Właściwości farmakokinetyczne
Etonogestrel

Właściwości farmakokinetyczne etonogestrelu

Etonogestrel to substancja czynna stosowana w systemach terapeutycznych dopochwowych oraz implantach podskórnych. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące właściwości farmakokinetycznych tej substancji w różnych postaciach farmaceutycznych.

Wchłanianie

Wchłanianie etonogestrelu różni się w zależności od postaci farmaceutycznej i drogi podania. W przypadku systemów terapeutycznych dopochwowych (Adaring, Circlet), etonogestrel jest szybko wchłaniany przez błonę śluzową pochwy. Maksymalne stężenie w osoczu wynoszące około 1700 pg/ml osiągane jest po tygodniu od założenia systemu. W kolejnych tygodniach stosowania stężenie w osoczu powoli się zmniejsza do około 1600 pg/ml po upływie 1 tygodnia, 1500 pg/ml po upływie 2 tygodni i 1400 pg/ml po upływie 3 tygodni stosowania. Całkowita biodostępność etonogestrelu przy tej drodze podania wynosi niemal 100%, jest więc wyższa niż po podaniu doustnym.^{1 2}

W badaniach porównawczych z doustnymi środkami antykoncepcyjnymi zawierającymi 0,150 mg dezogestrelu i 0,020 mg etynyloestradiolu, stężenie etonogestrelu w szyjce i jamie macicy było porównywalne do wartości obserwowanych przy zastosowaniu systemów dopochwowych.^{3 4}

W przypadku implantu podskórnego Implanon NXT, etonogestrel również szybko wchłania się do krążenia. Stężenia hamujące owulację osiągane są w ciągu 1 doby. Maksymalne stężenia w surowicy (pomiędzy 472 a 1270 pg/ml) osiągane są w ciągu 1 do 13 dni. Charakterystyczne dla tej postaci farmaceutycznej jest zmniejszanie się tempa uwalniania substancji czynnej w czasie. W rezultacie stężenia w surowicy szybko zmniejszają się w ciągu pierwszych kilku miesięcy. Pod koniec pierwszego roku średnie stężenie wynosi około 200 pg/ml (zakres 150-261 pg/ml) i powoli spada do 156 pg/ml (zakres 111-202 pg/ml) pod koniec trzeciego roku.⁵

Obserwowano zmienność stężeń etonogestrelu w surowicy, co można częściowo przypisać wpływowi zmian masy ciała.⁶

Dystrybucja

Etonogestrel wiąże się z albuminami osocza oraz z globuliną wiążącą hormony płciowe (SHBG). Stopień wiązania z białkami osocza jest znaczący i wynosi od 95,5% do 99%, głównie dotyczy albumin, a w mniejszym stopniu SHBG.^{7 8 9}

Pozorna objętość dystrybucji etonogestrelu wynosi 2,3 l/kg masy ciała w przypadku systemów dopochwowych.^{10 11} W przypadku implantu podskórnego Implanon NXT, centralne i całkowite objętości dystrybucji wynoszą odpowiednio 27 l i 220 l, przy czym podlegają dużym wahaniom w czasie stosowania.¹²

Metabolizm

Etonogestrel podlega dobrze poznanym przemianom metabolicznym wspólnym dla związków steroidowych. Pozorny klirens osocza wynosi około 3,5 l/godz. przy stosowaniu systemów dopochwowych.^{13 14} Nie stwierdzono bezpośrednich interakcji z jednocześnie podawanym etynyloestradiolem w produktach dwuskładnikowych.^{15 16}

W przypadku implantu podskórnego, etonogestrel podlega hydroksylacji i redukcji, a metabolity są następnie sprzęgane do postaci siarczanów i glukuronianów. Badania na zwierzętach wykazały, że krążenie jelitowo-wątrobowe prawdopodobnie nie wpływa na progestagenową aktywność etonogestrelu.¹⁷

Eliminacja

Stężenie etonogestrelu w osoczu zmniejsza się w dwóch fazach. W końcowej fazie eliminacji przy stosowaniu systemów dopochwowych okres półtrwania wynosi około 29 godzin.^{18 19} Po dożylnym podaniu etonogestrelu okres półtrwania w fazie eliminacji wynosi w przybliżeniu 25 godzin, a klirens około 7,5 l/godz.²⁰

Etonogestrel i jego metabolity są wydalane wraz z moczem i żółcią w stosunku 1,7:1 przy stosowaniu systemów dopochwowych.^{21 22} W przypadku implantu podskórnego, zarówno etonogestrel jak i jego metabolity w postaci wolnych steroidów oraz związków sprzężonych, są wydalane z moczem i kałem w proporcji 1,5:1.²³

Okres połowicznej eliminacji metabolitów wynosi około 6 dni przy stosowaniu systemów dopochwowych.^{24 25}

Przechodzenie do mleka matki

Po podaniu etonogestrelu kobietom w okresie karmienia piersią (dotyczy implantu Implanon NXT), substancja jest wydzielana do mleka, przy czym współczynnik mleko/surowica wynosi 0,44-0,50 w czasie pierwszych czterech miesięcy. U kobiet karmiących piersią, średnie przenoszenie etonogestrelu do organizmu niemowlęcia wynosi około 0,2% dobowej dawki u matki (2,2% wartości normalizowane na kg masy ciała). Stężenia wykazują stopniowe i statystycznie znamienne zmniejszenie w czasie.²⁶

Właściwości farmakokinetyczne w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

Nie przeprowadzono badań farmakokinetycznych systemu terapeutycznego dopochwowego zawierającego etonogestrel u zdrowych dziewcząt w wieku poniżej 18 lat, po pierwszej miesiączce.^{27 28}

Pacjentki z zaburzeniami czynności nerek

Nie przeprowadzono badań oceniających wpływ choroby nerek na właściwości farmakokinetyczne systemów terapeutycznych dopochwowych zawierających etonogestrel.^{29 30}

Pacjentki z zaburzeniami czynności wątroby

Nie przeprowadzono badań oceniających wpływ choroby wątroby na właściwości farmakokinetyczne systemów terapeutycznych dopochwowych zawierających etonogestrel. Jednak należy zauważyć, że u kobiet z zaburzeniami czynności wątroby hormony steroidowe mogą być słabo metabolizowane.^{31 32}

Grupy etniczne

Nie przeprowadzono badań oceniających właściwości farmakokinetyczne u pacjentek z różnych grup etnicznych.^{33 34}

Porównanie właściwości farmakokinetycznych etonogestrelu w różnych postaciach farmaceutycznych

^{35 36}