aminotransferaza asparaginianowa

Aminotransferaza asparaginianowa (AST), znana również jako transaminaza asparaginianowa, to enzym występujący głównie w komórkach wątroby, mięśnia sercowego, mięśni szkieletowych, nerek oraz w mniejszych ilościach w innych tkankach. Enzym ten katalizuje przeniesienie grupy aminowej z kwasu asparaginowego na kwas alfa-ketoglutarowy, co stanowi istotny element metabolizmu aminokwasów.

W diagnostyce medycznej AST jest ważnym markerem uszkodzenia komórek, szczególnie hepatocytów i kardiomiocytów. Podwyższony poziom AST w surowicy krwi może wskazywać na uszkodzenie wątroby (ostre zapalenie wątroby, marskość, stłuszczenie), zawał mięśnia sercowego, uszkodzenie mięśni szkieletowych czy inne stany chorobowe przebiegające z destrukcją komórek zawierających ten enzym.

W interpretacji wyników AST istotne jest równoczesne oznaczanie aminotransferazy alaninowej (ALT), co pozwala na obliczenie wskaźnika De Ritisa (AST/ALT). Wartość tego wskaźnika może sugerować etiologię uszkodzenia wątroby – podwyższony stosunek (>2) obserwuje się często w alkoholowym uszkodzeniu wątroby, podczas gdy w wirusowym zapaleniu wątroby zwykle jest on niższy.

Prawidłowe stężenie AST w surowicy krwi zazwyczaj mieści się w zakresie 5-40 U/l, choć wartości referencyjne mogą różnić się w zależności od laboratorium i stosowanej metodyki pomiarowej. AST jest częścią standardowego panelu badań funkcji wątroby oraz badań przesiewowych.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Przedawkowanie – Flutamid Egis 250 mg

Przedawkowanie flutamidu, mimo że stanowi poważny problem kliniczny, charakteryzuje się stosunkowo szerokim marginesem bezpieczeństwa. W badaniach klinicznych stosowano dawki do 1500 mg/dobę przez 36 tygodni bez objawów zagrażających życiu, choć obserwowano działania niepożądane takie jak ginekomastia, bolesność sutków oraz wzrost aktywności AspAT, wskazujący na uszkodzenie wątroby. Opisano również przypadek jednorazowego przyjęcia dawki przekraczającej 5 g flutamidu bez objawów zatrucia. Objawy przedawkowania, głównie pochodzące z badań na zwierzętach, obejmują depresję oddechową, ataksję, methemoglobinemię, uspokojenie, wymioty oraz zmniejszenie aktywności ruchowej i łaknienia, co może prowadzić do hipoksji, odwodnienia i zaburzeń elektrolitowych.
aktywność AspAT, aminotransferaza asparaginianowa, ataksja, białka osocza, bolesność sutków, ciśnienie tętnicze, depresja oddechowa, dializa, enzymy wątrobowe, flutamid, funkcja wątroby, ginekomastia, hipoksja tkankowa, interwencja medyczna, leczenie podtrzymujące, margines bezpieczeństwa, methemoglobinemia, ośrodkowy układ nerwowy, parametry laboratoryjne, parametry życiowe, piloerekcja, płukanie żołądka, sinica, utleniona hemoglobina, zatrucie
Leksykon leków
Działania niepożądane – Daptomycin Accordpharma 350 mg

Profil bezpieczeństwa daptomycyny został oceniony w badaniach klinicznych obejmujących 2011 dorosłych pacjentów oraz 372 pacjentów pediatrycznych, z dawkami dobowymi od 4 mg/kg mc. do 12 mg/kg mc. Najczęściej zgłaszane działania niepożądane (≥ 1/100 do < 1/10) obejmowały zakażenia grzybicze, zakażenia dróg moczowych, niedokrwistość, zaburzenia psychiczne (niepokój, bezsenność), neurologiczne (zawroty głowy, ból głowy), naczyniowe (nadciśnienie, niedociśnienie), żołądkowo-jelitowe (ból brzucha, nudności, wymioty, zaparcia, biegunka), nieprawidłowe wyniki czynności wątroby (zwiększona aktywność AlAT, AspAT, ALP), zmiany skórne (wysypka, świąd), dolegliwości mięśniowo-szkieletowe (ból kończyn) oraz podwyższona aktywność fosfokinazy kreatynowej (CPK) w surowicy. Rzadziej występowały poważniejsze działania, takie jak nadwrażliwość, eozynofilowe zapalenie płuc, DRESS, obrzęk naczynioruchowy i rabdomioliza.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, anafilaksja, cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek, Clostridioides difficile, czas protrombinowy, dehydrogenaza mleczanowa, dysfagia, eozynofilia, eozynofilowe zapalenie płuc, fosfataza zasadowa, fosfokinaza kreatynowa, INR, kandydoza, leukocytoza, małopłytkowość, nadwrażliwość, neuropatia obwodowa, niedokrwistość, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, ostra uogólniona osutka krostkowa, rabdomioliza, tachykardia, toksyczna nekroliza naskórka, trombocytoza, zakażenie dróg moczowych, zapalenie mięśni, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Działania niepożądane – Fluconazole Polfarmex 150 mg

Flukonazol charakteryzuje się szerokim spektrum działań niepożądanych, z których najczęstsze (>1/10) obejmują ból głowy, ból brzucha, nudności, wymioty, biegunkę, wysypkę oraz podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych (aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, fosfataza alkaliczna). Działania niepożądane zostały sklasyfikowane według częstości występowania, od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000). Szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalnie poważne powikłania, takie jak zaburzenia czynności wątroby (od asymptomatycznego wzrostu enzymów do niewydolności i martwicy wątroby), ciężkie reakcje skórne (martwica toksyczno-rozpływna naskórka, zespół Stevensa-Johnsona, ostra uogólniona osutka krostkowa), zaburzenia rytmu serca typu torsade de pointes z wydłużeniem odstępu QT oraz poważne zaburzenia hematologiczne (niedokrwistość, agranulocytoza, leukopenia, trombocytopenia, neutropenia). Rzadkie, ale istotne są również reakcje anafilaktyczne.
agranulocytoza, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, anafilaksja, bilirubina, ból brzucha, ból głowy, cholestaza, flukonazol, fosfataza alkaliczna, hipokaliemia, kandydoza narządów płciowych, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, martwica wątroby, niedokrwistość, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, osutka krostkowa, parestezje, reakcja anafilaktyczna, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, wysypka polekowa, zaburzenia hematologiczne, zaburzenia snu, zawroty głowy, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Doloxib

Leczenie etorykoksybem (Doloxib) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko powikłań ze strony układu pokarmowego, sercowo-naczyniowego, nerek oraz wątroby. U pacjentów, zwłaszcza w podeszłym wieku, stosujących jednocześnie NLPZ lub kwas acetylosalicylowy, obserwowano perforacje, owrzodzenia i krwawienia przewodu pokarmowego, które mogą prowadzić do zgonu. Etorykoksyb zwiększa ryzyko zdarzeń zakrzepowych, takich jak zawał mięśnia sercowego i udar mózgu, szczególnie przy wyższych dawkach i dłuższym czasie terapii. Zaleca się stosowanie najmniejszej skutecznej dawki i okresową ocenę potrzeby kontynuacji leczenia, zwłaszcza u pacjentów z czynnikami ryzyka sercowo-naczyniowego. Ponadto, lek nie zastępuje kwasu acetylosalicylowego w profilaktyce przeciwpłytkowej i nie powinien przerywać terapii przeciwzakrzepowej.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, anafilaksja, choroba zakrzepowo-zatorowa, choroba zwyrodnieniowa stawów, cukrzyca, doustny lek przeciwzakrzepowy, działanie przeciwpłytkowe, etorykoksyb, hiperlipidemia, inhibitor COX-2, kwas acetylosalicylowy, marskość wątroby, nadciśnienie tętnicze, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność wątroby, niewyrównana niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, owrzodzenie przewodu pokarmowego, perforacja przewodu pokarmowego, powikłanie żołądkowo-jelitowe, prostaglandyna, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, udar mózgu, warfaryna, zaburzenie czynności lewej komory serca, zaburzenie czynności nerek, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry
Leksykon substancji czynnych
Tygecyklina – Działania niepożądane

Tygecyklina, antybiotyk z grupy glicylocyklin, stosowana jest głównie w leczeniu powikłanych zakażeń skóry i tkanek miękkich (cSSTI) oraz powikłanych zakażeń wewnątrzbrzusznych (cIAI). Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są zaburzenia żołądkowo-jelitowe, w tym nudności (21%) i wymioty (13%), które pojawiają się głównie w pierwszych dniach terapii i mają łagodne lub umiarkowane nasilenie. U dzieci w wieku 8-11 lat częstość nudności (48,3%), wymiotów (46,6%) oraz zwiększonej aktywności lipazy w surowicy (6,9%) jest wyższa niż u dorosłych. Inne istotne działania niepożądane obejmują zaburzenia wątroby (często zwiększenie AspAT i AlAT, hiperbilirubinemia), zaburzenia układu krzepnięcia (wydłużenie APTT i PT, małopłytkowość) oraz rzadkie, ale poważne reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona. W trakcie leczenia odnotowano także zwiększone ryzyko ciężkich powikłań infekcyjnych, w tym posocznicy (2,2% vs. 1,1% w grupie kontrolnej) oraz wyższy odsetek zgonów (2,4% vs. 1,7%).
aktywność lipazy, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, azot mocznikowy we krwi, azotemia, czas częściowej tromboplastyny, czas protrombinowy, działanie antyanaboliczne, guz rzekomy mózgu, hemodializa, hiperbilirubinemia, hiperfosfatemia, hipofibrynogenemia, hipoglikemia, kwasica, małopłytkowość, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, nadwrażliwość na światło, niewydolność wątroby, nudności, powikłane zakażenie skóry i tkanek miękkich, powikłane zakażenie wewnątrzbrzuszne, pozaszpitalne zapalenie płuc, profil bezpieczeństwa, reakcja anafilaktyczna, rzekomobłoniaste zapalenie jelita, spektrum działania przeciwbakteryjnego, tygecyklina, uszkodzenie wątroby, wstrząs septyczny, zaburzenie gojenia ran, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie płuc, zapalenie trzustki, zapalenie żył, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka
Leksykon substancji czynnych
Omega-3 kwasy estry etylowe – Działania niepożądane

Omega-3 kwasy estry etylowe, substancja czynna preparatu Omacor, wykazują szeroki profil działań niepożądanych o różnej częstości i nasileniu. Do najczęstszych (≥1/100 do <1/10) należą zaburzenia serca, takie jak migotanie przedsionków, oraz liczne dolegliwości żołądkowo-jelitowe, w tym wzdęcia, ból brzucha, zaparcia, biegunka, niestrawność, odbijanie, refluks, nudności i wymioty. Niezbyt często (≥1/1000 do ≤1/100) obserwuje się hiperglikemię, zaostrzenie dny moczanowej, zawroty głowy, zaburzenia smaku, bóle głowy, niedociśnienie, krwawienia z nosa, krwawienia z przewodu pokarmowego oraz wysypkę. Rzadko (>1/10000 do ≤1/1000) występują reakcje nadwrażliwości, zaburzenia czynności wątroby z podwyższeniem aminotransferaz (ALT, AST) oraz pokrzywka. Częstość występowania świądu pozostaje nieznana.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, aminotransferazy, anemia, dna moczanowa, hiperglikemia, krwawe wymioty, krwawienie z nosa, krwawienie z przewodu pokarmowego, leki przeciwzakrzepowe, migotanie przedsionków, nadwrażliwość, niedociśnienie, omega-3 kwasy estry etylowe, pokrzywka, powikłania zakrzepowo-zatorowe, reakcja anafilaktyczna, refluks żołądkowo-przełykowy, smolec, uszkodzenie hepatocytów, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia gospodarki węglowodanowej, zaburzenia krzepnięcia, zaburzenia smaku, zaburzenia żołądkowo-jelitowe
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Lenalidomide Fresenius Kabi 5 mg

Lenalidomid, dostępny jako racemiczna mieszanina enancjomerów S(-) i R(+), charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) w ciągu 0,5-2 godzin. Wchłanianie jest proporcjonalne do dawki, a wielokrotne podawanie nie powoduje kumulacji. W osoczu względne stężenia enancjomerów wynoszą około 56% dla S(-) i 44% dla R(+). Spożycie posiłków wysokotłuszczowych i wysokokalorycznych obniża AUC o około 20% i Cmax o 50%, jednak w badaniach klinicznych lek podawano niezależnie od posiłków. Lenalidomid wiąże się z białkami osocza w 23-29%, nie jest metabolizowany przez enzymy cytochromu P450, co minimalizuje ryzyko interakcji farmakokinetycznych. Główną drogą eliminacji jest wydalanie nerkowe (90% dawki), z okresem półtrwania 3-5 godzin u zdrowych osób, wydłużającym się do ponad 9 godzin przy klirensie kreatyniny <50 mL/min. Hemodializa usuwa około 30% leku podczas 4-godzinnej sesji.
aminotransferaza asparaginianowa, białko ekstruzji wielolekowej, białko oporności raka piersi, białko oporności wielolekowej, bilirubina całkowita, chłoniak z komórek płaszcza, cytochrom P450, eliminacja lenalidomidu, enancjomer, filtracja kłębuszkowa, hemodializa, hydroksy-lenalidomid, klirens kreatyniny, klirens lenalidomidu, klirens nerkowy, lenalidomid, metabolizm lenalidomidu, mieszanina racemiczna, N-acetylo-lenalidomid, okres półtrwania w osoczu, pole pod krzywą stężenia, polipeptyd transportujący aniony organiczne, pompa eksportująca sole kwasów żółciowych, stężenie w osoczu, szpiczak mnogi, szybkość wchłaniania, transporter anionów organicznych, transporter kationów organicznych, wchłanianie lenalidomidu, wiązanie z białkami osocza, wydalanie nerkowe, wzór Cockcrofta-Gaulta, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół mielodysplastyczny
Leksykon leków
Działania niepożądane – Rupatadinum Noucor 10 mg

Rupatadyna w dawce 10 mg była badana klinicznie u ponad 2043 pacjentów dorosłych i młodzieży, w tym u 120 osób leczonych przez okres przekraczający rok, co pozwoliło na szczegółową ocenę profilu bezpieczeństwa leku. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi były senność (9,4%), bóle głowy (6,9%), zmęczenie (3,1%), astenia (1,5%), suchość w jamie ustnej (1,2%) oraz zawroty głowy (1,03%). Działania te miały zazwyczaj łagodne do umiarkowanego nasilenie i rzadko wymagały przerwania terapii. Inne zgłaszane działania niepożądane o częstości niezbyt częstej (≥1/1000 do <1/100) obejmowały m.in. zapalenie gardła, zwiększenie łaknienia, zaburzenia neurologiczne, objawy ze strony układu oddechowego, żołądka i jelit, wysypkę oraz bóle mięśniowo-szkieletowe. Rzadkie działania (≥1/10 000 do <1/1000) to tachykardia, kołatanie serca oraz reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksja i obrzęk naczynioruchowy, które wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, astenia, bezpieczeństwo hepatologiczne, biegunka, ból brzucha, ból głowy, ból mięśni, ból nadbrzusza, ból pleców, ból stawów, fosfokinaza kreatynowa, funkcja wątroby, kołatanie serca, krwawienie z nosa, lek przeciwhistaminowy, niestrawność, nudności, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rupatadyna, senność, suchość gardła, suchość jamy ustnej, tachykardia, test czynności wątroby, wymioty, wysypka, zaburzenia skupiania uwagi, zaburzenie neurologiczne, zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie gardła, zaparcia, zawroty głowy, złe samopoczucie, zmęczenie, zwiększenie łaknienia
Leksykon chorób i schorzeń
Zamknięcie jelit – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Zamknięcie jelit, w tym złośliwa niedrożność jelit (MBO), stanowi istotny czynnik pogarszający rokowanie pacjentów, zwłaszcza z rakiem jelita grubego, gdzie 3-letni wskaźnik przeżycia wynosi 48,3% (95% CI, 43,9-52,8) u pacjentów z niedrożnością w porównaniu do 54,9% (95% CI, 53,1-56,6) bez niej. Po dostosowaniu do innych zmiennych, niedrożność jelit wiąże się ze skorygowanym współczynnikiem ryzyka 1,22 (p=0,008) oraz 1,19-krotnie wyższym ryzykiem zgonu. Kluczowe czynniki prognostyczne obejmują m.in. chemioradioterapię (HR=0,29), leczenie zachowawcze (HR=3,81), stopień zaawansowania T4 wg AJCC (HR=8,64), liczbę erytrocytów (HR=0,53), czas protrombinowy (HR=1,45), poziom AST (HR=1,01) oraz obecność martwicy jelita (HR=5,62). Modele prognostyczne wykazują wysoką skuteczność w przewidywaniu przeżycia 30-, 90- i 180-dniowego (AUC odpowiednio 0,87, 0,94, 0,92), co umożliwia optymalizację strategii terapeutycznych.
aminotransferaza asparaginianowa, analiza krzywej decyzyjnej, chemioradioterapia, czas protrombinowy, interwencja chirurgiczna, laparotomia, leczenie zachowawcze, liczba czerwonych krwinek, martwica jelita, model prognostyczny, niedrożność jelit, niedrożność jelita cienkiego, niedrożność jelita grubego, nomogram, obturacyjna choroba płuc, odsetek neutrofili, płyn w jamie brzusznej, podrażnienie otrzewnej, poziom albuminy, rak jelita grubego, transfuzja krwi, wskaźnik przeżycia, zamknięcie jelit
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Paracetamol Accord

Rozpoczęcie terapii fingolimodem wiąże się z ryzykiem przemijającej bradykardii i wydłużenia przewodzenia przedsionkowo-komorowego, z maksymalnym efektem w ciągu 6 godzin od podania dawki początkowej. Zalecane jest 6-godzinne monitorowanie EKG, tętna i ciśnienia krwi, z możliwością przedłużenia obserwacji w przypadku istotnych odchyleń (np. HR <45 u/min u dorosłych, blok AV II/III stopnia, QTc ≥500 ms). Fingolimod jest przeciwwskazany u pacjentów z blokiem zatokowo-przedsionkowym, objawową bradykardią, istotnym wydłużeniem QTc (kobiety >470 ms, mężczyźni >450 ms), niekontrolowanym nadciśnieniem oraz ciężkim bezdechem sennym. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów stosujących beta-adrenolityki, inhibitory kanału wapniowego (werapamil, diltiazem) lub inne leki obniżające HR, ze względu na ryzyko ciężkiej bradykardii i bloków serca.
akcja serca, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, badanie EKG, beta-adrenolityk, bezdech senny, blok przedsionkowo-komorowy, blok zatokowo-przedsionkowy, bradyarytmia, bradykardia, chłoniak, chłoniak nieziarniczy, ciśnienie krwi, czerniak złośliwy, fingolimod, gamma-glutamylotransferaza, immunosupresja, inhibitor kanału wapniowego, kryptokokowe zapalenie opon mózgowych, lek przeciwgrzybiczny, liczba limfocytów, mięsak Kaposiego, morfologia krwi, nadciśnienie, obrzęk plamki, omdlenie, ostra niewydolność wątroby, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, przewlekła obturacyjna choroba płuc, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, rak z komórek Merkla, skórny chłoniak z komórek T, stwardnienie rozsiane, wirus brodawczaka ludzkiego, wirus Epstein-Barr, wirus opryszczki zwykłej, wirus ospy wietrznej, wydłużenie QT, zakażenie oportunistyczne, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie mózgu, zapalenie opon mózgowych, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii, ziarniniak grzybiasty, ziele dziurawca, zwłóknienie płuc
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Voriconazole Sandoz 200 mg

Worykonazol wymaga precyzyjnego dawkowania, aby zapewnić skuteczność terapeutyczną i minimalizować działania niepożądane. U dorosłych dawka nasycająca wynosi 6 mg/kg mc. co 12 godzin dożylnie lub 400 mg co 12 godzin doustnie (dla pacjentów ≥40 kg), a dawka podtrzymująca to 4 mg/kg mc. dwa razy na dobę dożylnie lub 200 mg dwa razy na dobę doustnie. U dzieci w wieku 2–<12 lat oraz młodszej młodzieży o masie ciała <50 kg dawka nasycająca dożylna wynosi 9 mg/kg mc. co 12 godzin, a dawka podtrzymująca 8 mg/kg mc. dwa razy na dobę dożylnie lub 9 mg/kg mc. doustnie (maksymalnie 350 mg dwa razy na dobę). Leczenie rozpoczyna się dawką nasycającą, a infuzja dożylna powinna trwać 1–3 godziny z maksymalną szybkością 3 mg/kg mc./godzinę. W trakcie terapii konieczne jest monitorowanie zaburzeń elektrolitowych (hipokaliemia, hipomagnezemia, hipokalcemia) oraz funkcji nerek i wątroby, zwłaszcza u pacjentów z niewydolnością narządową. Długotrwałe leczenie powyżej 180 dni wymaga oceny stosunku korzyści do ryzyka.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, betacyklodekstryna, bilirubina całkowita, biodostępność leku, bolus, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, dawka nasycająca, dawka podtrzymująca, dawkowanie leku, działanie niepożądane, fosfataza zasadowa, hemodializa, immunosupresja, infuzja dożylna, inwazyjne zakażenie grzybicze, klasyfikacja Childa-Pugha, klirens, leczenie skojarzone, lek przeciwgrzybiczny, marskość wątroby, metabolizm leku, neutropenia, odpowiedź mikologiczna, odpowiedź na leczenie, podanie dożylne, profilaktyka przeciwgrzybicza, stężenie kreatyniny, stężenie stacjonarne, toksyczność leku, uszkodzenie wątroby, worykonazol, zaburzenie elektrolitowe, żółtaczka
Leksykon leków
Działania niepożądane – ItraGen 100 mg

Itragen zawiera itrakonazol w dawce 100 mg na kapsułkę i jest stosowany w leczeniu zakażeń grzybiczych skóry i paznokci. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są bóle głowy, ból brzucha oraz nudności. Rzadziej występują poważne reakcje, takie jak ciężkie reakcje alergiczne, zastoinowa niewydolność serca, zapalenie trzustki, ostre hepatotoksyczne objawy (w tym przypadki ostrej niewydolności wątroby zakończone zgonem) oraz ciężkie odczyny skórne, np. zespół Stevensa-Johnsona czy martwica toksyczno-rozpływna naskórka. W badaniach klinicznych u 8499 pacjentów zgłaszano również leukopenię, parestezje, zaburzenia widzenia, szumy uszne, duszność, biegunki, zaparcia, a także podwyższone wartości enzymów wątrobowych i kinazy fosfokreatynowej. Szczególną uwagę należy zwrócić na rzadkie, ale potencjalnie zagrażające życiu działania niepożądane, które wymagają natychmiastowej interwencji.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, choroba posurowicza, dehydrogenaza mleczanowa, dysfonia, działanie niepożądane, fosfataza zasadowa, gamma-glutamylotranspeptydaza, granulocytopenia, grzybica paznokci, grzybica skóry, hepatotoksyczność, hiperglikemia, hiperkaliemia, hipertriglicerydemia, hipoestezja, hipokaliemia, hipomagnezemia, itrakonazol, leukoklastyczne zapalenie naczyń, leukopenia, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, nadciśnienie tętnicze, neuropatia obwodowa, niedociśnienie, niewydolność serca, niewydolność wątroby, nieżyt nosa, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, odczyn skórny, osutka krostkowa, parestezja, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, stan splątania, szumy uszne, tachykardia, trombocytopenia, utrata słuchu, zakażenie dróg oddechowych, zakażenie grzybicze, zapalenie trzustki, zapalenie zatok, zastoinowa niewydolność serca, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry
Leksykon leków
Interakcje leku – Metronidazol 0,5% Fresenius 5 mg/ml

Metronidazol 0,5% Fresenius (5 mg/ml) wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Szczególnie ważne są interakcje z doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi z grupy kumaryn (np. warfaryna), gdzie dochodzi do nasilenia działania przeciwzakrzepowego, wymagającego dostosowania dawki i monitorowania INR. Metronidazol hamuje metabolizm fenytoiny i karbamazepiny, co prowadzi do wzrostu ich stężeń w osoczu i potencjalnego nasilenia działań niepożądanych, a jednocześnie fenytoina może obniżać skuteczność metronidazolu. Skrócenie okresu półtrwania metronidazolu do około 3 godzin obserwuje się przy jednoczesnym stosowaniu barbituranów, co wymaga korekty dawkowania. Ponadto, metronidazol zwiększa stężenia cyklosporyny i takrolimusu, co wymaga ścisłego monitorowania ich poziomów oraz funkcji nerek. W terapii onkologicznej istotne jest zmniejszenie klirensu 5-fluorouracylu i wzrost toksyczności busulfanu, co może wymagać zmiany schematu leczenia.
5-fluorouracyl, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, amiodaron, barbiturany, busulfan, cyklosporyna, cymetydyna, dehydrogenaza mleczanowa, disulfiram, doustne środki antykoncepcyjne, fenytoina, heparyna, karbamazepina, klindamycyna, kwas mykofenolowy, kwas nalidyksowy, lek immunosupresyjny, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwzakrzepowy, metronidazol, reakcja disulfiramopodobna, rifampicyna, sole litu, spiramycyna, takrolimus, tetracykliny, torsades de pointes, triglicerydy, warfaryna, wydłużenie odstępu QT
Leksykon leków
Działania niepożądane – Banxiol 2,5 mg

Apiksaban (Banxiol 2,5 mg) był oceniany w siedmiu badaniach klinicznych fazy III obejmujących ponad 21 000 pacjentów w trzech głównych wskazaniach: profilaktyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) po protezoplastyce stawów (ok. 5 000 pacjentów, średni czas ekspozycji 20 dni), leczenie niezastawkowego migotania przedsionków (NVAF) (ponad 11 000 pacjentów, średni czas ekspozycji 1,7 roku) oraz leczenie i zapobieganie nawrotowej zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ZP) (ponad 4 000 pacjentów, średni czas ekspozycji 221 dni). Najczęstszymi działaniami niepożądanymi były zdarzenia krwotoczne, w tym krwawienia z nosa, krwiaki i krwawienia z przewodu pokarmowego. Częstość działań niepożądanych związanych z krwawieniem wynosiła odpowiednio: 11% w profilaktyce ŻChZZ, 24,3% w NVAF (w porównaniu do warfaryny i kwasu acetylosalicylowego) oraz 15,6% i 13,3% w leczeniu i profilaktyce ZŻG/ZP. Poważne krwawienia z przewodu pokarmowego spełniające kryteria ISTH występowały z częstością 0,76% rocznie, a poważne krwawienia wewnątrzgałkowe 0,18% rocznie u pacjentów z NVAF.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, anafilaksja, apiksaban, fosfataza zasadowa, gamma-glutamylotransferaza, hipotonia okołozabiegowa, krew utajona, krwawienie dokomorowe, krwawienie wewnątrzbrzuszne, krwawienie wewnątrzgałkowe, krwawienie z nosa, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwawienie z żylaków odbytu, krwawienie zaotrzewnowe, krwiak pooperacyjny, krwiomocz, krwotok do móżdżku, krwotok do skorupy mózgowia, krwotok podtwardówkowy, krwotok śródmózgowy, małopłytkowość, nadwrażliwość, niedokrwistość pokrwotoczna, nieprawidłowe krwawienie z pochwy, niezastawkowe migotanie przedsionków, obrzęk alergiczny, obrzęk naczynioruchowy, profilaktyka ŻChZZ, protezoplastyka stawu biodrowego, protezoplastyka stawu kolanowego, rumień wielopostaciowy, udar krwotoczny mózgu, zakrzepica żył głębokich, zapalenie naczyń krwionośnych skóry, zatorowość płucna, zdarzenie krwotoczne, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon substancji czynnych
Tyzanidyna – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Tyzanidyna, będąca agonistą α2-adrenergicznym o działaniu miorelaksacyjnym, wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu, zwłaszcza w kontekście interakcji farmakokinetycznych i farmakodynamicznych. Metabolizm tyzanidyny odbywa się głównie przez CYP1A2, dlatego jednoczesne stosowanie z silnymi inhibitorami tego enzymu (np. fluwoksaminą, cyprofloksacyną) jest bezwzględnie przeciwwskazane, a z umiarkowanymi inhibitorami niezalecane ze względu na ryzyko znacznego wzrostu stężenia leku w osoczu. Należy monitorować ciśnienie tętnicze, gdyż tyzanidyna może powodować niedociśnienie, w tym ortostatyczne, a także ciężkie objawy niedociśnienia, takie jak utrata przytomności czy zapaść naczyniowa. Nagłe odstawienie, szczególnie po długotrwałym stosowaniu dawek 20-28 mg/dobę, może wywołać zespół z odbicia objawiający się nadciśnieniem tętniczym i tachykardią, co wymaga stopniowego zmniejszania dawki o 2-4 mg/dobę. U pacjentów z klirensem kreatyniny <25 ml/min ekspozycja na lek może wzrosnąć nawet 6-krotnie, co wymaga rozpoczęcia terapii od dawki 2 mg raz na dobę i stopniowego jej zwiększania w zależności od tolerancji i skuteczności.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, anafilaksja, brak laktazy, brak sacharazy-izomaltazy, choroba wieńcowa, CYP1A2, cyprofloksacyna, EKG, fluwoksamina, halucynacja, halucynacje wzrokowe, inhibitor CYP1A2, inhibitor enzymu, klirens kreatyniny, niedociśnienie ortostatyczne, niedociśnienie tętnicze, nietolerancja fruktozy, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, odstęp QT, psychoza, reakcja nadwrażliwości, sedacja, stężenie w osoczu, tachykardia z odbicia, udar mózgu, urojenia, wskaźniki czynności wątroby, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia sercowo-naczyniowe, zaburzenie czynności wątroby, zapalenie skóry, zapalenie wątroby, zespół odstawienny, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółtaczka
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Suganet

Sunitynib wymaga ścisłego monitorowania ze względu na liczne działania niepożądane, w tym ryzyko poważnych reakcji skórnych (SJS, TEN, EM), krwotoków (np. z przewodu pokarmowego, nosa, mózgu), zaburzeń hematologicznych (neutropenia, małopłytkowość, niedokrwistość), oraz powikłań sercowo-naczyniowych takich jak niewydolność serca, kardiomiopatia, zmniejszenie LVEF, wydłużenie QT i zdarzenia zakrzepowo-zatorowe. Zaleca się unikanie jednoczesnego stosowania z silnymi inhibitorami lub induktorami CYP3A4 ze względu na wpływ na stężenia leku. Monitorowanie parametrów obejmuje morfologię krwi, funkcję wątroby (AlAT, AspAT, bilirubina), czynność tarczycy co 3 miesiące, ciśnienie tętnicze, oraz ocenę LVEF przed i w trakcie terapii. W przypadku ciężkiego nadciśnienia (ciśnienie skurczowe >200 mmHg lub rozkurczowe 110 mmHg) lub objawów niewydolności serca zaleca się przerwanie lub modyfikację dawki sunitynibu.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, białkomocz, bisfosfonian, bradykardia, czas protrombinowy, encefalopatia hiperamonemiczna, frakcja wyrzutowa lewej komory, hepatotoksyczność, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor VEGF, kardiomiopatia, komorowe zaburzenie rytmu, krwioplucie, lek przeciwzakrzepowy, małopłytkowość, martwica kości szczęki, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, martwicze zapalenie powięzi, mikroangiopatia zakrzepowa, morfologia krwi, nadczynność tarczycy, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niedokrwienie mięśnia sercowego, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, perforacja, piodermia zgorzelinowa, przejściowy napad niedokrwienny, rumień wielopostaciowy, sunitynib, tętniak i rozwarstwienie tętnicy, torsade de pointes, udar mózgu, udar naczyniowy mózgu, wskaźnik INR, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czynności tarczycy, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie trzustki, zastoinowa niewydolność serca, zator tętnicy płucnej, zawał mięśnia sercowego, zdarzenie krwotoczne, zdarzenie sercowo-naczyniowe, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół nerczycowy, zespół odwracalnej tylnej leukoencefalopatii, zespół ostrego rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Eltrombopag Glenmark

Eltrombopag Glenmark, dostępny w tabletkach powlekanych 25 mg i 50 mg, jest stosowany w leczeniu małopłytkowości, w tym u pacjentów z przewlekłym wirusowym zapaleniem wątroby typu C (WZW C) oraz ciężką niedokrwistością aplastyczną (SAA). U pacjentów z zaawansowaną chorobą wątroby (albuminy ≤35 g/l lub MELD ≥10) leczonych eltrombopagiem w skojarzeniu z interferonem obserwuje się zwiększone ryzyko dekompensacji wątroby i zdarzeń zakrzepowo-zatorowych, w tym zakrzepicy żyły wrotnej (2% w grupie leczonej). Monitorowanie czynności wątroby (AlAT, AspAT, bilirubina) jest kluczowe, a leczenie należy przerwać przy wzroście AlAT ≥3 x GGN u pacjentów z prawidłową czynnością wątroby lub ≥3 x wartości wyjściowej u pacjentów z podwyższonymi transaminazami, zwłaszcza jeśli utrzymuje się ≥4 tygodni lub towarzyszy mu wzrost bilirubiny bezpośredniej lub objawy kliniczne. Eltrombopag może indukować pośrednią hiperbilirubinemię poprzez hamowanie UGT1A1 i OATP1B1. U pacjentów z SAA zaleca się niższą dawkę początkową i ścisłe monitorowanie morfologii krwi, ze względu na ryzyko progresji włókien retikulinowych w szpiku oraz pojawienia się nieprawidłowości cytogenetycznych (17-23% pacjentów w badaniach klinicznych). W przypadku nowych lub postępujących nieprawidłowości morfologicznych lub cytopenii konieczne jest przerwanie terapii i rozważenie biopsji szpiku.
agonista receptora trombopoetyny, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, bilirubina w surowicy, ciężka niedokrwistość aplastyczna, czynnik V Leiden, dekompensacja wątroby, eltrombopag z olaminą, encefalopatia wątrobowa, krwawienie z żylaków, krwotok siatkówkowy, marskość wątroby, nieprawidłowości cytogenetyczne, nietolerancja fruktozy, ostra białaczka szpikowa, pierwotna małopłytkowość immunologiczna, przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu C, skala MELD, spontaniczne bakteryjne zapalenie otrzewnej, toksyczny wpływ na wątrobę, trwała odpowiedź wirusologiczna, wydłużenie odstępu QTc, zaawansowana choroba wątroby, zakrzepica żyły wrotnej, zdarzenia zakrzepowo-zatorowe, zespół antyfosfolipidowy, zespół mielodysplastyczny
Leksykon leków
Działania niepożądane – Piperacillin + Tazobactam Kalceks 4 g + 0,5 g

