Działania niepożądane leku Mantreda – profil bezpieczeństwa rywaroksabanu

Bezpieczeństwo stosowania rywaroksabanu (substancji czynnej leku Mantreda) zostało dokładnie przebadane w trzynastu kluczowych badaniach klinicznych fazy III obejmujących łącznie 69 608 dorosłych pacjentów oraz w dodatkowych badaniach fazy II i III z udziałem 488 pacjentów pediatrycznych. Tak szeroki zakres badań umożliwił szczegółową ocenę profilu bezpieczeństwa tego leku przeciwzakrzepowego w różnych wskazaniach klinicznych.¹

Podsumowanie profilu bezpieczeństwa

Najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi u pacjentów otrzymujących rywaroksaban były krwawienia. Wśród nich najczęściej raportowano krwawienia z nosa (4,5%) oraz krwotoki z przewodu pokarmowego (3,8%). Jest to ściśle związane z mechanizmem działania leku jako antykoagulantu.²

Występowanie krwawień i anemii

Częstość występowania krwawień i anemii różni się w zależności od wskazania klinicznego, dla którego stosowany jest rywaroksaban. W badaniach klinicznych rejestrowano systematycznie wszystkie przypadki krwawień i dokładnie je analizowano pod kątem nasilenia i lokalizacji.³

Klasyfikacja działań niepożądanych

Działania niepożądane rywaroksabanu zostały sklasyfikowane według częstości występowania zgodnie z następującymi kategoriami:⁴

• bardzo często (≥1/10)
• często (≥1/100 do <1/10)
• niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100)
• rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000)
• bardzo rzadko (<1/10 000)
• częstość nieznana (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych)

Mechanizm powstawania krwawień

Ze względu na farmakologiczny mechanizm działania, stosowanie produktu Mantreda może wiązać się ze zwiększonym ryzykiem utajonego lub jawnego krwawienia z dowolnej tkanki lub organu, które może prowadzić do niedokrwistości pokrwotocznej. Objawy, ich nasilenie oraz potencjalne konsekwencje (w tym zgon) będą różnić się w zależności od miejsca, nasilenia i rozległości krwawienia i/lub niedokrwistości.⁵

W badaniach klinicznych podczas długotrwałego leczenia rywaroksabanem częściej obserwowano krwawienia z błon śluzowych (np. krwawienie z nosa, dziąseł, przewodu pokarmowego, układu moczowo-płciowego, w tym nieprawidłowe krwawienie z pochwy lub nadmierne krwawienie miesiączkowe) i niedokrwistość w porównaniu z leczeniem antagonistami witaminy K (VKA).⁶

Objawy powikłań krwotocznych

Powikłania krwotoczne mogą manifestować się następującymi objawami:⁷

• osłabienie
• bladość
• zawroty głowy
• ból głowy
• obrzęk niewiadomego pochodzenia
• duszność
• wstrząs niewiadomego pochodzenia

W niektórych przypadkach, jako następstwo niedokrwistości, obserwowano objawy niedokrwienia mięśnia sercowego, takie jak ból w klatce piersiowej lub dławica piersiowa.⁸

Wtórne powikłania krwawień

Po zastosowaniu rywaroksabanu zgłaszano znane wtórne powikłania ciężkiego krwawienia, takie jak:⁹

• zespół ciasnoty przedziałów powięziowych – spowodowany gromadzeniem się krwi w ograniczonych przestrzeniach anatomicznych
• niewydolność nerek – wynikająca z obniżonej perfuzji
• nefropatia związana z antykoagulantami

Przy ocenie stanu każdego pacjenta stosującego leki przeciwzakrzepowe należy zawsze uwzględniać możliwość wystąpienia krwotoku.¹⁰

Działania niepożądane u dzieci i młodzieży

Profil bezpieczeństwa rywaroksabanu u dzieci i młodzieży został oceniony w badaniach klinicznych z udziałem 412 pacjentów pediatrycznych. Ogólnie, profil bezpieczeństwa w tej grupie był podobny do obserwowanego u dorosłych i spójny wśród różnych podgrup wiekowych, chociaż ocena jest ograniczona stosunkowo małą liczbą pacjentów.¹¹

U dzieci i młodzieży zgłaszano częściej niż u dorosłych następujące działania niepożądane:¹²

• ból głowy (bardzo często, 16,7%)
• gorączka (bardzo często, 11,7%)
• krwawienie z nosa (bardzo często, 11,2%)
• wymioty (bardzo często, 10,7%)
• tachykardia (często, 1,5%)
• zwiększenie stężenia bilirubiny (często, 1,5%)
• zwiększenie stężenia sprzężonej bilirubiny (niezbyt często, 0,7%)

Podobnie jak u dorosłych, krwotok miesiączkowy obserwowano u 6,6% (często) dziewczynek po pierwszej miesiączce. Małopłytkowość występowała często (4,6%) w badaniach klinicznych u dzieci i młodzieży, podczas gdy u dorosłych była raportowana głównie po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu.¹³

Działania niepożądane u dzieci i młodzieży miały głównie nasilenie łagodne do umiarkowanego.¹⁴

Szczegółowe zestawienie działań niepożądanych

Poniższa tabela przedstawia działania niepożądane zaobserwowane podczas stosowania rywaroksabanu, pogrupowane według klasyfikacji układów i narządów oraz częstości występowania. Dane te pochodzą z badań klinicznych fazy III z udziałem dorosłych oraz z obserwacji po wprowadzeniu produktu do obrotu, a także z badań fazy II i III u dzieci i młodzieży.¹⁵

Monitoring i zalecenia kliniczne

Ze względu na ryzyko krwawień związane ze stosowaniem rywaroksabanu, oprócz odpowiedniego nadzoru klinicznego, zaleca się monitorowanie laboratoryjne hemoglobiny/hematokrytu w celu wykrywania utajonego krwawienia i określania ilościowego znaczenia klinicznego jawnego krwawienia, jeśli uznane zostanie to za stosowne.¹⁶

Należy pamiętać, że dla niektórych grup pacjentów ryzyko krwawienia może być większe. Dotyczy to szczególnie osób:¹⁷

• z niekontrolowanym ciężkim nadciśnieniem tętniczym
• jednocześnie stosujących leczenie wpływające na hemostazę

U kobiet w wieku rozrodczym należy uwzględnić możliwość wystąpienia zwiększonego krwawienia miesiączkowego. Krwawienie menstruacyjne podczas stosowania rywaroksabanu może mieć większe nasilenie i/lub być dłuższe.¹⁸

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, ponieważ umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹⁹