Właściwości farmakodynamiczne
Mantreda 20 mg

Rywaroksaban, aktywny składnik leku Mantreda, jest bezpośrednim inhibitorem czynnika Xa o wysokiej selektywności i dobrej biodostępności po podaniu doustnym. Mechanizm działania polega na hamowaniu aktywności czynnika Xa, co prowadzi do zahamowania wytwarzania trombiny i powstawania zakrzepów, bez bezpośredniego wpływu na trombinę czy płytki krwi. Działanie rywaroksabanu jest zależne od dawki i koreluje ze zmianami czasu protrombinowego (PT) mierzonego odczynnikiem Neoplastin (r=0,98), przy czym wyniki PT należy podawać w sekundach, gdyż INR nie jest skalibrowany dla tego antykoagulanta. W terapii zakrzepicy żył głębokich, zatorowości płucnej oraz profilaktyce nawrotów, wartości PT w szczycie działania leku wynoszą 17-32 s (15 mg 2x/d) oraz 15-30 s (20 mg 1x/d), a w najniższym punkcie 14-24 s i 13-20 s odpowiednio, co odzwierciedla charakterystyczny profil farmakodynamiczny rywaroksabanu.

Pobierz ChPL PDF Mantreda – Tabletki powlekane – 20 mg
  1. Właściwości farmakodynamiczne rywaroksabanu
    1. Mechanizm działania
    2. Działanie farmakodynamiczne
    3. Wpływ na parametry krzepnięcia w różnych wskazaniach
    4. Odwracanie działania antykoagulacyjnego
    5. Inne parametry krzepnięcia
    6. Monitorowanie leczenia
    7. Kolejne rozdziały
Wskazania
  1. migotanie przedsionków niezwiązane z wadą zastawkową
  2. profilaktyka nawrotów żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej
  3. profilaktyka nawrotowej zakrzepicy żył głębokich
  4. profilaktyka nawrotowej zatorowości płucnej
  5. profilaktyka udaru
  6. profilaktyka zatorowości obwodowej
  7. zakrzepica żył głębokich
  8. zatorowość płucna
  9. żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Substancja czynna
  1. rywaroksaban
Kategoria leku
  1. antykoagulanty
  2. leki przeciwzakrzepowe

Właściwości farmakodynamiczne rywaroksabanu

Rywaroksaban, substancja czynna leku Mantreda, należy do grupy farmakoterapeutycznej oznaczonej kodem ATC: B01AF01 i klasyfikowanej jako bezpośrednie inhibitory czynnika Xa, podgrupy substancji przeciwzakrzepowych. Właściwości farmakodynamiczne rywaroksabanu determinują jego skuteczność terapeutyczną oraz profil działania w organizmie.1

Mechanizm działania

Rywaroksaban charakteryzuje się wysoką selektywnością jako bezpośredni inhibitor czynnika Xa, wykazując dobrą biodostępność po podaniu doustnym. Jego działanie polega na przerywaniu zarówno wewnątrzpochodnej, jak i zewnątrzpochodnej drogi kaskady krzepnięcia krwi poprzez hamowanie aktywności czynnika Xa. Mechanizm ten prowadzi do zahamowania zarówno wytwarzania trombiny, jak i powstawania zakrzepu. Istotną cechą farmakodynamiczną rywaroksabanu jest brak bezpośredniego wpływu na trombinę (aktywowany czynnik II) oraz brak udokumentowanego wpływu na płytki krwi.2

Działanie farmakodynamiczne

Działanie farmakodynamiczne rywaroksabanu charakteryzuje się zależnością od dawki w zakresie hamowania aktywności czynnika Xa. Lek wpływa na czas protrombinowy (PT) również w sposób zależny od dawki, wykazując ścisłą korelację ze stężeniami w osoczu (wartość współczynnika korelacji r=0,98) przy zastosowaniu odczynnika Neoplastin. Należy zaznaczyć, że zastosowanie innych odczynników może prowadzić do uzyskania odmiennych wyników.3

Wyniki pomiaru czasu protrombinowego należy podawać w sekundach, gdyż parametr INR (Międzynarodowy Współczynnik Znormalizowany) jest skalibrowany i zwalidowany wyłącznie dla kumaryn, co uniemożliwia jego zastosowanie do oceny działania innych antykoagulantów, w tym rywaroksabanu.4

Wpływ na parametry krzepnięcia w różnych wskazaniach

Leczenie żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej

U pacjentów leczonych rywaroksabanem z powodu zakrzepicy żył głębokich (ZŻG), zatorowości płucnej (ZP) oraz w ramach profilaktyki nawrotów tych schorzeń, parametry czasów protrombinowych (Neoplastin) mierzone w szczycie działania leku (2-4 godziny po przyjęciu) wykazują charakterystyczne wartości, w zależności od stosowanego schematu dawkowania:

Schemat dawkowania Wartości PT w szczycie działania
(5/95 percentyl)		 Wartości PT w najniższym punkcie
(5/95 percentyl)		 Czas pomiaru najniższego punktu
15 mg dwa razy na dobę 17-32 sekund 14-24 sekund 8-16 godzin po przyjęciu
20 mg raz na dobę 15-30 sekund 13-20 sekund 18-30 godzin po przyjęciu

Powyższe dane wskazują na charakterystyczny profil farmakodynamiczny rywaroksabanu w zależności od stosowanego schematu dawkowania.5

Profilaktyka u pacjentów z migotaniem przedsionków

W populacji pacjentów z migotaniem przedsionków niezwiązanym z wadą zastawkową, u których stosowano rywaroksaban w profilaktyce udaru i zatorowości obwodowej, parametry czasu protrombinowego (Neoplastin) w szczycie działania leku (1-4 godziny po przyjęciu) również wykazują charakterystyczne wartości:

Schemat dawkowania Populacja pacjentów Wartości PT w szczycie działania
(5/95 percentyl)		 Wartości PT w najniższym punkcie
(5/95 percentyl)
20 mg raz na dobę Bez zaburzeń czynności nerek 14-40 sekund 12-26 sekund
15 mg raz na dobę Z umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek 10-50 sekund 12-26 sekund

Najniższy punkt działania leku (stężenie minimalne) mierzono po 16-36 godzinach od przyjęcia tabletki. Powyższe dane wskazują na zróżnicowany wpływ rywaroksabanu na parametry krzepnięcia w zależności od dawki, czasu od przyjęcia leku oraz funkcji nerek pacjenta.6

Odwracanie działania antykoagulacyjnego

W badaniach farmakologicznych oceniających możliwość odwracania farmakodynamicznego działania rywaroksabanu u zdrowych osób dorosłych (n=22) wykazano skuteczność koncentratów czynników zespołu protrombiny (PCC). Badano wpływ jednokrotnych dawek (50 j.m./kg) dwóch rodzajów PCC:

  • 3-czynnikowego PCC (zawierającego czynniki II, IX i X) – skracał średnie wartości PT (Neoplastin) o około 1,0 sekundę w ciągu 30 minut od podania
  • 4-czynnikowego PCC (zawierającego czynniki II, VII, IX i X) – powodował skrócenie PT o około 3,5 sekundy

Co istotne, 3-czynnikowy PCC wykazywał silniejsze i szybsze działanie w zakresie odwracania zmian w endogennym wytwarzaniu trombiny w porównaniu z 4-czynnikowym PCC, mimo mniejszego wpływu na parametr PT. Dane te mają znaczenie w kontekście postępowania w przypadku przedawkowania rywaroksabanu.7

Inne parametry krzepnięcia

Rywaroksaban wpływa również na inne parametry krzepnięcia, takie jak czas częściowej tromboplastyny po aktywacji (APTT) oraz HepTest, wydłużając je w sposób zależny od dawki. Jednakże parametry te nie są zalecane do rutynowej oceny działania farmakodynamicznego rywaroksabanu.8

Monitorowanie leczenia

Ważną cechą terapii rywaroksabanem jest brak konieczności rutynowego monitorowania parametrów układu krzepnięcia w codziennej praktyce klinicznej. Niemniej jednak, w przypadku wskazania klinicznego, stężenie rywaroksabanu może być oznaczone za pomocą skalibrowanego ilościowego testu anty-Xa, co stanowi cenne narzędzie diagnostyczne w szczególnych sytuacjach klinicznych.9

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl