu o dane z badań klinicznych.¹

Profil bezpieczeństwa u pacjentów z nowo rozpoznanym szpiczakiem mnogim po ASCT

W badaniach klinicznych CALGB 100104 i IFM 2005-02 oceniano bezpieczeństwo stosowania lenalidomidu w leczeniu podtrzymującym po autologicznym przeszczepieniu komórek macierzystych (ASCT). W badaniu CALGB 100104 zastosowano podejście zachowawcze, uwzględniając działania niepożądane po HDM/ASCT oraz z okresu leczenia podtrzymującego, co może skutkować zawyżeniem faktycznej częstości występowania działań niepożądanych w okresie leczenia podtrzymującego.²

Ciężkie działania niepożądane występowały znacząco częściej (≥5%) u pacjentów otrzymujących lenalidomid w leczeniu podtrzymującym w porównaniu do placebo. W badaniu IFM 2005-02 było to przede wszystkim zapalenie płuc (10,6%), natomiast w badaniu CALGB 100104 – zakażenie płuc (9,4% po rozpoczęciu leczenia podtrzymującego).³

Najczęstsze działania niepożądane w badaniach klinicznych

W badaniu IFM 2005-02 do najczęściej obserwowanych działań niepożądanych podczas leczenia podtrzymującego lenalidomidem w porównaniu do placebo należały:⁴

• Neutropenia (60,8%) – obniżenie liczby neutrofili poniżej normy, zwiększające ryzyko infekcji
• Zapalenie oskrzeli (47,4%) – stan zapalny oskrzeli, często objawiający się kaszlem i odkrztuszaniem wydzieliny
• Biegunka (38,9%) – zwiększona częstotliwość wypróżnień z luźnym lub wodnistym stolcem
• Zapalenie jamy nosowo-gardłowej (34,8%) – infekcja górnych dróg oddechowych
• Skurcze mięśni (33,4%) – mimowolne, bolesne skurcze grup mięśniowych
• Leukopenia (31,7%) – zmniejszenie całkowitej liczby białych krwinek
• Astenia (29,7%) – nadmierne osłabienie organizmu
• Kaszel (27,3%) – odruch obronny dróg oddechowych
• Trombocytopenia (23,5%) – zmniejszenie liczby płytek krwi, zwiększające ryzyko krwawień
• Zapalenie żołądka i jelit (22,5%) – stan zapalny przewodu pokarmowego
• Gorączka (20,5%) – podwyższona temperatura ciała

W badaniu CALGB 100104 najczęstszymi działaniami niepożądanymi związanymi z leczeniem podtrzymującym lenalidomidem w porównaniu do placebo były:⁵

• Neutropenia (79,0% [71,9% po rozpoczęciu leczenia podtrzymującego]) – najczęstsze powikłanie hematologiczne
• Trombocytopenia (72,3% [61,6%]) – druga co do częstości cytopenia
• Biegunka (54,5% [46,4%]) – najbardziej powszechne niehematologiczne działanie niepożądane
• Wysypka (31,7% [25,0%]) – objaw skórny zgłaszany przez około jedną trzecią pacjentów
• Zakażenia górnych dróg oddechowych (26,8% [26,8%]) – powikłanie infekcyjne o stałej częstości występowania
• Zmęczenie (22,8% [17,9%]) – często zgłaszany objaw ogólny
• Leukopenia (22,8% [18,8%]) – powikłanie hematologiczne dotyczące ogólnej liczby białych krwinek
• Niedokrwistość (21,0% [13,8%]) – zmniejszenie liczby czerwonych krwinek

Profil bezpieczeństwa w terapii skojarzonej z bortezomibem i deksametazonem

U pacjentów z nowo rozpoznanym szpiczakiem mnogim, którzy nie kwalifikują się do przeszczepienia, w badaniu SWOG S0777 oceniano schemat lenalidomidu w skojarzeniu z bortezomibem i deksametazonem. Ciężkie działania niepożądane występujące częściej (≥5%) w porównaniu do terapii lenalidomidem z deksametazonem obejmowały:⁶

• Niedociśnienie tętnicze (6,5%) – obniżenie wartości ciśnienia krwi
• Zakażenie płuc (5,7%) – infekcja dotycząca tkanki płucnej
• Odwodnienie (5,0%) – deficyt wody i elektrolitów w organizmie

Najczęstsze działania niepożądane przy stosowaniu lenalidomidu z bortezomibem i deksametazonem w porównaniu do lenalidomidu z deksametazonem to:⁷

• Zmęczenie (73,7%) – dominujący objaw ogólnoustrojowy
• Neuropatia obwodowa (71,8%) – uszkodzenie nerwów obwodowych skutkujące drętwieniem, mrowieniem i bólem
• Trombocytopenia (57,6%) – obniżenie liczby płytek krwi
• Zaparcie (56,1%) – utrudnione, rzadkie wypróżnienia
• Hipokalcemia (50,0%) – obniżenie poziomu wapnia we krwi

Działania niepożądane u pacjentów z nowo rozpoznanym szpiczakiem mnogim leczonych lenalidomidem z małymi dawkami deksametazonu

U pacjentów niekwalifikujących się do przeszczepienia, stosujących lenalidomid w skojarzeniu z małymi dawkami deksametazonu (Rd oraz Rd18), ciężkie działania niepożądane występujące częściej (≥5%) niż w przypadku schematu melfalan, prednizon i talidomid (MPT) to:⁸

