Właściwości farmakokinetyczne dienogestu

Poniżej przedstawiono szczegółowe dane dotyczące właściwości farmakokinetycznych dienogestu, substancji czynnej produktu leczniczego Zafrilla 2 mg w postaci tabletek. Przeanalizowano procesy wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu oraz eliminacji leku, a także farmakokinetykę w stanie stacjonarnym oraz w specjalnych grupach pacjentów.¹

Proces wchłaniania

Dienogest charakteryzuje się szybkim i niemal całkowitym wchłanianiem po podaniu doustnym. Po zastosowaniu pojedynczej dawki maksymalne stężenie w surowicy krwi osiąga wartość 47 ng/ml w czasie około 1,5 godziny. Biodostępność dienogestu jest wysoka i wynosi około 91%. Ważną cechą farmakokinetyki dienogestu jest jej proporcjonalność do dawki w przedziale dawkowania od 1 do 8 mg, co pozwala na przewidywalne zwiększanie stężenia leku wraz ze wzrostem dawki.²

Dystrybucja w organizmie

W procesie dystrybucji dienogest wykazuje specyficzny profil wiązania z białkami osocza. Lek wiąże się głównie z albuminami surowicy, natomiast nie wykazuje powinowactwa do globuliny wiążącej hormony płciowe (SHBG) ani globuliny wiążącej kortykosteroidy (CBG). Charakterystyczny dla dienogestu jest następujący rozkład frakcji leku w surowicy:

• 90% dienogestu wiąże się nieswoiście z albuminami
• 10% występuje w postaci wolnego steroidu

Pozorna objętość dystrybucji (Vd/F) dienogestu wynosi 40 l, co świadczy o jego stosunkowo dobrej dystrybucji w tkankach organizmu.³

Metabolizm dienogestu

Dienogest podlega całkowitemu metabolizmowi w organizmie poprzez znane szlaki metaboliczne steroidów. W wyniku tego procesu powstają głównie metabolity niewykazujące aktywności endokrynologicznej. Badania in vitro oraz in vivo wskazują, że głównym enzymem odpowiedzialnym za metabolizm dienogestu jest cytochrom CYP3A4. Warto zauważyć, że metabolity dienogestu są wydalane bardzo szybko z organizmu, co skutkuje przewagą niezmienionej formy dienogestu jako frakcji dominującej w osoczu. Klirens metaboliczny osocza (Cl/F) wynosi 64 ml/min.⁴

Eliminacja leku

Profil eliminacji dienogestu z organizmu charakteryzuje dwufazowość. Stężenie leku w surowicy zmniejsza się w dwóch fazach, przy czym końcowa faza eliminacji cechuje się okresem półtrwania wynoszącym około 9-10 godzin. Dienogest jest wydalany z organizmu w postaci metabolitów. Po doustnym podaniu dawki 0,1 mg/kg, metabolity są wydalane z moczem i kałem w proporcji około 3:1. Połowiczny okres wydalania metabolitów w moczu wynosi 14 godzin.⁵

Istotne dla klinicystów jest tempo eliminacji dienogestu – po podaniu doustnym około 86% podanej dawki ulega eliminacji w ciągu 6 dni, przy czym zdecydowana większość tej ilości jest wydalana w ciągu pierwszych 24 godzin, głównie z moczem.⁶

Farmakokinetyka w stanie stacjonarnym

Istotną cechą farmakokinetyki dienogestu jest brak wpływu stężenia SHBG na jego parametry farmakokinetyczne. Przy codziennym stosowaniu leku, stężenie dienogestu w surowicy zwiększa się około 1,24-krotnie, osiągając stan stacjonarny po 4 dniach leczenia. Farmakokinetyka dienogestu po wielokrotnym podawaniu produktu leczniczego Zafrilla może być przewidywana na podstawie farmakokinetyki dawki pojedynczej, co ułatwia planowanie terapii.⁷

Farmakokinetyka w specjalnych grupach pacjentów

Należy zauważyć, że dane dotyczące farmakokinetyki dienogestu w postaci tabletek 2 mg (produkt Zafrilla) w specjalnych grupach pacjentów są ograniczone. Produkt nie był szczegółowo badany u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. Podobnie, brak jest szczegółowych badań farmakokinetycznych dla tabletek dienogestu 2 mg u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby. Lekarze powinni uwzględnić te ograniczenia przy planowaniu terapii dla pacjentów z tych grup.⁸

Zestawienie kluczowych parametrów farmakokinetycznych dienogestu