Specjalne ostrzeżenia
Lesinelle

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu Lesinelle

Przed wdrożeniem terapii produktem Lesinelle należy przeprowadzić dokładną analizę potencjalnych zagrożeń i korzyści wynikających z jego stosowania. Każdorazowo należy omówić z pacjentką szczegółowe informacje dotyczące ryzyka i poinformować o konieczności natychmiastowego kontaktu z lekarzem w przypadku wystąpienia niepokojących objawów.¹

W przypadku podejrzenia lub potwierdzenia żylnych lub tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych należy natychmiast przerwać stosowanie złożonych hormonalnych antykoncepcyjnych produktów leczniczych, w tym produktu Lesinelle. Jeśli pacjentka rozpoczęła terapię przeciwzakrzepową, powinna zastosować alternatywną metodę antykoncepcji ze względu na potencjalne teratogenne działanie leków przeciwzakrzepowych (kumaryny).²

Zaburzenia krążenia – żylna choroba zakrzepowo-zatorowa

Stosowanie złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) w porównaniu do sytuacji, gdy terapia ta nie jest stosowana. Produkty zawierające drospirenon, takie jak Lesinelle, charakteryzują się wyższym ryzykiem ŻChZZ niż preparaty zawierające lewonorgestrel, norgestymat lub noretysteron.³

Decyzja o przepisaniu produktu Lesinelle powinna zostać podjęta po szczegółowej rozmowie z pacjentką, aby upewnić się, że rozumie ona ryzyko ŻChZZ związane z tym produktem, wpływ obecnych czynników ryzyka oraz fakt, że ryzyko ŻChZZ jest najwyższe w pierwszym roku stosowania.⁴

Istnieją dane wskazujące, że ryzyko zwiększa się również przy ponownym rozpoczęciu stosowania złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych po przerwie wynoszącej 4 tygodnie lub więcej.⁵

Częstotliwość występowania ŻChZZ

Szacuje się, że wśród kobiet niestosujących złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych i niebędących w ciąży, u około 2 na 10 000 w okresie roku rozwinie się ŻChZZ. Jednak u każdej kobiety ryzyko to może być znacznie wyższe, w zależności od obecności czynników ryzyka.⁶

U kobiet stosujących złożone hormonalne środki antykoncepcyjne zawierające drospirenon, takie jak Lesinelle, ryzyko jest wyższe – szacuje się, że u 9-12 na 10 000 kobiet w okresie roku rozwinie się ŻChZZ, w porównaniu do około 6-7 przypadków u kobiet stosujących środki zawierające lewonorgestrel.⁷

W obu przypadkach liczba przypadków ŻChZZ rocznie jest mniejsza niż oczekiwana liczba przypadków u kobiet w ciąży lub w okresie poporodowym.⁸

Bardzo rzadko u kobiet stosujących złożone hormonalne środki antykoncepcyjne obserwowano przypadki zakrzepicy w innych naczyniach krwionośnych, np. żyłach i tętnicach wątrobowych, krezkowych, nerkowych lub siatkówki.⁹

Czynniki ryzyka ŻChZZ

Ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych żył u pacjentek stosujących złożone hormonalne środki antykoncepcyjne może znacząco wzrosnąć w przypadku występowania dodatkowych czynników ryzyka, szczególnie gdy występuje ich kilka jednocześnie.¹⁰

Stosowanie produktu Lesinelle jest przeciwwskazane, jeśli u pacjentki występuje jednocześnie kilka czynników ryzyka, które zwiększają ryzyko zakrzepicy żylnej. Jeśli u kobiety występuje więcej niż jeden czynnik ryzyka, możliwe jest, że zwiększenie ryzyka jest większe niż suma pojedynczych czynników. W takim przypadku należy ocenić całkowite ryzyko ŻChZZ. Jeśli ocena stosunku korzyści do ryzyka jest negatywna, nie należy przepisywać złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych.¹¹

Główne czynniki ryzyka ŻChZZ

• Otyłość (wskaźnik masy ciała [BMI] powyżej 30 kg/m²)¹²
• Długotrwałe unieruchomienie, rozległy zabieg operacyjny, jakikolwiek zabieg operacyjny w obrębie kończyn dolnych lub miednicy, zabieg neurochirurgiczny lub poważny uraz¹³
• Obciążony wywiad rodzinny (występowanie ŻChZZ u rodzeństwa bądź rodziców, szczególnie w stosunkowo młodym wieku, np. przed 50 rokiem życia)¹⁴
• Inne schorzenia związane z ŻChZZ: nowotwór, toczeń rumieniowaty układowy, zespół hemolityczno-mocznicowy, przewlekłe zapalne choroby jelit oraz niedokrwistość sierpowatokrwinkowa¹⁵
• Wiek (szczególnie powyżej 35 lat)¹⁶

Nie osiągnięto konsensusu co do możliwej roli żylaków oraz zakrzepowego zapalenia żył powierzchniowych na wystąpienie lub progresję ŻChZZ.¹⁷

Należy uwzględnić zwiększone ryzyko wystąpienia choroby zakrzepowo-zatorowej w ciąży oraz w szczególności w 6-tygodniowym okresie poporodowym.¹⁸

Objawy ŻChZZ

Pacjentka powinna być poinformowana o konieczności natychmiastowego zgłoszenia się do lekarza w przypadku wystąpienia objawów ŻChZZ oraz poinformowania personelu medycznego o stosowaniu złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych.¹⁹

Objawy zakrzepicy żył głębokich (DVT) mogą obejmować:²⁰

• obrzęk kończyny dolnej i/lub stopy lub obrzęk wzdłuż żyły w kończynie dolnej²¹
• ból lub tkliwość w kończynie dolnej, które mogą być odczuwane wyłącznie w czasie stania lub chodzenia²²
• zwiększona temperatura w zmienionej chorobowo kończynie dolnej; czerwona lub przebarwiona skóra kończyny dolnej²³

Objawy zatorowości płucnej (PE) mogą obejmować:²⁴

• nagły napad niewyjaśnionej duszności lub przyspieszenia oddechu²⁵
• nagły napad kaszlu, który może być połączony z krwiopluciem²⁶
• ostry ból w klatce piersiowej²⁷
• ciężkie zamroczenie lub zawroty głowy²⁸
• przyspieszone lub nieregularne bicie serca²⁹

Niektóre z tych objawów (np. duszność, kaszel) są niespecyficzne i mogą być niepoprawnie zinterpretowane jako częściej występujące lub mniej poważne stany, takie jak zakażenia układu oddechowego.³⁰

Inne objawy zamknięcia naczyń mogą obejmować: nagły ból, obrzęk oraz lekko niebieskie przebarwienie kończyn.³¹

Jeżeli zamknięcie naczynia wystąpi w oku, objawy mogą obejmować bezbolesne zaburzenia widzenia, które mogą przekształcić się w utratę widzenia. W niektórych przypadkach utrata widzenia może nastąpić niemal natychmiast.³²

Ryzyko tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych

Badania epidemiologiczne wykazały związek pomiędzy stosowaniem hormonalnych środków antykoncepcyjnych a zwiększonym ryzykiem tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych (zawału mięśnia sercowego) lub zaburzeń krążenia mózgowego (np. przemijającego napadu niedokrwiennego, udaru). Tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe mogą być śmiertelne.³³

Czynniki ryzyka tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych

Ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych tętnic lub zaburzeń krążenia mózgowego u pacjentek stosujących złożone hormonalne środki antykoncepcyjne zwiększa się u kobiet, u których występują czynniki ryzyka (patrz tabela). Stosowanie produktu Lesinelle jest przeciwwskazane, jeżeli u pacjentki występuje jeden poważny lub jednocześnie kilka czynników ryzyka tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych, które stawiają pacjentkę w grupie wysokiego ryzyka zakrzepicy tętniczej.³⁴

