globulina wiążąca hormony płciowe

Globulina wiążąca hormony płciowe (SHBG – Sex Hormone Binding Globulin) to białko transportowe syntetyzowane głównie w wątrobie, które odgrywa kluczową rolę w regulacji biodostępności hormonów płciowych w organizmie. SHBG wiąże z wysokim powinowactwem testosteron i dihydrotestosteron (DHT), a z nieco mniejszym – estradiol, ograniczając ilość wolnych, biologicznie aktywnych frakcji tych hormonów.

Stężenie SHBG we krwi ulega zmianom pod wpływem różnych czynników fizjologicznych i patologicznych. Poziom tego białka wzrasta pod wpływem estrogenów, hormonów tarczycy, przy niedoczynności wątroby oraz w podeszłym wieku. Z kolei spadek stężenia SHBG obserwuje się przy nadmiarze androgenów, otyłości, insulinooporności, zespole policystycznych jajników (PCOS), hiperprolaktynemii oraz w przypadku stosowania egzogennych androgenów.

Oznaczenie stężenia SHBG ma istotne znaczenie diagnostyczne, szczególnie w ocenie zaburzeń hormonalnych. Pozwala na dokładniejszą interpretację całkowitego stężenia hormonów płciowych oraz obliczenie indeksu wolnych hormonów (np. wolnego testosteronu). Jest cennym parametrem w diagnostyce hirsutyzmu, zaburzeń miesiączkowania, niepłodności, PCOS, a także zaburzeń funkcji seksualnych u mężczyzn.

Zaburzenia stężenia SHBG mogą mieć istotne konsekwencje kliniczne. Niskie stężenie wiąże się z większą biodostępnością testosteronu, co może prowadzić do objawów hiperandrogenizmu u kobiet. Wysokie stężenie SHBG zmniejsza biodostępność testosteronu, co może skutkować objawami hipogonadyzmu u mężczyzn. Dlatego monitorowanie poziomu SHBG jest ważnym elementem diagnostyki endokrynologicznej i oceny skuteczności terapii hormonalnej.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Testavan 20 mg/g

Testavan to żel przezskórny zawierający 20 mg/g testosteronu, stosowany w terapii zastępczej u mężczyzn z hipogonadyzmem. Jedno uruchomienie pompki dostarcza 23 mg testosteronu, co pozwala na osiągnięcie fizjologicznych stężeń krążącego testosteronu w zakresie eugonadalnym 300-1050 ng/dl. W badaniu klinicznym III fazy (n=159) po 90 dniach terapii 76,1% pacjentów osiągnęło średnie 24-godzinne stężenie testosteronu (Cavg) w zakresie eugonadalnym. Parametry farmakokinetyczne wykazały Tmax około 2-4 godzin, a stężenia testosteronu wracały do wartości wyjściowych po około 12 godzinach, bez akumulacji przy codziennym stosowaniu. Miejsce aplikacji żelu istotnie wpływa na biodostępność – najwyższe Cmax (926 ng/dl) i Cavg (557 ng/dl) uzyskiwano przy aplikacji na górną część ramienia i barku, w porównaniu do brzucha i wewnętrznej strony uda.
17-ketosteroid, badanie kliniczne, biodostępność, czas do osiągnięcia maksymalnego stężenia, dihydrotestosteron, estradiol, globulina wiążąca hormony płciowe, hipogonadyzm, maksymalne stężenie, metabolizm testosteronu, minimalne stężenie, niewydolność nerek, parametr farmakokinetyczny, pompka dozująca, poziom eugonadalny, stężenie testosteronu, terapia zastępcza testosteronem, Testavan, testosteron, zaburzenie czynności nerek, żel przezskórny
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Implanon NXT 68 mg

Implanon NXT to podskórny implant antykoncepcyjny zawierający 68 mg etonogestrelu, który uwalnia substancję czynną w sposób kontrolowany przez okres do 3 lat. Początkowy współczynnik uwalniania wynosi 60-70 µg/dobę (w 5-6 tygodniu po implantacji), stopniowo zmniejszając się do 25-30 µg/dobę pod koniec trzeciego roku stosowania. Etonogestrel szybko wchłania się do krążenia ogólnego, osiągając stężenia hamujące owulację już w ciągu pierwszej doby, z maksymalnym stężeniem w surowicy 472-1270 pg/ml w ciągu 1-13 dni. Po roku średnie stężenie wynosi około 200 pg/ml (zakres 150-261 pg/ml), a po trzech latach spada do 156 pg/ml (zakres 111-202 pg/ml). Substancja wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza (95,5-99%), głównie z albuminami, a w mniejszym stopniu z SHBG. Centralna objętość dystrybucji wynosi 27 l, a całkowita 220 l, z wahaniami w trakcie stosowania.
aktywność progestagenowa, albumina, białka osocza, biotransformacja leku, dystrybucja leku, etonogestrel, globulina wiążąca hormony płciowe, hamowanie owulacji, hydroksylacja, implant podskórny, implantacja, karmienie piersią, klirens leku, krążenie jelitowo-wątrobowe, nieprzepuszczalność promieni rentgenowskich, okres półtrwania leku, redukcja metaboliczna, SHBG, sprzęganie metabolitów, stężenie leku w surowicy, wchłanianie leku, współczynnik mleko/surowica, wydalanie leku
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Liberelle 0,25 mg + 0,035 mg

Produkt leczniczy Liberelle zawiera norgestimat (0,25 mg) oraz etynyloestradiol (0,035 mg), które charakteryzują się odmiennymi profilami farmakokinetycznymi. Norgestimat po podaniu doustnym ulega szybkiemu metabolizmowi pierwszego przejścia, dając aktywne metabolity: norelgestromin i norgestrel, osiągające maksymalne stężenia w surowicy po około 1,5 godziny. Norelgestromin wiąże się głównie z albuminami, nie wykazując powinowactwa do SHBG, co zwiększa jego aktywność biologiczną, natomiast norgestrel wiąże się głównie z SHBG, co ogranicza jego aktywność. Czas półtrwania eliminacji wynosi 24,9 godziny dla norelgestrominu i 45 godzin dla norgestrelu. Eliminacja zachodzi przez nerki (47%) i kał (37%). W stanie stacjonarnym AUC0-24 dla norelgestrominu wynosi 18,1 h*ng/ml, a dla norgestrelu 3,64 h*ng/ml.
aktywność biologiczna, AUC w stanie stacjonarnym, biodostępność, Cmax i AUC, czas półtrwania eliminacji, doustny środek antykoncepcyjny, etynyloestradiol, globulina wiążąca hormony płciowe, lewonorgestrel, Liberelle, metabolit hydroksylowy, metabolizm pierwszego przejścia, norelgestromin, norgestimat, norgestrel, stężenie w surowicy, szybkie wchłanianie, wiązanie z albuminami surowicy
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Vines 60 mcg + 15 mcg

Vines to doustny środek antykoncepcyjny zawierający 60 μg gestodenu i 15 μg etynyloestradiolu w 24 aktywnych tabletkach oraz 4 placebo. Etynyloestradiol charakteryzuje się szybkim i całkowitym wchłanianiem, osiągając maksymalne stężenie około 30 pg/ml po 1-1,5 godziny, z biodostępnością około 45% i okresem półtrwania około 15 godzin. Wiąże się w 98% z białkami osocza i indukuje syntezę SHBG (stężenie 86-200 nmol/l) oraz CBG. Metabolizowany jest całkowicie, a metabolity wydalane są z moczem (40%) i kałem (60%). Gestoden wykazuje niemal całkowitą biodostępność (około 100%), maksymalne stężenie 2 ng/ml po około 1 godzinie, wiąże się z albuminami (30%) i SHBG (50-70%), a jego okres półtrwania wynosi około 13 godzin, wydłużając się do 20 godzin przy jednoczesnym podaniu z etynyloestradiolem.
biodostępność, dostępność biologiczna, doustny środek antykoncepcyjny, efekt pierwszego przejścia, etynyloestradiol, gestoден, globulina wiążąca hormony płciowe, globulina wiążąca kortykosteroidy, interakcja farmakokinetyczna, klirens osoczowy, kumulacja substancji czynnej, metabolit nieaktywny, metabolizm całkowity, objętość dystrybucji, okres półtrwania, stan stacjonarny, synteza białka, tabletka placebo, wiązanie z białkami, zmienność osobnicza
Leksykon substancji czynnych
Danazol – Właściwości farmakodynamiczne

Danazol jest syntetycznym steroidem pochodzącym od etinylotestosteronu, wykazującym złożony profil farmakologiczny z dominującym powinowactwem do receptorów androgenowych, a także działaniem progestagennym i antyestrogennym. Jego mechanizm działania obejmuje hamowanie syntezy hormonów gonadotropowych poprzez inhibicję kluczowych enzymów steroidogenezy, takich jak dehydrogenaza 3β i 17β hydroksysteroidowa, 17-hydroksylaza, 17,20-liaza, 11β- i 21-hydroksylaza oraz enzymy rozszczepiające łańcuchy boczne cholesterolu. Alternatywnie, danazol może hamować akumulację cAMP w komórkach warstwy ziarnistej pęcherzyka Graafa i ciałka żółtego, co prowadzi do obniżenia śródcyklicznego wydzielania FSH i LH oraz redukcji stężenia gonadotropin u kobiet po menopauzie.
11β-hydroksylaza, 17-hydroksylaza, 20-liaza, 21-hydroksylaza, alfa-2-makroglobulina, antygonadotropina, antytrombina III, ciałko żółte, cykliczny AMP, danazol, dysfagia, erytropoetyna, erytropoeza, fibrynogen, fibrynoliza, globulina wiążąca hormony płciowe, globulina wiążąca hormony tarczycy, hormon folikulotropowy, hormon gonadotropowy, hormon luteinizujący, inhibitor esterazy C1, oś podwzgórze-przysadka-gonady, plazminogen, pochodna etinylotestosteronu, protrombina, receptor androgenowy, receptor estrogenowy, receptor progesteronowy, syntetyczny steroid, układ dopełniacza
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Symbella 0,03 mg + 2 mg

Symbella zawiera chlormadynonu octan (2 mg) oraz etynyloestradiol (0,03 mg), które po podaniu doustnym wykazują szybkie i efektywne wchłanianie. Chlormadynonu octan charakteryzuje się wysoką biodostępnością, brakiem efektu pierwszego przejścia wątrobowego oraz maksymalnym stężeniem w osoczu osiąganym w ciągu 1-2 godzin. Wiąże się silnie z albuminami (>95%) i jest magazynowany głównie w tkance tłuszczowej. Metabolizowany jest przez redukcję, utlenianie i koniugację, dając aktywne metabolity 3α- i 3β-hydroksychlormadynonu octan, z okresem półtrwania około 34 godzin (pojedyncza dawka) i 36-39 godzin (dawki wielokrotne). Wydalanie następuje równomiernie przez nerki i kał.
albuminy osocza, biodostępność bezwzględna, biodostępność układowa, biotransformacja, CBG, chlormadynonu octan, cytochrom P-450, działanie antyandrogenowe, efekt pierwszego przejścia, etynyloestradiol, globulina wiążąca hormony płciowe, globulina wiążąca kortykosteroidy, hydroksylacja pierścienia aromatycznego, hydroliza enzymatyczna, krążenie jelitowo-wątrobowe, metabolity siarczanowe, metabolizm pierwszego przejścia, okres półtrwania, SHBG, tkanka tłuszczowa, wiązanie z białkami osocza
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Madinette 0,03 mg + 2 mg

Madinette to preparat zawierający 0,03 mg etynyloestradiolu oraz 2 mg chlormadynonu octanu, charakteryzujący się specyficznymi właściwościami farmakokinetycznymi. Chlormadynonu octan jest szybko i niemal całkowicie wchłaniany po podaniu doustnym, z wysoką biodostępnością ogólnoustrojową (brak efektu pierwszego przejścia) i maksymalnym stężeniem w osoczu osiąganym w ciągu 1-2 godzin. Wiązanie z białkami osocza przekracza 95%, głównie z albuminami, bez interakcji z SHBG i CBG. Metabolizm obejmuje redukcję, oksydację oraz koniugację, z aktywnymi metabolitami 3α- i 3β-hydroksychlormadynonu octanu, które wykazują działanie antyandrogenowe. Okres półtrwania wynosi około 34 godziny po pojedynczej dawce i 36-39 godzin po dawkach wielokrotnych, a eliminacja odbywa się równomiernie przez nerki i kał.
2-hydroksyetynyloestradiol, 2α-hydroksychlormadynonu octan, 3α-hydroksychlormadynonu octan, 3β-hydroksychlormadynonu octan, biodostępność ogólnoustrojowa, chlormadynonu octan, cytochrom P-450, działanie antyandrogenowe, efekt pierwszego przejścia, etynyloestradiol, globulina wiążąca hormony płciowe, globulina wiążąca kortykosteroidy, glukuronid, koniugacja przedukładowa, krążenie jelitowo-wątrobowe, metabolizm pierwszego przejścia, okres półtrwania, siarczan, tkanka tłuszczowa
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Vastaloma 250 mg/5 ml

Fulwestrant, podawany domięśniowo w dawce 500 mg (Vastaloma, 250 mg/5 ml), charakteryzuje się powolnym wchłanianiem z osiągnięciem maksymalnego stężenia w osoczu (Cmax) około 5 dni po podaniu. W pierwszym miesiącu leczenia uzyskuje się stabilne wartości ekspozycji, z AUC wynoszącym średnio 475 ng·dni/ml (CV 33,4%), Cmax 25,1 ng/ml (CV 35,3%) oraz Cmin 16,3 ng/ml (CV 25,9%). Fulwestrant wykazuje proporcjonalną zależność dawka-ekspozycja w zakresie 50-500 mg. Lek cechuje się dużą pozorną objętością dystrybucji (Vdss 3-5 l/kg), wskazującą na rozległą dystrybucję w przestrzeni pozanaczyniowej, oraz wysokim (99%) wiązaniem z białkami osocza, głównie lipoproteinami VLDL, LDL i HDL. Metabolizm fulwestrantu jest złożony i obejmuje przemiany podobne do endogennych steroidów, z udziałem CYP3A4 in vitro, jednak w warunkach in vivo dominują enzymy niezwiązane z cytochromem P-450. Lek jest eliminowany głównie z kałem w postaci metabolitów, z klirensem około 11±1,7 ml/min/kg, a jego końcowy okres półtrwania wynosi około 50 dni, zależny głównie od szybkości wchłaniania.
AUC, białka osocza, Cmax, CYP 3A4, cytochrom CYP450, działanie antyestrogenowe, fulwestrant, globulina wiążąca hormony płciowe, HDL, klirens, LDL, metabolizacja leku, objętość dystrybucji, okres półtrwania, oksydacja leku, podanie domięśniowe, przedwczesne dojrzewanie płciowe, roztwór do wstrzykiwań, skala Child-Pugh, stan stacjonarny, stężenie minimalne, stężenie w osoczu, VLDL, zaburzenia czynności wątroby, zespół McCune-Albrighta
Leksykon substancji czynnych
Gestoden – Właściwości farmakokinetyczne

Gestoden charakteryzuje się szybkim i niemal całkowitym wchłanianiem po podaniu doustnym, z maksymalnym stężeniem w surowicy wynoszącym 3,5-5,6 ng/ml osiąganym w ciągu 0,5-1,5 godziny. Biodostępność wynosi około 99%. W surowicy gestoden wiąże się głównie z albuminami i SHBG (50-70%), przy czym tylko 1-2% występuje w formie wolnej. Etynyloestradiol, podawany zwykle razem z gestodenem, indukuje wzrost stężenia SHBG 2-3 krotnie, co wpływa na farmakokinetykę gestodenu, zwiększając jego frakcję związaną z SHBG i wydłużając okres półtrwania do 12-18 godzin. Gestoden jest całkowicie metabolizowany w wątrobie, a jego metabolity wydalane są z moczem i żółcią w stosunku 6:4. Stan stacjonarny stężenia gestodenu osiągany jest w drugiej połowie cyklu leczenia, z 4-8-krotnym wzrostem stężenia w porównaniu do dawki pojedynczej.
Cmax, doustny środek antykoncepcyjny, efekt pierwszego przejścia, eliminacja końcowa, globulina wiążąca hormony płciowe, hydroksylacja pierścienia aromatycznego, interakcja farmakokinetyczna, klirens etynyloestradiolu, koniugacja, kwas glukuronowy, okres półtrwania, SHBG, stan stacjonarny, T1/2, Tmax, wiązanie z białkami osocza, wydalanie metabolitów
Leksykon substancji czynnych
Estriol – Właściwości farmakokinetyczne

Estriol, będący końcowym metabolitem estrogenów, jest szeroko stosowany w terapii miejscowej atrofii urogenitalnej u kobiet po menopauzie. Jego farmakokinetyka zależy od formy farmaceutycznej, dawki i drogi podania, co wpływa na biodostępność i potencjalne działanie ogólnoustrojowe. Po dopochwowym podaniu preparatów takich jak żel Blissel (50 μg/g), tabletki Gynoflor (30 μg), krem Oekolp (1 mg/g) oraz krem i globulki Ovestin (0,5-1 mg), obserwuje się szybkie wchłanianie estriolu do krwi, z Tmax wynoszącym od 1 do 3 godzin. Maksymalne stężenia (Cmax) w osoczu po pojedynczej dawce wahają się od około 100 pg/ml (Ovestin, Blissel) do 50-150 pg/ml (Oekolp). Estriol wiąże się głównie z albuminami (około 90-91%), a jego okres półtrwania wynosi średnio 1,65 ± 0,82 godziny. Metabolizm zachodzi głównie przez koniugację w wątrobie, a eliminacja odbywa się głównie przez nerki w formie skoniugowanej.
akumulacja substancji czynnej, albuminy osocza, atrofia urogenitalna, biodostępność, cykl fizjologiczny, czas do osiągnięcia stężenia maksymalnego, działanie estrogenne, estriol, estriol nieskonjugowany, globulina wiążąca hormony płciowe, globulki dopochwowe, glukuronidy i siarczany, koniugacja, koniugacja i dekoniugacja, koniugacja wątrobowa, krążenie jelitowo-wątrobowe, krążenie ogólne, krem dopochwowy, Lactobacillus acidophilus, menopauza, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, proliferacja nabłonka pochwy, przedział międzykwartylowy, SHBG, stężenie endogenne, stężenie maksymalne, tabletka dopochwowa, wiązanie z białkami, żel dopochwowy
Leksykon leków
Interakcje leku – Climara-50 50 mcg/24 h (3,8 mg)

Produkt leczniczy Climara-50, zawierający estradiol stosowany przezskórnie, podlega licznym interakcjom farmakologicznym, które mogą wpływać na jego skuteczność i bezpieczeństwo terapii hormonalnej. Induktory enzymów cytochromu P450, takie jak leki przeciwdrgawkowe (fenytoina, karbamazepina), przeciwzakaźne (ryfampicyna, efawirenz) oraz preparaty roślinne (ziele dziurawca), przyspieszają metabolizm estradiolu, co prowadzi do obniżenia jego stężenia w osoczu i zmniejszenia efektu terapeutycznego. Z kolei inhibitory CYP3A4, w tym azolowe leki przeciwgrzybicze (flukonazol, ketokonazol), blokery kanału wapniowego (werapamil, diltiazem) oraz antybiotyki makrolidowe (klarytromycyna, erytromycyna), mogą zwiększać stężenie estradiolu, nasilając działania niepożądane. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentki leczone lekami przeciw HIV i HCV, gdzie interakcje mogą prowadzić do zmiennych i klinicznie istotnych zmian stężenia estrogenu oraz zwiększonego ryzyka hepatotoksyczności, zwłaszcza przy stosowaniu schematów ombitaswir/parytaprewir/rytonawir ± dazabuwir lub glekaprewir/pibrentaswir. Warto podkreślić, że podawanie estradiolu przezskórnie ogranicza efekt pierwszego przejścia wątrobowego, co może zmniejszać wpływ induktorów enzymów na metabolizm hormonu w porównaniu do podawania doustnego.
antybiotyk makrolidowy, barbiturat, bloker kanału wapniowego, Climara-50, cytochrom P450, dazabuwir, diltiazem, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, enzym wątrobowy, erytromycyna, felbamat, fenytoina, flukonazol, frakcja lipidowa, funkcja nadnerczy, funkcja tarczycy, glekaprewir/pibrentaswir, globulina wiążąca hormony płciowe, gryzeofulwina, hormon płciowy, induktor enzymu, inhibitor CYP3A4, inhibitor enzymatyczny, inhibitor HCV, inhibitor odwrotnej transkryptazy, inhibitor proteazy HIV, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, krzepnięcie krwi, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwgrzybiczny azolowy, lek przeciwzakaźny, metabolizm estrogenu, newirapina, okskarbazepina, ombitaswir parytaprewir rytonawir, parametry czynności wątroby, primidon, receptor estrogenowy, ryfabutyna, ryfampicyna, sok grejpfrutowy, terapia hormonalna, topiramat, werapamil, wirusowe zapalenie wątroby typu C, worykonazol
Leksykon chorób i schorzeń
Hirsutyzm – Leczenie

Hirsutyzm, dotykający 5-10% kobiet w wieku rozrodczym, wymaga wieloaspektowego i długotrwałego leczenia, ze względu na około 6-miesięczny cykl życiowy mieszka włosowego. Terapia powinna być dostosowana do nasilenia objawów, etiologii oraz planów reprodukcyjnych pacjentki. Podstawą leczenia jest modyfikacja stylu życia, zwłaszcza redukcja masy ciała o co najmniej 5%, co wpływa na obniżenie poziomu androgenów, wzrost SHBG oraz poprawę insulinooporności, szczególnie u kobiet z PCOS. Farmakoterapia pierwszego rzutu obejmuje złożone doustne środki antykoncepcyjne zawierające progestageny o niskiej androgenności (dezogestrel, norgestimat) lub antyandrogenne (octan cyproteronu, drospirenon), które obniżają LH i FSH, skutkując poprawą u 60-100% pacjentek. W przypadku niewystarczającej odpowiedzi po 6 miesiącach, dodaje się antyandrogeny takie jak spironolakton (50-200 mg/d), finasteryd (5 mg/d), flutamid (125-250 mg/d) czy octan cyproteronu (25-100 mg/d), z jednoczesnym stosowaniem skutecznej antykoncepcji ze względu na teratogenność tych leków.
analog GnRH, dihydrotestosteron, doustny środek antykoncepcyjny, eflornitin, elektroliza, enzym 5α-reduktaza, finasteryd, flutamid, fotoepilacja, glikokortykosteroid, globulina wiążąca hormony płciowe, hiperandrogenizm, hiperkaliemia, hirsutyzm, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, hormon uwalniający gonadotropinę, insulinooporność, laseroterapia, lek antyandrogenny, mieszek włosowy, octan cyproteronu, progestagen, spironolakton, wrażliwość na insulinę, wrodzony przerost nadnerczy, zespół policystycznych jajników
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Clormetin 0,03 mg + 2 mg

Clormetin to preparat zawierający 0,03 mg etynyloestradiolu oraz 2 mg chlormadinonu octanu, charakteryzujący się specyficznymi właściwościami farmakokinetycznymi obu składników. Chlormadinonu octan wykazuje szybkie i niemal całkowite wchłanianie z przewodu pokarmowego, wysoką biodostępność bez efektu pierwszego przejścia oraz silne (>95%) wiązanie z albuminami osocza. Maksymalne stężenie osiąga po 1-2 godzinach, a okres półtrwania wynosi około 34 godziny po dawce pojedynczej i 36-39 godzin po dawkach wielokrotnych. Substancja jest metabolizowana do aktywnych przeciwandrogenowo 3α- i 3β-hydroksychlormadynonu octanu, które są wydalane z moczem i kałem w równych proporcjach.
aktywność przeciwandrogenowa, biodostępność układowa, biotransformacja, chlormadinonu octan, cytochrom P-450, efekt pierwszego przejścia, etynyloestradiol, globulina wiążąca hormony płciowe, globulina wiążąca kortykosteroidy, główny metabolit, glukuronidy, hydroksylacja pierścienia aromatycznego, hydroksymetabolity, koniugaty, krążenie jelitowo-wątrobowe, metabolity w osoczu, okres półtrwania, powinowactwo do białek osocza, procesy sprzęgania, siarczany, stężenie w osoczu, wchłanianie z przewodu pokarmowego, wiązanie z białkami osocza
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Diemono 2 mg

Dienogest, substancja czynna leku Diemono w dawce 2 mg, charakteryzuje się wysoką dostępnością biologiczną około 91% oraz szybkim i niemal całkowitym wchłanianiem z przewodu pokarmowego. Maksymalne stężenie w surowicy (Cmax) wynoszące 47 ng/ml osiągane jest po około 1,5 godziny od podania. Lek wykazuje proporcjonalną farmakokinetykę w zakresie dawek 1-8 mg, co umożliwia przewidywalność efektu terapeutycznego. Dienogest wiąże się głównie nieswoiście z albuminami (90%), z frakcją wolnego steroidu stanowiącą 10%, a jego pozorna objętość dystrybucji (Vd/F) wynosi 40 l, co wskazuje na dobrą penetrację do tkanek. Metabolizm zachodzi głównie przez enzym CYP3A4, a klirens metaboliczny osocza (Cl/F) wynosi 64 ml/min. Okres półtrwania w fazie eliminacji wynosi 9-10 godzin, a lek jest wydalany głównie w postaci metabolitów z przewagą wydalania drogą nerkową nad kałową w stosunku 3:1. Po podaniu doustnym dawki 0,1 mg/kg około 86% dawki jest eliminowane w ciągu 6 dni, głównie z moczem.
albumina surowicy, CYP3A4, cytochrom P450, dienogest, dostępność biologiczna, dystrybucja, eliminacja, faza eliminacji, globulina wiążąca hormony płciowe, globulina wiążąca kortykosteroidy, klirens metaboliczny, metabolizm, objętość dystrybucji, okres półtrwania, proporcjonalność do dawki, przewód pokarmowy, stan stacjonarny, stężenie w surowicy, wchłanianie, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon chorób i schorzeń
Nadczynność tarczycy – Patofizjologia i mechanizm

Nadczynność tarczycy charakteryzuje się nadmierną produkcją i uwalnianiem hormonów T3 i T4, co prowadzi do przyspieszenia metabolizmu i objawów klinicznych. Choroba Gravesa-Basedowa, będąca autoimmunologiczną przyczyną nadczynności, odpowiada za 50-80% przypadków i wiąże się z obecnością immunoglobulin stymulujących tarczycę (TSI/TRAb), które aktywują receptory TSH, powodując niekontrolowaną syntezę hormonów oraz hiperplazję pęcherzykową tarczycy. Wole guzkowate toksyczne i gruczolak toksyczny wynikają z somatycznych mutacji receptora TSH, prowadząc do autonomicznej produkcji hormonów. Przejściowa nadczynność może wystąpić w zapaleniu tarczycy, a nadmierna ekspozycja na jod, np. po amiodaronie, może indukować typ 1 lub typ 2 amiodaronowej nadczynności tarczycy (AIT). Rzadkie przyczyny obejmują guzy przysadki wydzielające TSH, ciążę (β-hCG) oraz przerzuty raka pęcherzykowego tarczycy.
choroba Gravesa-Basedowa, glikozaminoglikan, globulina wiążąca hormony płciowe, gonadotropina kosmówkowa, gruczolak toksyczny, hiperplazja pęcherzykowa, hiperplazja tarczycy, hormon tarczycy, immunoglobulina stymulująca tarczycę, komórka pęcherzykowa tarczycy, migotanie przedsionków, naciek limfocytarny, nadczynność tarczycy, oftalmopatia tarczycowa, perystaltyka jelitowa, przeciwciało przeciwko receptorowi TSH, struma ovarii, ujemne sprzężenie zwrotne, wole tarczycy, zapalenie tarczycy, zespół złego wchłaniania, zjawisko Jod-Basedow
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Systen Sequi 1. Systen 50: 3,2 mg, 2. Systen Conti: 3,2 mg + 11,2 mg

Systemy transdermalne Systen 50 i Systen Conti dostarczają estradiol (3,2 mg) oraz w przypadku Systen Conti dodatkowo noretysteron octan (11,2 mg) przez skórę, co umożliwia szybkie i stabilne podniesienie stężenia estradiolu we krwi do poziomów charakterystycznych dla kobiet przed menopauzą. Po aplikacji plastra Systen Conti stężenie estradiolu wzrasta z około 5 pg/ml do około 19 pg/ml już po 4 godzinach, osiągając maksymalnie około 41 pg/ml po 23 godzinach, a podwyższone stężenie utrzymuje się przez 3,5 doby. Po usunięciu plastra stężenie estradiolu spada do wartości wyjściowych w ciągu 24 godzin, z okresem półtrwania wynoszącym 6,6 godziny, co wskazuje na minimalne magazynowanie hormonu w skórze i brak istotnej kumulacji przy stosowaniu wielokrotnym. Estradiol wiąże się we krwi głównie z albuminami (60-65%) oraz SHBG (35-45%), a przezskórna droga podania pozwala na ominięcie efektu pierwszego przejścia wątrobowego i ogranicza metabolizm w skórze, co zwiększa dostępność biologiczną hormonu.
albumina, efekt pierwszego przejścia, faza eliminacji, globulina wiążąca hormony płciowe, krążenie ogólne, menopauza, metabolizm estradiolu, noretysteronu octan, okres półtrwania, stężenie estradiolu, system transdermalny, szlak metaboliczny, terapia hormonalna
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Divigel 0,1%

Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) z użyciem produktu Divigel 0,1% powinna być wdrażana wyłącznie u pacjentek z objawami pomenopauzalnymi wpływającymi negatywnie na jakość życia, po dokładnej ocenie bilansu korzyści i ryzyka, z coroczną rewizją terapii. Szczególną uwagę należy zwrócić na przeciwwskazania i stany wymagające ścisłego nadzoru, takie jak mięśniaki macicy, endometrioza, czynniki ryzyka zakrzepowo-zatorowe, nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, migrena, toczeń rumieniowaty układowy czy rozrost błony śluzowej macicy. U kobiet z zachowaną macicą konieczne jest stosowanie progestagenów w celu minimalizacji ryzyka rozrostu endometrium i raka trzonu macicy, które może wzrosnąć 2-12-krotnie w zależności od czasu i dawki terapii estrogenowej. W trakcie leczenia należy monitorować objawy niepożądane, w tym nieregularne krwawienia, które mogą wymagać biopsji endometrium.
aminotransferaza alaninowa, astma, biopsja endometrium, ból głowy typu migrenowego, chloasma, choroba wieńcowa, cukrzyca, endometrioza, funkcja poznawcza, ginekomastia, glikol propylenowy, globulina wiążąca hormony płciowe, globulina wiążąca kortykosteroidy, globulina wiążąca tyroksynę, gruczolak wątroby, guzek piersi, hipertriglicerydemia, histerektomia, hormonalna terapia zastępcza, kamica pęcherzyka żółciowego, mammografia, miednica mniejsza, mięśniak macicy, migrena, nadciśnienie tętnicze, nieregularne krwawienie, nowotwór estrogenozależny, nowotwór jajnika, objawy pomenopauzalne, obrzęk naczynioruchowy, ostuda, otoskleroza, padaczka, przedwczesna menopauza, przedwczesne dojrzewanie płciowe, rak endometrium, rak piersi, rak trzonu macicy, rozrost błony śluzowej macicy, rozrost błony śluzowej trzonu macicy, toczeń rumieniowaty układowy, udar niedokrwienny mózgu, wirusowe zapalenie wątroby typu C, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Dessette mono 75 mcg

Dezogestrel (DSG), będący składnikiem aktywnym leku Dessette mono w dawce 75 μg, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym i przekształceniem do aktywnego metabolitu etonogestrelu (ENG). Maksymalne stężenie etonogestrelu w osoczu osiągane jest po około 1,8 godziny, z biodostępnością około 70%. ENG wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza (95,5-99%), głównie z albuminą, a w mniejszym stopniu z SHBG. Metabolizm dezogestrelu odbywa się głównie przez izoenzym CYP3A, prowadząc do powstania etonogestrelu, który następnie ulega sprzęganiu z siarczanami i glukuronianami, co ułatwia jego eliminację. Okres półtrwania ENG wynosi około 30 godzin, a stan stacjonarny osiągany jest po 4-5 dniach stosowania. Klirens osoczowy etonogestrelu wynosi średnio 10 l/h, a wydalanie odbywa się zarówno z moczem, jak i kałem w stosunku 1,5:1.
albumina, białka osocza, biodostępność bezwzględna, Dessette mono, dezogestrel, etonogestrel, globulina wiążąca hormony płciowe, hormony steroidowe, hydroksylacja i dehydrogenacja, klirens osoczowy, niewydolność nerek, okres półtrwania, stan stacjonarny, tabletka powlekana, zaburzenia czynności wątroby
Leksykon substancji czynnych
Chlormadynon octan – Właściwości farmakokinetyczne

Chlormadynon octan, stosowany w preparatach Madinette i Symbella (0,03 mg etynyloestradiolu + 2 mg chlormadynonu octanu), charakteryzuje się szybkim i niemal całkowitym wchłanianiem po podaniu doustnym, z maksymalnym stężeniem w osoczu osiąganym po 1-2 godzinach. Substancja ta wykazuje wysokie (>95%) wiązanie z albuminami, nie wykazując powinowactwa do SHBG ani CBG, co wpływa na jej dystrybucję i farmakokinetykę. Metabolizm chlormadynonu obejmuje redukcję, oksydację oraz koniugację z glukuronidami i siarczanami, prowadząc do powstania aktywnych antyandrogenowo metabolitów 3α- i 3β-hydroksychlormadynonu octanu. Okres półtrwania wynosi około 34 godziny po pojedynczej dawce i 36-39 godzin przy dawkach wielokrotnych, a eliminacja zachodzi równomiernie przez nerki i kał.
2-hydroksyetynyloestradiol, 2α-hydroksychlormadynonu octan, 3α-hydroksychlormadynonu octan, 3β-hydroksychlormadynonu octan, biodostępność ogólnoustrojowa, biotransformacja, chlormadynonu octan, cytochrom P-450, działanie antyandrogenowe, działanie progestagenne, etynyloestradiol, globulina wiążąca hormony płciowe, globulina wiążąca kortykosteroidy, hydroksylacja pierścienia aromatycznego, interakcja lekowa, koniugacja przedukładowa, krążenie jelitowo-wątrobowe, metabolizm pierwszego przejścia, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne
Leksykon chorób i schorzeń
Ginekomastia – Etiologia i przyczyny

Ginekomastia to łagodne powiększenie tkanki gruczołowej piersi u mężczyzn, wynikające z zaburzenia równowagi hormonalnej między estrogenami a androgenami, głównie testosteronem. Estrogeny stymulują proliferację nabłonka przewodowego i fibroblastów, podczas gdy testosteron hamuje ten proces. Fizjologiczna ginekomastia występuje w trzech okresach życia: noworodkowym (50-60% noworodków, ustępuje w 2-6 miesięcy), dojrzewania (50-60% chłopców w wieku 10-14 lat, ustępuje w 6 miesięcy do 2 lat) oraz u mężczyzn powyżej 50 lat (24-65%), gdzie spadek testosteronu i wzrost aktywności aromatazy w tkance tłuszczowej prowadzą do zwiększonej konwersji androgenów do estrogenów. Ginekomastia może być także objawem chorób endokrynologicznych (np. hipogonadyzm, nadczynność tarczycy, guzy hormonalnie czynne), przewlekłych chorób wątroby i nerek oraz innych stanów klinicznych, takich jak otyłość czy niedożywienie.
androgen, antyandrogeny, aromataza, bikalutamid, bisfenol A, blokery kanału wapniowego, cymetydyna, dializoterapia, endokrynologia, estrogen, fenytoina, finasteryd, fitoestrogeny, flutamid, ginekomastia, globulina wiążąca hormony płciowe, guz hormonalnie czynny, hipogonadyzm, ketokonazol, komórki Leydiga, marskość wątroby, mukowiscydoza, nadczynność tarczycy, niewydolność nerek, proliferacja nabłonka, pseudoginekomastia, równowaga hormonalna, spironolakton, testosteron, tkanka gruczołowa piersi, wrzodziejące zapalenie jelita, zespół genetyczny, zespół Klinefeltera
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Dessette 20 mcg + 150 mcg

Produkt leczniczy Dessette zawiera 20 µg etynyloestradiolu oraz 150 µg dezogestrelu, które charakteryzują się szybkim i całkowitym wchłanianiem po podaniu doustnym. Dezogestrel jest szybko metabolizowany do aktywnego etonogestrelu, osiągającego maksymalne stężenie w surowicy po około 1,5 godziny, z biodostępnością 62-81%. Etonogestrel wiąże się głównie z białkami osocza, w tym 40-70% z SHBG, którego stężenie jest zwiększane przez etynyloestradiol, co wpływa na dystrybucję leku. Objętość dystrybucji dezogestrelu wynosi 1,5 l/kg, a okres półtrwania etonogestrelu to około 30 godzin. Metabolizm zachodzi zgodnie z typowymi szlakami steroidowymi, a wydalanie odbywa się z moczem i żółcią w stosunku 6:4. W stanie stacjonarnym stężenie etonogestrelu wzrasta 2-3-krotnie, osiągając stabilizację w drugiej połowie cyklu podawania.
biodostępność leku, cytochrom P450, dezogestrel, efekt pierwszego przejścia, eliminacja leku, etonogestrel, etynyloestradiol, globulina wiążąca hormony płciowe, glukuronidy i siarczany, hydroksylacja pierścienia aromatycznego, inhibitor enzymatyczny, klirens metaboliczny, metabolizm leku, objętość dystrybucji, okres półtrwania leku, sprzęganie przedsystemowe, stan stacjonarny leku, stężenie maksymalne leku, tabletka powlekana, wchłanianie leku
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Lenzetto 1,53 mg/dawkę

Produkt leczniczy Lenzetto w postaci aerozolu przezskórnego dostarcza estradiol w dawce 1,53 mg/dawkę (1,58 mg estradiolu półwodnego) w objętości 90 µl roztworu. Po aplikacji na skórę preparat wysycha średnio w 90 sekund, a stan stężenia równowagi estrogenów w surowicy osiągany jest po 7-8 dniach stosowania. Farmakokinetyka charakteryzuje się stabilnym stężeniem estradiolu przez całą dobę, z maksymalnymi wartościami między 2 a 6 rano. W badaniach klinicznych 12-tygodniowych u kobiet po menopauzie wykazano nieliniowy wzrost ekspozycji na estradiol wraz ze wzrostem liczby dawek (1, 2 lub 3 dawki/dobę), z wartościami Cmax dla estradiolu odpowiednio 31,2, 46,1 i 48,4 pg/ml oraz Cmin 10,3, 16,4 i 18,9 pg/ml. Estron wykazywał Cmax 47,1-67,4 pg/ml i Cmin 29,0-44,1 pg/ml. Aplikacja filtra przeciwsłonecznego przed Lenzetto nie wpływa na wchłanianie, natomiast po aplikacji zmniejsza je o około 10%. Wchłanianie estradiolu jest zróżnicowane w zależności od miejsca aplikacji, z mniejszym wchłanianiem na brzuchu w porównaniu do przedramienia i uda.
aerozol przezskórny, albumina, biodostępność, estradiol, estradiol półwodny, estriol, estron, farmakokinetyka, filtr przeciwsłoneczny, globulina wiążąca hormony płciowe, hormonalna terapia zastępcza, menopauza, parametr farmakokinetyczny, recyrkulacja jelitowo-wątrobowa, SHBG, siarczan estronu, sprzęganie z siarczanem
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Sidretella 30 3 mg + 0,03 mg

Drospirenon, podany doustnie w dawce 3 mg, charakteryzuje się szybkim i niemal całkowitym wchłanianiem z maksymalnym stężeniem w surowicy około 38 ng/ml po 1-2 godzinach oraz biodostępnością 76-85%. Jego okres półtrwania wynosi 31 godzin, a w stanie stacjonarnym po 8 dniach terapii stężenie wzrasta do około 70 ng/ml. Drospirenon wiąże się głównie z albuminami (3-5% w postaci wolnej), nie wykazuje powinowactwa do SHBG ani CBG, a jego metabolizm zachodzi głównie przez CYP3A4, z metabolitami wydalanymi z kałem i moczem w stosunku 1,2-1,4. Klirens metaboliczny wynosi 1,5 ± 0,2 ml/min/kg. U pacjentek z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek oraz wątroby (klasa B Child-Pugha) stężenia drospirenonu są odpowiednio wyższe, jednak bez klinicznie istotnego wpływu na stężenie potasu w surowicy, co wskazuje na dobrą tolerancję leku w tych grupach.
biodostępność drospirenonu, CYP3A4, cytochrom P450, drospirenon i etynyloestradiol, efekt pierwszego przejścia, etynyloestradiol, globulina wiążąca hormony płciowe, globulina wiążąca kortykoidy, hiperkaliemia, hydroksylacja, klirens kreatyniny, klirens metaboliczny, kwas glukuronowy, metabolity hydroksylowane, metabolizm drospirenonu, objętość dystrybucji, okres półtrwania, siarczan dihydrodrospirenonu, skala Childa-Pugha, spironolakton, stan stacjonarny, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Slinda 4 mg

Drospirenon w dawce 4 mg (preparat Slinda) charakteryzuje się szybkim i niemal całkowitym wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) około 28 ng/ml po 3-4 godzinach. W stanie stacjonarnym Cmax wynosi około 40 ng/ml po około 7 dniach regularnego stosowania, a współczynnik kumulacji (Rac) wynosi 1,9256. Drospirenon wykazuje wysokie wiązanie z albuminami (95-97%) i objętość dystrybucji około 4 l/kg. Metabolizm zachodzi głównie poza układem cytochromu P450, z udziałem CYP3A4 w oksydacyjnym szlaku metabolizmu, a lek wykazuje słabe do umiarkowanego hamowanie izoenzymów CYP1A1, CYP2C9, CYP2C19 i CYP3A4. Końcowy okres półtrwania wynosi 32 godziny, a klirens metaboliczny 1,5 ± 0,2 ml/min/kg. Drospirenon jest wydalany głównie w postaci metabolitów z kałem i moczem w stosunku około 1,2:1,4. Biodostępność względna preparatu Slinda wynosi 76,51% (AUCt,ss), co wskazuje na mniejszą całkowitą ekspozycję w porównaniu do preparatów złożonych zawierających 3 mg drospirenonu i etynyloestradiol.
biodostępność, CYP3A4, cytochrom P450, doustny produkt antykoncepcyjny, drospirenon, dystrybucja leku, globulina wiążąca hormony płciowe, globulina wiążąca kortykosteroidy, hiperkaliemia, klirens kreatyniny, klirens metaboliczny, nieaktywny metabolit, objętość dystrybucji, okres półtrwania, skala Childa-Pugha, stan stacjonarny, wchłanianie substancji, wiązanie z białkami, współczynnik kumulacji, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Lemena 75 mcg

Lek Lemena zawiera 75 µg dezogestrelu, który po podaniu doustnym jest szybko wchłaniany i przekształcany do aktywnego metabolitu etonogestrelu (ENG). Maksymalne stężenie ENG w osoczu osiągane jest po około 1,8 godziny, a jego biodostępność wynosi około 70%. Etonogestrel wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza (95,5-99%), głównie z albuminami oraz w mniejszym stopniu z SHBG, co wpływa na jego dystrybucję i działanie farmakologiczne. Metabolizm dezogestrelu obejmuje hydroksylację i redukcję do etonogestrelu, który następnie ulega dalszym przemianom do siarczanów i glukuronidów, ułatwiających wydalanie. Okres półtrwania etonogestrelu wynosi około 30 godzin, a stan stacjonarny osiągany jest po 4-5 dniach regularnego stosowania. Klirens osoczowy po podaniu dożylnym wynosi około 10 l/h, a wydalanie metabolitów odbywa się głównie z moczem i kałem w stosunku 1,5:1.
albumina, białko osoczowe, biodostępność, dezogestrel, etonogestrel, farmakokinetyka, globulina wiążąca hormony płciowe, glukuronid, hormon steroidowy, hydroksylacja, klirens osoczowy, metabolit, niewydolność nerek, okres półtrwania, przewód pokarmowy, redukcja, siarczan, stężenie osoczowe, stosunek stężenia mleko-surowica, szlak metaboliczny, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Depo-Provera

