Działania niepożądane leku Rifamazid (ryfampicyna + izoniazyd)

Podczas terapii produktem leczniczym Rifamazid, zawierającym ryfampicynę i izoniazyd, pacjenci mogą doświadczać działań niepożądanych związanych z każdą z tych substancji aktywnych. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę działań niepożądanych, które mogą wystąpić w trakcie leczenia, wraz z częstotliwością ich występowania.¹

Skala częstotliwości występowania działań niepożądanych

Zgodnie z klasyfikacją CIOMS, częstotliwość występowania działań niepożądanych określa się następująco:²

• Bardzo często: występuje u co najmniej 1 na 10 pacjentów (≥1/10)
• Często: występuje u co najmniej 1 na 100 pacjentów (≥1/100 do <1/10)
• Niezbyt często: występuje u co najmniej 1 na 1000 pacjentów (≥1/1000 do <1/100)
• Rzadko: występuje u co najmniej 1 na 10 000 pacjentów (≥1/10 000 do <1/1000)
• Bardzo rzadko: występuje u mniej niż 1 na 10 000 pacjentów (<1/10 000)
• Częstość nieznana: nie może być określona na podstawie dostępnych danych

Działania niepożądane wywoływane przez ryfampicynę

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

Ryfampicyna może powodować zaburzenia hematologiczne, które mogą mieć poważne konsekwencje kliniczne:³

• Małopłytkowość z plamicą lub bez – występuje głównie podczas leczenia schematem przerywanym i ustępuje po odstawieniu leku. Jest to poważne działanie niepożądane, wymagające natychmiastowego odstawienia leku, gdyż może prowadzić do krwawień do mózgu, nawet ze skutkiem śmiertelnym
• Niedokrwistość hemolityczna – rozpad krwinek czerwonych prowadzący do anemii
• Leukopenia – zmniejszenie liczby białych krwinek
• Eozynofilia – zwiększenie liczby eozynofilów
• Zmniejszenie stężenia hemoglobiny we krwi

Zaburzenia układu immunologicznego

Ryfampicyna może wywoływać różnorodne reakcje immunologiczne, w tym objawy podobne do grypy oraz ciężkie reakcje anafilaktyczne:⁴

• Obrzęk twarzy i kończyn
• Objawy grypopodobne: gorączka, dreszcze, bóle głowy i mięśni, zawroty głowy
• Zaburzenia oddechowe: krótki oddech, sapanie
• Spadek ciśnienia krwi
• Wstrząs anafilaktyczny – stan zagrożenia życia

Te objawy najczęściej pojawiają się między 3. a 6. miesiącem leczenia. Częstość ich występowania jest zróżnicowana, ale szacuje się, że dotyczą około 50% pacjentów leczonych w schemacie jednotygodniowym, otrzymujących ryfampicynę w dawce 25 mg/kg masy ciała lub większej.⁵

Reakcje uczuleniowe

Reakcje uczuleniowe na ryfampicynę mogą manifestować się różnorodnymi objawami:⁶

• Zaburzenia układu immunologicznego:
  • Gorączka
  • Eozynofilia (zwiększenie liczby eozynofilów we krwi)
• Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej:
  • Wysypka
  • Pokrzywka
  • Świąd
  • Zaczerwienienie skóry
  • Opryszczkowe zapalenie jamy ustnej i języka
  • Obrzęk naczynioruchowy
  • Złuszczające zapalenie skóry
  • Zespół Lyella (toksyczna nekroliza naskórka) – ciężka, zagrażająca życiu reakcja skórna

Zaburzenia endokrynologiczne

U kobiet długotrwale leczonych ryfampicyną mogą wystąpić zaburzenia miesiączkowania.⁷

Zaburzenia układu nerwowego

Ryfampicyna może powodować następujące zaburzenia neurologiczne:⁸

• Ból i zawroty głowy
• Senność i znużenie
• Ataksja (zaburzenia koordynacji ruchowej)
• Stan splątania
• Zaburzenia koncentracji uwagi
• Ból i drętwienie kończyn

Zaburzenia oka

Podczas leczenia ryfampicyną mogą wystąpić zaburzenia widzenia.⁹

Zaburzenia żołądka i jelit

Ryfampicyna może powodować różne dolegliwości ze strony układu pokarmowego:¹⁰

• Zgaga
• Bóle w nadbrzuszu
• Zmniejszenie łaknienia
• Nudności
• Wymioty
• Wzdęcia
• Biegunka – która może być objawem poważnego powikłania – rzekomobłoniastego zapalenia jelita grubego

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Ryfampicyna może wpływać na czynność wątroby, powodując:¹¹

• Przemijające zmiany wyników badań czynnościowych wątroby:
  • Zwiększenie stężenia bilirubiny, w tym bilirubiny bezpośredniej
  • Zwiększenie aktywności fosfatazy zasadowej
  • Zwiększenie aktywności aminotransferaz
• Rzadko toksyczne zapalenie wątroby

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Oprócz reakcji uczuleniowych, ryfampicyna może powodować łagodne reakcje skórne:¹²

• Łagodne, samoistnie ustępujące reakcje skórne:
  • Zaczerwienienie
  • Świąd
  • Wysypka

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej

Ryfampicyna może wpływać na układ mięśniowy, powodując:¹³

• Osłabienie mięśni
• Miopatia (choroba mięśni)

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Ryfampicyna może powodować zaburzenia nerkowe, które występują sporadycznie, głównie u pacjentów stosujących leczenie przerywane:¹⁴

• Hemoglobinuria (wydalanie hemoglobiny z moczem)
• Krwiomocz
• Śródmiąższowe zapalenie nerek
• Niewydolność nerek

Objawy te ustępują po odstawieniu leku i zastosowaniu odpowiedniego leczenia.

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

Charakterystycznym efektem stosowania ryfampicyny jest pomarańczowe lub czerwonobrązowe zabarwienie płynów ustrojowych:¹⁵

• Śliny
• Moczu
• Łez
• Potu
• Kału

Działania niepożądane wywoływane przez izoniazyd

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

Izoniazyd może powodować następujące zaburzenia hematologiczne:¹⁶

• Małopłytkowość (zmniejszenie liczby płytek krwi)
• Agranulocytoza (drastyczne zmniejszenie liczby granulocytów – rodzaju białych krwinek)
• Niedokrwistość

Zaburzenia układu nerwowego

Izoniazyd może wywoływać różne zaburzenia neurologiczne, szczególnie przy stosowaniu większych niż zalecane dawek:¹⁷

• Zapalenie wielonerwowe objawiające się:
  • Drętwieniem kończyn
  • Mrowieniem
  • Osłabieniem mięśni
  • Niezbornością ruchów
• Drgawki – mogą wystąpić przy stosowaniu dużych dawek izoniazydu
• Zwiększenie częstości napadów padaczkowych u pacjentów z padaczką

Zaburzenia naczyniowe

Z częstością nieznaną może wystąpić zapalenie naczyń krwionośnych.¹⁸

Zaburzenia żołądka i jelit

Izoniazyd może wywoływać następujące objawy ze strony przewodu pokarmowego:¹⁹

• Nudności
• Wymioty
• Bóle w nadbrzuszu
• Zapalenie trzustki – częstość nieznana

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Izoniazyd może powodować poważne zaburzenia czynności wątroby:²⁰

• Zwiększenie aktywności aminotransferazy asparaginianowej (AspAT)
• Zwiększenie aktywności aminotransferazy alaninowej (AlAT)
• Bilirubinemia (zwiększenie stężenia bilirubiny we krwi)
• Żółtaczka
• Niezbyt często: zapalenie wątroby, które może być ciężkie, a w skrajnych przypadkach prowadzić do śmierci. Zapalenie wątroby może być poprzedzone takimi objawami jak:
  • Brak łaknienia
  • Nudności
  • Wymioty
  • Zmęczenie
  • Osłabienie

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Izoniazyd może rzadko powodować ciężkie reakcje skórne:²¹

• Rzadko:
  • Toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka – zagrażająca życiu reakcja skórna
  • Objawy układowe eozynofilii (DRESS – polekowa reakcja z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi)

Tabela działań niepożądanych leku Rifamazid

Monitorowanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego.²²

Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:²³

• Al. Jerozolimskie 181C; 02-222 Warszawa
• Tel.: + 48 22 49 21 301
• Faks: + 48 22 49 21 309
• Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.²⁴