• Zapalenie płuc (9,8%) – proces zapalny obejmujący pęcherzyki płucne
• Niewydolność nerek (włączając postać ostrą) (6,3%) – upośledzenie czynności wydalniczej nerek

Działania niepożądane występujące częściej w schematach Rd lub Rd18 niż w schemacie MPT:⁹

• Biegunka (45,5%) – najczęstsze powikłanie ze strony przewodu pokarmowego
• Zmęczenie (32,8%) – znaczące upośledzenie zdolności do wykonywania czynności życia codziennego
• Ból pleców (32,0%) – objaw mięśniowo-szkieletowy
• Astenia (28,2%) – ogólne osłabienie organizmu
• Zaburzenia snu (27,6%) – problemy z zasypianiem lub utrzymaniem snu
• Wysypka (24,3%) – reakcja skórna o różnym charakterze
• Osłabione łaknienie (23,1%) – zmniejszone przyjmowanie pokarmów
• Kaszel (22,7%) – uporczywy objaw ze strony układu oddechowego
• Gorączka (21,4%) – podwyższona temperatura ciała
• Skurcze mięśni (20,5%) – bolesne, mimowolne skurcze mięśni

Profil bezpieczeństwa w terapii MPR (terapia skojarzona z melfalanem i prednizonem)

U pacjentów z nowo rozpoznanym szpiczakiem mnogim, niekwalifikujących się do przeszczepienia, stosujących melfalan, prednizon i lenalidomid, a następnie leczenie podtrzymujące lenalidomidem (MPR+R) lub placebo (MPR+p), ciężkie działania niepożądane występujące częściej (≥5%) niż w grupie kontrolnej (MPp+p) to:¹⁰

• Gorączka neutropeniczna (6,0%) – gorączka z towarzyszącą neutropenią, stan wymagający pilnej interwencji
• Niedokrwistość (5,3%) – obniżenie stężenia hemoglobiny i/lub liczby erytrocytów

Najczęstsze działania niepożądane w grupach MPR+R lub MPR+p w porównaniu do MPp+p:¹¹

• Neutropenia (83,3%) – najczęstsza cytopenia
• Niedokrwistość (70,7%) – drugi co do częstości problem hematologiczny
• Trombocytopenia (70,0%) – obniżenie liczby płytek krwi
• Leukopenia (38,8%) – zmniejszenie liczby białych krwinek
• Zaparcia (34,0%) – utrudnione wypróżnianie
• Biegunka (33,3%) – zwiększona częstość wypróżnień
• Wysypka (28,9%) – reakcja skórna
• Gorączka (27,0%) – podwyższenie temperatury ciała
• Obrzęk obwodowy (25,0%) – gromadzenie się płynu w tkankach
• Kaszel (24,0%) – objaw ze strony układu oddechowego
• Zmniejszone łaknienie (23,7%) – obniżenie apetytu
• Astenia (22,0%) – osłabienie organizmu

Działania niepożądane u pacjentów ze szpiczakiem mnogim po wcześniejszym leczeniu

W dwóch badaniach fazy III kontrolowanych placebo, 353 pacjentów ze szpiczakiem mnogim otrzymywało lenalidomid z deksametazonem, a 351 pacjentów placebo z deksametazonem. Najcięższe działania niepożądane obserwowane częściej w grupie lenalidomid/deksametazon to:¹²

• Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna) – tworzenie się zakrzepów krwi w żyłach, z możliwością przemieszczenia do płuc
• Neutropenia 4. stopnia – krytycznie niski poziom neutrofili, znacząco zwiększający ryzyko ciężkich infekcji

Najczęstsze działania niepożądane występujące z większą częstością w grupie lenalidomid/deksametazon w porównaniu do placebo/deksametazon w badaniach MM-009 i MM-010:¹³

• Zmęczenie (43,9%) – najczęściej raportowany objaw ogólny
• Neutropenia (42,2%) – najczęstsze powikłanie hematologiczne
• Zaparcie (40,5%) – częsty problem ze strony przewodu pokarmowego
• Biegunka (38,5%) – drugi co do częstości objaw z układu pokarmowego
• Kurcze mięśni (33,4%) – powikłanie neuromięśniowe
• Niedokrwistość (31,4%) – obniżenie stężenia hemoglobiny
• Trombocytopenia (21,5%) – zmniejszenie liczby płytek krwi
• Wysypka (21,2%) – reakcja skórna

Tabela działań niepożądanych

Wnioski i zalecenia dla klinicystów

Lenalidomid Pharmascience wykazuje złożony profil działań niepożądanych, który różni się w zależności od zastosowanego schematu leczenia oraz populacji pacjentów. Najczęstszymi działaniami niepożądanymi są powikłania hematologiczne (neutropenia, trombocytopenia, niedokrwistość), zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego (biegunka, zaparcia), zmęczenie oraz reakcje skórne (wysypka).¹⁴

Szczególną uwagę należy zwrócić na powikłania hematologiczne, które mogą wymagać modyfikacji dawki, a w przypadku gorączki neutropenicznej – pilnej interwencji medycznej. Ważne jest również monitorowanie pacjentów pod kątem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, która stanowi poważne powikłanie terapii lenalidomidem.¹⁵

Stosowanie lenalidomidu wymaga regularnej oceny parametrów hematologicznych, funkcji nerek, wątroby oraz stanu klinicznego pacjenta, aby umożliwić wczesne wykrycie i odpowiednie postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych.