Przeciwwskazania stosowania leku Mantreda

Przeciwwskazania do stosowania rywaroksabanu zawartego w preparacie Mantreda (tabletki powlekane 15 mg i 20 mg) obejmują szereg stanów klinicznych, które mogą istotnie zwiększać ryzyko powikłań związanych z terapią. Znajomość tych przeciwwskazań jest kluczowa dla bezpiecznego stosowania leku u pacjentów.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Stosowanie rywaroksabanu jest przeciwwskazane u pacjentów wykazujących nadwrażliwość na substancję czynną (rywaroksaban) lub którąkolwiek z substancji pomocniczych zawartych w preparacie. Należy pamiętać, że lek Mantreda zawiera laktozę jednowodną (125,4 mg w tabletce 15 mg oraz 167,2 mg w tabletce 20 mg), co może mieć znaczenie u pacjentów z nietolerancją tego składnika.²

Aktywne krwawienie

Lek Mantreda jest przeciwwskazany u pacjentów z czynnym krwawieniem o znaczeniu klinicznym. Ze względu na mechanizm działania rywaroksabanu jako bezpośredniego inhibitora czynnika Xa, podanie leku w takich sytuacjach mogłoby prowadzić do nasilenia istniejącego krwawienia i związanych z nim powikłań.³

Stany związane z wysokim ryzykiem krwawienia

Istnieje szereg nieprawidłowości i stanów klinicznych, które stanowią znaczące ryzyko wystąpienia poważnych krwawień i tym samym są przeciwwskazaniem do stosowania rywaroksabanu. Obejmują one:

• Patologie przewodu pokarmowego – czynne lub niedawno przebyte owrzodzenia w obrębie przewodu pokarmowego, które mogą stanowić potencjalne źródło krwawienia⁴
• Nowotwory złośliwe – szczególnie te związane z wysokim ryzykiem krwawienia, gdzie podanie leku przeciwzakrzepowego mogłoby prowadzić do nasilenia krwawienia związanego z patologią nowotworową⁵
• Patologie układu nerwowego – niedawno przebyty uraz mózgu lub kręgosłupa, zabiegi neurochirurgiczne (operacje mózgu lub kręgosłupa) oraz przebyty w ostatnim czasie krwotok wewnątrzczaszkowy⁶
• Zabiegi okulistyczne – niedawno przebyte operacje okulistyczne, które związane są z podwyższonym ryzykiem krwawienia⁷
• Patologie naczyniowe – stwierdzone lub podejrzewane żylaki przełyku, wady rozwojowe żylno-tętnicze, tętniaki naczyniowe oraz istotne nieprawidłowości naczyń wewnątrzrdzeniowych lub śródmózgowych⁸

Jednoczesne leczenie przeciwzakrzepowe

Przeciwwskazane jest równoczesne stosowanie rywaroksabanu z innymi lekami przeciwzakrzepowymi, takimi jak:

• Heparyna niefrakcjonowana⁹
• Heparyny drobnocząsteczkowe (np. enoksaparyna, dalteparyna)¹⁰
• Pochodne heparyny (np. fondaparynuks)¹¹
• Doustne leki przeciwzakrzepowe (np. warfaryna, eteksylan dabigatranu, apiksaban)¹²

Od powyższych przeciwwskazań istnieją dwa wyjątki:

1. Sytuacja zmiany terapii przeciwzakrzepowej z jednego leku na inny, która wymaga czasowego stosowania obu preparatów¹³
2. Podawanie heparyny niefrakcjonowanej w dawkach koniecznych do utrzymania drożności cewnika w żyłach głównych lub tętnicach¹⁴

Choroby wątroby z koagulopatią

Rywaroksaban jest przeciwwskazany u pacjentów z chorobą wątroby związaną z koagulopatią i klinicznie istotnym ryzykiem krwawienia. Dotyczy to zwłaszcza pacjentów z marskością wątroby stopnia B i C według klasyfikacji Child-Pugh. U tych pacjentów zaburzenia czynności wątroby prowadzą do istotnych zaburzeń krzepnięcia, które w połączeniu z działaniem przeciwzakrzepowym rywaroksabanu, mogą znacząco zwiększać ryzyko powikłań krwotocznych.¹⁵

Ciąża i karmienie piersią

Stosowanie rywaroksabanu jest przeciwwskazane w okresie ciąży oraz podczas karmienia piersią. Wynika to z potencjalnego ryzyka krwawienia u matki oraz możliwości przenikania leku przez łożysko do płodu lub do mleka matki.¹⁶

Kiedy odradzić pacjentowi stosowanie leku Mantreda

Poza bezwzględnymi przeciwwskazaniami, istnieją sytuacje kliniczne, w których należy rozważyć odradzenie pacjentowi stosowania rywaroksabanu lub zalecić szczególną ostrożność podczas terapii:

Sytuacje wysokiego ryzyka krwawienia

Pacjentom z podwyższonym ryzykiem krwawienia, które nie stanowi bezwzględnego przeciwwskazania, należy odradzić stosowanie rywaroksabanu lub zalecić szczególną ostrożność. Do takich sytuacji można zaliczyć:

• Przewlekłe choroby zapalne przewodu pokarmowego (np. choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego) w okresie zaostrzenia¹⁷
• Pacjenci z niewydolnością nerek, szczególnie gdy eGFR < 15 ml/min¹⁸
• Pacjenci z małopłytkowością lub zaburzeniami czynności płytek krwi¹⁹
• Pacjenci z niekontrolowanym nadciśnieniem tętniczym²⁰

Planowane zabiegi inwazyjne

U pacjentów planowanych do zabiegów inwazyjnych, szczególnie neurochirurgicznych, okulistycznych lub stomatologicznych, należy rozważyć czasowe odstawienie rywaroksabanu lub odroczenie rozpoczęcia terapii. Zalecenia te wynikają z podwyższonego ryzyka krwawienia okołozabiegowego.²¹

Interakcje lekowe

Należy odradzić jednoczesne stosowanie rywaroksabanu z lekami silnie wpływającymi na jego metabolizm, w tym:

• Silne inhibitory CYP3A4 i P-gp (np. ketokonazol, itrakonazol, worykonazol, posakonazol, rytonawir)²²
• Silne induktory CYP3A4 (np. ryfampicyna, fenytoina, karbamazepina, fenobarbital, dziurawiec)²³

U pacjentów stosujących jednocześnie leki przeciwpłytkowe (np. kwas acetylosalicylowy, klopidogrel) należy rozważyć alternatywne opcje terapeutyczne lub zalecić szczególnie ścisłe monitorowanie ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia.²⁴

Pacjenci z protezami zastawkowymi

Należy odradzić stosowanie rywaroksabanu u pacjentów z mechanicznymi protezami zastawek serca lub po niedawno przebytym zabiegu wymiany zastawki. W tej grupie pacjentów brak jest wystarczających danych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa leku, a ponadto mechaniczne protezy zastawkowe same w sobie zwiększają ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych.²⁵