Jeśli u kobiety występuje więcej niż jeden czynnik ryzyka, możliwe jest, że zwiększenie ryzyka jest większe niż suma pojedynczych czynników. W takim przypadku należy ocenić całkowite ryzyko. Jeśli ocena stosunku korzyści do ryzyka jest negatywna, nie należy przepisywać złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych.³⁵

Główne czynniki ryzyka tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych

• Wiek (szczególnie powyżej 35 lat)³⁶
• Palenie tytoniu – należy dokładnie pouczyć kobiety, aby nie paliły tytoniu, jeśli zamierzają stosować złożone hormonalne środki antykoncepcyjne³⁷
• Nadciśnienie tętnicze³⁸
• Otyłość (wskaźnik masy ciała [BMI] powyżej 30 kg/m²; ryzyko istotnie wzrasta wraz ze wzrostem BMI)³⁹
• Obciążony wywiad rodzinny (występowanie tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych u rodzeństwa bądź rodziców, szczególnie w stosunkowo młodym wieku, np. przed 50 rokiem życia)⁴⁰
• Migrena – zwiększenie częstości występowania lub nasilenia migreny w trakcie stosowania złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych może być powodem do natychmiastowego przerwania ich stosowania⁴¹
• Inne schorzenia związane ze zdarzeniami niepożądanymi w obrębie naczyń: cukrzyca, hiperhomocysteinemia, wady zastawkowe serca, migotanie przedsionków, dyslipoproteinemia oraz toczeń rumieniowaty układowy⁴²

Jeśli podejrzewa się predyspozycję genetyczną, przed podjęciem decyzji o stosowaniu złożonego hormonalnego środka antykoncepcyjnego kobieta powinna zostać skierowana na konsultację u specjalisty.⁴³

Objawy tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych

Pacjentkę należy poinformować, aby w razie wystąpienia niepokojących objawów natychmiast zgłosiła się do lekarza i poinformowała personel medyczny o stosowaniu złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych.⁴⁴

Objawy zaburzeń krążenia mózgowego mogą obejmować:⁴⁵

• nagłe zdrętwienie lub osłabienie twarzy, kończyn górnych lub dolnych, szczególnie po jednej stronie ciała⁴⁶
• nagłe trudności z chodzeniem, zawroty głowy, utratę równowagi lub koordynacji⁴⁷
• nagłe splątanie, trudności w mówieniu lub rozumieniu⁴⁸
• nagłe zaburzenia widzenia w jednym oku lub obydwu oczach⁴⁹
• nagłe, ciężkie lub długotrwałe bóle głowy bez przyczyny⁵⁰
• utratę przytomności lub omdlenie z drgawkami lub bez drgawek⁵¹

Przejściowe objawy sugerują, że zdarzenie jest przemijającym napadem niedokrwiennym (TIA).⁵²

Objawy zawału mięśnia sercowego (MI) mogą być następujące:⁵³

• ból, uczucie dyskomfortu, ucisku, ciężaru, uczucie ściskania lub pełności w klatce piersiowej, ramieniu lub poniżej mostka⁵⁴
• uczucie dyskomfortu promieniujące do pleców, szczęki, gardła, ramienia, żołądka⁵⁵
• uczucie pełności, niestrawności lub zadławienia⁵⁶
• pocenie się, nudności, wymioty lub zawroty głowy⁵⁷
• skrajne osłabienie, niepokój lub duszność⁵⁸
• przyspieszona lub nieregularna akcja serca⁵⁹

Ryzyko nowotworów związane ze stosowaniem produktu Lesinelle

Długotrwałe (>5 lat) stosowanie złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych może zwiększać ryzyko wystąpienia raka szyjki macicy, jednak wciąż istnieją kontrowersje dotyczące wpływu czynników dodatkowych, takich jak zachowania seksualne i zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV). ^{5 lat) stosowanie złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych może zwiększać ryzyko wystąpienia raka szyjki macicy. Tym niemniej trwają spory dotyczące znaczenia czynników dodatkowych, np. zachowań seksualnych oraz innych, w tym zakażenia wirusem brodawczaka ludzkiego (ang. Human Papilloma Virus, HPV).”>60}

Metaanaliza 54 badań epidemiologicznych wykazała nieznaczne zwiększenie ryzyka względnego (RR = 1,24) rozpoznania raka piersi u kobiet stosujących złożone doustne środki antykoncepcyjne. Zwiększone ryzyko stopniowo zanika w ciągu 10 lat od zaprzestania przyjmowania tych środków. Ponieważ rak piersi rzadko występuje u kobiet poniżej 40. roku życia, wzrost liczby rozpoznań tego nowotworu u kobiet aktualnie lub niedawno stosujących złożone doustne środki antykoncepcyjne jest niewielki w stosunku do całkowitego ryzyka wystąpienia raka piersi.⁶¹

W badaniach nie dostarczono dowodów na istnienie związku przyczynowo-skutkowego. Obserwowany zespół czynników zwiększonego ryzyka może wynikać z wcześniejszego rozpoznania raka piersi u kobiet stosujących złożone doustne środki antykoncepcyjne, działania biologicznego tych środków lub obu tych czynników łącznie. U kobiet stosujących złożone doustne środki antykoncepcyjne częściej rozpoznaje się raka piersi o mniejszym zaawansowaniu klinicznym w porównaniu z kobietami, które nie stosowały tych środków.⁶²

U pacjentek stosujących złożone doustne środki antykoncepcyjne rzadko opisywano występowanie łagodnych nowotworów wątroby oraz, z jeszcze mniejszą częstością, złośliwych nowotworów wątroby. W pojedynczych przypadkach tego typu nowotwory prowadziły do zagrażających życiu krwotoków do jamy brzusznej. W rozpoznaniu różnicowym w razie wystąpienia ciężkiego bólu w nadbrzuszu, powiększenia wątroby lub objawów krwotoku do jamy brzusznej u kobiet przyjmujących złożone doustne środki antykoncepcyjne należy uwzględniać nowotwory wątroby.⁶³

Stosowanie złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych zawierających większe dawki hormonów (50 µg etynyloestradiolu) zmniejsza ryzyko wystąpienia raka endometrium oraz raka jajnika. Nie potwierdzono, czy dotyczy to również złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych zawierających mniejsze dawki hormonów, takich jak Lesinelle.⁶⁴

Inne zaburzenia i ostrzeżenia związane ze stosowaniem produktu Lesinelle

Wpływ na stężenie potasu

Drospirenon, składnik produktu Lesinelle, posiada właściwości antagonistyczne wobec aldosteronu, co prowadzi do oszczędzania potasu. W większości przypadków nie należy spodziewać się zwiększenia stężenia potasu. Jednakże w badaniu klinicznym u pacjentek z niewielkimi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek, które jednocześnie stosowały leki oszczędzające potas, stwierdzono niewielkie, nieistotne klinicznie zwiększenie stężenia potasu w surowicy.⁶⁵

Zaleca się sprawdzenie stężenia potasu w surowicy krwi podczas pierwszego cyklu stosowania produktu u pacjentek z niewydolnością nerek oraz wyjściowym stężeniem potasu w górnej części zakresu wartości referencyjnych, szczególnie jeśli stosują one jednocześnie leki oszczędzające potas.⁶⁶

Hipertrójglicerydemia

U kobiet z hipertrójglicerydemią lub obciążonym wywiadem rodzinnym w kierunku hipertrójglicerydemii może występować zwiększone ryzyko zapalenia trzustki podczas stosowania złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych, w tym produktu Lesinelle.⁶⁷

Nadciśnienie tętnicze

U wielu kobiet przyjmujących złożone doustne środki antykoncepcyjne obserwowano niewielkie zwyżki ciśnienia tętniczego krwi, jednak rzadko rozpoznawano istotny klinicznie wzrost ciśnienia. Natychmiastowe zaprzestanie stosowania złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych uzasadnione jest jedynie w przypadkach istotnego klinicznie wzrostu ciśnienia.⁶⁸

Jeżeli podczas stosowania produktu Lesinelle u kobiety z wcześniej występującym nadciśnieniem tętniczym stwierdza się stale zwiększone ciśnienie tętnicze lub znaczne zwiększenie ciśnienia tętniczego niereagujące na leczenie przeciwnadciśnieniowe, konieczne jest zaprzestanie stosowania złożonego doustnego środka antykoncepcyjnego. W uzasadnionych przypadkach można ponownie rozpocząć stosowanie złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych, jeśli pod wpływem leczenia przeciwnadciśnieniowego uzyskano normalizację wartości ciśnienia tętniczego krwi.⁶⁹

Choroby występujące lub pogarszające się w czasie ciąży lub stosowania hormonów

Podczas stosowania złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych opisywano występowanie następujących stanów lub pogorszenie ich przebiegu, jednak nie potwierdzono istnienia związku przyczynowego ze stosowaniem tych środków:⁷⁰

• żółtaczka i/lub świąd związane z zastojem żółci
• kamica żółciowa
• porfiria
• toczeń rumieniowaty układowy
• zespół hemolityczno-mocznicowy
• pląsawica Sydenhama
• opryszczka ciężarnych
• utrata słuchu związana z otosklerozą

U kobiet z wrodzonym obrzękiem naczynioruchowym egzogenne estrogeny mogą wywołać lub nasilić objawy obrzęku naczynioruchowego.⁷¹

Zaburzenia czynności wątroby

Ostre lub przewlekłe zaburzenia czynności wątroby mogą wymagać przerwania stosowania złożonego doustnego środka antykoncepcyjnego do czasu powrotu parametrów czynności wątroby do wartości prawidłowych. Nawrót żółtaczki cholestatycznej i/lub świądu związanego z zastojem żółci, które występowały w czasie ciąży bądź podczas przyjmowania hormonów płciowych, wymaga zaprzestania stosowania złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych.⁷²

Wpływ na metabolizm węglowodanów

Złożone doustne środki antykoncepcyjne mogą wpływać na oporność tkanek obwodowych na insulinę oraz na tolerancję glukozy, jednak nie dowiedziono konieczności zmiany schematu terapii cukrzycy u osób otrzymujących złożone doustne środki antykoncepcyjne zawierające małą dawkę estrogenów (<0,05 mg etynyloestradiolu). Należy jednak starannie kontrolować stan pacjentek z cukrzycą, szczególnie w początkowym okresie stosowania złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych.<sup data-drug="Lesinelle" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Wprawdzie złożone doustne środki antykoncepcyjne mogą wpływać na oporność tkanek obwodowych na insulinę oraz na tolerancję glukozy, jednak nie dowiedziono konieczności zmiany schematu terapii cukrzycy u osób otrzymujących złożone doustne środki antykoncepcyjne zawierające małą dawkę estrogenów (73

Choroby przewlekłych stanów zapalnych jelit

W czasie stosowania złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych opisywano przypadki nasilenia choroby Leśniowskiego-Crohna oraz wrzodziejącego zapalenia jelita grubego.⁷⁴

Depresja

Obniżony nastrój i depresja to dobrze znane działania niepożądane stosowania hormonalnych środków antykoncepcyjnych. Depresja może mieć ciężki przebieg i jest znanym czynnikiem ryzyka zachowań samobójczych i samobójstw. Jeśli u pacjentki wystąpią zmiany nastroju lub objawy depresji, również krótko po rozpoczęciu leczenia, zaleca się konsultację z lekarzem.⁷⁵

Ostuda

Niekiedy może wystąpić ostuda, zwłaszcza u kobiet, u których w przeszłości wystąpiła ostuda ciążowa. Kobiety predysponowane do występowania ostudy powinny unikać ekspozycji na promieniowanie słoneczne i ultrafioletowe w okresie stosowania złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych.⁷⁶

Padaczka

U kobiet przyjmujących złożone doustne środki antykoncepcyjne opisywano przypadki nasilenia padaczki.⁷⁷

Badanie lekarskie i konsultacja

Przed rozpoczęciem lub wznowieniem stosowania produktu Lesinelle należy zebrać kompletny wywiad lekarski (w tym wywiad rodzinny) i wykluczyć ciążę. Należy wykonać pomiar ciśnienia tętniczego oraz badanie przedmiotowe w celu wykluczenia przeciwwskazań i stanów wymagających zachowania szczególnej ostrożności.⁷⁸

Szczególnie ważne jest zwrócenie uwagi pacjentki na informacje dotyczące zakrzepicy żył i tętnic, w tym na ryzyko stosowania produktu Lesinelle w porównaniu z innymi złożonymi hormonalnymi środkami antykoncepcyjnymi, objawy ŻChZZ oraz zaburzeń zakrzepowo-zatorowych tętnic, znane czynniki ryzyka oraz to, co należy robić w przypadku podejrzenia zakrzepicy.⁷⁹

Należy zalecić pacjentce uważne zapoznanie się z ulotką dla pacjenta i stosowanie się do zamieszczonych tam wskazówek. Częstość oraz charakter badań należy dobrać zgodnie z obowiązującymi wytycznymi, uwzględniając różnice osobnicze.⁸⁰

Ważne jest wyjaśnienie pacjentce, że złożone hormonalne środki antykoncepcyjne nie chronią przed zakażeniem wirusem HIV (AIDS) ani innymi chorobami przenoszonymi drogą płciową.⁸¹

Zmniejszenie skuteczności produktu Lesinelle

Skuteczność złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych może ulec zmniejszeniu w przypadku:⁸²

• pominięcia tabletki
• zaburzeń żołądkowo-jelitowych
• jednoczesnego stosowania innych produktów leczniczych wchodzących w interakcje

Zaburzenia cyklu miesiączkowego

Podczas stosowania wszystkich złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych mogą wystąpić nieregularne krwawienia (plamienia lub krwawienia międzymiesiączkowe), zwłaszcza w pierwszych miesiącach stosowania tabletek. Dlatego ocena nieregularnych krwawień może być miarodajna dopiero po upływie okresu adaptacyjnego, odpowiadającego około 3 cyklom.⁸³

Jeżeli krwawienia międzymiesiączkowe utrzymują się lub występują u kobiety, u której uprzednio występowały regularne cykle miesiączkowe, należy rozważyć etiologię niehormonalną i przeprowadzić odpowiednią diagnostykę w celu wykluczenia nowotworów złośliwych lub ciąży. Diagnostyka ta może obejmować wyłyżeczkowanie jamy macicy.⁸⁴

U niektórych kobiet w przerwie między stosowaniem tabletek nie występują krwawienia z odstawienia. Jeżeli złożony doustny środek antykoncepcyjny przyjmowano zgodnie z zaleceniami, prawdopodobieństwo ciąży jest niewielkie. Jeżeli jednak kobieta nie stosowała złożonego doustnego środka antykoncepcyjnego zgodnie z zaleceniami, a w przerwie między przyjmowaniem tabletek nie wystąpiło krwawienie z odstawienia lub jeżeli nie wystąpiły dwa kolejne krwawienia z odstawienia, przed kontynuacją stosowania złożonego doustnego środka antykoncepcyjnego należy wykluczyć ciążę.⁸⁵

Informacje o substancjach pomocniczych

Lesinelle zawiera 44 mg laktozy w tabletce. Pacjentki z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinny przyjmować tego produktu leczniczego.⁸⁶

Lesinelle zawiera mniej niż 1 mmol sodu (23 mg) na dawkę, co oznacza, że produkt leczniczy praktycznie nie zawiera sodu.⁸⁷