Działania niepożądane
Etonogestrel

Etonogestrel, syntetyczny progestagen stosowany w formie systemów dopochwowych (Adaring, Circlet) oraz implantu podskórnego (Implanon NXT), wiąże się z szeregiem działań niepożądanych wymagających uwagi klinicznej. Najczęstsze objawy to bóle głowy, zaburzenia miesiączkowania (w tym brak krwawień u 20% kobiet oraz częste/przedłużone krwawienia u kolejnych 20% stosujących implant) oraz reakcje miejscowe. Systemy dopochwowe mogą powodować zakażenia pochwy i upławy u 5-6% pacjentek, a implant Implanon NXT – rzadkie przypadki ciąży pozamacicznej i idiopatycznego nadciśnienia wewnątrzczaszkowego. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych, w tym zakrzepicy żył i tętnic, zawału serca, udaru oraz zatorowości płucnej, które stanowią poważne zagrożenie życia. Ponadto, implant może ulec przemieszczeniu, nawet do tętnicy płucnej, powodując ból w klatce piersiowej, duszność, kaszel i krwioplucie, co wymaga pilnej interwencji medycznej.

  1. Działania niepożądane etonogestrelu
    1. Najczęstsze działania niepożądane
    2. Poważne działania niepożądane
    3. Reakcje nadwrażliwości
    4. Powikłania związane z systemem dopochwowym
    5. Powikłania związane z implantem podskórnym
  2. Szczegółowe zestawienie działań niepożądanych
  3. Szczególne niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi
    1. Zaburzenia zakrzepowo-zatorowe
    2. Przemieszczenie implantu
    3. Zaburzenia miesiączkowania
    4. Uszkodzenie systemu terapeutycznego dopochwowego
    5. Nowotwory zależne od hormonów
    6. Ciąża pozamaciczna
  4. Interakcje z innymi lekami
  5. Monitorowanie działań niepożądanych
    1. Kolejne rozdziały

Działania niepożądane etonogestrelu

Etonogestrel jest syntetycznym progestagenem stosowanym w preparatach antykoncepcyjnych, dostępnym w różnych postaciach, w tym jako system terapeutyczny dopochwowy (Adaring, Circlet) oraz implant podskórny (Implanon NXT). Podczas stosowania tych preparatów mogą wystąpić różnorodne działania niepożądane, które wymagają szczególnej uwagi ze strony personelu medycznego.12

Najczęstsze działania niepożądane

Wśród najczęściej zgłaszanych działań niepożądanych etonogestrelu, niezależnie od postaci leku, wymienia się przede wszystkim bóle głowy, zaburzenia miesiączkowania oraz reakcje w miejscu podania lub stosowania preparatu. W przypadku systemów dopochwowych Adaring i Circlet, do najczęstszych działań niepożądanych należą bóle głowy oraz zakażenia pochwy i upławy, które dotyczą 5-6% kobiet stosujących te preparaty.34

W przypadku implantu Implanon NXT, najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi są zaburzenia miesiączkowania, które mogą objawiać się brakiem krwawień, nieregularnymi, częstymi lub ciągłymi krwawieniami. Brak krwawień miesiączkowych odnotowano u 1 na 5 kobiet, a u kolejnych 20% kobiet wystąpiły częste i/lub przedłużające się krwawienia.5

Poważne działania niepożądane

Szczególne niebezpieczeństwo związane ze stosowaniem etonogestrelu obejmuje zwiększone ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych. U kobiet stosujących złożone hormonalne środki antykoncepcyjne zawierające etonogestrel obserwowano zwiększone ryzyko zakrzepicy żył i tętnic oraz zdarzeń zakrzepowo-zatorowych, w tym zawału serca, udaru, przemijającego napadu niedokrwiennego, zakrzepicy żylnej oraz zatorowości płucnej.67

W przypadku implantu Implanon NXT, odnotowano rzadkie przypadki ciąży pozamacicznej oraz idiopatycznego nadciśnienia wewnątrzczaszkowego. Ponadto zgłaszano przypadki znamiennego klinicznie zwiększenia ciśnienia tętniczego.8

Istnieją również doniesienia o występowaniu nowotworów zależnych od hormonów płciowych (np. nowotwory wątroby, piersi) u pacjentek przyjmujących złożone hormonalne środki antykoncepcyjne zawierające etonogestrel.910

Reakcje nadwrażliwości

Podczas stosowania etonogestrelu mogą wystąpić różne reakcje nadwrażliwości, w tym reakcje anafilaktyczne, obrzęk naczynioruchowy oraz nasilenie objawów dziedzicznego i nabytego obrzęku naczynioruchowego. Reakcje te mogą mieć charakter od łagodnego do zagrażającego życiu.1112

Powikłania związane z systemem dopochwowym

W przypadku systemów dopochwowych zawierających etonogestrel (Adaring, Circlet) zgłaszano przypadki uszkodzenia systemu terapeutycznego w czasie stosowania.1314 Mogą również wystąpić powikłania związane z użytkowaniem systemu terapeutycznego dopochwowego, takie jak dyskomfort, wypadnięcie systemu czy uczucie obecności ciała obcego.15

Powikłania związane z implantem podskórnym

Implant podskórny Implanon NXT może powodować specyficzne działania niepożądane związane z procedurą zakładania i usuwania. Może wystąpić zasinienie, w tym powstawanie krwiaków, miejscowe podrażnienie, ból lub świąd. Mogą pojawić się reakcje wazowagalne (takie jak niedociśnienie, zawroty głowy lub omdlenia). W miejscu zakładania implantu podskórnego może dochodzić do procesów zwłóknienia, formowania blizn lub rozwoju ropnia.16

Poważnym powikłaniem jest możliwość przemieszczenia implantu, w tym w rzadkich przypadkach przemieszczenia do klatki piersiowej lub do naczyń krwionośnych, w tym do tętnicy płucnej. W przypadku zlokalizowania implantu w tętnicy płucnej zgłaszano ból w klatce piersiowej i/lub zaburzenia oddychania (takie jak duszność, kaszel, krwioplucie).17

Szczegółowe zestawienie działań niepożądanych

Poniższa tabela przedstawia działania niepożądane etonogestrelu w zależności od częstotliwości występowania, zgodnie z danymi z charakterystyk produktów leczniczych:

Klasyfikacja układów i narządów Bardzo często (≥ 1/10) Często (≥ 1/100 do < 1/10) Niezbyt często (≥ 1/1000 do < 1/100) Rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1000) Częstość nieznana
Zakażenia i zarażenia pasożytnicze Zakażenia pochwy/zapalenie pochwy Zapalenie szyjki macicy, zapalenie pęcherza, zakażenia dróg moczowych, zapalenie gardła, katar
Zaburzenia układu immunologicznego Nadwrażliwość Reakcje nadwrażliwości, w tym reakcje anafilaktyczne, obrzęk naczynioruchowy, nasilenie objawów dziedzicznego i nabytego obrzęku naczynioruchowego
Zaburzenia metabolizmu i odżywiania Zwiększenie apetytu
Zaburzenia psychiczne Depresja, zmniejszenie popędu płciowego, chwiejność emocjonalna, obniżony nastrój, nerwowość Zmieniony nastrój, chwiejność nastroju, nagłe zmiany nastroju, niepokój, bezsenność
Zaburzenia układu nerwowego Bóle głowy Zawroty głowy, migrena Niedoczulica, senność Idiopatyczne nadciśnienie wewnątrzczaszkowe Parestezje
Zaburzenia naczyniowe Uderzenia gorąca Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa, tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe
Zaburzenia układu oddechowego Ból w klatce piersiowej, duszność, kaszel, krwioplucie (w przypadku lokalizacji implantu w tętnicy płucnej)
Zaburzenia żołądka i jelit Ból brzucha, nudności, wzdęcia Wymioty, zaparcia, biegunka
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej Trądzik Łysienie Nadmierne owłosienie, wysypka, świąd Ostuda, łojotok
Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej Bóle pleców Bóle stawów, bóle mięśni, bóle kostno-mięśniowe
Zaburzenia układu rozrodczego i piersi Tkliwość piersi, ból piersi, nieregularne krwawienia miesiączkowe Torbiele jajników, bolesne krwawienia miesiączkowe Nadmierna wydzielina z dróg rodnych, dyskomfort w obrębie sromu i pochwy, mlekotok, powiększenie piersi, świąd narządów płciowych Zaburzenia prącia
Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania Ból w miejscu wprowadzenia implantu, reakcja w miejscu wprowadzenia implantu, uczucie zmęczenia, objawy grypopodobne, ból Gorączka, obrzęki Obrośnięcie systemu terapeutycznego dopochwowego przez tkankę pochwy
Badania diagnostyczne Zwiększenie masy ciała Zwiększenie ciśnienia krwi, zmniejszenie masy ciała
Urazy, zatrucia i powikłania po zabiegach Dyskomfort związany z użytkowaniem systemu terapeutycznego dopochwowego, wypadnięcie systemu Powikłania związane ze stosowaniem systemu terapeutycznego dopochwowego, uszkodzenie ściany pochwy Przemieszczenie implantu, zewnętrzne wydalenie implantu

18
19
20

Szczególne niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Zaburzenia zakrzepowo-zatorowe

Jednym z najpoważniejszych zagrożeń związanych ze stosowaniem etonogestrelu jest zwiększone ryzyko zaburzeń zakrzepowo-zatorowych. Obejmują one zakrzepicę żył i tętnic oraz zdarzenia zakrzepowo-zatorowe, takie jak zawał serca, udar, przemijający napad niedokrwienny, zakrzepica żylna i zatorowość płucna. Te powikłania mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie dla życia pacjentki, dlatego wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.2122

Przemieszczenie implantu

W przypadku implantu Implanon NXT, szczególnym zagrożeniem jest możliwość przemieszczenia implantu, w tym do naczyń krwionośnych lub do klatki piersiowej. W rzadkich przypadkach implant można zlokalizować w tętnicy płucnej, co może powodować poważne konsekwencje zdrowotne, takie jak ból w klatce piersiowej, zaburzenia oddychania, duszność, kaszel lub krwioplucie. Sytuacja taka wymaga natychmiastowej interwencji medycznej.23

Zaburzenia miesiączkowania

Zaburzenia miesiączkowania są najczęstszym działaniem niepożądanym podczas stosowania implantu Implanon NXT i stanowią główny powód zaprzestania terapii (około 11% przypadków). Mogą one obejmować brak krwawień, nieregularne, częste lub ciągłe krwawienia, a także zmiany w intensywności i czasie trwania krwawienia. Brak krwawień miesiączkowych odnotowano u 20% kobiet, a u kolejnych 20% kobiet wystąpiły częste i/lub przedłużające się krwawienia miesiączkowe.24

Uszkodzenie systemu terapeutycznego dopochwowego

W przypadku systemów dopochwowych Adaring i Circlet, zgłaszano przypadki uszkodzenia systemu terapeutycznego w czasie stosowania. Może to prowadzić do zmniejszenia skuteczności antykoncepcyjnej i zwiększonego ryzyka niechcianej ciąży.2526

Nowotwory zależne od hormonów

Istnieją doniesienia o występowaniu nowotworów zależnych od hormonów płciowych, takich jak nowotwory wątroby i piersi, u pacjentek przyjmujących złożone hormonalne środki antykoncepcyjne zawierające etonogestrel. Ryzyko to należy uwzględnić przy długotrwałym stosowaniu tych preparatów.2728

Ciąża pozamaciczna

W rzadkich przypadkach podczas stosowania implantu Implanon NXT odnotowano ciążę pozamaciczną. Jest to stan zagrażający życiu, wymagający natychmiastowej interwencji medycznej.29

Interakcje z innymi lekami

Interakcje etonogestrelu z innymi produktami leczniczymi, szczególnie z induktorami enzymów, mogą prowadzić do poważnych konsekwencji, takich jak zmniejszenie skuteczności antykoncepcyjnej i wystąpienie krwawienia śródcyklicznego. Jest to istotny aspekt bezpieczeństwa, który należy uwzględnić przy przepisywaniu etonogestrelu pacjentkom stosującym inne leki.3031

Monitorowanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu preparatów zawierających etonogestrel do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania tych produktów leczniczych. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.323334

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl