gruźlica pozapłucna
Wskazanie
Gruźlica pozapłucna to postać choroby wywołanej przez prątki Mycobacterium tuberculosis, która lokalizuje się poza miąższem płucnym. Może dotyczyć różnych narządów, w tym układu moczowo-płciowego, układu kostno-stawowego, węzłów chłonnych, ośrodkowego układu nerwowego (zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych), opłucnej, osierdzia, czy narządów jamy brzusznej. Stanowi około 15-20% wszystkich przypadków gruźlicy u osób immunokompetentnych, ale odsetek ten wzrasta u pacjentów z immunosupresją, szczególnie u chorych z HIV.
Rozpoznanie gruźlicy pozapłucnej stanowi duże wyzwanie diagnostyczne ze względu na niespecyficzne objawy i często skąpe lub nietypowe wyniki badań. Złotym standardem pozostaje wyizolowanie prątków z materiału biologicznego, co bywa trudne ze względu na mniejszą liczbę bakterii w zmianach pozapłucnych. Diagnostyka obejmuje badania obrazowe (RTG, TK, MRI), badania histopatologiczne, testy IGRA (Interferon-Gamma Release Assay) oraz metody molekularne (PCR).
Leczenie gruźlicy pozapłucnej opiera się na podobnych schematach jak w przypadku gruźlicy płucnej. W Polsce stosuje się preparaty zawierające izoniazyd (Nidrazid), ryfampicynę (Rifamazid), etambutol (Ethambutol) i pirazynamid (Pyrazinamid). Leczenie standardowo trwa minimum 6 miesięcy, a w przypadku niektórych lokalizacji (np. gruźlicy OUN czy układu kostno-stawowego) może być wydłużone do 9-12 miesięcy. W leczeniu gruźlicy lekoopornej stosuje się leki drugiego rzutu, takie jak fluorochinolony (Cipronex, Levoxa), aminoglikozydy (Streptomycyna) czy cykloseryna (Cycloserine).
Największymi trudnościami w leczeniu gruźlicy pozapłucnej są: opóźnione rozpoznanie wynikające z nietypowych objawów, trudności w uzyskaniu materiału do badań mikrobiologicznych, słaba penetracja leków do niektórych narządów (np. do OUN), powikłania narządowe wynikające z destrukcji tkanek oraz lekooporność. Istotnym problemem jest też długi czas leczenia, który obniża adherencję pacjentów do terapii. W przypadku gruźlicy OUN czy rozsianej często konieczne jest dołączenie kortykosteroidów (Encorton, Metypred) w celu zmniejszenia reakcji zapalnej i zapobiegania powikłaniom. Leczenie wymaga ścisłego monitorowania pod kątem działań niepożądanych leków przeciwprątkowych, które mogą prowadzić do hepatotoksyczności, neuropatii czy zaburzeń widzenia.
Lista leków z tym wskazaniem
-
Nidrazid – Tabletki – 100 mg
Produkt leczniczy zawiera substancję czynną izoniazyd w dawce 100 mg w jednej tabletce. Stosuje się go w leczeniu wszystkich postaci gruźlicy, zarówno płucnych, jak i pozapłucnych, a także w profilaktyce rozwoju postaci płucnych tej choroby. Przeznaczony jest dla dorosłych oraz dzieci powyżej 3. roku życia, które mogą połknąć tabletkę, a w razie potrzeby tabletkę można rozkruszyć. Przed rozpoczęciem terapii zaleca się wykonanie testu wrażliwości na lek.
• Wskazania do stosowania• Substancja czynna• Kategoria leku -
Pyrazinamid Farmapol – Tabletki – 500 mg
Lek zawiera 500 mg pirazynamidu w każdej tabletce. Stosowany jest głównie w pierwszej fazie leczenia gruźlicy, podczas intensywnego leczenia skojarzonego z innymi lekami przeciwgruźliczymi. Wzmacnia skuteczność terapii oraz przyspiesza eliminację prątków. Ponadto jest używany w leczeniu gruźlicy opornej na standardowe chemioterapeutyki.
• Wskazania do stosowania• Substancja czynna• Kategoria leku -
Rifamazid – Kapsułki twarde – 150 mg + 100 mg
Produkt leczniczy zawiera dwie aktywne substancje: ryfampicynę oraz izoniazyd. Obie składniki są stosowane łącznie, co zwiększa skuteczność leczenia. Preparat jest wskazany do leczenia wszystkich postaci gruźlicy płucnej i pozapłucnej, zarówno w pierwszym rozpoznaniu, jak i we wznowach, pod warunkiem wrażliwości prątków na te leki. Stosowanie powinno być realizowane zgodnie z zaleceniami oraz po weryfikacji wrażliwości drobnoustrojów na składniki aktywne.
• Wskazania do stosowania• Substancja czynna• Kategoria leku -
Rifamazid – Kapsułki twarde – 300 mg + 150 mg
Produkt leczniczy zawiera dwie substancje czynne: ryfampicynę oraz izoniazyd w określonych dawkach. Jest dostępny w postaci twardych kapsułek o barwie wiśniowej. Stosuje się go w leczeniu wszystkich postaci gruźlicy, zarówno płucnej, jak i pozapłucnej, również w przypadkach wznowy choroby, o ile prątki są wrażliwe na zawarte składniki. Przed i w trakcie terapii konieczne jest monitorowanie wrażliwości prątków na lek.
• Wskazania do stosowania• Substancja czynna• Kategoria leku