Produkt leczniczy Piperacillin + Tazobactam Kalceks, dostępny w dawkach 2 g + 0,25 g oraz 4 g + 0,5 g do infuzji, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które należy uwzględnić podczas terapii. Najczęściej obserwowaną reakcją jest biegunka, występująca u około 10% pacjentów, zwykle o charakterze przejściowym. Poważne powikłania obejmują rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego oraz toksyczną rozpływną martwicę naskórka, z częstością 1-10 na 10 000 pacjentów. Inne istotne działania niepożądane to małopłytkowość, niedokrwistość, leukopenia, agranulocytoza oraz reakcje nadwrażliwości, w tym wstrząs anafilaktyczny, których częstość nie została precyzyjnie określona. U pacjentów z mukowiscydozą obserwuje się zwiększoną częstość gorączki i wysypki. Ponadto, lek może indukować objawy neurologiczne, takie jak bóle głowy i napady drgawkowe, co jest charakterystyczne dla antybiotyków beta-laktamowych.
agranulocytoza, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, antybiotyk beta-laktamowy, bezsenność, cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek, drgawki, encefalopatia, eozynofilia, eozynofilowe zapalenie płuc, fosfataza zasadowa, gamma-glutamylotransferaza, hipokaliemia, leukopenia, majaczenie, małopłytkowość, mukowiscydoza, napad drgawkowy, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, odczyn Coombsa, ostra uogólniona osutka krostkowa, pancytopenia, pęcherzowe zapalenie skóry, piperacylina z tazobaktamem, reakcja anafilaktoidalna, rumień wielopostaciowy, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, toksyczna rozpływna martwica naskórka, trombocytoza, wstrząs anafilaktyczny, wysypka grudkowo-plamkowa, zakażenie drożdżakowe, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie wątroby, zapalenie żył, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry, żółtaczka
Leksykon leków
Działania niepożądane – Flukonazol Actavis 200 mg

Flukonazol Actavis, dostępny w kapsułkach twardych o dawkach 50 mg, 100 mg, 150 mg oraz 200 mg, jest lekiem przeciwgrzybiczym, którego stosowanie wiąże się z występowaniem działań niepożądanych o różnej częstości. Najczęściej obserwowane działania niepożądane (≥1/100 do <1/10) obejmują ból głowy, ból brzucha, biegunkę, nudności, wymioty, podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych (aminotransferazy alaninowej, aminotransferazy asparaginianowej, fosfatazy alkalicznej) oraz wysypkę. Rzadziej mogą wystąpić poważne reakcje hematologiczne, takie jak agranulocytoza, leukopenia, trombocytopenia i neutropenia, które wymagają monitorowania morfologii krwi, zwłaszcza przy długotrwałej terapii. Szczególną uwagę należy zwrócić na ciężkie reakcje skórne, w tym zespół DRESS, zespół Stevens-Johnsona, martwicę toksyczno-rozpływną naskórka oraz inne poważne zmiany skórne, które mogą stanowić zagrożenie życia i wymagają natychmiastowego odstawienia leku.
agranulocytoza, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, anafilaksja, astenia, biegunka, ból brzucha, ból głowy, ból mięśni, ciężka reakcja skórna, drżenie, enzymy wątrobowe, flukonazol, fosfataza alkaliczna, gorączka, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, hipokaliemia, kandydoza narządów płciowych, lek przeciwgrzybiczy, leukopenia, łysienie, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, morfologia krwi, neutropenia, niedokrwistość, nudności, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk twarzy, osutka krostowa, pokrzywka, reakcja polekowa z eozynofilią, świąd, trombocytopenia, wymioty, wysypka, wysypka polekowa, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zespół DRESS, zespół Stevens-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry, zmęczenie
Leksykon leków
Działania niepożądane – Tarfazolin 1 g

Lek Tarfazolin (cefazolina), cefalosporyna I generacji, może wywoływać liczne działania niepożądane, które należy uwzględnić podczas kwalifikacji pacjentów i monitorowania terapii. Do najpoważniejszych należą reakcje nadwrażliwości, w tym wstrząs anafilaktyczny, eozynofilia i gorączka polekowa, o nieokreślonej częstości występowania. Zaburzenia hematologiczne, takie jak neutropenia, leukopenia, małopłytkowość oraz trombocytoza, również mogą wystąpić, zwiększając ryzyko infekcji i krwawień. Reakcje skórne obejmują wysypki, świąd oraz zespół Stevensa-Johnsona, potencjalnie zagrażający życiu. W obrębie przewodu pokarmowego obserwuje się rzadkie objawy, takie jak biegunka, nudności, wymioty, anoreksja i skurcze żołądka, a także bardzo rzadkie rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego związane z Clostridioides difficile. Cefazolina może także powodować bardzo rzadkie zapalenie wątroby oraz przejściowe zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (AspAT, AlAT, ALP), a także bardzo rzadkie, przejściowe wzrosty stężenia azotu mocznikowego i kreatyniny w surowicy.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, anoreksja, antybiotyk beta-laktamowy, azot mocznikowy, biegunka, Candida, cefalosporyna pierwszej generacji, cefazolina, Clostridioides difficile, eozynofilia, fosfataza alkaliczna, gorączka polekowa, grzybica jamy ustnej, grzybica narządów płciowych, hipotonia, kreatynina w surowicy, leukopenia, małopłytkowość, neutropenia, nudności, obrzęk krtani, obrzęk naczynioruchowy, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, skurcz oskrzeli, Tarfazolin, trombocytoza, wstrząs anafilaktyczny, wymioty, zakrzepowe zapalenie żyły, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Działania niepożądane – Fluconazole Aurobindo 50 mg

Flukonazol, substancja czynna leku Fluconazole Aurobindo, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z których najczęstsze (≥ 1/10) to ból głowy, ból brzucha, biegunka, nudności, wymioty, podwyższone aktywności enzymów wątrobowych (aminotransferazy alaninowej, aminotransferazy asparaginianowej, fosfatazy alkalicznej) oraz wysypka. Szczególnie istotne są potencjalnie ciężkie powikłania, takie jak uszkodzenia wątroby (niewydolność, martwica, zapalenie), ciężkie reakcje skórne (martwica toksyczno-rozpływna naskórka, zespół Stevensa-Johnsona, ostra uogólniona osutka krostkowa) oraz zaburzenia rytmu serca typu torsade de pointes i wydłużenie odstępu QT. Rzadkie, ale poważne są także reakcje anafilaktyczne oraz zaburzenia hematologiczne (agranulocytoza, leukopenia, trombocytopenia, neutropenia). Profil bezpieczeństwa u dzieci i młodzieży jest zbliżony do dorosłych, z wyjątkiem leczenia kandydozy narządów płciowych.
agranulocytoza, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, anafilaksja, bezsenność, biegunka, ból brzucha, ból głowy, cholestaza, drgawki, flukonazol, fosfataza alkaliczna, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, hipokaliemia, leukopenia, łysienie, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, martwica wątroby, neutropenia, niedokrwistość, niestrawność, niewydolność wątroby, nudności, obrzęk naczynioruchowy, osutka krostkowa, parestezja, pokrzywka, senność, świąd, terapia przeciwgrzybicza, torsade de pointes, trombocytopenia, uszkodzenie wątroby, wydłużenie odstępu QT, wymioty, wysypka, wysypka polekowa, zapalenie wątroby, zaparcie, zawroty głowy, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry, żółtaczka
Leksykon leków
Działania niepożądane – Fluconazole Aurobindo 200 mg

Flukonazol, lek przeciwgrzybiczy z grupy triazoli, wykazuje charakterystyczny profil działań niepożądanych, które należy uwzględnić podczas terapii. Najczęściej (>10%) obserwuje się ból głowy, dolegliwości żołądkowo-jelitowe (ból brzucha, biegunka, nudności, wymioty) oraz podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych (aminotransferazy alaninowej, aminotransferazy asparaginianowej, fosfatazy alkalicznej) i wysypkę skórną. Rzadziej występują poważne zaburzenia hematologiczne (agranulocytoza, leukopenia, trombocytopenia, neutropenia), reakcje anafilaktyczne, zaburzenia elektrolitowe (hipokaliemia), a także ciężkie reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona czy martwica toksyczno-rozpływna naskórka. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko wydłużenia odstępu QT i torsade de pointes, zwłaszcza u pacjentów z chorobami serca lub zaburzeniami elektrolitowymi.
agranulocytoza, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, anafilaksja, ból głowy, cholestaza, dolegliwość żołądkowo-jelitowa, drgawki, dysfagia, fosfataza alkaliczna, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, hipokaliemia, kandydoza narządów płciowych, lek przeciwgrzybiczny triazolowy, leukopenia, martwica komórek wątrobowych, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, morfologia krwi, neutropenia, niedokrwistość, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk twarzy, ostra uogólniona osutka krostowa, parestezja, profil bezpieczeństwa leku, torsade de pointes, trombocytopenia, wydłużenie odstępu QT, wysypka skórna, zapalenie wątroby, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry, żółtaczka
Leksykon leków
Działania niepożądane – Alerprof 10 mg

Rupatadyna w dawce 10 mg (w postaci fumaranu) została przebadana klinicznie na ponad 2025 pacjentach, w tym 120 stosujących lek przez minimum rok, co potwierdza bezpieczeństwo długoterminowej terapii. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi były senność (9,5%), bóle głowy (6,9%) oraz zmęczenie (3,2%), głównie o nasileniu łagodnym do umiarkowanego, nie wymagającym przerwania leczenia. Działania niepożądane klasyfikowano według częstości występowania: często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) oraz rzadko (≥1/10 000 do <1/1000). Wśród zgłaszanych objawów znalazły się m.in. suchość w jamie ustnej, zawroty głowy, zaburzenia koncentracji, reakcje alergiczne (w tym anafilaksja i obrzęk naczynioruchowy), a także zmiany w wynikach badań laboratoryjnych, takie jak podwyższenie aktywności fosfokinazy kreatynowej oraz aminotransferaz (ALT, AST).
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, astenia, ból brzucha, ból jamy ustnej, ból mięśni, ból nadbrzusza, ból pleców, ból stawów, bóle głowy, działania niepożądane produktów leczniczych, fosfokinaza kreatynowa, kołatanie serca, krwawienie z nosa, niestrawność, nietolerancja laktozy, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rupatadyna fumaran, suchość błony śluzowej nosa, tachykardia, zaburzenia koncentracji, zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie gardła, zawroty głowy
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Zolaxa

Olanzapina (Zolaxa) wykazuje poprawę stanu klinicznego po kilku dniach lub tygodniach stosowania, jednak wymaga ścisłego monitorowania pacjenta. Nie zaleca się jej stosowania u osób z psychozą i/lub zaburzeniami zachowania w przebiegu otępienia ze względu na dwukrotnie zwiększoną śmiertelność (3,5% vs 1,5% placebo) oraz trzykrotnie wyższe ryzyko zdarzeń naczyniowo-mózgowych (1,3% vs 0,4% placebo), niezależnie od dawki (średnia 4,4 mg/dobę) i czasu leczenia. U pacjentów z chorobą Parkinsona olanzapina może nasilać objawy parkinsonizmu i omamy, nie wykazując przewagi nad placebo w leczeniu psychozy. Istotne jest monitorowanie metaboliczne: glikemia przed leczeniem, po 12 tygodniach i następnie raz w roku; lipidogram przed leczeniem, po 12 tygodniach i co 5 lat; masa ciała przed leczeniem, po 4, 8, 12 tygodniach i kwartalnie dalej. Należy zwracać uwagę na ryzyko hiperglikemii, cukrzycy, zaburzeń lipidowych oraz przyrostu masy ciała.
agonista dopaminy, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, aminotransferaza wątrobowa, cholestatyczne uszkodzenie wątroby, choroba mieloproliferacyjna, fosfokinaza kreatyninowa, hipereozynofilia, hiperglikemia, kwasica ketonowa, mioglobinuria, neutropenia, niedobór laktazy, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność porażenna jelit, nietolerancja galaktozy, olanzapina, otępienie, otępienie naczyniowe, parkinsonizm, późne dyskinezy, przemijający napad niedokrwienny, przerost gruczołu krokowego, przerost mięśnia sercowego, schizofrenia, walproinian, wątrobowokomórkowe uszkodzenie wątroby, wydłużenie odstępu QT, zakrzep z zatorami, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, zespół wydłużonego odstępu QT, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół neuroleptyczny
Leksykon leków
Działania niepożądane – Aprepitant Stada 125 mg; 80 mg

Profil bezpieczeństwa aprepitantu został oceniony na podstawie szerokich badań klinicznych obejmujących około 6500 dorosłych oraz 184 pacjentów pediatrycznych. U dorosłych leczonych chemioterapią o wysokim ryzyku wymiotów (HEC) najczęściej obserwowano czkawkę (4,6% vs 2,9%), wzrost aktywności aminotransferazy alaninowej (AlAT) (2,8% vs 1,1%), niestrawność (2,6% vs 2,0%), zaparcie (2,4% vs 2,0%), ból głowy (2,0% vs 1,8%) oraz zmniejszenie łaknienia (2,0% vs 0,5%). W przypadku chemioterapii o umiarkowanym ryzyku wymiotów (MEC) najczęstszym działaniem niepożądanym było zmęczenie (1,4% vs 0,9%). U dzieci najczęściej zgłaszano czkawkę (3,3% vs 0,0%) i zaczerwienienie twarzy (1,1% vs 0,0%). Dodatkowo, u dorosłych leczonych aprepitantem w profilaktyce nudności i wymiotów pooperacyjnych (PONV) zaobserwowano zwiększoną częstość występowania bólu w nadbrzuszu, zaparcia, dyzartrii, duszności, bezsenności oraz innych objawów ze strony układu pokarmowego i nerwowego, zwłaszcza przy wyższych dawkach.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, aprepitant, bradykardia, chemioterapia o wysokim ryzyku wymiotów, dyzartria, enzymy wątrobowe, fosfataza zasadowa, gorączka neutropeniczna, infekcja gronkowcowa, kołatanie serca, neutropeniczne zapalenie okrężnicy, niedoczulica, niedokrwistość, nudności i wymioty pooperacyjne, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, refluks żołądkowo-przełykowy, świszczący oddech, szumy uszne, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wrzód dwunastnicy, zaburzenia funkcji poznawczych, zaburzenia sercowo-naczyniowe, zaczerwienienie twarzy, zakażenie drożdżakowe, zapalenie spojówek, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon substancji czynnych
Hydroksyetyloskrobia – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie

Hydroksyetyloskrobia (HES) w stężeniu 60 mg/ml (6%) stosowana w preparacie Tetraspan wykazuje istotne zmiany patologiczne w badaniach toksykologicznych na zwierzętach, zwłaszcza przy wielokrotnym podawaniu w warunkach hiperwolemii. Obserwowane efekty obejmują krwawienia, rozległą histiocytozę z nagromadzeniem piankopodobnych histiocytów i makrofagów, organomegalię (wzrost masy wątroby, nerek i śledziony), infiltrację tłuszczu, wakuolizację komórek oraz podwyższone poziomy enzymów wątrobowych AlAT i AspAT. Mechanizmy tych zmian mogą być związane z hemodylucją, zwiększonym obciążeniem układu krążenia oraz akumulacją cząsteczek HES w komórkach fagocytujących. Parametry fizykochemiczne preparatu, takie jak stopień podstawienia 0,42, średnia masa cząsteczkowa około 130 000 Da, pH 5,6-6,4 oraz teoretyczna osmolarność 296 mOsmol/l, wpływają na farmakokinetykę, farmakodynamikę oraz biokompatybilność produktu.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, biokompatybilność, działanie przeciwkrzepliwe, działanie teratogenne, hemodylucja, hiperwolemia, histiocytoza, hydroksyetyloskrobia, komórka Kupffera, komórki fagocytujące, krzepnięcie krwi, organomegalia, potencjał genotoksyczny, preparat krwiozastępczy, właściwości farmakodynamiczne, właściwości farmakokinetyczne, właściwości onkotyczne, zaburzenie osmotyczne
Leksykon leków
Działania niepożądane – Augmentin 250 mg + 125 mg

Augmentin, zawierający 250 mg amoksycyliny (amoksycylina trójwodna) oraz 125 mg kwasu klawulanowego (klawulanian potasu), jest antybiotykiem o szerokim spektrum działania, który może wywoływać działania niepożądane o różnej częstości występowania. Najczęściej obserwuje się dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak biegunka (≥1/10), nudności i wymioty (≥1/100 do <1/10), które można złagodzić przez przyjmowanie leku podczas posiłku. Niezbyt często występują niestrawność oraz podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych AspAT i/lub AlAT. Rzadziej obserwuje się reakcje skórne, takie jak wysypka, świąd i pokrzywka, a w bardzo rzadkich przypadkach ciężkie reakcje skórne (np. zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna nekroliza naskórka). Ponadto, mogą wystąpić przemijające zaburzenia hematologiczne (leukopenia, trombocytopenia) oraz reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksja i obrzęk naczynioruchowy.
agranulocytoza, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, amoksycylina trójwodna, aseptyczne zapalenie opon, choroba posurowicza, czas protrombinowy, dysbioza jelitowa, enzymy wątrobowe, IgA dermatoza, język włochaty, kandydoza, klawulanian potasu, krwotoczne zapalenie jelita, krystaluria, kwas klawulanowy, leukopenia, neutropenia, niedokrwistość hemolityczna, obrzęk naczynioruchowy, ostre uszkodzenie nerek, osutka krostkowa, polekowe zapalenie jelit, rumień wielopostaciowy, rzekomobłoniaste zapalenie jelita, śródmiąższowe zapalenie nerek, toksyczna nekroliza naskórka, trombocytopenia, zapalenie jelita grubego, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół DRESS, zespół Kounisa, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry, żółtaczka zastoinowa
Leksykon substancji czynnych
Roksytromycyna – Działania niepożądane

Roksytromycyna, makrolidowy antybiotyk, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych obejmujących różne układy narządów. Najczęstsze objawy dotyczą przewodu pokarmowego i obejmują nudności, wymioty, bóle w nadbrzuszu oraz biegunkę, która może być krwawa, a także rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego wywołane przez Clostridium difficile. Zaburzenia wątroby manifestują się cholestatycznym lub ostrym zapaleniem wątroby z możliwą żółtaczką oraz podwyższeniem enzymów wątrobowych (AspAT, AlAT, fosfataza alkaliczna). Roksytromycyna może wywoływać reakcje nadwrażliwości, w tym obrzęk naczynioruchowy, reakcje anafilaktyczne, a w skrajnych przypadkach wstrząs anafilaktyczny. Poważne powikłania skórne to zespół Stevensa-Johnsona (SJS), toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN) oraz ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP). Występują także zaburzenia neurologiczne (zawroty głowy, parestezje, omamy, dezorientacja), zaburzenia smaku i węchu, a także zaburzenia słuchu i równowagi.
agranulocytoza, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, antybiotyk makrolidowy, ból głowy, cholestatyczne zapalenie wątroby, Clostridium difficile, częstoskurcz komorowy, eozynofilia, fosfataza alkaliczna, hipotensja, kandydoza, leukocytoza, neutropenia, obrzęk krtani, obrzęk naczynioruchowy, ostra uogólniona osutka krostkowa, ostre zapalenie wątroby, parestezja, parosmia, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, roksytromycyna, rumień wielopostaciowy, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, skurcz oskrzeli, szum uszny, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, torsade de pointes, trombocytopenia, wstrząs anafilaktyczny, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie smaku, zapalenie trzustki, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka
Leksykon substancji czynnych
Wigabatryna – Interakcje

Wigabatryna cechuje się specyficznym profilem farmakokinetycznym, nie ulegając metabolizmowi, nie wiążąc się z białkami osocza oraz nie indukując enzymów cytochromu P450, co ogranicza ryzyko interakcji farmakokinetycznych. W badaniach klinicznych zaobserwowano zmniejszenie stężenia fenytoiny w osoczu o 16-33%, jednak mechanizm tej interakcji pozostaje niejasny i zwykle nie ma istotnego znaczenia klinicznego. Brak istotnych interakcji stwierdzono także z karbamazepiną, fenobarbitalem, prymidonem oraz walproinianem sodu. Nasilenie działania uspokajającego klonazepamu, a nawet ryzyko śpiączki, stanowi istotną klinicznie interakcję, wymagającą unikania jednoczesnego stosowania lub ścisłego monitorowania. Ponadto, wigabatryna może wpływać na wyniki badań laboratoryjnych, powodując zmniejszenie aktywności AlAT (o 30-100%) i AspAT oraz zwiększenie aminokwasów w moczu, co może prowadzić do fałszywie dodatnich wyników testów metabolicznych, np. acydurii alfa-aminoadypinowej.
acyduria alfa-aminoadypinowa, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, badanie wątrobowe, cytochrom P450, działanie niepożądane, działanie uspokajające, efekt depresyjny na OUN, enzym wątrobowy, fenobarbital, fenytoina, interakcja międzylekowa, karbamazepina, klonazepam, lek przeciwpadaczkowy, metabolizm leku, ośrodkowy układ nerwowy, profil farmakokinetyczny, prymidon, przedawkowanie wigabatryny, sedacja, splątanie, stupor, terapia skojarzona, walproinian sodu, wigabatryna
Leksykon leków
Działania niepożądane – Pregabalin Reddy 50 mg

Pregabalina, stosowana u ponad 8900 pacjentów w badaniach klinicznych, wykazuje przewidywalny profil bezpieczeństwa z dominującymi działaniami niepożądanymi o nasileniu łagodnym do umiarkowanego. Odsetek przerwania terapii z powodu działań niepożądanych wynosi 12% w grupie leczonej pregabaliną, w porównaniu do 5% w grupie placebo, z najczęstszymi przyczynami odstawienia będącymi zawrotami głowy i sennością. Do bardzo często występujących działań niepożądanych (≥1/10) należą zawroty głowy, senność oraz bóle głowy. W przypadku leczenia ośrodkowego bólu neuropatycznego po urazie rdzenia kręgowego obserwuje się zwiększoną częstość działań niepożądanych ze strony OUN, zwłaszcza senności. Profil działań niepożądanych obejmuje szeroki zakres objawów ze strony układów: nerwowego, sercowo-naczyniowego, oddechowego, pokarmowego, wątrobowego, skórnego, mięśniowo-szkieletowego oraz moczowo-płciowego, z częstością występowania od bardzo często do rzadko, w tym potencjalnie poważne reakcje skórne (np. zespół Stevensa-Johnsona) i rabdomiolizę.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, anoreksja, arytmia zatokowa, ataksja, blok przedsionkowo-komorowy, ból głowy, bradykardia zatokowa, depresja oddechowa, duszność, dyskineza, dyzuria, enzymy wątrobowe, fosfokinaza kreatynowa, ginekomastia, hipoglikemia, kurcz mięśni, leukopenia, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, napady padaczkowe częściowe, neutropenia, niedociśnienie, niedoczulica, nietrzymanie moczu, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk obwodowy, obrzęk płuc, oczopląs, parestezja, parkinsonizm, pokrzywka, pregabalina, rabdomioliza, refluks żołądkowo-przełykowy, retencja moczu, senność, skąpomocz, tachykardia, tachykardia zatokowa, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia erekcji, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zawroty głowy, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka
Leksykon leków
Działania niepożądane – Rifamazid 150 mg + 100 mg

Podczas terapii produktem Rifamazid, zawierającym ryfampicynę i izoniazyd, obserwuje się szereg działań niepożądanych o różnej częstości występowania, zgodnie z klasyfikacją CIOMS. Ryfampicyna może powodować poważne zaburzenia hematologiczne, takie jak małopłytkowość (niezbyt często), niedokrwistość hemolityczna (rzadko), leukopenia (rzadko) oraz eozynofilia (niezbyt często). Reakcje immunologiczne obejmują objawy grypopodobne (często, do 50% przy dawce ≥25 mg/kg), obrzęk twarzy i kończyn (niezbyt często), zaburzenia oddechowe i wstrząs anafilaktyczny (rzadko). Ryfampicyna wywołuje także zaburzenia neurologiczne (ból i zawroty głowy, senność – często; ataksja, splątanie – niezbyt często), dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego (zgaga, bóle w nadbrzuszu, nudności, wymioty – często; biegunka – niezbyt często) oraz zmiany w czynności wątroby, w tym zwiększenie stężenia bilirubiny i aktywności fosfatazy zasadowej (często), a także rzadko toksyczne zapalenie wątroby. Charakterystycznym efektem jest pomarańczowe lub czerwonobrązowe zabarwienie płynów ustrojowych (bardzo często w ślinie i moczu).
agranulocytoza, aminotransferaza, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, ataksja, bilirubina, bilirubinemia, eozynofilia, fosfataza zasadowa, hemoglobina, hemoglobinuria, izoniazyd, krwiomocz, leukopenia, małopłytkowość, miopatia, napad padaczkowy, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, opryszczkowe zapalenie jamy ustnej, ryfampicyna, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, śródmiąższowe zapalenie nerek, stan splątania, toksyczna nekroliza naskórka, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, toksyczne zapalenie wątroby, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie miesiączkowania, zapalenie naczyń krwionośnych, zapalenie trzustki, zapalenie wielonerwowe, zespół DRESS, zespół Lyella, złuszczające zapalenie skóry, żółtaczka
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Owix

Produkt leczniczy PYRANTELUM OWIX zawiera 250 mg pyrantelu w postaci embonianu pyrantelu (720 mg) i wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, niedożywieniem oraz niedokrwistością. U chorych z dysfunkcją wątroby zaleca się regularne monitorowanie aktywności aminotransferazy asparaginianowej (AspAT) oraz innych parametrów funkcji wątroby, co może wymagać modyfikacji dawkowania leku. W przypadku niedożywienia i niedokrwistości konieczne jest ścisłe monitorowanie stanu klinicznego oraz parametrów morfologii krwi, aby uniknąć nasilenia objawów i dostosować schemat terapeutyczny do indywidualnych potrzeb pacjenta.
aminotransferaza asparaginianowa, badanie laboratoryjne, działanie niepożądane, embonian pyrantelu, morfologia krwi, niedokrwistość, niedożywienie, parametr funkcji wątroby, próba wątrobowa, pyrantel, tabletka podzielna, terapia przeciwpasożytnicza, wątroba, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Klabax 500 mg

Przedkliniczne badania toksyczności klarytromycyny, substancji czynnej preparatu Klabax, wykazały niską toksyczność ostrą, z dawką letalną przekraczającą 5 g/kg mc. u gryzoni. W badaniach wielokrotnego dawkowania tolerancja leku różniła się w zależności od gatunku: naczelne tolerowały do 100 mg/kg mc./dobę przez 14 dni, szczury do 75 mg/kg mc./dobę przez miesiąc, a psy, jako najbardziej wrażliwy gatunek, do 50 mg/kg mc./dobę przez 14 dni bez działań niepożądanych. Głównym narządem docelowym toksyczności była wątroba, z podwyższeniem enzymów wątrobowych (fosfataza alkaliczna, ALT, AST, γ-GT, dehydrogenaza mleczanowa), które ulegały normalizacji po odstawieniu leku. Działania niepożądane przy dawkach toksycznych obejmowały m.in. wymioty, osłabienie, ślinotok oraz zmiany oczne (zaczerwienienie spojówek, zmętnienie rogówki) szczególnie u psów i małp. U małp podawanie bardzo wysokich dawek (400 mg/kg mc./dobę) przez 28 dni skutkowało 20% śmiertelnością oraz żółtym zabarwieniem kału.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, dawka letalna, dehydrogenaza mleczanowa, działanie mutagenne, fosfataza alkaliczna, hepatotoksyczność, Klabax, klarytromycyna, obrzęk rogówki, parametry biochemiczne, potencjał mutagenny, profil bezpieczeństwa, rozszczep podniebienia, teratogenność, test Amesa, toksyczność ostra, toksyczność wielokrotnego dawkowania, wczesne poronienie, γ-glutamylotransferaza
Leksykon leków
Działania niepożądane – Verpyllo 20 mg

Bilastyna w dawce 20 mg wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa u dorosłych i młodzieży z alergicznym zapaleniem błony śluzowej nosa i spojówek oraz przewlekłą pokrzywką idiopatyczną, z częstością działań niepożądanych porównywalną do placebo (12,7% vs 12,8%). Najczęściej zgłaszane działania niepożądane to ból głowy (4,01% vs 3,38%), senność (3,06% vs 2,86%), zawroty głowy (0,83% vs 0,59%) oraz zmęczenie (0,83% vs 1,32%). Działania te miały charakter łagodny lub umiarkowany. Rzadziej obserwowano m.in. zaburzenia serca (blok prawej odnogi pęczka Hisa 0,24%, arytmia zatokowa 0,30%, wydłużenie odstępu QT 0,53%) oraz reakcje nadwrażliwości, w tym reakcję anafilaktyczną i obrzęk naczynioruchowy, które wymagają szczególnej uwagi klinicznej. U dzieci w wieku 2-11 lat stosujących bilastynę 10 mg częstość działań niepożądanych była zbliżona do placebo (68,5% vs 67,5%), z najczęstszymi objawami takimi jak ból głowy (2,1% vs 1,2%) i alergiczne zapalenie spojówek (1,4% vs 2,0%).
alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa i spojówek, alergiczne zapalenie spojówek, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, arytmia zatokowa, bilastyna, blok prawej odnogi pęczka Hisa, częstoskurcz, dyskomfort w jamie brzusznej, gamma-glutamylotransferaza, kołatanie serca, kreatynina we krwi, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk warg, opryszczka wargowa, pokrzywka, przewlekła pokrzywka idiopatyczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, senność, szumy uszne, tabletka ulegająca rozpadowi w jamie ustnej, triglicerydy we krwi, wydłużenie odstępu QT, zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie błony śluzowej żołądka, zawroty głowy pochodzenia obwodowego, zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego
Leksykon leków
Przedawkowanie – Rosuvastatin Medical Valley 10 mg

Przedawkowanie rozuwastatyny wymaga natychmiastowej interwencji medycznej, mimo braku ściśle określonego protokołu postępowania. Zaleca się leczenie objawowe z monitorowaniem funkcji wątroby (AlAT, AspAT, bilirubina) oraz aktywności kinazy kreatynowej (CK) jako wskaźnika uszkodzenia mięśni. Objawy przedawkowania obejmują bóle mięśniowe, osłabienie siły mięśniowej, nudności, wymioty, żółtaczkę, zmniejszenie diurezy, obrzęki obwodowe i hiperkaliemię. Diagnostyka powinna uwzględniać podwyższone stężenia CK, kreatyniny, mocznika oraz elektrolitów w surowicy. Monitorowanie parametrów życiowych (ciśnienie tętnicze, tętno, temperatura) jest niezbędne, a w ciężkich przypadkach wskazana jest hospitalizacja i leczenie podtrzymujące.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, antidotum, ból mięśniowy, cytochrom P450, hemodializa, hepatotoksyczność, hiperkalemia, inhibitor CYP3A4, kinaza kreatynowa, kurcz mięśniowy, leczenie objawowe, leczenie podtrzymujące, miopatia, niewydolność nerek, rabdomioliza, rozuwastatyna, zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej, żółtaczka
Leksykon chorób i schorzeń
Polimiozyt – Diagnostyka i diagnoza

Polimiozyt (PM) to rzadka, autoimmunologiczna miopatia zapalna charakteryzująca się symetrycznym osłabieniem mięśni proksymalnych, głównie obręczy barkowej i biodrowej. Diagnostyka opiera się na kompleksowej ocenie klinicznej, badaniach laboratoryjnych (w tym podwyższonym poziomie kinazy kreatynowej (CK) nawet 5-50-krotnie powyżej normy, podwyższonych enzymach mięśniowych: aldolaza, ALT, AST, LDH oraz markerach zapalnych OB i CRP u około 50% pacjentów), obecności specyficznych przeciwciał (anty-Jo-1 u 15-30%, ANA u około 33%, RF u ponad 50%) oraz badaniach dodatkowych takich jak elektromiografia (EMG) i rezonans magnetyczny (MRI). Biopsja mięśnia pozostaje złotym standardem diagnostycznym, wykazując nacieki limfocytów T CD8+ i makrofagów w endomysium, martwicę włókien mięśniowych oraz ekspresję MHC klasy I. Diagnostyka różnicowa obejmuje inne idiopatyczne miopatie zapalne, choroby nerwowo-mięśniowe, endokrynopatie oraz polekowe uszkodzenia mięśni.
aldolaza, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, białko C-reaktywne, biopsja mięśnia, choroba autoimmunologiczna, czynnik reumatoidalny, dehydrogenaza mleczanowa, dysfagia, dystrofia mięśniowa, elektromiografia, endomysium, idiopatyczna miopatia zapalna, kinaza kreatynowa, limfocyty T CD8+, miastenia gravis, mięśnie proksymalne, mioglobinuria, miopatia nekrotyzująca, naciek zapalny, niedoczynność tarczycy, odczyn Biernackiego, osłabienie mięśniowe, polimiozyt, przeciwciała anty-Jo-1, przeciwciała przeciwjądrowe, rabdomioliza, reumatoidalne zapalenie stawów, rezonans magnetyczny, śródmiąższowa choroba płuc, toczeń rumieniowaty układowy, tomografia komputerowa, tomografia komputerowa wysokiej rozdzielczości, twardzina układowa, zapalenie skórno-mięśniowe, zespół antysyntetazowy, zespół Cushinga, zespół Sjögrena
Leksykon leków
Działania niepożądane – Piperacillin + Tazobactam Eugia 2 g + 0,25 g

Preparat Piperacillin + Tazobactam Eugia (2 g + 0,25 g oraz 4 g + 0,5 g, proszek do sporządzania roztworu do infuzji) jest antybiotykiem beta-laktamowym, którego stosowanie wiąże się z ryzykiem wystąpienia licznych działań niepożądanych o różnej częstości i nasileniu. Najcięższe powikłania obejmują rzekomobłoniaste zapalenie jelit oraz toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, występujące u 1-10 na 10 000 pacjentów. Inne poważne działania niepożądane, takie jak pancytopenia, wstrząs anafilaktyczny czy zespół Stevensa-Johnsona, mają nieokreśloną częstość występowania. U pacjentów z mukowiscydozą obserwuje się zwiększoną częstość gorączki i wysypki. Ponadto, beta-laktamy mogą indukować encefalopatię i drgawki, co wymaga szczególnej uwagi u chorych z zaburzeniami neurologicznymi.
agranulocytoza, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, antybiotyk beta-laktamowy, bezsenność, biegunka, ból brzucha, ból głowy, czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, czas protrombinowy, dreszcze, drgawki, encefalopatia, eozynofilia, eozynofilowe zapalenie płuc, fosfataza zasadowa, gamma-glutamylotransferaza, gorączka, hipokaliemia, kanalikowo-śródmiąższowe zapalenie nerek, krwawienie z nosa, leukopenia, majaczenie, małopłytkowość, mukowiscydoza, napad drgawkowy, neutropenia, niedociśnienie, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, odczyn Combsa, ostra uogólniona osutka krostkowa, pancytopenia, pęcherzowe zapalenie skóry, plamica, pokrzywka, reakcja anafilaktoidalna, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, rzekomobłoniaste zapalenie jelit, rzekomobłoniaste zapalenie okrężnicy, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, trombocytoza, wstrząs anafilaktoidalny, wstrząs anafilaktyczny, zakażenie drożdżakami, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie wątroby, zapalenie żył, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – AGARTHA 50 mg

Wildagliptyna (lek AGARTHA) jest dostępna w tabletkach po 50 mg i stosowana w leczeniu cukrzycy typu 2. Standardowa dawka wynosi 100 mg na dobę, podzielona na 50 mg rano i 50 mg wieczorem, niezależnie od schematu terapeutycznego (monoterapia, skojarzenie z metforminą, tiazolidynodionem, insuliną lub pochodną sulfonylomocznika). Wyjątkiem jest terapia dwulekowa z pochodną sulfonylomocznika, gdzie zaleca się 50 mg raz na dobę rano, z możliwością zmniejszenia dawki sulfonylomocznika w celu ograniczenia ryzyka hipoglikemii. Maksymalna dawka dobowa nie powinna przekraczać 100 mg. W przypadku pominięcia dawki, pacjent powinien przyjąć ją jak najszybciej, bez podwajania dawki w tym samym dniu.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, ciężkie zaburzenie czynności nerek, cukrzyca typu 2, górna granica normy, hipoglikemia, insulina, klirens kreatyniny, łagodne zaburzenie czynności nerek, metformina, monoterapia, pochodna sulfonylomocznika, podanie doustne, schyłkowa niewydolność nerek, terapia dwulekowa, tiazolidynodion, umiarkowane zaburzenie czynności nerek, wildagliptyna, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Bortezomib Zentiva 1 mg

Leczenie produktem Bortezomib Zentiva powinno być prowadzone pod nadzorem doświadczonego lekarza oraz wykwalifikowanego personelu medycznego. Standardowa dawka wynosi 1,3 mg/m² powierzchni ciała, podawana dożylnie dwa razy w tygodniu (dni 1., 4., 8. i 11.) w 21-dniowym cyklu, z co najmniej 72-godzinnym odstępem między dawkami. W przypadku remisji całkowitej zaleca się dodatkowe 2 cykle, a w przypadku odpowiedzi bez całkowitej remisji – do 8 cykli. W terapii skojarzonej dawki i schematy podawania bortezomibu są dostosowane do stosowanych leków towarzyszących, takich jak doksorubicyna, deksametazon, melfalan, prednizon czy talidomid. Szczegółowe schematy dawkowania uwzględniają m.in. podawanie bortezomibu dwa razy w tygodniu w pierwszych cyklach, a następnie raz w tygodniu, z odpowiednimi dawkami leków towarzyszących i przerwami terapeutycznymi. Przed każdym cyklem należy ocenić parametry hematologiczne (np. liczba płytek krwi ≥ 70 x 10⁹/l, neutrofile ≥ 1,0 x 10⁹/l) oraz stopień toksyczności niehematologicznej (nie przekraczający stopnia 1). Dawkowanie wymaga modyfikacji w przypadku wystąpienia toksyczności, zwłaszcza neuropatii obwodowej, zgodnie z określonymi stopniami i zaleceniami redukcji dawki (np. zmniejszenie z 1,3 mg/m² do 1,0 mg/m² lub 0,7 mg/m²). U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby dawkę początkową należy odpowiednio zmniejszyć (do 0,7 mg/m²), a u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami nerek podawanie leku powinno odbywać się po dializie.
aminotransferaza asparaginianowa, bezwzględna liczba neutrofili, ból neuropatyczny, bortezomib, chemioterapia, chemioterapia dużymi dawkami cytostatyków, chłoniak z komórek płaszcza, cyklofosfamid, deksametazon, doksorubicyna, hematopoetyczne komórki macierzyste, indukcja terapii, klirens kreatyniny, małopłytkowość, melfalan i prednizon, monoterapia, naciek szpiku kostnego, neuropatia autonomiczna, neuropatia obwodowa, neutropenia stopnia 4, neutropenia z gorączką, obwodowa neuropatia, parestezja, pegylowana liposomalna doksorubicyna, pełna odpowiedź, podanie dooponowe, przeszczepienie hematopoetycznych komórek macierzystych, remisja całkowita, rytuksymab, sekwestracja śledziony, szpiczak mnogi, talidomid, toksyczne działanie na układ krwiotwórczy, toksyczność hematologiczna, toksyczność niehematologiczna, wlew dożylny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon substancji czynnych
Bozentan – Przeciwwskazania stosowania

Bozentan, stosowany w dawce 125 mg w leczeniu nadciśnienia płucnego, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, umiarkowanym do ciężkiego zaburzeniem czynności wątroby (klasa B lub C wg Childa-Pugha) oraz u osób z aminotransferazami AspAT i/lub AlAT przekraczającymi trzykrotnie górną granicę normy przed rozpoczęciem terapii. Ponadto, jednoczesne stosowanie cyklosporyny A jest zabronione ze względu na ryzyko znacznego wzrostu stężenia bozentanu w osoczu i potencjalnych działań niepożądanych. Przed wdrożeniem leczenia konieczna jest szczegółowa ocena funkcji wątroby oraz dokładny wywiad alergiczny.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, aminotransferazy wątrobowe, bozentan, cyklosporyna A, działanie niepożądane, działanie teratogenne, górna granica normy, hepatotoksyczność, hormonalny środek antykoncepcyjny, klasyfikacja Childa-Pugha, nadciśnienie płucne, nadwrażliwość, przeciwwskazanie w ciąży, stężenie w osoczu, toksyczność reprodukcyjna, wydolność wątroby, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon leków
Działania niepożądane – Ketipinor 100 mg

Kwetiapina (Ketipinor) wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które wymagają szczegółowego monitorowania, zwłaszcza w początkowym okresie terapii. Do bardzo często występujących (≥10%) należą senność, zawroty głowy, ból głowy, suchość błony śluzowej jamy ustnej, objawy odstawienia oraz zaburzenia metaboliczne, takie jak wzrost stężenia triglicerydów (>200 mg/dl, ≥2,258 mmol/l), cholesterolu całkowitego (≥240 mg/dl, ≥6,2064 mmol/l), zmniejszenie HDL (<40 mg/dl u mężczyzn, <50 mg/dl u kobiet) oraz przyrost masy ciała. Istotne są również zmiany hematologiczne, w tym obniżenie hemoglobiny do ≤13 g/dl (8,07 mmol/l) u mężczyzn i ≤12 g/dl (7,45 mmol/l) u kobiet, z maksymalnym spadkiem średnio o 1,5 g/dl, leukopenia, neutropenia i eozynofilia. Często obserwuje się także hiperprolaktynemię (>20 mcg/l u mężczyzn, >30 mcg/l u kobiet) oraz zaburzenia funkcji tarczycy. W zakresie układu nerwowego dominują objawy pozapiramidowe, dyzartria, a rzadko napady padaczkowe i złośliwy zespół neuroleptyczny. W układzie sercowo-naczyniowym często występują tachykardia, kołatanie serca i niedociśnienie ortostatyczne, z rzadkimi przypadkami bradykardii i omdleń.
agranulocytoza, aminotransferaza asparaginianowa, bezsenność, ból głowy, dysfagia, dysfunkcja tarczycy, eozynofilia, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hipertriglicerydemia, hiponatremia, kołatanie serca, leukopenia, małopłytkowość, martwica naskórka, mlekotok, myśli samobójcze, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, niedrożność jelit, objawy pozapiramidowe, obniżony cholesterol HDL, obrzęk naczynioruchowy, osutka krostkowa, podwyższone ALT, podwyższone GGTP, priapizm, przyrost masy ciała, rabdomioliza, rumień wielopostaciowy, senność, somnambulizm, suchość błony śluzowej jamy ustnej, tachykardia, zapalenie naczyń skórnych, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zaparcia, zawroty głowy, zespół DRESS, zespół metaboliczny, zespół odstawienia, zespół odstawienia u noworodków, zespół Stevensa-Johnsona, złośliwy zespół neuroleptyczny, żółtaczka
Leksykon substancji czynnych
Klarytromycyna – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie

Badania toksyczności ostrej klarytromycyny wykazały, że po podaniu doustnym LD50 u myszy i szczurów przekracza 5 g/kg mc., natomiast po podaniu dożylnym LD50 jest znacznie niższe: u myszy wynosiło 184-227 mg/kg mc., a u szczurów 64 mg/kg mc. Objawy toksyczności obejmowały ataksję, drżenia mięśniowe, duszność i drgawki, a głównym narządem uszkodzenia była wątroba, z podwyższonymi enzymami wątrobowymi. Metabolity klarytromycyny wykazywały podobną toksyczność (LD50 od 200 do 337 mg/kg mc.). Młode zwierzęta (3-dniowe myszy i szczury) były bardziej wrażliwe, z LD50 około połowy wartości dorosłych. W badaniach przewlekłych dawki nietoksyczne u szczurów wynosiły 50 mg/kg mc./dobę, a u psów 100 mg/kg mc./dobę; dawki toksyczne powodowały zmiany w wątrobie, nerkach i układzie żółciowym. U psów obserwowano także zmiany w hepatocytach przy dawce 300 mg/kg mc./dobę. Podrażnienie żyły było istotnym efektem ubocznym podawania dożylnego w dużych stężeniach.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, ataksja, badanie embriotoksyczności, badanie histopatologiczne, badanie mutagenności, badanie pośmiertne, badanie teratogenności, dawka śmiertelna LD50, dehydrogenaza mleczanowa, drgawki kloniczne, działanie drażniące, działanie genotoksyczne, działanie teratogenne, erytrocyt, fosfataza alkaliczna, hematokryt, kancerogenność, leukocyt, martwica tkanek, metabolit dekladynozylowy, metabolit demetylowy, metabolit izohydroksylowy, metabolit klarytromycyny, nefrotoksyczność, niezstąpione jądro, obrzęk płuc, płytki krwi, podanie dożylne, podrażnienie żyły, rozszczep podniebienia, samoistne poronienie, stężenie hemoglobiny, stłuszczenie hepatocytów, test Amesa, toksyczność matczyna, wada układu krążenia, zmiana histopatologiczna, zwyrodnienie nabłonka przewodów żółciowych, γ-glutamylotransferaza
Leksykon chorób i schorzeń
Wyczerpanie cieplne – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Wyczerpanie cieplne jest formą choroby związanej z przegrzaniem organizmu, charakteryzującą się objawami takimi jak ból głowy, nudności, zawroty głowy, osłabienie, pragnienie i oszołomienie. Rokowanie w wyczerpaniu cieplnym jest zazwyczaj dobre, pod warunkiem szybkiego rozpoznania i wdrożenia leczenia obejmującego usunięcie pacjenta z gorącego środowiska, nawodnienie oraz uzupełnienie elektrolitów. W odróżnieniu od udaru cieplnego, który cechuje się śmiertelnością na poziomie 20-27%, wyczerpanie cieplne rzadko prowadzi do poważnych powikłań, jeśli jest odpowiednio leczone. Czynniki wpływające na rokowanie to wiek ≥65 lat, choroby współistniejące, uszkodzenia narządowe oraz zaburzenia elektrolitowe. Hospitalizacja jest wskazana u pacjentów z podwyższonym ryzykiem, zwłaszcza u osób starszych i z zaburzeniami stanu psychicznego lub podwyższonym stężeniem kreatyniny.
aminotransferaza asparaginianowa, ból głowy, klasyczny udar cieplny, niewydolność wielonarządowa, nudności, osłabienie, podwyższona temperatura ciała, powikłania neurologiczne, powikłania sercowo-naczyniowe, pragnienie, prokalcytonina, przegrzanie organizmu, rabdomioliza, skala Glasgow, skala SOFA, śpiączka, stan zapalny, tachykardia zatokowa, udar cieplny, uszkodzenie mózgu, uszkodzenie narządowe, utrata przytomności, wyczerpanie cieplne, wydłużenie odstępu QT, wysiłkowy udar cieplny, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia widzenia, zakrzepica, zawroty głowy, zmiany ST-T
Leksykon leków
Działania niepożądane – Dilatrend 6,25 mg

Karwedylol wykazuje profil działań niepożądanych o częstości występowania sklasyfikowanej według kryteriów CIOMS, z najczęstszymi zdarzeniami obejmującymi niewydolność serca (≥1/10), bradykardię, hiperwolemię, zaburzenia widzenia, nudności, biegunkę, astenia oraz zawroty głowy. Częstość występowania większości działań niepożądanych nie jest zależna od dawki, z wyjątkiem zawrotów głowy, zaburzeń widzenia i bradykardii, które nasilają się wraz ze wzrostem dawki. W trakcie terapii u pacjentów z zastoinową niewydolnością serca może dojść do przejściowego pogorszenia funkcji nerek oraz nasilenia niewydolności serca, co wymaga ścisłego monitorowania. W badaniach klinicznych odnotowano również często występujące infekcje dróg oddechowych i moczowych, zaburzenia metaboliczne (hipercholesterolemia, pogorszenie kontroli glikemii), a także objawy ze strony układu nerwowego i psychicznego, takie jak ból głowy, omdlenia, depresja i zaburzenia snu.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, beta-adrenolityk, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, choroba niedokrwienna serca, choroba wieńcowa, chromanie przestankowe, dławica piersiowa, gamma-glutamylotransferaza, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hiperwolemia, hipoglikemia, karwedylol, leukopenia, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, nadpotliwość, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, niestrawność, nietrzymanie moczu, niewydolność nerek, niewydolność serca, niskie ciśnienie tętnicze, objaw Raynauda, obrzęk płuc, ostry zawał mięśnia sercowego, parestezja, przewlekła niewydolność serca, rozsiane zmiany naczyniowe, rumień wielopostaciowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zaburzenie czynności lewej komory serca, zahamowanie zatokowe, zakażenie górnych dróg oddechowych, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zastoinowa niewydolność serca, zespół Stevensa-Johnsona, zespół suchego oka
Leksykon leków
Przedawkowanie – Melkart 50 mg

Przedawkowanie wildagliptyny, substancji czynnej preparatu Melkart, może prowadzić do objawów ze strony układu mięśniowego i nerwowego, takich jak ból mięśni, obrzęki kończyn, parestezje oraz gorączka. W badaniach klinicznych dawki znacznie przekraczające terapeutyczną (50 mg) – np. 400 mg i 600 mg – wiązały się z podwyższeniem aktywności kinazy kreatynowej (CK), AspAT, białka C-reaktywnego (CRP) oraz mioglobiny. Objawy te mają charakter przemijający i ustępują samoistnie po odstawieniu leku, bez konieczności wdrażania specyficznego leczenia. W przypadku przedawkowania zaleca się leczenie podtrzymujące, monitorowanie parametrów życiowych i laboratoryjnych oraz obserwację pacjenta do ustąpienia objawów.
aminotransferaza asparaginianowa, badania laboratoryjne, białko C-reaktywne, dawka terapeutyczna, hemodializa, kinaza kreatynowa, leczenie objawowe, lipaza, Melkart, metabolit leku, mialgia, mioglobina, nietolerancja laktozy, obrzęk kończyn, ośrodek toksykologiczny, parestezje, substancja pomocnicza, wildagliptyna
Leksykon leków
Działania niepożądane – Flukofemin One 150 mg

Flukonazol, substancja czynna leku Flukofemin One (150 mg), charakteryzuje się szerokim spektrum działań niepożądanych, które lekarze powinni uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Najczęściej występujące działania niepożądane (≥1/10) to ból głowy, ból brzucha, biegunka, nudności, wymioty oraz istotne podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych (aminotransferazy alaninowej, aminotransferazy asparaginianowej i fosfatazy alkalicznej) oraz wysypka. Profil działań niepożądanych u dzieci i młodzieży jest zbliżony do obserwowanego u dorosłych, z wyjątkiem leczenia kandydozy narządów płciowych. Wśród rzadkich, ale poważnych powikłań należy wymienić reakcje polekowe z eozynofilią i objawami ogólnymi (zespół DRESS), a także ciężkie reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona, martwica toksyczno-rozpływna naskórka oraz ostra uogólniona osutka krostkowa.
agranulocytoza, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, anafilaksja, astenia, bilirubina, cholestaza, flukonazol, fosfataza alkaliczna, hepatotoksyczność, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, hipokaliemia, kandydoza narządów płciowych, leukopenia, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, martwica wątroby, neutropenia, niedokrwistość, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, odstęp QT, osutka krostkowa, parestezja, pokrzywka, torsade de pointes, zapalenie wątroby, zawroty głowy obwodowe, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry, żółtaczka
Leksykon leków
Działania niepożądane – Clefirem 14 mg

Clefirem (teriflunomid 14 mg) stosowany w leczeniu rzutowo-remisyjnej postaci stwardnienia rozsianego wykazuje charakterystyczny profil bezpieczeństwa oparty na danych z badań kontrolowanych placebo obejmujących 2267 pacjentów przez medianę 672 dni. Najczęstsze działania niepożądane to ból głowy (15,7%), biegunka (13,6%), nudności (10,7%), łysienie (13,5%) oraz podwyższenie aktywności aminotransferazy alaninowej (AlAT) (15%). Łysienie, najczęściej rozlane, występowało u 13,9% pacjentów (vs 5,1% placebo) i ustępowało u 87,1% po 6 miesiącach terapii. Zaburzenia czynności wątroby manifestowały się głównie łagodnym wzrostem AlAT ≤3× GGN, natomiast wartości >3× GGN i wyższe były porównywalne z placebo. Wzrost ciśnienia tętniczego skurczowego >140 mmHg obserwowano u 19,9% pacjentów (vs 15,5% placebo), a rozkurczowego >90 mmHg u 21,4% (vs 13,6% placebo). Nie odnotowano istotnego wzrostu ciężkich zakażeń (2,7% vs 2,2% placebo), choć w populacji pediatrycznej (10-17 lat) zakażenia występowały częściej (66,1% vs 45,6% placebo).
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, amylaza, biegunka, ból głowy, ciśnienie tętnicze, dyslipidemia, gamma-glutamylotransferaza, grzybica stóp, kinaza kreatynowa, lipaza, łuszczyca krostkowa, łuszczycowe zapalenie stawów, łysienie, martwicze zapalenie trzustki, mononeuropatia, nadciśnienie płucne, nadciśnienie tętnicze, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość, nudności, ostre zapalenie trzustki, ostre zapalenie wątroby, parestezje, polekowe uszkodzenie wątroby, polineuropatia, posocznica, reumatoidalne zapalenie stawów, rwa kulszowa, śródmiąższowa choroba płuc, stwardnienie rozsiane rzutowe, stwardnienie rozsiane rzutowo-remisyjne, torbiel trzustki, zaburzenia czynności wątroby, zakażenie górnych dróg oddechowych, zakażenie oportunistyczne, zapalenie jamy nosowo-gardłowej, zapalenie jelita grubego, zapalenie trzustki, zespół cieśni nadgarstka
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dekenor

Dekenor (deksketoprofen 50 mg/2 ml) wymaga ostrożności u pacjentów z alergią oraz tych z ryzykiem powikłań żołądkowo-jelitowych, takich jak krwawienia, owrzodzenia czy perforacje, które mogą wystąpić bez objawów ostrzegawczych. Zaleca się stosowanie najmniejszej skutecznej dawki przez najkrótszy możliwy czas. Unikać należy łączenia z innymi NLPZ, w tym selektywnymi inhibitorami COX-2, oraz lekami zwiększającymi ryzyko krwawień (np. warfaryna, kwas acetylosalicylowy, kortykosteroidy). U pacjentów z chorobą wrzodową, zapaleniem błony śluzowej przewodu pokarmowego, wrzodziejącym zapaleniem okrężnicy, chorobą Leśniowskiego-Crohna, a także u osób w podeszłym wieku, wskazane jest rozważenie stosowania leków ochronnych na błonę śluzową (np. inhibitory pompy protonowej, mizoprostol). Należy monitorować objawy niepożądane i w razie krwawienia natychmiast przerwać terapię.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, bakteryjne zapalenie płuc, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba naczyń mózgowych, choroba niedokrwienna serca, choroba tętnic obwodowych, choroba wrzodowa żołądka, deksketoprofen trometamol, inhibitor pompy protonowej, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, kłębuszkowe zapalenie nerek, kortykosteroid doustny, kwas acetylosalicylowy, lek antyagregacyjny, lek przeciwzakrzepowy, martwica brodawek nerkowych, mieszana choroba tkanki łącznej, nadciśnienie tętnicze, niesteroidowy lek przeciwzapalny, ostra niewydolność nerek, ostra porfiria przerywana, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie nerek, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, wrzodziejące zapalenie okrężnicy, zaburzenie hematopoezy, zaburzenie metabolizmu porfiryn, zastoinowa niewydolność serca, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry
Leksykon leków
Działania niepożądane – Naxalgan 75 mg

Pregabalina, badana na ponad 8900 pacjentach, wykazuje profil działań niepożądanych głównie o łagodnym lub umiarkowanym nasileniu, z częstością przerwania terapii wynoszącą 12% w porównaniu do 5% w grupie placebo. Najczęstsze działania niepożądane dotyczą układu nerwowego, w tym zawroty głowy i senność (bardzo często, ≥1/10), a także ataksja, zaburzenia koordynacji i pamięci (często, ≥1/100 do <1/10), co zwiększa ryzyko upadków, zwłaszcza u osób starszych. Często obserwuje się również zaburzenia widzenia, zwiększenie apetytu i masy ciała, a także objawy psychiczne, takie jak nastrój euforyczny, splątanie i bezsenność. Rzadkie, ale poważne działania obejmują zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka oraz depresję oddechową, której częstość nie jest dokładnie znana. Wśród działań niepożądanych odnotowano także zaburzenia sercowo-naczyniowe, takie jak tachykardia i blok przedsionkowo-komorowy pierwszego stopnia, oraz ryzyko uzależnienia i objawów odstawienia, które mogą obejmować bezsenność, bóle głowy, nudności i drgawki.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, blok przedsionkowo-komorowy, ból neuropatyczny, depresja oddechowa, drgawki kloniczne, dysfagia, dyskineza, działanie niepożądane pregabaliny, fosfokinaza kreatynowa, ginekomastia, hipoglikemia, jaskrawe widzenie, myśl samobójcza, niedoczulica, nieostre widzenie, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, oczopląs, ośrodkowy układ nerwowy, parestezja, podwójne widzenie, rabdomioliza, reakcja alergiczna, refluks żołądkowo-przełykowy, senność, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, utrata pola widzenia, uzależnienie lekowe, zaburzenie erekcji, zachowanie samobójcze, zapalenie rogówki, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zespół odstawienny, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka
Leksykon substancji czynnych
Metotreksat – Działania niepożądane

Metotreksat, będący antymetabolitem o działaniu przeciwnowotworowym i immunosupresyjnym, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, których nasilenie zależy od dawki, drogi podania, częstotliwości i czasu terapii. Do najpoważniejszych powikłań należą: zahamowanie czynności szpiku kostnego (leukopenia, trombocytopenia, niedokrwistość, pancytopenia), toksyczność płucna (śródmiąższowe zapalenie płuc, włóknienie), hepatotoksyczność (ostre zapalenie wątroby, marskość po dawce skumulowanej >1,5 g), nefrotoksyczność (niewydolność nerek, azotemia), neurotoksyczność (encefalopatia, leukoencefalopatia, drgawki), reakcje alergiczne (wstrząs anafilaktyczny) oraz ciężkie reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna martwica naskórka). Toksyczność hematologiczna i żołądkowo-jelitowa (zapalenie jamy ustnej, nudności, wymioty, biegunka) są najczęstszymi ograniczającymi dawkę efektami, pojawiającymi się zwykle w ciągu 3-7 dni po podaniu. Wysokie dawki wymagają monitorowania stężenia metotreksatu i stosowania kwasu folinowego w celu redukcji toksyczności. Zaleca się alkalizację moczu i podaż ≥3 l płynów/dobę, aby zapobiec nefrotoksyczności i upośledzeniu eliminacji leku.
afazja, alkalizacja moczu, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, antymetabolit, aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, azotemia, chłoniak złośliwy, dyzartria, encefalopatia, fosfataza alkaliczna, hematopoeza, hepatotoksyczność, hipogammaglobulinemia, krwotoczne zapalenie jelit, kwas folinowy, lek immunosupresyjny, leukoencefalopatia, leukopenia, marskość wątroby, martwica toksyczna naskórka, miastenia, mielopatia, nefropatia, nefrotoksyczność, neurotoksyczność, neutropenia, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, osteoporoza, pancytopenia, perforacja jelita, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowe zapalenie płuc, toksyczność płucna, trombocytopenia, wrzodziejące zapalenie jamy ustnej, wstrząs anafilaktyczny, wysięk płucny, zahamowanie szpiku kostnego, zakrzepica naczyń siatkówki, zapalenie błony śluzowej, zapalenie pajęczynówki, zatorowość płucna, zdarzenie zakrzepowo-zatorowe, zespół Stevensa-Johnsona, zwłóknienie płuc