Medroksyprogesteronu octan, stosowany w postaci domięśniowych wstrzyknięć (150 mg), wymaga starannej kwalifikacji i monitorowania pacjentek ze względu na liczne potencjalne działania niepożądane i przeciwwskazania. Najczęstsze zaburzenia obejmują nieregularne krwawienia miesiączkowe, które z czasem mogą ustąpić, prowadząc do zaniku miesiączki. Lek może powodować retencję płynów, co jest szczególnie istotne u pacjentek z padaczką, migreną, astmą, niewydolnością serca lub nerek. Obserwuje się także zwiększenie masy ciała oraz ryzyko obniżenia nastroju i depresji, zwłaszcza u kobiet z historią zaburzeń psychicznych. Medroksyprogesteron może obniżać tolerancję glukozy, co wymaga ścisłej kontroli u pacjentek z cukrzycą. Ponadto, lek wpływa na wyniki badań hormonalnych (obniżenie stężeń kortyzolu, estrogenów, progesteronu, LH, FSH, SHBG), co należy uwzględnić podczas diagnostyki laboratoryjnej.
astma, biomarker hormonalny, bulimia, choroba przenoszona drogą płciową, cukrzyca, depresja, gęstość mineralna kości, globulina wiążąca hormony płciowe, jadłowstręt psychiczny, medroksyprogesteronu octan, migrena, obniżony nastrój, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, osteoporoza, padaczka, rak błony śluzowej trzonu macicy, rak jajnika, rak piersi, rak szyjki macicy, rak wątroby, reakcja alergiczna, retencja płynów, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności serca, zaburzenie miesiączkowania, zaburzenie zakrzepowe, zakażenie wirusem HIV, zanik miesiączki, zespół napięcia przedmiesiączkowego, zmiany w naczyniach siatkówki, zmniejszenie tolerancji glukozy, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon substancji czynnych
Fulwestrant – Właściwości farmakokinetyczne

Fulwestrant, będący selektywnym antagonistą receptora estrogenowego, po podaniu domięśniowym w dawce 500 mg wykazuje powolne wchłanianie z osiągnięciem maksymalnego stężenia w osoczu (Cmax) około 5 dnia. Parametry farmakokinetyczne w stanie stacjonarnym obejmują AUC 475 (33,4%) ng·dni/ml, Cmax 25,1 (35,3%) ng/ml oraz Cmin 16,3 (25,9%) ng/ml, przy stosunku Cmax do Cmin do 3:1. Fulwestrant charakteryzuje się dużą objętością dystrybucji (Vdss 3-5 l/kg) oraz wysokim wiązaniem z białkami osocza (99%), głównie z frakcjami lipoprotein (VLDL, LDL, HDL). Metabolizm leku przebiega głównie poza układem cytochromu P450, z udziałem CYP3A4 w oksydacji, a eliminacja następuje przede wszystkim z kałem w postaci metabolitów, z klirensem 11±1,7 ml/min/kg i okresem półtrwania około 50 dni, co umożliwia comiesięczne schematy dawkowania.
białka osocza, ekspozycja na fulwestrant, frakcje lipoprotein, globulina wiążąca hormony płciowe, interakcja lekowa, izoenzym cytochromu P-450, klirens, nowotwór hormonozależny, objętość dystrybucji, okres półtrwania, przedwczesne dojrzewanie płciowe, skala Child-Pugh, stan stacjonarny, stężenie w osoczu, wstrzyknięcie domięśniowe, zaburzenie czynności wątroby, zespół McCune-Albrighta
Leksykon leków
Interakcje leku – Klimedix 2 mg + 1 mg

Produkt leczniczy Klimedix, zawierający drospirenon (3 mg/dobę) i estradiol (1,5 mg/dobę), wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, głównie związane z metabolizmem przez enzymy cytochromu P450, zwłaszcza CYP3A4. Induktory enzymów, takie jak leki przeciwdrgawkowe (barbiturany, fenytoina, karbamazepina), leki przeciwzakaźne (ryfampicyna, efawirenz) oraz preparaty ziołowe zawierające dziurawiec zwyczajny, mogą znacząco obniżać stężenia estrogenów i progestagenów, prowadząc do osłabienia ich działania terapeutycznego i zaburzeń profilu krwawień. Z kolei silne i umiarkowane inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol, flukonazol, makrolidy (klarytromycyna, erytromycyna), blokery kanału wapniowego (werapamil, diltiazem) oraz sok grejpfrutowy, mogą zwiększać stężenia hormonów, co w badaniu z ketokonazolem skutkowało 2,3-krotnym wzrostem AUC drospirenonu i 1,39-krotnym wzrostem AUC estronu, potencjalnie nasilając działania niepożądane. Szczególną uwagę należy zwrócić na leki stosowane w terapii HIV/HCV, które mogą zmieniać stężenia hormonów w sposób klinicznie istotny, wymagając indywidualnej oceny interakcji.
antagonista mineralokortykosteroidów, antybiotyk makrolidowy, barbituran, bloker kanału wapniowego, cytochrom P-450, diltiazem, drospirenon, działanie hipotensyjne, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, enzym metabolizujący lek, erytromycyna, estradiol, felbamat, fenytoina, flukonazol, globulina wiążąca hormony płciowe, gryzeofulwina, hormon płciowy, hormonalna terapia zastępcza, indukcja enzymów wątrobowych, inhibitor ACE, inhibitor CYP3A4, inhibitor enzymatyczny, inhibitor HCV, inhibitor proteazy HIV, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, krwawienie z macicy, krzepnięcie i fibrynoliza, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwgrzybiczny z grupy azoli, lek przeciwzakaźny, metabolizm węglowodanów, nadciśnienie, nadciśnienie tętnicze, newirapina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, okskarbazepina, prymidon, ryfabutyna, ryfampicyna, steroid płciowy, topiramat, werapamil, worykonazol, zaburzenie funkcji wątroby
Leksykon chorób i schorzeń
Ginekomastia – Diagnostyka i diagnoza

Ginekomastia to łagodny przerost tkanki gruczołowej piersi u mężczyzn, występujący jedno- lub obustronnie, z częstością sięgającą 35%, ze szczytem między 50. a 69. rokiem życia. Etiologia najczęściej wiąże się z zaburzeniem równowagi hormonalnej – względnym lub bezwzględnym niedoborem testosteronu względem estrogenów lub nadmiernym działaniem estrogenów w tkance piersiowej. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie i badaniu fizykalnym, z uwzględnieniem cech klinicznych takich jak obecność tkliwej, sprężystej tkanki podotoczkowej o średnicy ≥2 cm, asymetrii, czy objawów sugerujących raka piersi (np. jednostronny, twardy, nieruchomy guzek, wciągnięcie brodawki, wydzielina krwista). Wskazane jest różnicowanie prawdziwej ginekomastii od pseudoginekomastii (lipomastii) oraz wykluczenie innych patologii, w tym nowotworów. Badania laboratoryjne (transaminazy, kreatynina, TSH, wolna tyroksyna, testosteron, estradiol, LH, FSH, β-hCG, prolaktyna, DHEAS, SHBG) są zalecane w przypadkach patologicznych lub niejasnych, a badania obrazowe (USG piersi, mammografia, USG jąder) stosuje się przy podejrzeniu raka lub guza jądra.
anastrozol, antyestrogeny, badanie fizykalne, beta-gonadotropina kosmówkowa, biopsja cienkoigłowa, biopsja gruboigłowa, choroba wątroby, cytrynian klomifenu, estradiol, ginekomastia, globulina wiążąca hormony płciowe, guz jądra, guz nadnercza, guz tłuszczowy, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, inhibitory aromatazy, letrozol, lipomastia, mammografia, nadczynność tarczycy, niedobór testosteronu, niewydolność nerek, prolaktyna, prolaktynoma, przerost tkanki gruczołowej, pseudoginekomastia, rak piersi u mężczyzn, rak przerzutowy, rezonans magnetyczny, siarczan dehydroepiandrosteronu, tamoksyfen, test uciskowy, testosteron, tomografia komputerowa, torbiel skórzasta, transaminazy, ultrasonografia jąder, ultrasonografia piersi, wydzielina z brodawki sutkowej, zapalenie piersi, zespół Klinefeltera
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Ovulan 75 mcg

Dezogestrel, podawany doustnie w preparacie Ovulan w dawce 75 μg, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem i wysoką biodostępnością całkowitą etonogestrelu, aktywnego metabolitu, wynoszącą około 70%. Maksymalne stężenie etonogestrelu w osoczu osiągane jest po około 1,8 godziny (Tmax), a jego okres półtrwania wynosi średnio 30 godzin, co umożliwia dawkowanie raz na dobę. Etonogestrel wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza (95,5-99%), głównie z albuminą, co wpływa na jego farmakokinetykę. Metabolizm dezogestrelu odbywa się dwustopniowo, głównie przez enzymy CYP3A, co wskazuje na potencjalne interakcje lekowe z induktorami lub inhibitorami tego układu enzymatycznego. Klirens osoczowy etonogestrelu wynosi około 10 l/godzinę, a eliminacja zachodzi zarówno przez nerki, jak i wątrobę w stosunku 1,5:1.
albumina, biodostępność całkowita, biotransformacja, cytochrom P450 3A, dezogestrel, etonogestrel, farmakokinetyka, globulina wiążąca hormony płciowe, hydroksylacja, klirens osoczowy, okres półtrwania, skuteczność antykoncepcyjna, stężenie stacjonarne, stosunek stężenia mleko-surowica, wchłanianie z przewodu pokarmowego, wiązanie z białkami osocza
Leksykon chorób i schorzeń
Ginekomastia – Patofizjologia i mechanizm

Ginekomastia to łagodny przerost tkanki gruczołowej piersi u mężczyzn, wynikający z zaburzenia równowagi hormonalnej między estrogenami a androgenami, prowadzącej do względnej przewagi estrogenów. Patogeneza obejmuje zwiększoną produkcję estrogenów (jądrową lub pozagonadalną), zmniejszone działanie testosteronu, wzrost aromatyzacji androgenów do estrogenów, podwyższone stężenie SHBG oraz agonizm receptorów estrogenowych. Fizjologiczna ginekomastia występuje w trzech okresach życia: noworodkowym, dojrzewania (dotyka do 60% chłopców do 14. roku życia) oraz u mężczyzn powyżej 60 lat (częstość 36-57%), gdzie spadek testosteronu i wzrost aromatazy w tkance tłuszczowej predysponują do rozwoju schorzenia. Patologiczne przyczyny obejmują hipogonadyzm pierwotny i wtórny, nowotwory jąder wydzielające estradiol lub hCG, nadczynność tarczycy, przewlekłe choroby wątroby i nerek, otyłość (BMI ≥ 25 kg/m²) oraz stosowanie leków (np. cymetydyna, digoksyna, finasteryd, spironolakton, antyandrogeny stosowane w terapii raka prostaty). Ginekomastia może być także indukowana przez ekspozycję na substancje o działaniu estrogenopodobnym, takie jak olejki roślinne (np. z drzewa herbacianego, lawendowy) oraz endokrynne disruptory środowiskowe.
aromatyzacja androgenów, estradiol, estrogen, ginekomastia, ginekomastia fizjologiczna, ginekomastia noworodkowa, ginekomastia patologiczna, globulina wiążąca hormony płciowe, gonadotropina kosmówkowa, hiperplazja nabłonka, hipogonadyzm, hormon wzrostu, inhibitor aromatazy, kompleks brodawka-otoczka, marskość wątroby, nadczynność tarczycy, niewydolność nerek, patogeneza, pseudoginekomastia, rak piersi, rak prostaty, równowaga hormonalna, selektywny modulator receptora estrogenowego, steroidy anaboliczne, substancje zaburzające gospodarkę hormonalną, terapia deprywacji androgenów, testosteron, tkanka gruczołowa, unaczynienie, wysoko aktywna terapia antyretrowirusowa, zespół Klinefeltera
Leksykon chorób i schorzeń
Anorgazmia u kobiet – Diagnostyka i diagnoza

Anorgazmia u kobiet, określana w DSM-5-TR jako żeńskie zaburzenie orgazmu (female orgasmic disorder, FOD), charakteryzuje się opóźnionym, rzadkim lub nieobecnym orgazmem mimo odpowiedniego podniecenia i stymulacji. Kryteria diagnostyczne obejmują utrzymywanie się objawów przez co najmniej 6 miesięcy, ich występowanie w 75-100% aktywności seksualnych oraz klinicznie istotny dyskomfort. Występuje u 10-15% kobiet, a wśród kobiet po menopauzie u około 5%. Diagnostyka wymaga szczegółowego wywiadu medycznego, badania ginekologicznego oraz oceny psychologicznej, w tym wykluczenia przyczyn organicznych (np. choroby przewlekłe, zaburzenia hormonalne, leki takie jak SSRI) i psychogennych (depresja, lęk, traumy seksualne). Niezbędne jest także rozróżnienie typów anorgazmii: pierwotnej, wtórnej, sytuacyjnej i uogólnionej, co ma istotne znaczenie terapeutyczne. W diagnostyce pomocne są kwestionariusze, np. Female Sexual Function Index, oraz badania laboratoryjne obejmujące m.in. poziomy estradiolu, testosteronu, FSH, LH, prolaktyny, funkcję tarczycy i glikemię na czczo.
anorgazmia, anorgazmia pierwotna, anorgazmia psychogenna, anorgazmia sytuacyjna, anorgazmia uogólniona, anorgazmia wtórna, choroba Parkinsona, cykl miesiączkowy, dysfunkcja mięśni dna miednicy, dyspareunia, Female Sexual Function Index, globulina wiążąca hormony płciowe, menopauza, morfologia krwi, neuropatia cukrzycowa, niedobór estrogenów, pochwica, selektywne inhibitory wychwytu serotoniny, SSRI, stwardnienie rozsiane, suchość pochwy, terapia hormonalna, uraz rdzenia kręgowego, zaburzenie orgazmu
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Ovestin 2 mg

Estriol, podawany doustnie w dawce 2 mg w preparacie Ovestin, charakteryzuje się szybkim i niemal całkowitym wchłanianiem z przewodu pokarmowego, osiągając maksymalne stężenie nieskoniugowanego hormonu w surowicy w ciągu około 1 godziny. Dla dawki 8 mg estriolu parametry farmakokinetyczne obejmują Cmax około 200 ng/ml, Cmin 20 ng/ml oraz średnie stężenie 40 ng/ml. Estriol wykazuje unikalny profil wiązania z białkami osocza – około 90% wiąże się z albuminami, a jedynie niewielka część z globuliną wiążącą hormony płciowe (SHBG), co odróżnia go od innych estrogenów o większym powinowactwie do SHBG.
albuminy surowicy krwi, biodostępność, biotransformacja, Cmax, Cmin, dekoniugacja, estriol, forma skoniugowana, globulina wiążąca hormony płciowe, koniugacja, krążenie jelitowo-wątrobowe, metabolizm estrogenów, Ovestin, profil farmakokinetyczny, przewód pokarmowy, SHBG, stężenie w surowicy krwi
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Orlifique 0,1 mg + 0,02 mg

Orlifique zawiera lewonorgestrel (0,10 mg) i etynyloestradiol (0,02 mg), które charakteryzują się odmiennymi właściwościami farmakokinetycznymi. Etynyloestradiol po podaniu doustnym jest szybko i całkowicie wchłaniany, osiągając maksymalne stężenie około 50 pg/ml w 1-2 godziny, jednak jego biodostępność wynosi średnio 45% (zakres 20-65%) z powodu efektu pierwszego przejścia przez wątrobę. Wiąże się w 98% z albuminami, a jego metabolizm obejmuje hydroksylację pierścienia aromatycznego z klirensem 2,3-7 ml/min/kg. Eliminacja przebiega dwufazowo z okresem półtrwania 1 godziny (faza I) i 10-20 godzin (faza II), a metabolity wydalane są z moczem i żółcią w stosunku 4:6. Stan stacjonarny osiągany jest po około tygodniu, z dwukrotnym wzrostem stężenia w surowicy.
albuminy surowicy, biodostępność, CYP3A4, efekt pierwszego przejścia, eliminacja dwufazowa, etynyloestradiol, globulina wiążąca hormony płciowe, hydroksylacja pierścienia aromatycznego, interakcje farmakokinetyczne, klirens metaboliczny, lewonorgestrel, metabolizm etynyloestradiolu, metabolizm lewonorgestrelu, objętość dystrybucji, okres półtrwania, przemiana przedukładowa, SHBG, stan stacjonarny, tetrahydrolewonorgestrel, wiązanie z białkami osocza, wydalanie metabolitów
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Vixpo 3 mg + 0,02 mg

Produkt leczniczy Vixpo zawiera 3 mg drospirenonu oraz 0,02 mg etynyloestradiolu, które charakteryzują się specyficznymi właściwościami farmakokinetycznymi. Drospirenon wykazuje szybkie i niemal całkowite wchłanianie po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie około 38 ng/ml w ciągu 1-2 godzin, z biodostępnością 76-85%. Jego okres półtrwania wynosi 31 godzin, a stężenie w stanie stacjonarnym osiąga około 70 ng/ml po 8 dniach leczenia, z kumulacją na poziomie około 3. Drospirenon wiąże się głównie z albuminami, nie wykazując powinowactwa do SHBG ani CBG, a metabolizm zachodzi głównie przez otwarcie pierścienia laktonowego, redukcję i sulfatację oraz oksydacyjną przemianę przez CYP4A4. Metabolity są wydalane z kałem i moczem w stosunku 1,2-1,4, z okresem półtrwania eliminacji około 40 godzin. U pacjentek z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek oraz wątroby (Child-Pugh B) stężenia drospirenonu są odpowiednio porównywalne lub zwiększone o 37%, bez istotnego wpływu na stężenie potasu w surowicy, co wskazuje na dobrą tolerancję leku w tych grupach.
3-siarczan 4, 5-dihydrodrospirenonu, albumina, biodostępność drospirenonu, biodostępność etynyloestradiolu, cytochrom P450, drospirenon etynyloestradiol, efekt pierwszego przejścia, faza eliminacji, globulina wiążąca hormony płciowe, globulina wiążąca kortykosteroidy, hiperkaliemia, hydroksylacja pierścienia aromatycznego, kwasowa postać drospirenonu, łagodne zaburzenia czynności nerek, metabolity hydroksylowane, metabolizm oksydacyjny, metabolizm pierwszego przejścia, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, powinowactwo do białek osocza, skala Childa-Pugha, stan stacjonarny, umiarkowane zaburzenia czynności nerek, umiarkowane zaburzenia czynności wątroby, wchłanianie leku
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Divigel 0,1%

Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) z preparatem Divigel 0,1% powinna być stosowana z ostrożnością, rozpoczynana jedynie u pacjentek z objawami pomenopauzalnymi znacząco obniżającymi jakość życia, a kontynuowana po corocznej ocenie stosunku korzyści do ryzyka. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentki z czynnikami ryzyka, takimi jak mięśniaki macicy, endometrioza, zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, migrena, toczeń rumieniowaty układowy czy rozrost błony śluzowej macicy. U kobiet z zachowaną macicą monoterapia estrogenowa zwiększa ryzyko rozrostu i raka endometrium (2-12-krotnie), dlatego wskazane jest stosowanie progestagenów cyklicznie przez co najmniej 12 dni w cyklu 28-dniowym lub terapii złożonej estrogenowo-progestagenowej. Należy monitorować nieregularne krwawienia, a w przypadku ich utrzymywania się po przerwaniu terapii wykonać biopsję endometrium. Divigel 0,1% należy natychmiast odstawić w przypadku żółtaczki, istotnego wzrostu ciśnienia tętniczego, nawrotu migreny lub ciąży.
ból głowy typu migrenowego, choroba wieńcowa, endometrioza, funkcje poznawcze, glikol propylenowy, globulina wiążąca hormony płciowe, globulina wiążąca kortykosteroidy, globulina wiążąca tyroksynę, hipertriglicerydemia, hormonalna terapia zastępcza, kamica pęcherzyka żółciowego, miednica mniejsza, mięśniak macicy, migrena, monoterapia estrogenowa, nadciśnienie tętnicze, nowotwór estrogenozależny, nowotwór jajnika, objawy pomenopauzalne, obrzęk naczynioruchowy, ostuda, otępienie, otoskleroza, przedwczesna menopauza, rak piersi, rak trzonu macicy, rozrost błony śluzowej macicy, toczeń rumieniowaty układowy, udar niedokrwienny mózgu, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zakażenie HCV, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Undestor Testocaps 40 mg

Undestor Testocaps zawiera 40 mg testosteronu undekanonianu, co odpowiada 25,3 mg testosteronu. Po podaniu doustnym, substancja czynna jest absorbowana głównie do układu limfatycznego wraz z lipofilnym rozpuszczalnikiem, co pozwala ominąć efekt pierwszego przejścia przez wątrobę i zapewnia biodostępność na poziomie około 7%. Maksymalne stężenie testosteronu w osoczu (Cmax) wynosi około 40 nmol/l, osiągane jest po 4-5 godzinach (tmax), a podwyższone stężenia utrzymują się przez co najmniej 8 godzin. Testosteron i jego ester wykazują wysokie (>97%) wiązanie z białkami osocza, w tym z SHBG, co ma znaczenie dla farmakokinetyki i dystrybucji leku.
białko osocza, biodostępność leku, biodostępność testosteronu, dihydrotestosteron, efekt pierwszego przejścia, estradiol, globulina wiążąca hormony płciowe, liniowość farmakokinetyki, metabolizm hormonów steroidowych, przemiany metaboliczne, SHBG, stężenie całkowitego testosteronu, stężenie maksymalne, testosteronu undekanonian, układ limfatyczny, wiązanie specyficzne
Leksykon substancji czynnych
Estradiol – Właściwości farmakokinetyczne

Farmakokinetyka estradiolu wykazuje istotne różnice zależne od drogi podania. Po podaniu doustnym mikronizowanego 17β-estradiolu (2 mg) biodostępność wynosi 5-10%, z Cmax około 44 pg/ml osiąganym w 4-9 godzin, a okres półtrwania 12-20 godzin. Podanie przezskórne (system transdermalny 50 μg/dobę) omija efekt pierwszego przejścia wątrobowego, co skutkuje około 20-krotnie wyższą biodostępnością, Cmax 55-72 pg/ml i stabilnym stężeniem średnim 35-41 pg/ml. Podanie dopochwowe (10 μg) zapewnia stężenia w osoczu 4,64-9,39 pg/ml, mieszczące się w zakresie fizjologicznym dla kobiet po menopauzie. Estradiol wiąże się głównie z SHBG (37-69%) i albuminami (30-65%), z tylko 1-2% frakcji wolnej. Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie i jelitach, prowadząc do estronu i innych metabolitów; stosunek E2/E1 po podaniu przezskórnym wynosi 0,7-1,0, a po doustnym spada poniżej 0,2. Eliminacja odbywa się głównie przez mocz (90-95%) w formie sprzężonych metabolitów, a klirens wynosi 10-30 ml/min/kg. Stan stacjonarny osiągany jest po 5 dniach doustnego stosowania i 3-6 dniach stosowania przezskórnego.
17β-estradiol, aerozol przezskórny, albumina, biodostępność estradiolu, efekt pierwszego przejścia, estriol, estrogen, estron, globulina wiążąca hormony płciowe, interakcja farmakodynamiczna, klirens metaboliczny, krążenie jelitowo-wątrobowe, metabolizm estradiolu, mikronizacja, objętość dystrybucji, okres półtrwania, podanie dopochwowe, podanie doustne, podanie dożylne, podanie przezskórne, recyrkulacja jelitowo-wątrobowa, siarczan estronu, sprzęganie glukuronidowe, stan stacjonarny, stężenie maksymalne, stosunek estradiolu do estronu, system transdermalny, tabletka dopochwowa, wchłanianie estradiolu, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Axia 0,02 mg + 3 mg

Produkt leczniczy Axia zawiera drospirenon (3 mg) oraz etynyloestradiol (0,02 mg), które charakteryzują się szybkim i niemal całkowitym wchłanianiem po podaniu doustnym. Drospirenon osiąga maksymalne stężenie 38 ng/ml po 1-2 godzinach, z biodostępnością 76-85%, a jego okres półtrwania wynosi 31 godzin. W stanie stacjonarnym stężenie drospirenonu wzrasta do około 70 ng/ml po około 8 dniach stosowania, z kumulacją na poziomie około 3. Drospirenon wiąże się głównie z albuminami, nie z SHBG ani CBG, a metabolizm zachodzi głównie przez CYP3A4, z eliminacją metabolitów w stosunku kał:mocz 1,2:1,4. U pacjentek z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek lub wątroby (Child-Pugh B) stężenia drospirenonu są odpowiednio zmodyfikowane, jednak bez klinicznie istotnego wpływu na stężenie potasu w surowicy.
biodostępność, CYP3A4, drospirenon, efekt pierwszego przejścia, etynyloestradiol, globulina wiążąca hormony płciowe, globulina wiążąca kortykosteroidy, hiperkaliemia, hydroksylacja aromatyczna, inhibitor CYP2C19, inhibitor CYP3A4/5, klirens kreatyniny, klirens metaboliczny, klirens po podaniu doustnym, koniugacja przedukładowa, koniugaty glukuronidowe, metabolity, metabolity hydroksylowane, metabolizm pierwszego przejścia, objętość dystrybucji, okres półtrwania, stan stacjonarny, stężenie w osoczu, stężenie w surowicy, współczynnik kumulacji, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Livopill 1500 μg

Lewonorgestrel w dawce 1500 µg, podany doustnie w formie tabletki Livopill, charakteryzuje się niemal całkowitą biodostępnością (~100%) oraz szybkim wchłanianiem z przewodu pokarmowego, osiągając maksymalne stężenie (Cmax) 18,5 ng/ml w surowicy około 2 godziny po podaniu (Tmax). Substancja czynna wiąże się głównie z albuminami i globuliną wiążącą hormony płciowe (SHBG), z czego tylko 1,5% stanowi farmakologicznie aktywną, niezwiązaną frakcję. Metabolizm lewonorgestrelu odbywa się głównie w wątrobie przez CYP3A4, prowadząc do nieaktywnych metabolitów, które są eliminowane w równych proporcjach przez nerki i przewód pokarmowy. Okres półtrwania (t1/2) wynosi około 26 godzin, a lek przenika w niewielkich ilościach do mleka matki (około 0,1% dawki).
albumina surowicy, AUC0-24, biodostępność bezwzględna, Cmax, CYP3A4, frakcja niezwiązana, globulina wiążąca hormony płciowe, glukuronidaza, hydroksylacja, koniugacja, lewonorgestrel, metabolizm lewonorgestrelu, okres półtrwania, otyłość, SHBG, T1/2, Tmax
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Qlaira 3 mg (tabletka ciemnożółta); 2 mg + 2 mg (tabletka czerwona); 2 mg + 3 mg (tabletka jasnożółta); 1 mg (tabletka ciemnoczerwona)

Produkt leczniczy Qlaira zawiera dwie substancje czynne: dienogest (3 mg) oraz walerianian estradiolu (2 mg), które wykazują odmienne profile farmakokinetyczne. Dienogest charakteryzuje się szybkim i niemal całkowitym wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie 90,5 ng/ml po około 1 godzinie, z biodostępnością około 91%. Substancja ta wiąże się głównie z albuminami (90%), nie wykazując powinowactwa do SHBG ani CBG, a jej metabolizm odbywa się głównie przez CYP3A4, prowadząc do nieaktywnych metabolitów. Okres półtrwania dienogestu wynosi około 11 godzin, a wydalanie odbywa się głównie z moczem (stosunek mocz: stolec 3:1), z 86% dawki eliminowanej w ciągu 6 dni. Stan stacjonarny osiągany jest po 3 dniach stosowania, z minimalnym stężeniem 11,8 ng/ml i maksymalnym 82,9 ng/ml, a współczynnik kumulacji wynosi 1,24.
albumina, biodostępność, CYP3A4, dienogest, dystrybucja leku, efekt pierwszego przejścia, estradiol, estriol, estron, globulina wiążąca hormony płciowe, globulina wiążąca kortykosteroidy, hydroksylacja, krążenie jelitowo-wątrobowe, kwas walerianowy, metabolizm leku, objętość dystrybucji, okres półtrwania, siarczan estronu, sprzęganie, stan stacjonarny, stężenie w osoczu, walerianian estradiolu, wiązanie z białkami osocza, współczynnik kumulacji, wydalanie leku, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon chorób i schorzeń
Hirsutyzm – Zapobieganie i profilaktyka

Hirsutyzm, występujący u 5-10% kobiet, charakteryzuje się nadmiernym wzrostem terminalnego owłosienia w lokalizacjach typowych dla mężczyzn i jest często związany z zespołem policystycznych jajników (PCOS). Kluczowym elementem profilaktyki jest redukcja masy ciała, nawet o około 5%, co prowadzi do obniżenia poziomu androgenów, zwiększenia stężenia SHBG oraz poprawy insulinooporności. Modyfikacja stylu życia, obejmująca dietę bogatą w antyoksydanty, ograniczenie spożycia cukrów prostych, czerwonego mięsa i tłuszczów trans, a także regularną aktywność fizyczną (minimum 30 minut dziennie, 5 dni w tygodniu), jest istotna w kontroli hormonalnej i zapobieganiu rozwojowi hirsutyzmu. Dodatkowo, suplementacja myo-inozytolem, cynkiem, magnezem i omega-3 może wspierać regulację hormonalną, szczególnie u pacjentek z PCOS.
androgeny, cukrzyca typu 2, czerwone mięso, DHEA, doustne środki antykoncepcyjne, drospirenon, globulina wiążąca hormony płciowe, hiperplazja endometrium, hirsutyzm, insulinooporność, metformina, mieszki włosowe, myo-inozytol, PCOS, poziom androgenów, przysadka mózgowa, siemię lniane, terapia hormonalna, testosteron, tiazolidynediony, tłuszcze trans, zaburzenia hormonalne, zaburzenia lipidowe, zaburzenia nadnerczy, zaburzenia tarczycy, zespół policystycznych jajników
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Naraya 3 mg + 0,02 mg

Drospirenon, składnik aktywny preparatu Naraya (3 mg), charakteryzuje się szybkim i niemal całkowitym wchłanianiem z maksymalnym stężeniem (Cmax) około 38 ng/ml osiąganym po 1-2 godzinach. Biodostępność wynosi 76-85%, niezależnie od spożycia pokarmu. Drospirenon wiąże się głównie z albuminami surowicy, z jedynie 3-5% frakcją wolną, i nie wykazuje powinowactwa do SHBG ani CBG. Metabolizm zachodzi głównie poza układem CYP450, choć oksydacyjny metabolizm jest zależny od CYP3A4. Okres półtrwania eliminacji wynosi około 31 godzin, a klirens metaboliczny 1,5 ± 0,2 ml/min/kg. Metabolity wydalane są z kałem i moczem w stosunku 1,2-1,4, z okresem półtrwania około 40 godzin. Stan stacjonarny osiągany jest po 8 dniach, z Cmax około 70 ng/ml i współczynnikiem kumulacji około 3. Farmakokinetyka drospirenonu ulega zmianom u pacjentek z umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek (CLcr 30-50 ml/min) – stężenie wzrasta o 37%, jednak bez wpływu na poziom potasu w surowicy. U pacjentek z umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby (Child-Pugh B) klirens spada o 50%, ale nie obserwuje się istotnych zmian w stężeniu potasu ani zwiększonego ryzyka hiperkaliemii.
białko osocza, biodostępność drospirenonu, CYP3A4, cytochrom P450, doustny środek antykoncepcyjny, drospirenon, efekt pierwszego przejścia, etynyloestradiol, faza eliminacji, globulina wiążąca hormony płciowe, globulina wiążąca kortykoidy, hiperkaliemia, hydroksylacja, klirens kreatyniny, klirens metaboliczny, koniugacja, kwas glukuronowy, metabolizm, objętość dystrybucji, okres półtrwania, równowaga dynamiczna, skala Child-Pugh, spironolakton, stan stacjonarny, stężenie substancji czynnej, tabletka powlekana, wchłanianie do krwioobiegu, wydalanie, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Hastina 21 0,02 mg + 3 mg

Hastina 21 zawiera 0,02 mg etynyloestradiolu oraz 3 mg drospirenonu, które charakteryzują się specyficznymi właściwościami farmakokinetycznymi. Drospirenon po podaniu doustnym osiąga maksymalne stężenie około 38 ng/ml w 1-2 godziny, z biodostępnością 76-85% i okresem półtrwania 31 godzin. Wiąże się głównie z albuminami, nie z SHBG ani CBG, a jego metabolizm zachodzi głównie poza układem cytochromu P450, z klirensem 1,5 ± 0,2 ml/min/kg. Metabolity wydalane są kałem i moczem w stosunku 1,2-1,4, z okresem półtrwania eliminacji około 40 godzin. W stanie stacjonarnym stężenie drospirenonu kumuluje się do około 70 ng/ml po 8 dniach, z współczynnikiem kumulacji około 3. U pacjentek z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek oraz wątroby obserwuje się zmiany klirensu i stężenia drospirenonu, jednak bez istotnego wpływu na stężenie potasu w surowicy, co wskazuje na dobrą tolerancję preparatu w tych grupach.
3-siarczan 4, 5-dihydrodrospirenonu, biodostępność, biodostępność bezwzględna, cytochrom P450 3A4, drospirenon, efekt pierwszego przejścia, etynyloestradiol, globulina wiążąca hormony płciowe, globulina wiążąca kortykosteroidy, hiperkaliemia, hydroksylacja pierścienia aromatycznego, klirens drospirenonu, klirens etynyloestradiolu, kwasowa postać drospirenonu, łagodne zaburzenia czynności nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, skala Child-Pugh, spironolakton, umiarkowane zaburzenia czynności nerek, umiarkowane zaburzenia czynności wątroby
Leksykon leków
Interakcje leku – Circlet (0,120 mg + 0,015 mg)/24 h

