globulina wiążąca hormony płciowe
Globulina wiążąca hormony płciowe (SHBG – Sex Hormone Binding Globulin) to białko transportowe syntetyzowane głównie w wątrobie, które odgrywa kluczową rolę w regulacji biodostępności hormonów płciowych w organizmie. SHBG wiąże z wysokim powinowactwem testosteron i dihydrotestosteron (DHT), a z nieco mniejszym – estradiol, ograniczając ilość wolnych, biologicznie aktywnych frakcji tych hormonów.
Stężenie SHBG we krwi ulega zmianom pod wpływem różnych czynników fizjologicznych i patologicznych. Poziom tego białka wzrasta pod wpływem estrogenów, hormonów tarczycy, przy niedoczynności wątroby oraz w podeszłym wieku. Z kolei spadek stężenia SHBG obserwuje się przy nadmiarze androgenów, otyłości, insulinooporności, zespole policystycznych jajników (PCOS), hiperprolaktynemii oraz w przypadku stosowania egzogennych androgenów.
Oznaczenie stężenia SHBG ma istotne znaczenie diagnostyczne, szczególnie w ocenie zaburzeń hormonalnych. Pozwala na dokładniejszą interpretację całkowitego stężenia hormonów płciowych oraz obliczenie indeksu wolnych hormonów (np. wolnego testosteronu). Jest cennym parametrem w diagnostyce hirsutyzmu, zaburzeń miesiączkowania, niepłodności, PCOS, a także zaburzeń funkcji seksualnych u mężczyzn.
Zaburzenia stężenia SHBG mogą mieć istotne konsekwencje kliniczne. Niskie stężenie wiąże się z większą biodostępnością testosteronu, co może prowadzić do objawów hiperandrogenizmu u kobiet. Wysokie stężenie SHBG zmniejsza biodostępność testosteronu, co może skutkować objawami hipogonadyzmu u mężczyzn. Dlatego monitorowanie poziomu SHBG jest ważnym elementem diagnostyki endokrynologicznej i oceny skuteczności terapii hormonalnej.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Femoston conti 1 mg + 5 mg
Femoston conti zawiera 17β-estradiol (1 mg) oraz dydrogesteron (5 mg), które charakteryzują się specyficznymi właściwościami farmakokinetycznymi. Estradiol mikronizowany wykazuje dobrą absorpcję z przewodu pokarmowego, z 98-99% dawki wiążącej się z białkami osocza (30-52% z albuminami, 46-69% z SHBG). Po podaniu doustnym estradiol ulega intensywnemu metabolizmowi do estronu i siarczanu estronu, które mogą wykazywać aktywność estrogenową. Czas półtrwania estradiolu wynosi 10-16 godzin, a stan równowagi dynamicznej osiągany jest po około 5 dniach, z pełną stabilizacją stężenia po 8-11 dniach. Estradiol jest eliminowany głównie z moczem w postaci glukuronianów estronu i estradiolu, a estrogeny mogą przenikać do mleka matek karmiących. Dydrogesteron cechuje się szybkim wchłanianiem (Tmax 0,5-2,5 godziny) i biodostępnością doustną na poziomie 28%. Po podaniu doustnym szybko metabolizuje do aktywnego metabolitu 20 α-dihydrodydrogesteronu (DHD), którego stężenie maksymalne osiągane jest po 1,5 godziny i jest wielokrotnie wyższe niż leku macierzystego (AUC 40-krotnie, Cmax 25-krotnie). Okres półtrwania dydrogesteronu wynosi 5-7 godzin, natomiast DHD 14-17 godzin. Zarówno dydrogesteron, jak i DHD są w ponad 90% związane z białkami osocza. Eliminacja zachodzi głównie z moczem (63% dawki), głównie w postaci koniugatów z kwasem glukuronowym. Farmakokinetyka dydrogesteronu jest liniowa w zakresie dawek 2,5-10 mg, a stan równowagi dynamicznej osiągany jest po 3 dniach stosowania.
17 α-hydroksylacja, 17β-estradiol, 20 α-dihydrodydrogesteron, 6 dien-3-jeden, albumina, całkowita biodostępność, czas osiągnięcia maksymalnego stężenia, DHD, dydrogesteron, estron, farmakokinetyka liniowa, Femoston conti, globulina wiążąca hormony płciowe, glukuronian estradiolu, glukuronian estronu, konfiguracja 4, koniugacja z kwasem glukuronowym, krążenie jelitowo-wątrobowe, SHBG, siarczan estronu, stan równowagi dynamicznej - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Ovulastan 0,15 mg + 0,02 mg
Produkt leczniczy Ovulastan, zawierający 0,15 mg dezogestrelu i 0,02 mg etynyloestradiolu, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem obu substancji po podaniu doustnym, z Tmax około 1,5 godziny. Dezogestrel jest metabolizowany do aktywnego 3-keto-dezogestrelu, którego biodostępność wynosi 62-81%, a wiązanie z białkami osocza (albumina i SHBG) sięga 95,5-99%. Etynyloestradiol wykazuje biodostępność około 60% i wiąże się z albuminami w 98,8%. Okres półtrwania eliminacji wynosi odpowiednio około 31 godzin dla 3-keto-dezogestrelu i 29 godzin dla etynyloestradiolu, co umożliwia dawkowanie raz na dobę. Stan stacjonarny osiągany jest po 3-13 dniach dla dezogestrelu i 3-4 dniach dla etynyloestradiolu, z kumulacją stężenia odpowiednio 2-3-krotną i 1,3-1,4-krotną (30-40%). Wydalanie obu substancji odbywa się przez nerki i kał, z przewagą wydalania nerkowego dla dezogestrelu (stosunek 1,5:1) oraz równomiernym dla etynyloestradiolu (1:1).
2-hydroksyetynyloestradiol, 2-metoksyetynyloestradiol, 3-keto-dezogestrel, albumina, AUC, biodostępność, cytochrom P-450, dezogestrel, doustny środek antykoncepcyjny, efekt pierwszego przejścia, etynyloestradiol, globulina wiążąca hormony płciowe, klirens osoczowy, krążenie wewnątrzwątrobowe, Ovulastan, sprzęganie przedsystemowe, stan stacjonarny, właściwości farmakokinetyczne - Leksykon substancji czynnych
Octan cyproteronu – Właściwości farmakodynamiczne
Octan cyproteronu, będący antyandrogenem i antagonistą receptora androgenowego, wykazuje wielokierunkowe działanie hamujące syntezę androgenów oraz zmniejszające ich stężenie w osoczu dzięki efektowi antygonadotropowemu. W preparacie Syndi-35, zawierającym 2 mg octanu cyproteronu i 35 µg etynyloestradiolu, synergistyczne działanie obu składników prowadzi do zwiększenia syntezy SHBG, co skutkuje obniżeniem wolnych androgenów i poprawą kliniczną w stanach nadmiernej androgenizacji, takich jak trądzik, łojotok czy łagodny hirsutyzm. Efekty terapeutyczne, w tym ustąpienie wykwitów trądzikowych, obserwuje się po 3-4 miesiącach terapii, a działanie antykoncepcyjne preparatu opiera się na zahamowaniu owulacji oraz zmianach w wydzielinie szyjki macicy, co dodatkowo reguluje cykl menstruacyjny i zmniejsza ryzyko niedoborów żelaza u pacjentek.
androgenizacja, antagonista receptora androgenowego, antyandrogeny, cykl menstruacyjny, etynyloestradiol, globulina wiążąca hormony płciowe, gruczoł łojowy, hirsutyzm, łojotok, mieszek włosowy, niedobór żelaza, octan cyproteronu, oponiaki, penetracja plemników, progestagen, przetłuszczanie włosów, radioterapia, tabletki drażowane, trądzik, wydzielina szyjki macicy, wykwity trądzikowe, zahamowanie owulacji - Leksykon substancji czynnych
Tibolon – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Tibolon jest stosowany w terapii objawów pomenopauzalnych, jednak wymaga starannej oceny korzyści i ryzyka, zwłaszcza u kobiet z zachowaną macicą, ze względu na zwiększone ryzyko raka piersi, raka endometrium oraz udaru mózgu. Zaleca się coroczną ocenę stanu pacjentki, w tym badania ginekologiczne i piersi, a także monitorowanie ewentualnych krwawień z dróg rodnych. Ryzyko raka piersi wzrasta już po 3 latach stosowania dawki 2,5 mg tibolonu, a ryzyko raka endometrium rośnie wraz z czasem terapii. Tibolon może powodować wzrost grubości endometrium widoczny w USG przezpochwowym oraz krwawienia śródcykliczne, które wymagają diagnostyki w przypadku utrzymywania się powyżej 6 miesięcy. Ponadto, tibolon zwiększa ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, choć jest ono niższe niż przy konwencjonalnej HTZ, jednak u pacjentek z zaburzeniami krzepliwości stosowanie jest przeciwwskazane. Przerwanie terapii jest konieczne w przypadku żółtaczki, istotnego wzrostu ciśnienia tętniczego, migrenowych bólów głowy lub ciąży.
astma, badanie ginekologiczne, badanie ultrasonograficzne przezpochwowe, biopsja endometrium, brak laktazy, CBG, cholesterol całkowity, cholesterol frakcji HDL, cholesterol frakcji LDL, choroba wieńcowa, ciśnienie tętnicze, cukrzyca, demencja, endometrioza, globulina wiążąca hormony płciowe, globulina wiążąca hormony tarczycy, hiperplazja endometrium, hipertrójglicerydemia, hormonalna terapia zastępcza, HTZ, kamica żółciowa, kortyzol, lipoproteiny, mammografia, mięśniak gładkokomórkowy, migrena, migrenowy ból głowy, nadciśnienie tętnicze, niedokrwienny udar mózgu, nietolerancja galaktozy, objawy pomenopauzalne, otoskleroza, padaczka, przedwczesna menopauza, rak błony śluzowej macicy, rak jajnika, rak piersi, SHBG, stężenie trójglicerydów, T3, T4, tibolon, toczeń rumieniowaty układowy, trójjodotyronina, tyroksyna, udar mózgu, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół złego wchłaniania glukozy i galaktozy, żółtaczka, zwiększona krzepliwość krwi, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół policystycznych jajników – Diagnostyka i diagnoza
Zespół policystycznych jajników (PCOS) jest najczęstszym zaburzeniem endokrynologicznym u kobiet w wieku rozrodczym, dotykającym 7-15% populacji. Diagnoza opiera się na kryteriach Rotterdamskich, wymagających obecności co najmniej dwóch z trzech cech: oligo- lub anowulacji, klinicznych i/lub biochemicznych objawów hiperandrogenizmu oraz obrazu policystycznych jajników w USG (≥20 pęcherzyków o średnicy 2-9 mm lub objętość jajnika ≥10 ml) lub podwyższonego poziomu AMH. PCOS jest diagnozą z wykluczenia, dlatego konieczne jest wykluczenie innych schorzeń endokrynologicznych, takich jak zaburzenia tarczycy, hiperprolaktynemia, nieklasyczny wrodzony przerost nadnerczy, zespół Cushinga czy guzy wydzielające androgeny. W badaniach laboratoryjnych często obserwuje się podwyższone androgeny (testosteron, DHEAS, androstendion u 60% pacjentek), obniżone SHBG oraz podwyższony stosunek LH:FSH (≥2:1). Diagnostyka obejmuje także ocenę metaboliczną, w tym OGTT, profil lipidowy i insulinooporność, ze względu na ryzyko powikłań metabolicznych i sercowo-naczyniowych.
acanthosis nigricans, akromegalia, anowulacja, bezdech senny, choroba sercowo-naczyniowa, cukrzyca typu 2, doustny test tolerancji glukozy, dysfunkcja owulacyjna, globulina wiążąca hormony płciowe, guz wydzielający androgeny, hemoglobina glikowana, hiperandrogenizm, hirsutyzm, hormon anty-Müllerowski, insulinooporność, kryteria rotterdamskie, łysienie androgenowe, niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby, nieregularne miesiączki, policystyczne jajniki, profil lipidowy, rak endometrium, rogowacenie ciemne, siarczan dehydroepiandrosteronu, test z ACTH, trądzik, ultrasonografia jajników, wolny testosteron, zaburzenie endokrynologiczne, zaburzenie nadnerczy, zespół Cushinga, zespół policystycznych jajników - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Femoston mini 0,5 mg + 2,5 mg
Produkt Femoston mini zawiera 0,5 mg estradiolu (estradiol półwodny) oraz 2,5 mg dydrogesteronu. Estradiol zmikronizowany cechuje się dobrą biodostępnością po podaniu doustnym, z Cmax wynoszącym 34,8 pg/ml, Cav 21,5 pg/ml oraz AUC0-τ 516 pg·godz./ml. Estradiol wiąże się w 98-99% z białkami osocza, głównie albuminą (30-52%) i SHBG (46-69%), a jego okres półtrwania wynosi 10-16 godzin. Metabolity estradiolu, estron i siarczan estronu, wykazują częściową aktywność estrogenową i podlegają krążeniu jelitowo-wątrobowemu, co wydłuża ich działanie. Po doustnym podaniu Femoston mini stan równowagi osiągany jest po 5-11 dniach, co jest istotne dla uzyskania pełnego efektu terapeutycznego. Estradiol przenika do mleka kobiet karmiących piersią, co należy uwzględnić w praktyce klinicznej.
albumina, biodostępność leku, dysfagia, estradiol półwodny, estron, farmakokinetyka dydrogesteronu, globulina wiążąca hormony płciowe, glukuronian estradiolu, glukuronian estronu, klirens osocza, krążenie jelitowo-wątrobowe, kwas glukuronowy, maksymalne stężenie leku, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pole pod krzywą stężenia, SHBG, siarczan estronu, stan równowagi, stan równowagi dynamicznej, stężenie maksymalne - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Systen Conti
Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) powinna być stosowana u kobiet z objawami postmenopauzalnymi jedynie wtedy, gdy znacząco obniżają one jakość życia, z coroczną oceną stosunku korzyści do ryzyka. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentek z historią mięśniaków macicy, endometriozy, zaburzeń zakrzepowo-zatorowych, nowotworów estrogenozależnych, nadciśnienia tętniczego, chorób wątroby, cukrzycy, migren, tocznia rumieniowatego, hiperplazji endometrium czy astmy. U kobiet z zachowaną macicą monoterapia estrogenowa zwiększa ryzyko rozrostu i raka endometrium (2-12-krotnie), co można zminimalizować przez dodanie progestagenu przez co najmniej 12 dni w cyklu 28-dniowym. HTZ, zwłaszcza skojarzona estrogenowo-progestagenowa, podnosi ryzyko raka piersi, widoczne po 3-4 latach stosowania, z ryzykiem utrzymującym się do 10 lat po zakończeniu terapii. Ryzyko raka jajnika jest nieznacznie zwiększone (RR 1,43; 95% CI 1,31-1,56), co przekłada się na wzrost liczby przypadków z 2 do 3 na 2000 kobiet w ciągu 5 lat stosowania HTZ.
choroba niedokrwienna serca, endometrioza, globulina wiążąca hormony płciowe, globulina wiążąca kortykosteroidy, globulina wiążąca tyroksynę, gruczolak wątroby, hiperplazja endometrium, hipertrójglicerydemia, hormonalna terapia zastępcza, kamica żółciowa, mastopatia, menopauza, migrena, niedoczynność tarczycy, obrzęk naczynioruchowy, otoskleroza, rak endometrium, rak jajnika, rak piersi, toczeń rumieniowaty układowy, udar niedokrwienny mózgu, wirusowe zapalenie wątroby typu C, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Bijuva 1 mg + 100 mg
Produkt leczniczy Bijuva zawiera 1 mg estradiolu (estradiol półwodny) oraz 100 mg progesteronu w formie kapsułek miękkich, stosowany doustnie u kobiet po menopauzie. Zarówno estradiol, jak i progesteron są szybko wchłaniane i podlegają efektowi pierwszego przejścia, co skutkuje niską bezwzględną biodostępnością estradiolu (5-10%) oraz względną biodostępnością progesteronu około 10% w porównaniu z podaniem domięśniowym. Spożycie pokarmu znacząco zwiększa farmakokinetyczne parametry progesteronu (Cmax wzrasta o 82%, AUC 2,7-krotnie), natomiast wpływa na szybkość wchłaniania estradiolu, opóźniając Tmax do około 5 godzin (progesteron Tmax około 3 godzin). Stan stacjonarny osiągany jest po 7 dniach stosowania, a farmakokinetyka obu hormonów jest proporcjonalna do dawki w podanym zakresie. Estradiol wiąże się z białkami osocza w 95-98%, głównie z globuliną wiążącą hormony płciowe, natomiast progesteron w 97%, głównie z albuminami i transkortyną.
biodostępność estradiolu, biotransformacja w wątrobie, efekt pierwszego przejścia, estradiol i progesteron, estradiol półwodny, estron, globulina wiążąca hormony płciowe, koniugat glukuronidowy, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, progesteron mikronizowany, recyrkulacja jelitowo-wątrobowa, sprzęganie z kwasem glukuronowym, stan stacjonarny, transkortyna - Leksykon substancji czynnych
Noretysteron octan – Właściwości farmakodynamiczne
Noretysteronu octan (NETA) jest syntetycznym progestagenem, pochodną 19-nortestosteronu, stosowanym w terapii hormonalnej menopauzy w połączeniu z 17β-estradiolem. W systemie transdermalnym Systen Conti uwalnia się w dawce 170 µg/dobę z plastra o powierzchni 16 cm², zawierającego 11,2 mg substancji. Jego główną funkcją jest przeciwdziałanie estrogenozależnej proliferacji endometrium, co zapobiega hiperplazji i zmniejsza ryzyko rozwoju raka endometrium u kobiet z zachowaną macicą stosujących HTZ. Terapia sekwencyjna Systen Sequi, obejmująca 14 dni monoterapii estradiolem (3,2 mg) oraz 14 dni terapii skojarzonej z noretysteronu octanem, naśladuje fizjologiczne zmiany hormonalne cyklu miesiączkowego, zapewniając skuteczne łagodzenie objawów menopauzalnych oraz ochronę endometrium.
17β-estradiol, 19-nortestosteron, atrofia urogenitalna, cykl miesiączkowy, czynnik krzepnięcia, działanie progestagenne, działanie synergistyczne, efekt pierwszego przejścia, estrogenowa terapia zastępcza, farmakokinetyka, faza folikularna, faza lutealna, globulina wiążąca hormony płciowe, globulina wiążąca hormony tarczycy, globulina wiążąca kortyzol, hiperplazja, hormonalna terapia zastępcza, noretysteronu octan, objawy menopauzalne, objawy naczynioruchowe, obraz cytologiczny pochwy, podanie przezskórne, rak endometrium, synteza białek wątrobowych, system transdermalny, terapia sekwencyjna, uderzenia gorąca, układ krzepnięcia, uwalnianie substancji czynnej, wskaźnik Kuppermana, zaburzenie funkcji wątroby, związek progestagenowy - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Varenelle 3 mg + 0,02 mg
Varenelle, zawierający 3 mg drospirenonu i 0,02 mg etynyloestradiolu, charakteryzuje się specyficznymi właściwościami farmakokinetycznymi obu składników. Drospirenon jest szybko i niemal całkowicie wchłaniany po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie około 38 ng/ml w ciągu 1-2 godzin, z biodostępnością 76-85%. Jego okres półtrwania wynosi 31 godzin, a wiązanie z białkami ogranicza się głównie do albumin, bez interakcji z SHBG i CBG. Metabolizm drospirenonu odbywa się głównie przez CYP3A4, a metabolity są wydalane z kałem i moczem w stosunku 1,2-1,4. W stanie stacjonarnym stężenie drospirenonu wzrasta do około 70 ng/ml po 8 dniach stosowania, z kumulacją na poziomie około 3. Drospirenon jest dobrze tolerowany u pacjentek z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek i wątroby, bez istotnego wpływu na stężenie potasu w surowicy.
albumina surowicy, badanie in vitro, biodostępność, cytochrom P450, dostępność biologiczna, efekt pierwszego przejścia, enzym CYP3A4, globulina wiążąca hormony płciowe, globulina wiążąca kortykosteroidy, hiperkaliemia, hydroksylacja, inhibitor nieodwracalny, inhibitor odwracalny, klirens doustny, klirens kreatyniny, kwas glukuronowy, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, skala Childa-Pugha, stężenie potasu, współczynnik kumulacji, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ovestin
Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) z użyciem dopochwowego kremu z estriolem (Ovestin) wymaga starannej oceny korzyści i ryzyka, szczególnie u pacjentek z historią mięśniaków macicy, endometriozy, czynników ryzyka zakrzepowo-zatorowych, nowotworów estrogenozależnych, nadciśnienia tętniczego, chorób wątroby, cukrzycy, migren, tocznia rumieniowatego, hiperplazji endometrium czy innych wymienionych schorzeń. Zaleca się coroczną ocenę terapii oraz monitorowanie objawów, w tym mammografii zgodnie z wytycznymi. Dawkowanie nie powinno przekraczać 0,5 mg estriolu na dobę (1 aplikacja), a czas leczenia nie powinien przekraczać 4 tygodni bez ponownej oceny. W przypadku krwawień lub plamień konieczna jest diagnostyka różnicowa, w tym biopsja endometrium. Stosowanie HTZ dopochwowo nie wymaga dodawania progestagenu, gdyż ekspozycja systemowa na estrogen pozostaje w zakresie fizjologicznym okresu pomenopauzalnego.
aminotransferaza alaninowa, astma, badanie miednicy, biopsja endometrium, ból migrenowy, choroba niedokrwienna serca, cukrzyca, endometrioza, estriol, globulina wiążąca hormony płciowe, globulina wiążąca kortykosteroidy, globulina wiążąca tyroksynę, gruczolak wątroby, hiperplazja endometrium, hipertriglicerydemia, hormonalna terapia zastępcza, kamica żółciowa, kontaktowe zapalenie skóry, mięśniak gładkokomórkowy, migrena, nadciśnienie tętnicze, nowotwór estrogenozależny, obrzęk naczynioruchowy, otoskleroza, padaczka, rak endometrium, rak jajnika, rak piersi, toczeń rumieniowaty układowy, trombofilia, udar niedokrwienny, wirusowe zapalenie wątroby typu C, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Systen Conti 3,2 mg + 11,2 mg
System transdermalny Systen Conti dostarcza estradiol (3,2 mg) i noretysteronu octan (11,2 mg) przez plaster o powierzchni 16 cm², uwalniając odpowiednio 50 μg estradiolu i 170 μg noretysteronu octanu na dobę. Estradiol po aplikacji omija efekt pierwszego przejścia, co skutkuje szybkim wzrostem stężenia w surowicy do około 19 pg/ml po 4 godzinach i maksymalnym poziomem około 41 pg/ml powyżej wartości wyjściowej (~5 pg/ml) po 23 godzinach. Stężenie utrzymuje się przez 3,5 doby, a po usunięciu plastra spada do wartości wyjściowych w ciągu 24 godzin, z okresem półtrwania 6,6 godziny, wskazującym na magazynowanie w skórze. Estradiol wiąże się z albuminami (60-65%) i SHBG (35-45%), a jego metabolizm zachodzi głównie do estronu i pochodnych sprzężonych, z eliminacją przez mocz. Wielokrotne stosowanie plastra nie powoduje istotnej kumulacji estradiolu w krążeniu.
aplikacja przezskórna, białko transportujące, dysfagia, efekt pierwszego przejścia, eliminacja noretysteronu, estradiol, globulina przenosząca hormony płciowe, globulina wiążąca hormony płciowe, glukuronian, maksymalne stężenie, noretysteron, noretysteronu octan, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, progestagen, SHBG, stężenie estradiolu, stężenie noretysteronu, stosunek estradiolu do estronu, system transdermalny - Leksykon chorób i schorzeń
Hirsutyzm – Patofizjologia i mechanizm
Hirsutyzm definiowany jest jako nadmierne owłosienie typu męskiego u kobiet w obszarach androgenozależnych, takich jak twarz, klatka piersiowa czy uda, dotykając 5-10% kobiet w wieku reprodukcyjnym. Patogeneza opiera się na interakcji między poziomem androgenów (testosteron, DHT, androstendion, DHEAS) a wrażliwością mieszków włosowych, gdzie kluczową rolę odgrywa enzym 5α-reduktaza przekształcający testosteron do silniejszego DHT. Najczęstszą przyczyną jest hiperandrogenizm, głównie w przebiegu zespołu policystycznych jajników (PCOS, 70-80% przypadków), charakteryzującego się wzrostem LH, hiperinsulinemią i obniżonym poziomem SHBG, co prowadzi do zwiększonego stężenia wolnego testosteronu. Inne przyczyny to wrodzony przerost nadnerczy (CAH), guzy wydzielające androgeny, zaburzenia endokrynologiczne (np. zespół Cushinga) oraz hirsutyzm idiopatyczny, stanowiący 15-50% przypadków, gdzie poziomy androgenów są prawidłowe, ale występuje zwiększona aktywność 5α-reduktazy i wrażliwość receptorów androgenowych.
21-hydroksylaza, 5-alfa reduktaza, androgeny, antyandrogeny, dihydrotestosteron, eflornitin, faza anagenu, globulina wiążąca hormony płciowe, guzy wydzielające androgeny, hiperandrogenizm, hiperprolaktynemia, hipertrichoza, hirsutyzm, hirsutyzm idiopatyczny, hormon luteinizujący, insulinooporność, insulinopodobny czynnik wzrostu, mieszki włosowe, rogowacenie ciemne, siarczan dehydroepiandrosteronu, skala Ferriman-Gallwey, transformujący czynnik wzrostu, wrodzony przerost nadnerczy, zespół Cushinga, zespół policystycznych jajników - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół policystycznych jajników – Leczenie
Zespół policystycznych jajników (PCOS) dotyka 5-10% kobiet w wieku rozrodczym i charakteryzuje się zaburzeniami hormonalnymi oraz metabolicznymi. Podstawą terapii jest indywidualizacja leczenia, uwzględniająca objawy, cele reprodukcyjne i choroby współistniejące. Modyfikacje stylu życia, w tym redukcja masy ciała o około 5% oraz regularna aktywność fizyczna, poprawiają regulację cykli menstruacyjnych, obniżają poziomy insuliny i androgenów, a także wspomagają owulację. Farmakoterapia obejmuje stosowanie złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych (COC) w celu regulacji cykli i redukcji hiperandrogenizmu, metforminy jako leku insulinouwrażliwiającego oraz leków antyandrogenowych (spironolakton, flutamid, finasteryd, cyproteron) w leczeniu hirsutyzmu i trądziku. Metformina jest szczególnie zalecana u pacjentek z insulinoopornością i zaburzeniami metabolicznymi, poprawiając również profil lipidowy i ryzyko sercowo-naczyniowe.
agonista receptora GLP-1, cyproteron, dieta śródziemnomorska, doustny środek antykoncepcyjny, działanie teratogenne, eflornithine, elektroliza, endokrynopatia, finasteryd, flutamid, globulina wiążąca hormony płciowe, gonadotropina, hiperinsulinemia, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, indeks glikemiczny, indukcja owulacji, inhibitor aromatazy, inozytol, inseminacja domaciczna, insulinooporność, izotretinoina, laparoskopowy drilling jajników, laseroterapia, lek antyandrogenowy, letrozol, liraglutyd, metformina, redukcja masy ciała, rozrost endometrium, spironolakton, statyna, zapłodnienie in vitro, zespół policystycznych jajników - Leksykon substancji czynnych
Cyproteron – Właściwości farmakokinetyczne
Cyproteron, dostępny w preparatach takich jak Androcur (50 mg) i Cyprodiol (2 mg cyproteronu octanu + 0,035 mg etynyloestradiolu), charakteryzuje się wysoką biodostępnością doustną na poziomie 88%. Maksymalne stężenia w osoczu wynoszą około 140 ng/ml po 3 godzinach dla Androcuru oraz 15 ng/ml po 1,6 godziny dla Cyprodiolu. Substancja wiąże się głównie z albuminami, z frakcją wolną 3,5-4%, i nie wykazuje istotnego wiązania z SHBG, co eliminuje wpływ zmian stężenia tej globuliny na farmakokinetykę. Całkowity klirens wynosi około 3,5 ml/min/kg, a okres półtrwania terminalnego to 43,9 ± 12,8 godziny dla Androcuru oraz 2,3 dnia dla Cyprodiolu. Cyproteron wykazuje dwufazowy spadek stężenia w osoczu i ulega kumulacji przy codziennym stosowaniu, ze współczynnikiem kumulacji około 3 dla Androcuru oraz 2-2,5 dla Cyprodiolu, osiągając stan stacjonarny po około 10 dniach w przypadku Cyprodiolu.
Androcur, biodostępność całkowita, biotransformacja, CYP3A4, Cyprodiol, cyproteron, cytochrom P450, czas do osiągnięcia maksymalnego stężenia, etynyloestradiol, frakcja niezwiązana z białkami, globulina wiążąca hormony płciowe, hydroksylacja, induktory enzymatyczne, inhibitory enzymatyczne, interakcje lekowe, klirens całkowity, koniugacja, kumulacja cyproteronu, maksymalne stężenie w osoczu, octan cyproteronu, okres półtrwania eliminacji, SHBG, stan stacjonarny, stężenie leku w osoczu, wiązanie z białkami, współczynnik kumulacji, względna biodostępność - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Danazol Polfarmex 200 mg
Danazol, syntetyczny steroid z grupy pochodnych etinylotestosteronu (kod ATC: G03XA01), wykazuje złożony mechanizm działania receptorowego, z najsilniejszym powinowactwem do receptorów androgenowych, mniejszym do progesteronowych i najsłabszym do estrogenowych. Jego farmakodynamika obejmuje zarówno efekty androgenowe, antyandrogenowe, progestagenne, antyprogestagenne, jak i estrogenne oraz antyestrogenne. Kluczowym mechanizmem jest hamowanie syntezy hormonów gonadotropowych poprzez blokadę enzymów steroidogennych (m.in. dehydrogenazy 3β i 17β, 17-hydroksylazy, 17,20-liazy, 11β- i 21-hydroksylazy) oraz hamowanie akumulacji cAMP w warstwie ziarnistej pęcherzyka Graafa i komórkach ciałka żółtego, co prowadzi do zaburzenia biosyntezy steroidów. Danazol hamuje śródcykliczne wydzielanie FSH i LH, wpływa na stężenia LH oraz może redukować średnie stężenia gonadotropin u kobiet po menopauzie, przy czym efekt ten jest odwracalny w ciągu 60-90 dni po zakończeniu terapii.
alfa-2-makroglobulina, androgen, antygonadotropina, antytrombina, białko osocza, ciałko żółte, cykliczny AMP, danazol, erytropoetyna, fibrynogen, globulina wiążąca hormony płciowe, globulina wiążąca hormony tarczycy, hormon folikulotropowy, hormon gonadotropowy, hormon luteinizujący, hormon płciowy, inhibitor esterazy C1, oś podwzgórze-przysadka-gonada, pęcherzyk Graafa, plazminogen, pochodna etinylotestosteronu, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, progestagen, protrombina, receptor androgenowy, receptor estrogenowy, receptor progesteronowy, syntetyczny steroid, wolny testosteron - Leksykon chorób i schorzeń
Ginekomastia – Etiologia i przyczyny
Ginekomastia to łagodny przerost tkanki gruczołowej piersi u mężczyzn, wynikający z zaburzenia równowagi hormonalnej między estrogenami a androgenami. Kluczowym mechanizmem jest zwiększenie stosunku estrogenów do testosteronu, co prowadzi do proliferacji nabłonka przewodowego, fibroblastów okołoprzewodowych oraz wzrostu unaczynienia tkanki piersiowej. Fizjologiczna ginekomastia występuje u noworodków (60-90%), w okresie dojrzewania (50-60%) oraz u mężczyzn w wieku 50-80 lat (24-65%), związana z naturalnymi zmianami hormonalnymi. Patologiczne przyczyny obejmują nowotwory jąder (np. guzy komórek Leydiga, Sertoliego, wydzielające hCG), choroby wątroby, nadczynność tarczycy, hipogonadyzm pierwotny i wtórny, niewydolność nerek, niedożywienie oraz ekspozycję na leki i substancje egzogenne. W diagnostyce należy uwzględnić także idiopatyczne przypadki, stanowiące około 25% wszystkich.
agonista GnRH, antyandrogen, aromataza, bloker kanału wapniowego, cukrzyca typu 1, dializoterapia, digoksyna, fenotiazyna, finasteryd, ginekomastia, ginekomastia idiopatyczna, globulina wiążąca hormony płciowe, guz komórek Leydiga, guz komórek Sertoliego, hipogonadyzm pierwotny, hipogonadyzm wtórny, hormon luteinizujący, inhibitor ACE, ketokonazol, ludzka gonadotropina kosmówkowa, marskość wątroby, mastopatia cukrzycowa, mukowiscydoza, nadczynność tarczycy, niewydolność nerek, proliferacja tkanki gruczołowej, rak zarodkowy, równowaga hormonalna, spironolakton, uszkodzenie rdzenia kręgowego, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zespół Klinefeltera, zespół niewrażliwości na androgeny - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Symonette 75 mcg
Dezogestrel, progestagen zawarty w preparacie Symonette (75 μg, tabletki powlekane), charakteryzuje się szybką absorpcją po podaniu doustnym i intensywną biotransformacją do aktywnego metabolitu etonogestrelu (ENG). Maksymalne stężenie ENG w osoczu osiągane jest po około 1,8 godziny, a jego biodostępność wynosi około 70%. Etonogestrel wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza (95,5-99%), głównie z albuminą, co wpływa na jego farmakokinetykę i czas działania. Metabolizm zachodzi głównie przez układ CYP3A, obejmując hydroksylację i dehydrogenację, a następnie sprzęganie z siarczanem i glukuronidem, co ułatwia eliminację. Okres półtrwania ENG wynosi średnio 30 godzin, a stężenie stacjonarne osiągane jest po 4-5 dniach regularnego stosowania. Klirens po podaniu dożylnym wynosi około 10 l/h, a eliminacja odbywa się zarówno z moczem, jak i kałem w stosunku 1,5:1.
albumina, antykoncepcja hormonalna, białka osocza, biodostępność, cytochrom P450 3A, dehydrogenacja, dezogestrel, etonogestrel, globulina wiążąca hormony płciowe, hormony steroidowe, hydroksylacja, klirens, niewydolność nerek, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, progestagen, sprzęganie z siarczanem, stężenie stacjonarne, tabletka powlekana, Tmax, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Cerazette 0,075 mg
Dezogestrel, substancja czynna leku Cerazette (75 μg), charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu po około 1,8 godziny. Jego aktywny metabolit, etonogestrel, wykazuje wysoką biodostępność (~70%) oraz silne wiązanie z białkami osocza (95,5-99%), głównie albuminą i w mniejszym stopniu SHBG. Metabolizm dezogestrelu odbywa się głównie przez enzymy cytochromu P450 3A (CYP3A) i obejmuje hydroksylację oraz redukcję, prowadząc do powstania etonogestrelu, który następnie ulega sprzęganiu z siarczanami i glukuronidami. Okres półtrwania etonogestrelu wynosi średnio 30 godzin, a stan stacjonarny osiągany jest po 4-5 dniach regularnego stosowania. Klirens osoczowy po podaniu dożylnym wynosi około 10 l/h, a wydalanie odbywa się zarówno z moczem, jak i kałem w stosunku 1,5:1.
albumina, biodostępność etonogestrelu, biodostępność leku, biotransformacja, cytochrom P450 3A, dawka wielokrotna, dezogestrel, etonogestrel, globulina wiążąca hormony płciowe, hormon steroidowy, hydroksylacja, interakcja lekowa, klirens osoczowy, okres półtrwania, reakcja sprzęgania, stan stacjonarny, tabletka powlekana, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Undestor Testocaps 40 mg
Undestor Testocaps to preparat zawierający 40 mg testosteronu undekanianu (odpowiadającego 25,3 mg testosteronu) stosowany w terapii hipogonadyzmu u mężczyzn. Lek przywraca prawidłowe stężenia testosteronu całkowitego i biodostępnego, zwiększa poziomy dihydrotestosteronu (DHT) i estradiolu (E2), jednocześnie obniżając globulinę wiążącą hormony płciowe (SHBG) oraz hormony luteinizujący (LH) i folikulotropowy (FSH). Terapia skutkuje poprawą funkcji seksualnych (w tym libido i zmniejszeniem zaburzeń erekcji), zwiększeniem gęstości mineralnej kości oraz korzystnymi zmianami w składzie ciała, takimi jak redukcja tłuszczowej masy ciała i wzrost masy beztłuszczowej. Ponadto obserwuje się poprawę profilu lipidowego (obniżenie LDL-C, HDL-C i triglicerydów) oraz wzrost hemoglobiny i hematokrytu, bez klinicznie istotnych zmian w enzymach wątrobowych i PSA.
beztłuszczowa masa ciała, dihydrotestosteron, drugorzędowe cechy płciowe, estradiol, estrogenowa terapia zastępcza, gęstość mineralna kości, globulina wiążąca hormony płciowe, gruczoł krokowy, hematokryt, hemoglobina, hipogonadyzm, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, libido, lipoproteina niskiej gęstości, lipoproteina wysokiej gęstości, maskulinizacja, osteoporoza, owariektomia, stężenie glukozy we krwi, swoisty antygen prostaty, testosteron całkowity, testosteronu undekanian, transseksualizm K/M, triglicerydy, wrażliwość na insulinę, zaburzenia erekcji - Leksykon substancji czynnych
Cyproteron octan – Właściwości farmakodynamiczne
Cyproteronu octan, stosowany w preparacie Diane-35 w dawce 2 mg wraz z 0,035 mg etynyloestradiolu, wykazuje wielokierunkowe działanie antyandrogenne poprzez kompetycyjne blokowanie receptorów androgenowych, hamowanie syntezy androgenów w komórkach docelowych oraz działanie antygonadotropowe prowadzące do obniżenia stężenia androgenów w osoczu. Etynyloestradiol wzmacnia efekt terapeutyczny poprzez zwiększenie syntezy SHBG, co zmniejsza ilość wolnych androgenów. Klinicznie cyproteron octan jest skuteczny w leczeniu stanów hiperandrogenizacji takich jak trądzik, łojotok, hirsutyzm i łysienie androgenowe, z różnym czasem ujawnienia efektów: od kilku tygodni (przetłuszczanie skóry i wypadanie włosów) do kilku miesięcy (trądzik, hirsutyzm). Preparat wykazuje także działanie antykoncepcyjne poprzez hamowanie owulacji i zmiany w wydzielinie szyjki macicy oraz przynosi korzyści w postaci regulacji cyklu miesiączkowego i zmniejszenia obfitości krwawień.
antagonista receptora androgenowego, antyandrogen, cyproteronu octan, dawka skumulowana, Diane-35, działanie antygonadotropowe, etynyloestradiol, globulina wiążąca hormony płciowe, hiperandrogenizacja, hirsutyzm, kod ATC, łysienie androgenne, oponiaki, radioterapia, synteza androgenów, terapia skojarzona z estrogenami, wykwity trądzikowe, zahamowanie owulacji - Leksykon substancji czynnych
Estradiol – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Estradiol, stosowany w hormonalnej terapii zastępczej (HTZ) u kobiet w okresie menopauzy, jest efektywny w łagodzeniu objawów, które negatywnie wpływają na jakość życia pacjentek. Terapia powinna być inicjowana wyłącznie przy istotnych dolegliwościach i wymaga corocznej oceny stosunku korzyści do ryzyka, z kontynuacją leczenia jedynie w przypadku przewagi korzyści. Szczególną ostrożność należy zachować u kobiet z historią mięśniaków macicy, endometriozy, zaburzeń zakrzepowo-zatorowych, nowotworów estrogenozależnych, nadciśnienia tętniczego, chorób wątroby, cukrzycy, migren, tocznia rumieniowatego układowego oraz innych wymienionych schorzeń. Monitorowanie obejmuje regularne badania kliniczne, w tym ocenę narządów miednicy i piersi oraz diagnostykę obrazową, np. mammografię, zgodnie z aktualnymi wytycznymi. Leczenie należy przerwać w przypadku żółtaczki, pogorszenia czynności wątroby, istotnego wzrostu ciśnienia tętniczego, pojawienia się migrenowych bólów głowy lub ciąży.
astma, centralna chorioretinopatia surowicza, choroba wątroby, choroba wieńcowa, cukrzyca, endometrioza, estradiol, ginekomastia, globulina wiążąca hormony płciowe, globulina wiążąca kortykosteroidy, globulina wiążąca tyroksynę, gruczolak wątroby, guzek piersi, hiperplazja endometrium, hipertriglicerydemia, hormonalna terapia zastępcza, jaskra, kamica żółciowa, menopauza, mięśniak macicy, migrena, nadciśnienie tętnicze, nieostre widzenie, nowotwór estrogenozależny, obrzęk naczynioruchowy, ostuda, ostuda ciężarnych, otępienie, otoskleroza, padaczka, przedwczesna menopauza, przedwczesne dojrzewanie płciowe, rak jajnika, rak piersi, toczeń rumieniowaty układowy, udar niedokrwienny mózgu, wirusowe zapalenie wątroby typu C, włókniak, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zaćma, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Fulvestrant Glenmark 250 mg/5 ml
Fulwestrant, podawany domięśniowo w dawce standardowej 500 mg jako roztwór do wstrzykiwań o długotrwałym działaniu, charakteryzuje się powolnym wchłanianiem z osiągnięciem maksymalnego stężenia w osoczu (Cmax) około 5 dni po podaniu. W stanie stacjonarnym średnie parametry farmakokinetyczne to: AUC 475 ng·dni/ml (CV 33,4%), Cmax 25,1 ng/ml (CV 35,3%) oraz Cmin 16,3 ng/ml (CV 25,9%). Lek wykazuje proporcjonalną zależność ekspozycji od dawki w zakresie 50-500 mg. Fulwestrant cechuje się dużą objętością dystrybucji (3-5 l/kg), wysokim (99%) wiązaniem z białkami osocza, głównie z lipoproteinami VLDL, LDL i HDL, oraz okresem półtrwania około 50 dni, który jest determinowany głównie przez szybkość wchłaniania z miejsca podania. Metabolizm zachodzi głównie poza układem cytochromu P450, z udziałem CYP3A4, a eliminacja odbywa się przede wszystkim z kałem, z minimalnym wydalaniem (<1%) z moczem. Klirens wynosi 11±1,7 ml/min/kg, co wskazuje na istotną rolę wątroby w eliminacji leku.
antagonista receptora estrogenowego, AUC, CYP3A4, cytochrom P-450, dystrybucja leku, farmakokinetyka populacyjna, frakcje lipoprotein, globulina wiążąca hormony płciowe, klirens, objętość dystrybucji, okres półtrwania, przedwczesne dojrzewanie płciowe, roztwór do wstrzykiwań, skala Child-Pugh, stan stacjonarny, stężenie w osoczu, wchłanianie leku, wiązanie z białkami osocza, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zależność farmakokinetyczna, zespół McCune’a-Albrighta - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół policystycznych jajników – Patofizjologia i mechanizm
Zespół policystycznych jajników (PCOS) to złożone zaburzenie endokrynologiczne o wieloczynnikowej patogenezie, obejmującej dysfunkcję osi podwzgórze-przysadka-jajniki z nieprawidłową pulsacją GnRH, co skutkuje podwyższonym stosunkiem LH do FSH i hiperandrogenizmem. Hiperandrogenizm pochodzi z nadmiernej aktywności enzymów steroidogennych, zwłaszcza CYP17A1, w jajnikach, nadnerczach i tkankach obwodowych, z udziałem 11-oksygenowanych androgenów oraz zwiększonej aktywności 11β-HSD1. Insulinooporność, obecna u około 70% pacjentek, nasila hiperandrogenizm poprzez stymulację produkcji androgenów, zwiększenie stosunku LH/FSH oraz obniżenie poziomu SHBG, co prowadzi do wzrostu wolnego testosteronu. Dodatkowo, zmiany w morfologii i funkcji białej tkanki tłuszczowej oraz przewlekły stan zapalny o niskim stopniu nasilania pogłębiają insulinooporność i zaburzenia metaboliczne.
adipocyt, adipogeneza, adiponektyna, aromataza, cytochrom P450, cytokina prozapalna, dehydrogenaza 11β-hydroksysteroidowa, dysbioza mikrobioty jelitowej, enzym steroidogenny, fosfatydyloinozytolo-3-kinaza, globulina wiążąca hormony płciowe, gonadoliberyna, hiperandrogenizm, hiperinsulinemia, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, insulinooporność, leptyna, lipaza lipoproteinowa, lipogeneza, lipoliza, lipopolisacharyd, metylacja DNA, mikrobiom jelitowy, mikroRNA, oś podwzgórze-przysadka-jajniki, pęcherzyk jajnikowy, receptor insulinowy, siarczan dehydroepiandrosteronu, steroidogeneza, zaburzenie endokrynologiczne, zespół policystycznych jajników, życie płodowe - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół policystycznych jajników – Etiologia i przyczyny
Zespół policystycznych jajników (PCOS) to złożone zaburzenie endokrynologiczne i metaboliczne dotykające 5-10% kobiet w wieku rozrodczym, charakteryzujące się hiperandrogenizmem, zaburzeniami owulacji, insulinoopornością (obecną u 70-85% pacjentek) oraz obecnością torbieli jajnikowych. Patogeneza PCOS obejmuje podwyższony poziom androgenów (zwłaszcza testosteronu), nieprawidłowy stosunek LH do FSH, obniżone stężenie SHBG oraz podwyższony poziom prolaktyny u części pacjentek. Insulinooporność prowadzi do hiperinsulinemii, która stymuluje produkcję androgenów i zmniejsza produkcję SHBG, nasilając objawy. Istotną rolę odgrywa także przewlekły stan zapalny o niskim nasileniu, nasilany przez otyłość, który dodatkowo pogarsza insulinooporność i produkcję androgenów. Genetyczne podłoże PCOS jest silne (do 70% patogenezy), z udziałem genów związanych z insulinoopornością, steroidogenezą i regulacją gonadotropin, a także epigenetycznych modyfikacji wpływających na ekspresję genów i metabolizm hormonów.
17-hydroksylaza, białko C-reaktywne, biosynteza hormonów steroidowych, brak owulacji, cytochrom P450c17, czynnik epigenetyczny, dysbioza jelitowa, globulina wiążąca hormony płciowe, gonadoliberyna, hiperandrogenizm, hiperinsulinemia, hipermetylacja DNA, hiperprolaktynemia, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, insulinooporność, mikroRNA, nadmiar androgenów, niepłodność, nieregularna owulacja, oś podwzgórze-przysadka-jajniki, pęcherzyk jajnikowy, podwyższony poziom androgenów, przepuszczalność jelitowa, przewlekły stan zapalny, reduktaza kortyzonu nadnerczy, steroidogeneza jajnikowa, szlak PI3K/AKT, torbiel jajnika, wolny testosteron, zaburzenie endokrynologiczne, zaburzenie hormonalne, zaburzenie owulacji, zespół policystycznych jajników