gruźlica płucna
Wskazanie

Gruźlica płucna to choroba zakaźna wywoływana przez prątki Mycobacterium tuberculosis, która pierwotnie atakuje płuca. Zakażenie następuje drogą kropelkową od osoby chorej, a objawy obejmują przewlekły kaszel (często z odkrztuszaniem krwi), gorączkę, nocne poty, utratę masy ciała oraz osłabienie. Charakterystyczne są też zmiany w obrazie radiologicznym klatki piersiowej, gdzie widoczne są nacieki, zwłóknienia lub jamy.

Leczenie gruźlicy płucnej wymaga stosowania skojarzonej farmakoterapii, trwającej co najmniej 6 miesięcy. W fazie intensywnej (pierwsze 2 miesiące) stosuje się cztery leki: izoniazyd (np. Nidrazid), ryfampicynę (np. Rifamazid), pirazynamid (np. Pyrazinamid) i etambutol (np. Ethambutol WZF). W fazie kontynuacji leczenia (kolejne 4 miesiące) zazwyczaj stosuje się izoniazyd i ryfampicynę. W Polsce dostępne są również preparaty złożone, takie jak Rifamazid (izoniazyd + ryfampicyna) czy Tebramin (izoniazyd + rifampicyna + pyrazinamid + etambutol).

Największym wyzwaniem w leczeniu gruźlicy płucnej jest pojawienie się szczepów prątków opornych na leki pierwszego rzutu (MDR-TB – gruźlica wielolekooporna) lub dodatkowo na fluorochinolony i aminoglikozydy (XDR-TB – gruźlica o rozszerzonej oporności). W takich przypadkach konieczne jest stosowanie leków drugiego rzutu, jak cykloseryna, etionamid, linezolid, bedakilina czy delamanid. Leczenie jest wówczas dłuższe (18-24 miesiące), bardziej toksyczne i kosztowne, a rokowanie gorsze.

Istotnym problemem pozostaje również nieprzestrzeganie zaleceń terapeutycznych przez pacjentów, co sprzyja nawrotom choroby i rozwojowi lekooporności. Dlatego w wielu krajach stosuje się strategię leczenia nadzorowanego (DOT – directly observed therapy), gdzie przyjmowanie leków odbywa się pod nadzorem personelu medycznego. Ponadto gruźlica często dotyka osoby z grup ryzyka (bezdomni, imigranci, osoby uzależnione, zakażone HIV), co dodatkowo utrudnia diagnostykę i prowadzenie systematycznego leczenia.