Działania niepożądane leku Ketipinor (kwetiapina)

Podczas leczenia kwetiapiną (substancja czynna leku Ketipinor) obserwuje się szereg działań niepożądanych, których znajomość ma kluczowe znaczenie dla bezpiecznego stosowania leku w praktyce klinicznej. Najczęściej raportowane działania niepożądane (≥10%) to: senność, zawroty głowy, ból głowy, suchość błony śluzowej jamy ustnej, objawy odstawienia, zwiększenie stężenia triglicerydów w surowicy, zwiększenie stężenia cholesterolu całkowitego (szczególnie frakcji LDL), zmniejszenie stężenia frakcji HDL cholesterolu, zwiększenie masy ciała, zmniejszenie zawartości hemoglobiny oraz objawy ze strony układu pozapiramidowego.¹

Profil bezpieczeństwa kwetiapiny

Bezpieczeństwo leku Ketipinor musi być monitorowane ze szczególną uwagą, zwłaszcza w początkowym okresie leczenia. Częstość występowania działań niepożądanych definiowana jest następująco:<sup data-drug="Ketipinor" data-section="Działania niepożądane" title="Częstość występowania działań niepożądanych zdefiniowana jest następująco: Bardzo często (≥1/10), Często (≥1/100 do <1/10), Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), Bardzo rzadko (2

• Bardzo często: ≥1/10 pacjentów
• Często: ≥1/100 do <1/10 pacjentów
• Niezbyt często: ≥1/1 000 do <1/100 pacjentów
• Rzadko: ≥1/10 000 do <1/1 000 pacjentów
• Bardzo rzadko: <1/10 000 pacjentów
• Częstość nieznana: nie może być określona na podstawie dostępnych danych

Zaburzenia hematologiczne

Ketipinor może wywoływać szereg zaburzeń parametrów hematologicznych. Bardzo często obserwuje się zmniejszenie zawartości hemoglobiny. U 11% pacjentów przyjmujących kwetiapinę odnotowano obniżenie stężenia hemoglobiny do ≤13 g/dl (8,07 mmol/l) u mężczyzn oraz ≤12 g/dl (7,45 mmol/l) u kobiet. Średnie maksymalne zmniejszenie zawartości hemoglobiny wynosiło -1,50 g/dl.³

Często dochodzi do leukopenii, zmniejszenia liczby neutrofilów oraz zwiększenia liczby eozynofilów. Niezbyt często odnotowuje się neutropenię, małopłytkowość i niedokrwistość, a rzadkim, ale potencjalnie groźnym powikłaniem jest agranulocytoza.⁴

Zaburzenia metaboliczne i endokrynologiczne

Do bardzo częstych zaburzeń metabolicznych podczas stosowania kwetiapiny należą: zwiększenie stężenia triglicerydów (powyżej 200 mg/ml lub ≥2,258 mmol/l u dorosłych), zwiększenie stężenia cholesterolu całkowitego (≥240 mg/ml lub ≥6,2064 mmol/l u dorosłych), zmniejszenie stężenia cholesterolu frakcji HDL (<40 mg/dl lub <1,025 mmol/l u mężczyzn; <50 mg/dl lub <1,282 mmol/l u kobiet) oraz przyrost masy ciała.^{200 mg/ml (≥2,258 mmol/l) (pacjenci ≥18 lat) lub ≥150 mg/dl (≥1,694 mmol/l) (pacjenci <18 lat) przynajmniej w jednym badaniu. […] Stężenie cholesterolu ≥240 mg/ml (≥6,2064 mmol/l) (pacjenci ≥18 lat) lub ≥200 mg/dl (≥5,172 mmol/l) (pacjenci 5}

Szczególnie istotnym zaburzeniem metabolicznym jest hiperglikemia. Często występuje zwiększenie łaknienia oraz zwiększenie stężenia glukozy we krwi, a niezbyt często diagnozowana jest cukrzyca lub zaostrzenie już istniejącej cukrzycy. Stężenie glukozy we krwi na czczo ≥126 mg/dl (≥7,0 mmol/l) lub nie na czczo ≥200 mg/dl (≥11,1 mmol/l) obserwowano w co najmniej jednym badaniu.⁶

Należy zwrócić uwagę na zespół metaboliczny, który raportowano u niektórych pacjentów. Warto podkreślić, że u części chorych obserwowano pogorszenie więcej niż jednego czynnika metabolicznego jednocześnie (masa ciała, stężenie glukozy we krwi oraz stężenie lipidów).⁷

W zakresie funkcji endokrynologicznych często obserwuje się hiperprolaktynemię (>20 mcg/l lub >869,56 pmol/l u mężczyzn; >30 mcg/l lub >1304,34 pmol/l u kobiet) oraz zaburzenia funkcji tarczycy (zmniejszenie stężenia całkowitej T4, wolnej T4, wolnej T3, niedoczynność tarczycy). ^{18 roku życia): > 20 mcg/l (> 869,56 pmol/l) mężczyźni; > 30 mcg/l (> 1304,34 pmol/l) kobiety w każdym wieku.”>8}

Zaburzenia układu nerwowego

Do bardzo częstych działań niepożądanych dotyczących układu nerwowego należą: zawroty głowy, senność, ból głowy oraz objawy pozapiramidowe. Senność występuje zwykle podczas pierwszych dwóch tygodni leczenia i zazwyczaj ustępuje w trakcie dalszego stosowania kwetiapiny.⁹

Często występuje dyzartria, a rzadko mogą się pojawić napady padaczkowe. Istotnym, choć rzadko występującym powikłaniem jest złośliwy zespół neuroleptyczny.¹⁰

Zaburzenia krążenia i układ sercowo-naczyniowy

W zakresie układu sercowo-naczyniowego często obserwuje się tachykardię, kołatanie serca oraz niedociśnienie ortostatyczne. Kwetiapina, podobnie jak inne leki przeciwpsychotyczne blokujące receptory adrenergiczne α1, może często powodować niedociśnienie ortostatyczne związane z zawrotami głowy, tachykardią, a u niektórych pacjentów z omdleniami, szczególnie w początkowym okresie zwiększania dawki.¹¹

Rzadko może występować bradykardia, która może pojawić się podczas lub krótko po rozpoczęciu leczenia i może jej towarzyszyć niedociśnienie i/lub omdlenie.¹²

Zaburzenia przewodu pokarmowego

Bardzo często występuje suchość błony śluzowej jamy ustnej. Często raportowane są zaparcia, niestrawność i wymioty. U osób w podeszłym wieku (≥65 lat) obserwuje się zwiększoną częstość występowania wymiotów.¹³

Niezbyt często występują zaburzenia połykania. Zwiększenie częstości występowania utrudnień w połykaniu po zastosowaniu kwetiapiny w porównaniu z placebo obserwowano tylko w badaniach klinicznych dotyczących epizodów depresji w przebiegu choroby dwubiegunowej.¹⁴

Do rzadkich, ale poważnych powikłań należy zapalenie trzustki oraz niedrożność jelit.¹⁵

Zaburzenia wątroby

Często obserwuje się zwiększenie stężenia aminotransferazy alaninowej (ALT) w surowicy oraz zwiększenie stężenia gamma-GT. Obserwowano bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz (ALT, AST) lub GGTP u niektórych pacjentów przyjmujących kwetiapinę. Zwiększenie to zwykle ustępowało w trakcie dalszego leczenia kwetiapiną.¹⁶

Niezbyt często występuje zwiększenie stężenia aminotransferazy asparaginianowej (AST), a rzadko może wystąpić żółtaczka lub zapalenie wątroby.¹⁷

Zaburzenia skóry

Bardzo rzadko, ale potencjalnie zagrażające życiu są ciężkie powikłania skórne: obrzęk naczynioruchowy, zespół Stevensa-Johnsona, toksyczno-rozpływna martwica naskórka, rumień wielopostaciowy, ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP), wysypka z eozynofilią i objawami układowymi (DRESS) oraz zapalenie naczyń krwionośnych skóry.¹⁸

Zaburzenia psychiczne

Często występują dziwaczne sny i koszmary senne, a także wyobrażenia samobójcze i zachowania samobójcze. Przypadki wyobrażeń i zachowań samobójczych były zgłaszane podczas leczenia kwetiapiną lub wkrótce po przerwaniu leczenia.¹⁹

Niezbyt często raportowano somnambulizm oraz pokrewne reakcje i zachowania, takie jak mówienie przez sen oraz zaburzenia odżywiania związane ze snem.²⁰

Objawy odstawienia

Bardzo często obserwowane są objawy odstawienia (przerwania podawania). Najczęściej występującymi objawami odstawienia obserwowanymi w kontrolowanych placebo badaniach klinicznych z zastosowaniem kwetiapiny w monoterapii były: bezsenność, nudności, bóle głowy, biegunka, wymioty, zawroty głowy i drażliwość. Częstość ich występowania zmniejszyła się znacząco po 1 tygodniu od zaprzestania leczenia.²¹

Zaburzenia układu rozrodczego

W zakresie układu rozrodczego niezbyt często występują zaburzenia sprawności seksualnej, a rzadko priapizm, mlekotok, obrzęk piersi oraz zaburzenia cyklu miesiączkowego.²²

U noworodków, których matki stosowały kwetiapinę w trzecim trymestrze ciąży, może wystąpić noworodkowy zespół odstawienia.²³

Tabela działań niepożądanych związanych z leczeniem kwetiapiną

Szczególne grupy pacjentów i ryzyka

Pacjenci w podeszłym wieku (≥65 lat) mogą być bardziej narażeni na pewne działania niepożądane, szczególnie na wymioty.²⁴

U noworodków, których matki przyjmowały kwetiapinę w trzecim trymestrze ciąży, może wystąpić noworodkowy zespół odstawienia.²⁵

Odchylenia w badaniach laboratoryjnych

Podczas terapii kwetiapiną obserwowano zwiększenie stężenia kinazy kreatynowej we krwi, co raportowano w badaniach klinicznych jako zdarzenie niepożądane niezwiązane z występowaniem złośliwego zespołu neuroleptycznego.²⁶

W trakcie leczenia kwetiapiną obserwowano również zmiany w EKG, a częstość występowania u pacjentów, u których stwierdzono odstęp QT w zakresie od <450 ms do ≥450 ms ze zwiększeniem o ≥30 ms w kontrolowanych placebo badaniach klinicznych z zastosowaniem kwetiapiny jest porównywalna z wynikiem w grupie placebo.<sup data-drug="Ketipinor" data-section="Działania niepożądane" title="Częstość występowania u pacjentów, u których stwierdzono odstęp QT w zakresie od 27