System terapeutyczny dopochwowy Circlet, zawierający etonogestrel i etynyloestradiol, wykazuje liczne potencjalne interakcje farmakokinetyczne, które mogą wpływać na skuteczność antykoncepcyjną oraz bezpieczeństwo stosowania. Szczególnie istotne są interakcje z lekami indukującymi enzymy mikrosomalne (np. CYP450), takimi jak leki przeciwpadaczkowe (fenytoina, karbamazepina), antybiotyki (ryfampicyna) oraz produkty ziołowe (dziurawiec zwyczajny), które mogą zwiększać klirens hormonów, prowadząc do obniżenia ich stężenia w osoczu, krwawień śródcyklicznych i zmniejszenia skuteczności antykoncepcji. Indukcja enzymów może pojawić się już po kilku dniach i utrzymywać do 4 tygodni po zakończeniu terapii. W takich przypadkach zaleca się stosowanie dodatkowych mechanicznych metod antykoncepcji przez cały okres stosowania leków indukujących oraz przez 28 dni po ich odstawieniu. W przypadku długotrwałego stosowania leków indukujących enzymy wątrobowe rekomenduje się zmianę metody antykoncepcji na niehormonalną.
aktywność AlAT, antykoncepcja progestagenowa, boceprewir, cyklosporyna, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, enzymy mikrosomalne, etonogestrel, fenytoina, fibrynoliza, flukonazol, glekaprewir, globulina wiążąca hormony płciowe, globulina wiążąca kortykosteroidy, gryzeofulwina, hormonalny środek antykoncepcyjny, indukcja enzymów wątrobowych, induktor enzymatyczny, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, karbamazepina, ketokonazol, klirens hormonów, krwawienie śródcykliczne, lamotrygina, lek przeciwgrzybiczy, lek przeciwpadaczkowy, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, ombitaswir, produkt dopochwowy, ryfampicyna, rytonawir, środek plemnikobójczy, system terapeutyczny dopochwowy, topiramat, wirusowe zapalenie wątroby typu C
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Escapelle 1,5 mg

Lek Escapelle zawiera 1,5 mg lewonorgestrelu, który po podaniu doustnym charakteryzuje się niemal całkowitym i szybkim wchłanianiem z przewodu pokarmowego, osiągając maksymalne stężenie w surowicy (Cmax) około 18,5 ng/ml po 2 godzinach. Lewonorgestrel wiąże się głównie z albuminami i specyficzną globuliną wiążącą hormony płciowe (SHBG), z czego około 65% jest związane z SHBG, a tylko 1,5% stanowi farmakologicznie aktywną, wolną frakcję. Metabolizm leku odbywa się głównie w wątrobie przez CYP3A4 i glukuronidację, bez powstawania aktywnych metabolitów. Okres półtrwania eliminacji wynosi około 26 godzin, a metabolity są wydalane równomiernie z moczem i kałem. Lewonorgestrel przenika do mleka kobiecego w ilości około 0,1% dawki.
albumina surowicy, AUC, biodostępność bezwzględna, biotransformacja leku, Cmax, Escapelle, faza eliminacji, globulina wiążąca hormony płciowe, glukuronidaza, hydroksylacja, izoenzym CYP3A4, lewonorgestrel, metabolit leku, mleko kobiece, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, postać niezwiązana leku, SHBG, sprzęganie z kwasem glukuronowym, stężenie maksymalne, tabletka ulegająca rozpadowi, wolna frakcja leku, wskaźnik masy ciała
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Dorin 0,03 mg + 2 mg

Produkt leczniczy Dorin zawiera etynyloestradiol (0,03 mg) oraz dienogest (2 mg) w formie tabletek powlekanych, charakteryzujących się odmiennymi właściwościami farmakokinetycznymi. Etynyloestradiol wykazuje szybkie i całkowite wchłanianie z maksymalnym stężeniem około 67 pg/ml osiąganym w 1,5-4 godziny po podaniu, z biodostępnością około 44% z powodu intensywnego metabolizmu pierwszego przejścia. Wiąże się niespecyficznie z albuminami (98%) i zwiększa stężenie SHBG. Jego objętość dystrybucji wynosi 2,8-8,6 l/kg, a metabolizm odbywa się głównie przez aromatyczną hydroksylację. Okres półtrwania jest dwufazowy: około 1 godziny i 10-20 godzin, a klirens mieści się w zakresie 2,3-7 ml/min/kg. Eliminacja metabolitów następuje z moczem i żółcią w stosunku 4:6, a stan stacjonarny osiągany jest w drugiej połowie cyklu leczenia z około dwukrotną kumulacją stężenia w surowicy.
aromatyczna hydroksylacja, dienogest, dostępność biologiczna, efekt pierwszego przejścia, etynyloestradiol, globulina wiążąca hormony płciowe, globulina wiążąca kortykosteroidy, glukuronian, klirens całkowity, klirens etynyloestradiolu, metabolit hydroksylowany, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, proces metaboliczny, SHBG, stan stacjonarny, stężenie maksymalne, tabletka powlekana, wiązanie z białkami
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Jeanine 0,03 mg + 2 mg

Jeanine to doustny środek antykoncepcyjny zawierający 0,03 mg etynyloestradiolu i 2 mg dienogestu, charakteryzujący się specyficznymi właściwościami farmakokinetycznymi. Dienogest jest szybko i niemal całkowicie wchłaniany (biodostępność około 96%), osiągając maksymalne stężenie (Cmax) 51 ng/ml po około 2,5 godzinach. Wiąże się głównie niespecyficznie z albuminami (90%), nie wykazując powinowactwa do SHBG ani CBG. Objętość dystrybucji wynosi 37-45 l, a metabolizm zachodzi głównie przez hydroksylację i sprzęganie, z klirensem 3,6 l/h. Okres półtrwania wynosi 8,5-10,8 godziny, a metabolity są wydalane z moczem i żółcią w stosunku 3:1. Stan stacjonarny osiągany jest po około 4 dniach, z 1,5-krotnym wzrostem stężenia w surowicy.
albuminy surowicy krwi, aromatyczna hydroksylacja, biodostępność, biotransformacja, błona śluzowa jelita cienkiego, CBG, Cmax, dienogest, dostępność biologiczna, doustny środek antykoncepcyjny, dystrybucja i metabolizm, efekt pierwszego przejścia, etynyloestradiol, globulina wiążąca hormony płciowe, globulina wiążąca kortykosteroidy, glukuroniany, hydroksylacja, klirens, objętość dystrybucji, okres półtrwania, SHBG, stan stacjonarny, steady state, stężenie w surowicy krwi, T1/2, tabletka powlekana, wchłanianie z przewodu pokarmowego, właściwości farmakokinetyczne
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Fem 7

Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) z użyciem systemu transdermalnego Fem 7 powinna być wdrażana wyłącznie u pacjentek z istotnymi objawami pomenopauzalnymi obniżającymi jakość życia, po dokładnej ocenie stosunku korzyści do ryzyka, przeprowadzanej co najmniej raz w roku. Szczególną uwagę należy zwrócić na przeciwwskazania i schorzenia współistniejące, takie jak mięśniaki macicy, endometrioza, zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, nadciśnienie tętnicze, choroby wątroby, migrena, toczeń rumieniowaty układowy czy cukrzyca. U kobiet z zachowaną macicą stosowanie samych estrogenów zwiększa ryzyko rozrostu i raka endometrium (2-12-krotnie), dlatego konieczne jest stosowanie progestagenów co najmniej 12 dni w cyklu lub terapii złożonej. Ryzyko raka piersi wzrasta po około 3 latach terapii skojarzonej estrogenowo-progestagenowej, a w przypadku monoterapii estrogenowej jest mniejsze, choć może utrzymywać się do 10 lat po zakończeniu HTZ. Terapia zwiększa również gęstość mammograficzną, co utrudnia diagnostykę obrazową.
astma, badanie fizykalne, biopsja endometrium, choroba wątroby, choroba wieńcowa, cukrzyca, diagnostyka obrazowa, endometrioza, globulina wiążąca hormony płciowe, globulina wiążąca kortyzol, globulina wiążąca tyroksynę, gruczolak wątroby, HCV, hiperplazja endometrium, hipertrójglicerydemia, hormonalna terapia zastępcza, kamica żółciowa, mammografia, mięśniak gładkokomórkowy, migrena, nadciśnienie tętnicze, niedobór antytrombiny, niewydolność nerek, nowotwór estrogenozależny, obrzęk naczynioruchowy, otoskleroza, padaczka, plamienie z dróg rodnych, przedwczesna menopauza, rak endometrium, rak jajnika, rak piersi, rak trzonu macicy, rozrost endometrium, system transdermalny, toczeń rumieniowaty układowy, udar niedokrwienny mózgu, wirusowe zapalenie wątroby typu C, włókniak macicy, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Varel 3 mg + 0,03 mg

Drospirenon, składnik aktywny produktu leczniczego Varel, charakteryzuje się wysoką biodostępnością (76-85%) oraz szybkim i niemal całkowitym wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie około 38 ng/ml w ciągu 1-2 godzin. Jego okres półtrwania wynosi około 31 godzin, a stan stacjonarny osiągany jest po około 8 dniach, z maksymalnym stężeniem 70 ng/ml i współczynnikiem kumulacji około 3. Drospirenon wiąże się głównie z albuminami osocza, nie z SHBG ani CBG, a jego metabolizm odbywa się głównie poza układem cytochromu P450, z niewielkim udziałem izoenzymu CYP3A4. Metabolity są eliminowane z kałem i moczem w stosunku 1,2-1,4, z okresem półtrwania eliminacji około 40 godzin. Klirens wynosi 1,5 ± 0,2 ml/min/kg, a substancja jest dobrze tolerowana u pacjentek z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek oraz wątroby, bez istotnego wpływu na stężenie potasu w surowicy.
biodostępność, cytochrom P450, dostępność biologiczna, drospirenon, dystrybucja leku, efekt pierwszego przejścia, eliminacja leku, etynyloestradiol, farmakokinetyka, globulina wiążąca hormony płciowe, globulina wiążąca kortykosteroidy, hiperkaliemia, klirens, klirens osoczowy, metabolity, metabolizm leku, objętość dystrybucji, okres półtrwania, okres półtrwania eliminacji, stan stacjonarny, stężenie maksymalne, układ enzymatyczny, wchłanianie leku, wiązanie z białkami osocza, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby