zespół rozpadu guza
Zespół rozpadu guza (Tumor Lysis Syndrome, TLS) to zespół zaburzeń metabolicznych, który może wystąpić w wyniku szybkiego i masywnego rozpadu komórek nowotworowych, zarówno spontanicznego, jak i indukowanego leczeniem przeciwnowotworowym. Charakteryzuje się hiperurykemią, hiperkalemią, hiperfosfatemią oraz hipokalcemią, co może prowadzić do niewydolności nerek, zaburzeń rytmu serca, drgawek, a nawet zgonu.
TLS najczęściej występuje u pacjentów z nowotworami o wysokim wskaźniku proliferacji i dużej wrażliwości na leczenie cytotoksyczne, takich jak chłoniaki nieziarnicze (zwłaszcza chłoniak Burkitta), ostra białaczka limfoblastyczna czy niektóre typy białaczki szpikowej. Ryzyko rozwoju zespołu rozpadu guza zwiększa się przy dużej masie guza, podwyższonym poziomie LDH, odwodnieniu, istniejącej wcześniej niewydolności nerek oraz kwasicy.
Profilaktyka zespołu rozpadu guza obejmuje intensywne nawodnienie, alkalizację moczu oraz podawanie allopurynolu lub rasburykazy. Monitorowanie parametrów biochemicznych krwi (elektrolity, kreatynina, kwas moczowy) jest kluczowe dla wczesnego wykrycia i leczenia zaburzeń. W ciężkich przypadkach może być konieczne zastosowanie dializoterapii. Wczesne rozpoznanie i wdrożenie odpowiedniego leczenia znacząco zmniejsza śmiertelność związaną z tym powikłaniem onkologicznym.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Meaxin 400 mg
Produkt leczniczy Meaxin zawiera imatynib w dawce 400 mg w postaci tabletek powlekanych i wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które zostały szczegółowo opisane w badaniach klinicznych oraz po wprowadzeniu do obrotu. Przerwanie terapii z powodu działań niepożądanych wystąpiło u 2,4-5% pacjentów z przewlekłą białaczką szpikową (CML) w różnych fazach choroby oraz u 4% pacjentów z nowotworami podścieliskowymi przewodu pokarmowego (GIST). Najczęstsze działania niepożądane (≥10%) to nudności, wymioty, biegunka, bóle brzucha, zmęczenie, bóle i skurcze mięśni oraz wysypka. Charakterystyczne dla CML jest częstsze występowanie mielosupresji, natomiast u pacjentów z GIST częściej obserwowano krwawienia z przewodu pokarmowego i wewnątrz guza. Obrzęki powierzchowne, zwłaszcza okołogałkowe i kończyn dolnych, występowały często, zwykle ustępując po zastosowaniu diuretyków lub zmniejszeniu dawki imatynibu.
choroba śródmiąższowa płuc, dysfagia, eozynofilia, ginekomastia, hiperbilirubinemia, imatynib, jaskra, krwotok płucny, leukoklastyczne zapalenie naczyń, limfopenia, liszaj płaski, martwica wątroby, mielosupresja, mikroangiopatia zakrzepowa, nadciśnienie płucne, neutropenia, neutropenia z gorączką, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność wątroby, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, obrzęk mózgu, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk plamki, obrzęk płuc, osteonekroza, ostra białaczka limfoblastyczna z chromosomem Philadelphia, ostra uogólniona osutka krostkowa, pancytopenia, pęcherzyca, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, rabdomioliza, tamponada serca, tarcza zastoinowa, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, trombocytoza, uszkodzenie wątroby, wodobrzusze, wstrząs anafilaktyczny, wysięk opłucnowy, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zapalenie osierdzia, zapalenie trzustki, zespół DRESS, zespół Raynauda, zespół ręka-stopa, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona, zespół Sweeta - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Sunitinib MSN
Sunitynib wymaga ścisłego monitorowania ze względu na liczne działania niepożądane i interakcje lekowe, zwłaszcza z inhibitorami i induktorami CYP3A4, które mogą znacząco zmieniać stężenia leku w osoczu. W trakcie terapii obserwuje się różnorodne reakcje skórne, od odbarwienia włosów i skóry po ciężkie, potencjalnie śmiertelne reakcje, takie jak rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona (SJS) i martwica toksyczno-rozpływna naskórka (TEN). Zgłaszano także poważne zdarzenia krwotoczne, w tym krwotoki z nosa (u około 50% pacjentów z guzami litymi), krwotoki z przewodu pokarmowego, układu oddechowego, dróg moczowych i mózgu, które mogą prowadzić do zgonu. Konieczne jest regularne monitorowanie morfologii krwi i badanie fizykalne, szczególnie u pacjentów stosujących jednocześnie leki przeciwzakrzepowe. Do najczęstszych działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego należą biegunka, nudności, wymioty, ból brzucha i zapalenie jamy ustnej, a u pacjentów z nowotworami jamy brzusznej istnieje ryzyko perforacji przewodu pokarmowego.
białkomocz, hipoglikemia, kardiomiopatia, krwotok z guza, małopłytkowość, martwica kości szczęki, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, martwicze zapalenie powięzi, mikroangiopatia zakrzepowa, morfologia krwi, nadciśnienie tętnicze, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, perforacja przewodu pokarmowego, piodermia zgorzelinowa, rumień wielopostaciowy, torsade de pointes, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie trzustki, zastoinowa niewydolność serca, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół nerczycowy, zespół odwracalnej tylnej leukoencefalopatii, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Carboplatin Accord 10 mg/ml
Karboplatyna, stosowana jako lek przeciwnowotworowy, charakteryzuje się istotną mielosupresją, będącą głównym ograniczeniem dawki. U 25% pacjentów obserwuje się małopłytkowość (płytki <50 tys./mm³), neutropenię (<1000/mm³ u 18%) oraz leukopenię (<2000/mm³ u 14%), z najniższymi wartościami morfologii około 21. dnia terapii. Niedokrwistość z Hb <8 g/dl występuje u 15% chorych, a u 48% stwierdza się Hb <9,5 mg/100 ml. Mielosupresja może prowadzić do powikłań infekcyjnych (4%) i krwotocznych (5%), z rzadkimi zgonami (<1%). Częste są również nudności i wymioty (65%, z ciężkimi u 1/3 pacjentów), pojawiające się 6-12 godzin po podaniu i ustępujące w ciągu doby, skutecznie kontrolowane lekami przeciwwymiotnymi. Neuropatia obwodowa dotyczy 4% pacjentów, szczególnie u osób >65 lat, wcześniej leczonych cisplatyną lub przy długotrwałej terapii. Zaburzenia słuchu, w tym subkliniczne zmniejszenie ostrości słuchu w zakresie 4000-8000 Hz, występują u 15% pacjentów, a utrata słuchu może się nasilać po wcześniejszym leczeniu cisplatyną.
gorączka neutropeniczna, hiperbilirubinemia, hiponatremia, klirens kreatyniny, leukopenia, małopłytkowość, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna, nowotwory wtórne, nudności i wymioty, parestezje, powikłania infekcyjne, reakcja anafilaktyczna, reaktywność krzyżowa, skurcz oskrzeli, śródmiąższowa choroba płuc, szumy uszne, udar mózgu, wynaczynienie leku, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia jelitowe, zaburzenia słuchu, zahamowanie szpiku kostnego, zapalenie jamy ustnej, zapalenie trzustki, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół rozpadu guza, zwłóknienie płuc - Leksykon leków
Działania niepożądane – Prohidna 120 mg
Profil bezpieczeństwa febuksostatu (Prohidna) został oceniony na podstawie danych z badań klinicznych obejmujących 4072 pacjentów, stosujących dawki od 10 mg do 300 mg, oraz danych porejestracyjnych. Najczęściej obserwowane działania niepożądane u chorych z dną moczanową to zaostrzenie objawów dny, zaburzenia czynności wątroby, biegunka, nudności, ból głowy, wysypka i obrzęk, zwykle o łagodnym lub umiarkowanym nasileniu. Rzadkie, ale poważne reakcje nadwrażliwości, takie jak zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, reakcje anafilaktyczne oraz nagłe zgony z przyczyn sercowo-naczyniowych, wymagają szczególnej uwagi. Działania niepożądane sklasyfikowano według częstości występowania: częste (≥1/100 do <1/10), niezbyt częste (≥1/1000 do <1/100) oraz rzadkie (≥1/10000 do <1/1000). W badaniu FLORENCE u pacjentów z zespołem rozpadu guza profil bezpieczeństwa był zbliżony, z działaniami niepożądanymi u 6,4% pacjentów, w tym zaburzeniami serca (blok lewej odnogi pęczka Hisa, częstoskurcz zatokowy) i naczyniowymi (krwawienie).
agranulocytoza, allopurynol, aminotransferaza alaninowa, badanie kliniczne fazy 3, białkomocz, cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek, dna moczanowa, febuksostat, fosfokinaza kreatynowa, kamica nerkowa, kamica żółciowa, kolchicyna, krwiomocz, nowotwór krwi, pancytopenia, profil bezpieczeństwa leku, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, refluks żołądkowo-przełykowy, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, trombocytopenia, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenia czynności wątroby, zaostrzenie dny moczanowej, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Bortezomib Adamed
Przed rozpoczęciem terapii produktem Bortezomib Adamed należy zwrócić szczególną uwagę na właściwą drogę podania: dawka 1 mg podawana jest wyłącznie dożylnie, natomiast dawka 3,5 mg może być podana dożylnie lub podskórnie; podanie dooponowe jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko zgonu. Terapia wiąże się z częstymi działaniami niepożądanymi, w tym toksycznością hematologiczną (małopłytkowość, neutropenia, niedokrwistość), gdzie liczba płytek krwi spada do około 40-50% wartości wyjściowej, osiągając minimum w dniu 11. cyklu. Konieczne jest monitorowanie morfologii krwi przed każdym podaniem, a leczenie należy wstrzymać przy liczbie płytek poniżej 25 000/μl (lub ≤ 30 000/μl w skojarzeniu z melfalanem i prednizonem). Często obserwuje się również neuropatię obwodową, głównie czuciową, nasilającą się zwykle do 5. cyklu, wymagającą modyfikacji dawki lub schematu podawania. Profilaktyka przeciwwirusowa jest zalecana ze względu na zwiększone ryzyko reaktywacji wirusa półpaśca (14% w skojarzeniu z melfalanem i prednizonem).
ARDS, chłoniak z komórek płaszcza, choroba posurowicza, frakcja wyrzutowa lewej komory, hiperbilirubinemia, hipotonia ortostatyczna, inhibitor CYP3A4, kłębuszkowe zapalenie nerek, małopłytkowość, neuropatia autonomiczna, neuropatia czuciowa, neuropatia obwodowa, neuropatia ruchowa, neutropenia, niedokrwistość, ostra białaczka szpikowa, podanie dooponowe, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, śródmiąższowe zapalenie płuc, substrat CYP3A4, szpiczak mnogi, trombocytopenia, wirus Johna Cunninghama, wirus półpaśca, WZW typu B, zapalenie wielostawowe, zastoinowa niewydolność serca, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół rozpadu guza, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Meprelon
Meprelon (metyloprednizolon) powinien być stosowany wyłącznie przy bezwzględnych wskazaniach, z zachowaniem szczególnej ostrożności, zwłaszcza u pacjentów z aktywnymi zakażeniami wirusowymi (np. półpasiec, Herpes), przewlekłym zapaleniem wątroby z HBsAg+, zakażeniami grzybiczymi, bakteryjnymi, gruźlicą (tylko w skojarzeniu z lekami przeciwgruźliczymi), a także u osób z chorobami wrzodowymi, ciężką osteoporozą, nadciśnieniem tętniczym, cukrzycą, jaskrą czy schorzeniami rogówki. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko perforacji jelit w przebiegu ciężkich wrzodziejących zapaleń jelita grubego, zapalenia uchyłków oraz po operacjach jelit, gdzie objawy zapalenia otrzewnej mogą być maskowane przez glikokortykosteroidy. W trakcie terapii zgłaszano przypadki rozedmy pęcherzykowej jelit, wymagającej diagnostyki obrazowej (np. TK) i intensywnego leczenia. U pacjentów z cukrzycą może wystąpić zwiększone zapotrzebowanie na insulinę lub leki przeciwcukrzycowe, a u osób z nadciśnieniem tętniczym konieczna jest regularna kontrola ciśnienia krwi.
brak laktazy, centralna chorioretinopatia surowicza, choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy, cukrzyca, echokardiogram, glikokortykosteroid, gruźlica, guz chromochłonny nadnerczy, HBsAg, jaskra, kardiomiopatia przerostowa, kreatynina, lek przeciwgruźliczy, martwicze zapalenie jelit, metyloprednizolon, miastenia, nadciśnienie tętnicze, nieostre widzenie, nietolerancja galaktozy, niewydolność kory nadnerczy, niewydolność serca, nowotwór układu krwiotwórczego, ospa wietrzna, osteoporoza, owrzodzenie rogówki, perforacja jelit, poliomyelitis, półpasiec, przewlekłe czynne zapalenie wątroby, robak obły, rozedma pęcherzykowa jelit, sepsa, tomografia komputerowa, twardzina układowa, twardzinowy przełom nerkowy, wirus herpes, wirus opryszczki, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaćma, zakażenie grzybicze, zakażenie oportunistyczne, zapalenie otrzewnej, zapalenie rogówki, zapalenie uchyłków jelita, zarażenie pasożytnicze, zespół rozpadu guza, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Dasatinib Zentiva 50 mg
Dazatynib, stosowany w monoterapii u pacjentów z przewlekłą białaczką szpikową (CML) oraz ostrą białaczką limfoblastyczną z chromosomem Philadelphia (Ph+ ALL), wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, potwierdzonych na podstawie danych klinicznych obejmujących 2900 pacjentów. Mediana czasu leczenia w populacji dorosłych wynosiła od 6,2 do 60 miesięcy, a u dzieci i młodzieży z CML-CP 42,3 miesiąca. Działania niepożądane występowały u większości pacjentów, a u 19% dorosłych doprowadziły do przerwania terapii, podczas gdy w populacji pediatrycznej odsetek ten wyniósł 1,5%. Najczęstsze powikłania obejmują mielosupresję (w tym niedokrwistość, neutropenię, małopłytkowość), zakażenia (w tym posocznicę/sepsę), zaburzenia układu oddechowego (wysięk w jamie opłucnej, obrzęk płuc), zaburzenia sercowo-naczyniowe (zawał serca, arytmie, niewydolność serca) oraz objawy ze strony przewodu pokarmowego (biegunka, nudności, krwawienia). Profil bezpieczeństwa u dzieci jest zbliżony do dorosłych, jednak bez przypadków wysięku osierdziowego, opłucnowego, obrzęku płuc czy nadciśnienia płucnego.
agranulocytowe zapalenie okrężnicy, aplazja układu czerwonokrwinkowego, chłonkotok, cholestaza, dazatynib, dysfagia, działanie niepożądane, krwawienie w OUN, małopłytkowość, martwica kości, mielosupresja, mikroangiopatia zakrzepowa, nadciśnienie płucne, neutropenia, neutropenia z gorączką, niedokrwistość, ostra białaczka limfoblastyczna z chromosomem Philadelphia, posocznica, przewlekła białaczka szpikowa, przewlekła faza CML z chromosomem Philadelphia, rabdomioliza, reaktywacja wirusowego zapalenia wątroby typu B, sepsa, śródmiąższowa choroba płuc, tachykardia komorowa, udar naczyniowy mózgu, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, zakrzepica żył głębokich, zapalenie osierdzia, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zawał serca, zespół nerczycowy, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Bosutinib Zentiva 100 mg
Profil bezpieczeństwa bosutynibu, analizowany na podstawie danych klinicznych od 1372 pacjentów z przewlekłą białaczką szpikową (CML), wskazuje na wysoką częstość występowania działań niepożądanych – 98,3% pacjentów doświadczyło co najmniej jednego zdarzenia niepożądanego podczas mediany leczenia wynoszącej 26,3 miesiąca. Najczęstsze działania niepożądane (≥20%) obejmowały biegunkę (80,4%), nudności (41,5%), ból brzucha (35,6%), małopłytkowość (34,4%), wymioty (33,7%), wysypkę (32,8%), wzrost aktywności aminotransferaz AlAT (28,0%) i AspAT (22,5%), niedokrwistość (27,2%), gorączkę (23,4%), zmęczenie (32,0%) oraz ból głowy (20,3%). Działania niepożądane stopnia 3. lub 4. wystąpiły u 68,7% pacjentów, z najczęstszymi ciężkimi zdarzeniami takimi jak małopłytkowość (19,7%), wzrost AlAT (14,6%), neutropenia (10,6%) i biegunka (10,6%). Mediana czasu do wystąpienia pierwszych objawów wynosiła od 2 dni (biegunka) do 56 dni (neutropenia), a ich czas trwania wahał się od 2 do 22 dni. Zgłaszano także rzadkie przypadki polekowego uszkodzenia wątroby (0,1%) oraz wydłużenia odstępu QTcF (>500 ms u 0,5% pacjentów).
aktywność AlAT, aktywność AspAT, aktywność lipazy, biegunka, ból brzucha, ból głowy, duszność, gorączka, gorączka neutropeniczna, granulocytopenia, kaszel, małopłytkowość, nadciśnienie płucne, neutropenia, niedokrwistość, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, nudności, ostre uszkodzenie nerek, płyn w jamie opłucnej, polekowe uszkodzenie wątroby, przewlekła białaczka szpikowa, śródmiąższowa choroba płuc, toksyczna nekroliza naskórka, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wstrząs anafilaktyczny, wydłużenie odstępu QTcF, wymioty, wysypka, zapalenie osierdzia, zapalenie trzustki, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona, zmęczenie - Leksykon leków
Działania niepożądane – Meprelon 4 mg
Meprelon, zawierający metyloprednizolon, jest glikokortykosteroidem stosowanym zarówno w terapii substytucyjnej, jak i w leczeniu różnych schorzeń. Działania niepożądane obejmują zmiany hematologiczne (leukocytoza, limfopenia, eozynopenia, poliglobulia, trombocytopenia lub trombocytoza), immunosupresję z ryzykiem maskowania i aktywacji zakażeń oraz reakcje alergiczne. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do zaburzeń endokrynologicznych, takich jak niedoczynność kory nadnerczy, zespół Cushinga, zespół odstawienia steroidów, zahamowanie wzrostu u dzieci oraz zaburzenia wydzielania hormonów płciowych. Metyloprednizolon wpływa również na metabolizm, wywołując m.in. zatrzymanie sodu, hipokaliemię, cukrzycę posteroidową, hiperlipidemię oraz nasilony katabolizm białek.
centralna retinopatia surowicza, cukrzyca posteroidowa, eozynopenia, glikokortykosteroid, guz chromochłonny, hiperlipidemia, hirsutyzm, immunosupresja, jałowa martwica kości, jaskra, kardiomiopatia przerostowa, leukocytoza, limfopenia, lipomatoza, maskowanie zakażeń, metyloprednizolon, miastenia, mięsak Kaposiego, niedoczynność kory nadnerczy, osteoporoza, ostra miopatia, poliglobulia, przełom miasteniczny, rozedma pęcherzykowa jelit, rozstępy skórne, rzekomy guz mózgu, teleangiektazja, terapia substytucyjna, trądzik steroidowy, trombocytopenia, trombocytoza, twardzina układowa, twardzinowy przełom nerkowy, wrzód żołądka, wybroczyna, zaćma, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zatrzymanie sodu, zespół Cushinga, zespół odstawienia steroidów, zespół rozpadu guza - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Depo-Medrol
Metyloprednizolon octan (Depo-Medrol) wymaga ścisłego przestrzegania zasad bezpieczeństwa, w tym unikania stosowania fiolki jako wielodawkowej oraz nieprzekraczania zalecanych dawek, aby ograniczyć ryzyko zaniku skóry i tkanki podskórnej. Zaleca się wykonywanie wielokrotnych wstrzyknięć małych dawek, szczególnie unikając podawania do mięśnia naramiennego. Kortykosteroidy mogą maskować objawy infekcji i zwiększać podatność na zakażenia wirusowe, bakteryjne, grzybicze i pasożytnicze, co wymaga ostrożności, zwłaszcza przy ostrych zakażeniach i u pacjentów immunosupresyjnych. Szczepienia żywymi atenuowanymi wirusami są przeciwwskazane u pacjentów na immunosupresyjnych dawkach kortykosteroidów. W przypadku gruźlicy stosowanie kortykosteroidów jest ograniczone do ciężkich postaci i wymaga jednoczesnej terapii przeciwgruźliczej oraz ścisłej obserwacji. Długotrwała terapia może prowadzić do zahamowania osi podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowej, a nagłe odstawienie grozi ostrą niedoczynnością nadnerczy.
centralna chorioretinopatia surowicza, choroba wrzodowa żołądka, ciśnienie śródgałkowe, cukrzyca, drgawki, dyslipidemia, działanie immunosupresyjne, glikokortykosteroid, guz chromochłonny, jaskra, kortykosteroidoterapia, metyloprednizolonu octan, miastenia, mięsak Kaposiego, nadciśnienie tętnicze, niedoczynność nadnerczy, niedoczynność tarczycy, niedowład czterokończynowy, nieostre widzenie, niewydolność nerek, niewydolność serca, odwarstwienie siatkówki, opryszczka oczna, oś podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowa, osteoporoza, ostra miopatia, ostre zapalenie trzustki, ostre zapalenie wątroby, perforacja rogówki, półpasiec, reakcja anafilaktyczna, tłuszczakowatość nadtwardówkowa, twardzina układowa, twardzinowa kryza nerkowa, urazowe uszkodzenie mózgu, wrzód trawienny, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wstrząs septyczny, wstrzyknięcie dostawowe, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zaćma tylna podtorebkowa, zakażenie wirusowe, zapalenie otrzewnej, zapalenie uchyłków, zespół Cushinga, zespół odstawienia, zespół rozpadu guza, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dexamethasone Krka
Dexamethasone Krka, dostępny w stężeniach 4 mg/ml oraz 8 mg/2 ml jako roztwór do wstrzykiwań lub infuzji, wymaga szczegółowego monitorowania ze względu na ryzyko ciężkich reakcji anafilaktycznych, w tym zapaści krążeniowej, zaburzeń rytmu serca i skurczu oskrzeli. Leczenie tym glikokortykosteroidem zwiększa podatność na zakażenia bakteryjne, wirusowe, pasożytnicze i grzybicze, a także może maskować objawy infekcji, co utrudnia diagnostykę. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z gruźlicą, przewlekłym zapaleniem wątroby typu B, chorobami wirusowymi (np. ospa wietrzna, odra) oraz u osób z upośledzoną odpornością. W sytuacjach stresu fizjologicznego (uraz, operacja, poród) może być konieczne zwiększenie dawki. Dawkowanie powinno być dostosowane indywidualnie, a leczenie stosowane wyłącznie przy poważnych wskazaniach, często z równoczesną terapią przeciwinfekcyjną.
antygen HBsAg, bradykardia, centralna chorioretinopatia surowicza, choroba Heinego-Medina, cukrzyca, glikokortykosteroid, gruźlica, guz chromochłonny, herpes simplex, herpes zoster, immunosupresja, jaskra, kardiomiopatia przerostowa, miastenia, myasthenia gravis, nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, odra, opryszczkowe zapalenie rogówki, ospa wietrzna, osteoporoza, ostra niewydolność kory nadnerczy, owrzodzenie rogówki, parazytoza, perforacja jelita, perforacja żołądkowo-jelitowa, pheochromocytoma, POChP, poliomyelitis, przewlekła obturacyjna choroba płuc, przewlekłe aktywne zapalenie wątroby, reakcja anafilaktyczna, skurcz oskrzeli, tendinopatia, układowa mykoza, Varicella, węgorczyca, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wrzód jelita, wrzód żołądka, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia rytmu serca, zaćma, zahamowanie czynności nadnerczy, zakażenie bakteryjne, zakażenie grzybicze, zakażenie oportunistyczne, zakażenie pasożytnicze, zakażenie wirusowe, zapalenie ścięgna, zapalenie uchyłków, zapaść krążeniowa, zarażenie nicieniami, zatrzymanie pracy serca, zerwanie ścięgna, zespół Cushinga, zespół odstawienia kortyzonu, zespół rozpadu guza - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Irinotecan Kabi
Produkt leczniczy Irinotecan Kabi (20 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji) powinien być stosowany wyłącznie pod nadzorem lekarza specjalizującego się w chemioterapii cytotoksycznej, ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, w tym ciężkiej neutropenii i opóźnionej biegunki. Zalecany schemat dawkowania w monoterapii to podawanie co 3 tygodnie, z możliwością modyfikacji na schemat cotygodniowy u pacjentów wysokiego ryzyka. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z obniżonym stanem sprawności (≥2 wg WHO), wcześniejszą radioterapią jamy brzusznej/miednicy, podwyższonym stężeniem bilirubiny (≥1,0 mg/dl) oraz z genetycznym obniżeniem aktywności UGT1A1 (np. warianty *28 lub *6), u których ryzyko toksyczności hematologicznej i biegunki jest zwiększone. Monitorowanie morfologii krwi powinno odbywać się cotygodniowo, a testy czynnościowe wątroby przed każdym cyklem. Stosowanie Irinotecanu jest przeciwwskazane przy bilirubinie >3 × GGN.
chemioterapia cytotoksyczna, chemioterapia przeciwnowotworowa, cholinoesteraza, ciężka neutropenia, dziedziczna nietolerancja fruktozy, gorączka neutropeniczna, incydent zakrzepowo-zatorowy, inhibitor cytochromu CYP3A4, lek przeciwwymiotny, mielosupresja, morfologia krwi, neutropenia, niedokrwienie mięśnia sercowego, niedrożność jelit, opóźniona biegunka, ostra niewydolność nerek, ostry zespół cholinergiczny, porażenna niedrożność jelit, przewlekła zapalna choroba jelit, radioterapia jamy brzusznej, siarczan atropiny, śródmiąższowa choroba płuc, UDP-glukuronozylotransferaza, wynaczynienie, zakrzepica żył, zator tętnicy płucnej, zespół Gilberta, zespół rozpadu guza - Leksykon leków
Interakcje leku – Voriconazole hameln 200 mg
Worykonazol, substancja czynna preparatu Voriconazole hameln, jest silnym inhibitorem izoenzymów CYP3A4, CYP2C9 oraz CYP2C19, a jednocześnie jest przez nie metabolizowany, co powoduje złożony profil interakcji lekowych. Worykonazol może znacząco zwiększać stężenia leków metabolizowanych przez CYP3A4, takich jak astemizol, cyzapryd, pimozyd, chinidyna czy iwabradyna, co wiąże się z ryzykiem wydłużenia odstępu QTc i poważnych zaburzeń rytmu serca – jednoczesne stosowanie tych leków jest przeciwwskazane. Silni induktory CYP450 (np. karbamazepina, fenobarbital, ryfampicyna) mogą obniżać stężenie worykonazolu, zmniejszając jego skuteczność terapeutyczną. W badaniach u zdrowych dorosłych mężczyzn stosowano dawkę 200 mg worykonazolu dwa razy na dobę, co stanowi podstawę do oceny interakcji także w innych populacjach i drogach podania, w tym dożylnej.
alkaloid sporyszu, antagonista opioidowy, antagonista wazopresyny, antybiotyk przeciwprątkowy, antykoagulanty doustne, cytochrom P450, działanie przeciwzakrzepowe, dziurawiec zwyczajny, efekt terapeutyczny, ergotamina, ergotyzm, farmakokinetyka, glikoproteina p, hepatotoksyczność, hipoglikemia, immunosupresanty, indukcja enzymatyczna, induktor enzymatyczny, inhibicja enzymatyczna, inhibitor BCL-2, inhibitor CYP3A4, inhibitor odwrotnej transkryptazy, inhibitor proteazy, inhibitor proteazy HIV, interakcja dwukierunkowa, interakcja farmakokinetyczna, interakcja lekowa, izoenzymy cytochromu P450, lek antyarytmiczny, lek przeciwdławicowy, lek przeciwgruźliczy, lek przeciwgrzybiczy azolowy, lek przeciwpsychotyczny, leki przeciwhistaminowe, leki przeciwlękowe, leki przeciwpadaczkowe, miopatia, neurotoksyczność, pochodna sulfonylomocznika, podanie dożylne, rabdomioliza, rozpad mięśni prążkowanych, stan stacjonarny leku, substrat enzymatyczny, uszkodzenie wątroby polekowe, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie rytmu serca, zatrucie sporyszem, zespół Cushinga, zespół lizy guza, zespół rozpadu guza - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Pazopanib Zentiva
Pazopanib wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, w tym hepatotoksyczności, nadciśnienia tętniczego, zaburzeń czynności serca oraz incydentów zakrzepowo-zatorowych. U pacjentów z łagodnymi zaburzeniami czynności wątroby dawka wynosi 800 mg/dobę, natomiast przy umiarkowanych zaburzeniach (bilirubina >1,5 do 3 × GGN) zaleca się redukcję do 200 mg/dobę; stosowanie u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami (bilirubina >3 × GGN) jest niewskazane. Monitorowanie wskaźników czynności wątroby powinno odbywać się przed leczeniem, w 3., 5., 7., 9. tygodniu, następnie w 3. i 4. miesiącu oraz okresowo po 4. miesiącu. W przypadku wzrostu aminotransferaz >8 × GGN konieczne jest przerwanie terapii, a przy wznowieniu dawka powinna zostać zmniejszona do 400 mg/dobę. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów >60 lat oraz nosicieli allelu HLA-B*57:01, u których ryzyko hepatotoksyczności jest zwiększone.
allel HLA-B*5701, aminotransferazy, białko oporności raka piersi, białkomocz, bilirubina niesprzężona, ciężkie zaburzenia czynności wątroby, ciężkie zakażenie, fosfataza zasadowa, frakcja wyrzutowa lewej komory, glikoproteina p, hiperbilirubinemia, hiperglikemia, incydent krwotoczny, inhibitor VEGF, izoenzym CYP3A4, krwioplucie, krwotok do mózgu, mikroangiopatia zakrzepowa, nadciśnienie tętnicze, napad drgawkowy, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niewydolność wątroby, odma opłucnowa, perforacja przewodu pokarmowego, przełom nadciśnieniowy, przemijający napad niedokrwienny, przetoka przewodu pokarmowego, rozwarstwienie tętnicy, śródmiąższowa choroba płuc, tętniak, tętniczy incydent zakrzepowy, torsade de pointes, transferaza UGT1A1, udar niedokrwienny mózgu, umiarkowane zaburzenia czynności wątroby, wskaźniki czynności wątroby, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia czynności serca, zakrzepica żył, zapalenie płuc, zastoinowa niewydolność serca, zator płucny, zawał mięśnia sercowego, zespół Gilberta, zespół nerczycowy, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii, zespół odwracalnej tylnej leukoencefalopatii, zespół rozpadu guza, żylne powikłania zakrzepowo-zatorowe - Leksykon substancji czynnych
Sorafenib – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Zespół dłoniowo-podeszwowy oraz wysypka stanowią najczęstsze działania niepożądane sorafenibu, zwykle o nasileniu stopnia 1. lub 2. wg CTC, pojawiające się w ciągu pierwszych 6 tygodni terapii. W leczeniu objawów toksyczności skórnej zaleca się stosowanie leków miejscowych, czasowe przerwanie lub modyfikację dawkowania, a w ciężkich przypadkach całkowite odstawienie leku. Sorafenib zwiększa częstość występowania nadciśnienia tętniczego, które zwykle jest łagodne lub umiarkowane i rozwija się we wczesnym okresie leczenia; wymaga regularnego monitorowania ciśnienia i standardowej terapii przeciwnadciśnieniowej, a w przypadku ciężkiego nadciśnienia rozważa się odstawienie leku. Ponadto, stosowanie sorafenibu wiąże się z ryzykiem powstawania tętniaków i rozwarstwienia tętnic, szczególnie u pacjentów z nadciśnieniem lub historią tętniaków, co wymaga starannej oceny przed rozpoczęciem terapii.
arytmia komorowa, biodostępność sorafenibu, czas protrombinowy, docetaksel, erytrodyzestezja dłoniowo-podeszwowa, fenprokumon, hipoglikemia, hipokalcemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, inhibitor szlaku VEGF, nadciśnienie tętnicze, neomycyna, niedociśnienie, niedokrwienie mięśnia sercowego, niedrobnokomórkowy rak płuca, niestabilna choroba wieńcowa, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność wątroby, odwodnienie, perforacja przewodu pokarmowego, płaskonabłonkowy rak płuca, powikłanie gojenia ran, rak nerkowokomórkowy, skąpomocz, sorafenib, stężenie glukozy we krwi, tętniak i rozwarstwienie tętnicy, warfaryna, wrodzony zespół długiego QT, współczynnik INR, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia elektrolitowe, zawał mięśnia sercowego, zespół dłoniowo-podeszwowy, zespół rozpadu guza - Leksykon substancji czynnych
Lutet – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
LutaPol to radiofarmaceutyk zawierający lutet-177 (177Lu) o aktywności 0,925-37 GBq/fiolkę, stosowany do znakowania nośników takich jak przeciwciała monoklonalne czy peptydy, nie do bezpośredniego podania. Lutet-177 emituje cząstki β i promieniowanie gamma, co umożliwia jego zastosowanie w terapii celowanej, np. guzów neuroendokrynnych. Terapia ta wiąże się z ryzykiem mielosupresji (niedokrwistość, małopłytkowość, leukopenia, limfopenia, neutropenia), a także poważniejszych powikłań hematologicznych, takich jak zespół mielodysplastyczny (MDS) i ostra białaczka szpikowa (AML), szczególnie u pacjentów z wcześniejszą chemioterapią. Zaleca się monitorowanie morfologii krwi przed i w trakcie leczenia oraz stosowanie minimalnej skutecznej dawki radioizotopu, aby zminimalizować ryzyko toksyczności.
analog somatostatyny, czynnik predysponujący, filtracja kłębuszkowa, guz neuroendokrynny, hepatotoksyczność, leukopenia, lutet, małopłytkowość, mielosupresja, morfologia krwi, nefropatia popromienna, neutropenia, niedokrwistość, ostra białaczka szpikowa, pancytopenia, promieniowanie gamma, promieniowanie jonizujące, przeciwciało monoklonalne, przełom rakowiakowy, środek alkilujący, transfuzja krwi, wynaczynienie, zespół mielodysplastyczny, zespół rozpadu guza - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Bortezomib MSN
Bortezomib MSN, zawierający 3,5 mg bortezomibu, podaje się wyłącznie dożylnie lub podskórnie, z wyraźnym zakazem podawania dooponowego ze względu na ryzyko zgonu. Terapia wiąże się z częstą toksycznością ze strony przewodu pokarmowego (nudności, biegunka, wymioty, zaparcia) oraz hematologiczną (małopłytkowość, neutropenia, niedokrwistość). Szczególnie istotne jest monitorowanie liczby płytek krwi, zwłaszcza u pacjentów z wyjściową liczbą poniżej 75 000/µl, u których ryzyko ciężkiej małopłytkowości (<25 000/µl) wynosi 90%. Zaleca się badanie morfologii krwi przed każdym podaniem i wstrzymanie leczenia przy spadku płytek poniżej 25 000/μl (lub <30 000/μl przy skojarzeniu z melfalanem i prednizonem). U pacjentów z chłoniakiem z komórek płaszcza (MCL) stosujących schemat BzR-CAP obserwuje się wyższą częstość trombocytopenii stopnia ≥3 (56,7%) oraz zwiększone zapotrzebowanie na przetoczenia płytek (22,5%). Profilaktyka przeciwwirusowa jest wskazana ze względu na zwiększone ryzyko reaktywacji wirusa półpaśca (do 14% w niektórych grupach). Należy także monitorować obecność HBV i rozważyć profilaktykę przeciwwirusową u pacjentów z grup ryzyka.
ból neuropatyczny, bortezomib, chłoniak z komórek płaszcza, choroba posurowicza, czynnik stymulujący kolonię granulocytów, frakcja wyrzutowa lewej komory, hiperestezja, hipoestezja, hipotonia ortostatyczna, inhibitory CYP3A4, kłębuszkowe zapalenie nerek, małopłytkowość, neuropatia autonomiczna, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość, niedrożność jelit, ostra białaczka szpikowa, parestezja, podanie dooponowe, podanie dożylne i podskórne, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, reaktywacja wirusa półpaśca, roztwór do wstrzykiwań, śródmiąższowe zapalenie płuc, toksyczność hematologiczna, toksyczność przewodu pokarmowego, wirus Johna Cunninghama, wydłużenie odstępu QT, WZW typu B, zapalenie wielostawowe, zastoinowa niewydolność serca, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół rozpadu guza, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Meaxin
Imatynib w dawce 400 mg (Meaxin) wymaga szczegółowego monitorowania ze względu na liczne potencjalne działania niepożądane i interakcje lekowe. Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu inhibitorów proteazy, azolowych leków przeciwgrzybiczych, makrolidów, substratów CYP3A4 o wąskim indeksie terapeutycznym oraz pochodnych kumaryny (np. warfaryny). Induktory CYP3A4 (np. deksametazon, fenytoina) mogą obniżać ekspozycję na imatynib, zwiększając ryzyko niepowodzenia terapii. U pacjentów po tyreoidektomii stosujących lewotyroksynę konieczne jest monitorowanie TSH. Metabolizm leku odbywa się głównie w wątrobie, dlatego u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby (łagodnymi do ciężkich) należy kontrolować obraz krwi i enzymy wątrobowe, zwracając uwagę na ryzyko uszkodzenia, niewydolności i martwicy wątroby. W terapii skojarzonej z chemioterapią obserwuje się zwiększone ryzyko hepatotoksyczności. U około 2,5% pacjentów z CML występuje zatrzymanie płynów manifestujące się wysiękiem opłucnowym, obrzękami, wodobrzuszem czy obrzękiem płuc, co wymaga regularnej kontroli masy ciała i oceny funkcji serca oraz nerek, zwłaszcza u osób starszych i z chorobami serca.
alfa-kwaśna glikoproteina, cyklosporyna, CYP3A4, enzymy wątrobowe, fototoksyczność, GIST, hormon tyreotropowy, imatynib, lek przeciwgrzybiczny, mikroangiopatia zakrzepowa, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niewydolność serca, obrzęk płuc, opóźnienie wzrostu, piorunujące zapalenie wątroby, poszerzenie naczyń przedodźwiernikowych, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, reaktywacja zapalenia wątroby, trombocytopenia, tyreoidektomia, wodobrzusze, wstrząs kardiogenny, wysięk opłucnowy, zaburzenia czynności lewej komory, zespół hipereozynofilowy, zespół mielodysplastyczny, zespół rozpadu guza - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Adabonib
Adabonib, zawierający bortezomib – inhibitor proteasomu, jest stosowany w leczeniu nowotworów hematologicznych, takich jak szpiczak mnogi i chłoniak z komórek płaszcza (MCL). Lek podaje się dożylnie lub podskórnie, z wyraźnym zakazem podawania dooponowego ze względu na ryzyko zgonu. Najczęstsze działania niepożądane obejmują toksyczność hematologiczną (małopłytkowość, neutropenię, niedokrwistość), z najniższą liczbą płytek krwi obserwowaną w dniu 11. cyklu, zwykle powracającą do normy w kolejnym cyklu. W badaniu LYM-3002 częstość trombocytopenii stopnia ≥3 wynosiła 56,7% w grupie VcR-CAP (bortezomib z rytuksymabem, cyklofosfamidem, doksorubicyną i prednizonem) vs. 5,8% w grupie R-CHOP, przy czym liczba płytek <25 000/μl wymagała wstrzymania leczenia. Należy regularnie monitorować morfologię krwi i rozważyć przetoczenie płytek oraz stosowanie czynników stymulujących kolonie granulocytów w przypadku neutropenii. Profilaktyka przeciwwirusowa jest zalecana ze względu na zwiększone ryzyko reaktywacji wirusa półpaśca i HBV, zwłaszcza przy skojarzeniu z rytuksymabem.
ból neuropatyczny, bortezomib, chłoniak z komórek płaszcza, choroba posurowicza, czynniki stymulujące kolonie, frakcja wyrzutowa lewej komory, hiperbilirubinemia, hiperestezja, hipoestezja, hipotonia ortostatyczna, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteasomu, małopłytkowość, neuropatia autonomicznego układu nerwowego, neuropatia czuciowa, neuropatia obwodowa, neuropatia ruchowa, neutropenia i niedokrwistość, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność jelit, nowotwór hematologiczny, nowotworowa komórka plazmatyczna, ostra białaczka szpikowa, parestezja, podanie dożylne i podskórne, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, profilaktyka przeciwwirusowa, proliferacyjne kłębuszkowe zapalenie nerek, reaktywacja wirusa półpaśca, reaktywacja wirusa WZW typu B, śródmiąższowe zapalenie płuc, substrat CYP3A4, szpiczak mnogi, toksyczność hematologiczna, toksyczność przewodu pokarmowego, trombocytopenia, wydłużenie odstępu QT, zakażenie wirusem Johna Cunninghama, zakażenie wirusem półpaśca, zapalenie wątroby, zapalenie wielostawowe, zastoinowa niewydolność serca, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół rozpadu guza, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sorafenib Teva 200 mg
Sorafenib Teva w dawce 200 mg (tabletki powlekane) jest lekiem o szerokim spektrum działań niepożądanych, które mogą mieć różne nasilenie i częstość występowania. Do najpoważniejszych powikłań należą zawał serca, perforacja przewodu pokarmowego, zapalenie wątroby indukowane lekiem, krwawienia oraz nadciśnienie tętnicze, w tym przełom nadciśnieniowy, wymagające natychmiastowej interwencji medycznej. Najczęściej obserwuje się biegunkę, zmęczenie, łysienie, zakażenia oraz zespół ręka-stopa (erytrodyzestezję dłoniowo-podeszwową) i wysypki, które mogą znacząco obniżać komfort życia pacjentów. Działania niepożądane sklasyfikowano według układów i narządów oraz częstości występowania zgodnie z klasyfikacją MedDRA, co ułatwia ocenę ryzyka i korzyści terapii sorafenibem.
ciśnienie tętnicze, czynność wątroby, erytrodyzestezja dłoniowo-podeszwowa, hipofosfatemia, hipoglikemia, hipokalcemia, hipokaliemia, hiponatremia, jadłowstręt, klasyfikacja MedDRA, leukopenia, limfopenia, małopłytkowość, nadczynność tarczycy, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość, obrzęk naczynioruchowy, parametr hematologiczny, perforacja przewodu pokarmowego, przełom nadciśnieniowy, reakcja anafilaktyczna, sorafenib tozylan, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie rytmu serca, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie wątroby, zawał serca, zespół ręka-stopa, zespół rozpadu guza - Leksykon leków
Działania niepożądane – Bortezomib Eugia 3,5 mg
Profil bezpieczeństwa leku Bortezomib Eugia (3,5 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań) został oceniony na podstawie danych od 5 476 pacjentów, z czego 3 996 otrzymywało dawkę 1,3 mg/m² powierzchni ciała. Najczęściej obserwowane działania niepożądane obejmują zaburzenia hematologiczne (trombocytopenia, niedokrwistość, neutropenia), neurologiczne (obwodowa neuropatia czuciowa, ból głowy, parestezje), gastroenterologiczne (nudności, biegunka, zaparcia, wymioty) oraz ogólne (zmęczenie, gorączka, ból mięśni). Częstość występowania tych działań jest bardzo wysoka (≥ 1/10). Rzadziej obserwowano poważne powikłania, takie jak niewydolność serca, zespół rozpadu guza, nadciśnienie płucne, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii czy ostre rozlane naciekowe choroby płuc (≥ 1/1 000 do < 1/100). Występowanie neuropatii autonomicznej jest rzadkie (< 1/1 000). Lek może być podawany dożylnie lub podskórnie, co wymaga odpowiedniej rekonstytucji roztworu (3,5 ml lub 1,4 ml 0,9% NaCl, odpowiednio).
biegunka, ból głowy, duszność, działanie niepożądane, gorączka, małopłytkowość, mialgia, naciek płucny, nadciśnienie płucne, neuropatia autonomiczna, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość, niewydolność serca, nudności, ostra rozlana naciekowa choroba płuc, parametr hematologiczny, parestezja, półpasiec, profil bezpieczeństwa, szpiczak mnogi, trombocytopenia, zaburzenie gastroenterologiczne, zaburzenie hematologiczne, zaburzenie neurologiczne, zespół rozpadu guza, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii - Leksykon leków
Działania niepożądane – Bortezomib Glenmark 3,5 mg
Bortezomib Glenmark w dawce 3,5 mg (proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań) jest stosowany w terapii szpiczaka mnogiego, a jego profil bezpieczeństwa opiera się na danych z 5476 pacjentów, z czego 3996 otrzymywało dawkę 1,3 mg/m² powierzchni ciała. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są zaburzenia hematologiczne (trombocytopenia, niedokrwistość, neutropenia – występujące bardzo często, tj. u >10% pacjentów), obwodowa neuropatia czuciowa, zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, biegunka, zaparcia, wymioty), zmęczenie, gorączka, duszność oraz wysypka i półpasiec. Neuropatia obwodowa, będąca charakterystycznym działaniem niepożądanym, wymaga regularnej oceny neurologicznej przed i w trakcie leczenia. Działania niepożądane sklasyfikowano zgodnie z MedDRA 14.1, co zapewnia standaryzację terminologii medycznej.
bortezomib, leukopenia, MedDRA, nadciśnienie płucne, neuropatia autonomiczna, neuropatia obwodowa, neuropatia obwodowa czuciowa, neutropenia, niedokrwistość, niewydolność serca, ostra rozlana naciekowa choroba płuc, parestezja, półpasiec, szpiczak mnogi, trombocytopenia, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zaburzenie hematologiczne, zaburzenie rytmu serca, zespół rozpadu guza, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii - Leksykon substancji czynnych
Febuksostat – Wskazania do stosowania
Febuksostat jest inhibitorem oksydazy ksantynowej stosowanym w leczeniu przewlekłej hiperurykemii z klinicznymi manifestacjami odkładania się kryształów moczanu jednosodowego, takimi jak guzki dnawe (tophi), aktywne lub przebyte zapalenie stawów dnawej oraz destrukcyjne zmiany stawowe. Nie jest wskazany do leczenia bezobjawowej hiperurykemii. Dodatkowo, preparat Forure (120 mg) posiada wskazanie do profilaktyki i leczenia hiperurykemii u dorosłych pacjentów poddawanych chemioterapii z powodu nowotworów hematologicznych, w celu zapobiegania zespołowi rozpadu guza (TLS). Febuksostat jest dostępny w dawkach 80 mg i 120 mg, a terapia rozpoczyna się zwykle od 80 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 120 mg/dobę, jeśli stężenie kwasu moczowego w surowicy nie spadnie poniżej 6 mg/dl (360 μmol/l) po 2-4 tygodniach. Preparaty różnią się zawartością laktozy i sodu, co należy uwzględnić u pacjentów z nietolerancją laktozy lub na diecie niskosodowej.
badanie obrazowe, bezobjawowa hiperurykemia, dieta niskosodowa, dna moczanowa, dnawe zapalenie stawów, działanie niepożądane, guzek dnawy, hiperfosfatemia, hiperkaliemia, hiperurykemia, hipokalcemia, inhibitor oksydazy ksantynowej, klirens kreatyniny, leczenie cytostatyczne, nadciśnienie, nietolerancja laktozy, niewydolność nerek, niewydolność serca, nowotwór hematologiczny, ostra niewydolność nerek, podwyższone stężenie kwasu moczowego, przewlekła hiperurykemia, substancja pomocnicza, tabletka powlekana, zespół rozpadu guza, złóg moczanowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Etraga 25 mg/ml
Azacytydyna, substancja czynna leku Etraga, charakteryzuje się szerokim spektrum działań niepożądanych, które występują u około 97% leczonych pacjentów. Najczęstsze i najpoważniejsze działania niepożądane to reakcje hematologiczne, takie jak neutropenia, małopłytkowość i leukopenia, zwykle o nasileniu stopnia 3-4, które mogą prowadzić do powikłań zakaźnych i krwotocznych. W badaniu AZA PH GL 2003 CL 001 gorączka neutropeniczna wystąpiła u 8,0% pacjentów, a niedokrwistość u 2,3%. U starszych pacjentów z AML i >30% blastów gorączka neutropeniczna dotyczyła 25,0%, a zapalenie płuc 20,3%. Zakażenia, takie jak posocznica neutropeniczna (0,8–3,0%) i zapalenie płuc (2,5–20,3%), stanowią istotne zagrożenie, podobnie jak poważne zdarzenia krwotoczne, w tym krwotok mózgowy (0,5%) i żołądkowo-jelitowy (0,8%). Działania niepożądane żołądkowo-jelitowe, głównie nudności, wymioty, zaparcia i biegunka, występują u 60,6–41,9% pacjentów, zwykle o nasileniu stopnia 1-2, wpływając na komfort leczenia.
azacytydyna, gorączka neutropeniczna, krwotok mózgowy, krwotok śródczaszkowy, krwotok żołądkowo-jelitowy, kwasica cewek nerkowych, leukopenia, małopłytkowość, neutropenia, niedokrwistość, niewydolność szpiku kostnego, niewydolność wątroby, ostra białaczka szpikowa, ostra gorączkowa neutrofilowa dermatoza, pancytopenia, piodermia zgorzelinowa, posocznica neutropeniczna, przewlekła białaczka mielomonocytowa, reakcja hematologiczna, reakcja nadwrażliwości, śródmiąższowa choroba płuc, supresja szpiku kostnego, wstrząs septyczny, zapalenie płuc, zdarzenie żołądkowo-jelitowe, zespół mielodysplastyczny, zespół rozpadu guza - Leksykon leków
Działania niepożądane – Etoposide Kabi 20 mg/ml
Etopozyd, stosowany w dawce skumulowanej ≥450 mg/m², wykazuje istotną mielosupresję jako główną toksyczność ograniczającą dawkę, z częstością leukopenii 91%, neutropenii 88%, anemii 72% oraz trombocytopenii 23%. Nadir liczby granulocytów i płytek krwi występuje zwykle po 10-14 dniach od podania, szybciej po podaniu dożylnym. Mielosupresja może prowadzić do poważnych powikłań, w tym zgonu. Inne często obserwowane działania niepożądane to nudności i wymioty (37%), astenia (39%), łysienie (33%), oraz gorączka i dreszcze (24%). Wśród poważnych reakcji odnotowano także ostre białaczki, reakcje anafilaktyczne, zespół rozpadu guza, hepatotoksyczność oraz zaburzenia sercowo-naczyniowe, w tym zawał mięśnia sercowego i arytmie. Niedociśnienie związane z szybkim podaniem leku jest przemijające i ustępuje po zmniejszeniu szybkości infuzji.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginowa, anemia, arytmia, astenia, cytostatyk, dysfagia, etopozyd, fosfataza alkaliczna, gorączka neutropeniczna, hepatotoksyczność, leukopenia, łysienie, mielosupresja, nadir, neuropatia obwodowa, neurotoksyczność, neutropenia, niedokrwistość, nudności i wymioty, obrzęk naczynioruchowy, ostra białaczka, reakcja anafilaktyczna, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie płuc, terapia przeciwwymiotna, toksyczna martwica naskórka, trombocytopenia, wynaczynienie, zahamowanie szpiku kostnego, zapalenie błon śluzowych, zapalenie żył, zawał mięśnia sercowego, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona, zwłóknienie płuc - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dexamethasone hameln
Dexamethasone hameln (4 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko ciężkich działań niepożądanych, takich jak reakcje anafilaktyczne z zapaścią krążeniową, zatrzymaniem pracy serca, skurczem oskrzeli oraz zaburzeniami ciśnienia tętniczego. Leczenie może maskować objawy zakażeń i sprzyjać ich nawrotom, w tym gruźlicy i wirusowego zapalenia wątroby typu B. Wskazane jest stosowanie dodatkowej terapii przeciwinfekcyjnej w przypadku aktywnych zakażeń wirusowych, bakteryjnych, grzybiczych i pasożytniczych. Dawkowanie powinno być dostosowane w sytuacjach stresu fizycznego, a nagłe odstawienie po około 10 dniach stosowania może prowadzić do ostrej niewydolności kory nadnerczy i zespołu odstawienia kortyzonu. Podawanie dożylne powinno trwać 2-3 minuty, aby uniknąć krótkotrwałych parestezji. Produkt zawiera glikol propylenowy (20 mg/ml), co wymaga ostrożności u niemowląt i dzieci poniżej 5 lat, zwłaszcza przy dawkach przekraczających 0,05 ml/kg/dobę u noworodków i 2,5 ml/kg/dobę u starszych dzieci, ze względu na ryzyko toksyczności.
bradykardia, centralna chorioretinopatia surowicza, cukrzyca, glikol propylenowy, gruźlica, guz chromochłonny nadnerczy, herpes simplex, herpes zoster, immunosupresja, inhibitor CYP3A, jaskra otwartego kąta, jaskra zamkniętego kąta, kardiomiopatia przerostowa, miastenia, niedociśnienie tętnicze, niewydolność kory nadnerczy, niewydolność serca, opryszczkowe zapalenie rogówki, osteoporoza, ostra martwica kanalików, ostra niewydolność nerek, owrzodzenie rogówki, parestezja, perforacja żołądkowo-jelitowa, poliomyelitis, przełom guza chromochłonnego, przewlekłe aktywne zapalenie wątroby, reakcja anafilaktyczna, skurcz oskrzeli, tendinopatia, węgorczyca, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wrzód układu pokarmowego, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaćma, zakażenie bakteryjne, zakażenie grzybicze, zapalenie ścięgna, zapalenie uchyłków, zapalenie węzłów chłonnych, zapaść krążeniowa, zerwanie ścięgna, zespół odstawienia kortyzonu, zespół rozpadu guza - Leksykon chorób i schorzeń
Chłoniak – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Chłoniak, obejmujący chłoniaka Hodgkina (HL) i chłoniaka nie-Hodgkina (NHL), to złośliwy nowotwór układu limfatycznego charakteryzujący się nieprawidłowym namnażaniem komórek limfoidalnych. Opieka pielęgniarska nad pacjentami z chłoniakiem koncentruje się na kompleksowym zarządzaniu objawami, wsparciu psychospołecznym, edukacji pacjenta i rodziny oraz zapobieganiu infekcjom, co jest kluczowe ze względu na immunosupresję. Diagnostyka pielęgniarska obejmuje m.in. ryzyko infekcji, ból, zmęczenie, ryzyko krwawienia, zaburzenia odżywiania i nieefektywne oddychanie. Interwencje obejmują monitorowanie parametrów życiowych co 4 godziny, codzienne badania morfologii krwi, podawanie leków profilaktycznych (np. G-CSF, antybiotyków, leków przeciwgrzybiczych), a także wsparcie żywieniowe i emocjonalne. Szczególną uwagę zwraca się na edukację pacjenta dotyczącą choroby, leczenia (chemioterapia, radioterapia, immunoterapia) oraz zapobiegania powikłaniom i nawrotom.
antybiotyk profilaktyczny, chłoniak, chłoniak Hodgkina, chłoniak nie-Hodgkina, diagnoza pielęgniarska, granulocytopenia, infekcja grzybicza, lek przeciwgrzybiczny, morfologia krwi, neutropenia, nowotwór limfoidalny, obniżona odporność, ocena geriatryczna, opieka paliatywna, opieka podtrzymująca, skutki uboczne chemioterapii, trombocytopenia, układ limfatyczny, wskaźnik masy ciała, wsparcie psychospołeczne, wsparcie żywieniowe, zaburzenia odżywiania, zapobieganie infekcjom, zarządzanie objawami, zespół rozpadu guza, zespół żyły głównej górnej, żywienie dojelitowe, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Bortezomib Adamed 1 mg
Bortezomib Adamed w dawce 1,3 mg/m², stosowany głównie w terapii szpiczaka mnogiego oraz chłoniaka z komórek płaszcza (MCL) w skojarzeniu z VcR-CAP, charakteryzuje się dobrze udokumentowanym profilem bezpieczeństwa opartym na danych od 5476 pacjentów. Do bardzo częstych działań niepożądanych należą zaburzenia hematologiczne (trombocytopenia, neutropenia, niedokrwistość, limfopenia), neuropatia obwodowa (czuciowa i ruchowa), oraz zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka, zaparcia). Rzadziej obserwuje się poważne powikłania, takie jak zespół rozpadu guza, niewydolność serca, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii, ciężkie reakcje skórne (w tym zespół Stevensa-Johnsona i toksyczna nekroliza naskórka) oraz posocznicę. Profilaktyka przeciwwirusowa, monitorowanie hematologiczne i neurologiczne oraz odpowiednia suplementacja elektrolitów są kluczowe dla minimalizacji ryzyka i poprawy tolerancji terapii.
anemia, chłoniak z komórek płaszcza, dyzestezja, hipokalcemia, hipokaliemia, hiponatremia, koagulopatia, krwawienie z przewodu pokarmowego, leukopenia, limfopenia, małopłytkowość, migotanie przedsionków, mikroangiopatia zakrzepowa, nadciśnienie płucne, neuralgia, neuropatia autonomiczna, neuropatia czuciowa, neuropatia obwodowa, neuropatia ruchowa, neutropenia, niedrożność jelit, odoskrzelowe zapalenie płuc, pancytopenia, półpasiec, rumień wielopostaciowy, sepsa, szpiczak mnogi, tamponada serca, toksyczna nekroliza naskórka, wstrząs septyczny, zaburzenia hematologiczne, zapalenie jamy ustnej, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie płuc, zapalenie trzustki, zawał serca, zespół rozpadu guza, zespół rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego, zespół Stevensa-Johnsona, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii - Leksykon leków
Działania niepożądane – Dasatinib Krka 70 mg
Dazatynib, inhibitor kinazy tyrozynowej BCR-ABL, stosowany w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej (CML) oraz ostrej białaczki limfoblastycznej z chromosomem Philadelphia (Ph+ ALL), wykazuje skuteczność potwierdzoną w badaniach klinicznych obejmujących 2900 pacjentów. Mediana czasu leczenia wynosiła około 29 miesięcy dla CML w fazie przewlekłej oraz 6,2 miesiąca dla zaawansowanej CML lub Ph+ ALL. Najczęstsze działania niepożądane to mielosupresja (niedokrwistość, neutropenia, małopłytkowość), krwawienia, retencja płynów (wysięk opłucnowy, obrzęki powierzchowne, nadciśnienie płucne), dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego oraz wysypka skórna i bóle mięśniowo-szkieletowe. Wysięk opłucnowy występował u 28% pacjentów po 60 miesiącach terapii, z medianą czasu do pierwszego epizodu wynoszącą 114 tygodni, a ciężkie przypadki (stopień 3 lub 4) stanowiły mniej niż 10% wszystkich wysięków. Retencja płynów i wysięk opłucnowy wykazują tendencję do narastania wraz z czasem leczenia, osiągając częstość odpowiednio 48,7% i 28,5% po 7 latach terapii.
arytmia komorowa, dazatynib, dławica piersiowa, gorączka neutropeniczna, inhibitor kinazy tyrozynowej BCR-ABL, krwawienie w ośrodkowym układzie nerwowym, krwotok z przewodu pokarmowego, leukoklastyczne zapalenie naczyń, martwica kości, mielosupresja, nadciśnienie płucne, niedokrwistość, obrzęk płuc, ostra białaczka limfoblastyczna z chromosomem Philadelphia, ostry zespół wieńcowy, przewlekła białaczka szpikowa, rabdomioliza, reaktywacja wirusowego zapalenia wątroby typu B, retencja płynów, serce płucne, tętnicze nadciśnienie płucne, wodobrzusze, wybroczyny, wydłużenie odstępu QT, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zastoinowa niewydolność serca, zespół nerczycowy, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Linorion
Lenalidomid, składnik leku Linorion, wykazuje silne działanie teratogenne podobne do talidomidu, co wyklucza jego stosowanie u kobiet w ciąży oraz wymaga ścisłego przestrzegania programu zapobiegania ciąży u kobiet w wieku rozrodczym. Kobiety muszą stosować skuteczną antykoncepcję co najmniej 4 tygodnie przed, w trakcie oraz 4 tygodnie po zakończeniu terapii, a także poddawać się regularnym testom ciążowym o czułości minimum 25 mIU/ml. Mężczyźni stosujący lenalidomid powinni używać prezerwatyw podczas kontaktów seksualnych z kobietami w ciąży lub potencjalnie płodnymi, również przez 7 dni po zakończeniu leczenia. Ze względu na ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ), szczególnie u pacjentów ze szpiczakiem mnogim, zaleca się unikanie dwuskładnikowych doustnych środków antykoncepcyjnych oraz rozważenie profilaktyki przeciwzakrzepowej. Monitorowanie hematologiczne jest kluczowe, ze względu na częste występowanie neutropenii i trombocytopenii 3. i 4. stopnia, zwłaszcza w różnych schematach leczenia skojarzonego, a także ryzyko powikłań takich jak gorączka neutropeniczna.
agenezja macicy, antykoncepcja, chłoniak grudkowy, cholestatyczne zapalenie wątroby, cytolityczne zapalenie wątroby, epizod naczyniowo-mózgowy, hiperlipidemia, implant antykoncepcyjny, morfologia krwi, nadciśnienie płucne, nadciśnienie tętnicze, neuropatia obwodowa, neutropenia, niewydolność jajników, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostra białaczka szpikowa, podwiązanie jajowodów, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, reakcja anafilaktyczna, reakcja polekowa z eozynofilią, rezonans magnetyczny mózgu, system terapeutyczny domaciczny, szpiczak mnogi, teratogen, toksyczna nekroliza naskórka, toksyczne zapalenie wątroby, trombocytopenia, wada wrodzona, wazektomia, wirus półpaśca, wirusowe zapalenie wątroby typu B, zaburzenia czynności tarczycy, zaćma, zakrzepica, zakrzepica żył głębokich, zapalenie płuc, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół mielodysplastyczny, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona, zespół Turnera, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Azacitidine Onko
Azacitidine Onko, zawierający azacytydynę w stężeniu 25 mg/ml, wymaga ścisłego monitorowania hematologicznego i biochemicznego podczas terapii, ze względu na ryzyko niedokrwistości, neutropenii i trombocytopenii, szczególnie w pierwszych dwóch cyklach leczenia. Zaleca się wykonywanie pełnej morfologii krwi przed każdym cyklem oraz kontrolę parametrów czynności wątroby i nerek, w tym stężenia kreatyniny, dwuwęglanów (norma >20 mmol/l) oraz albuminy (istotne jest unikanie terapii u pacjentów z albuminą <30 g/l). W przypadku niewyjaśnionego spadku dwuwęglanów poniżej 20 mmol/l, wzrostu kreatyniny lub BUN, należy rozważyć redukcję dawki lub opóźnienie podania leku. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z niewydolnością nerek, wątroby oraz chorobami serca i płuc, ze względu na zwiększone ryzyko powikłań, w tym śpiączki wątrobowej, kwasicy kanalikowo-nerkowej i zdarzeń sercowo-oddechowych.
azacytydyna, bezmocz, gorączka, kwasica kanalikowo-nerkowa, martwicze zapalenie powięzi, morfologia krwi, nacieki płucne, neutropenia, niedokrwistość, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność wątroby, przewlekła białaczka szpikowa, skąpomocz, śpiączka wątrobowa, testy wątrobowe, trombocytopenia, wydolność krążeniowo-oddechowa, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, zastoinowa niewydolność serca, zespół różnicowania, zespół rozpadu guza - Leksykon substancji czynnych
Etopozyd – Działania niepożądane
Etopozyd, stosowany w leczeniu różnych nowotworów, charakteryzuje się istotnym profilem toksyczności, z mielosupresją jako głównym ograniczeniem dawki. W monoterapii przy dawkach ≥450 mg/m² pc. najczęściej obserwowano leukopenię (91%), neutropenię (88%), anemię (72%), trombocytopenię (23%), astenie (39%), nudności/wymioty (37%) oraz wypadanie włosów (33-66%). Mielosupresja osiąga nadir zwykle po 10-14 dniach, z ryzykiem ciężkich infekcji i krwawień, a także zgonów. Reakcje anafilaktyczne (3% pacjentów) i skurcz oskrzeli mogą stanowić zagrożenie życia. Inne poważne działania to zespół rozpadu guza, ciężkie reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna martwica naskórka) oraz potencjalna trwała niepłodność u obu płci. Profil bezpieczeństwa wymaga ścisłego monitorowania hematologicznego, funkcji wątroby i nerek oraz kontroli ciśnienia tętniczego podczas infuzji.
anemia, arytmia, cytostatyk, gorączka neutropeniczna, hepatotoksyczność, lek przeciwnowotworowy, leki przeciwwymiotne, leukopenia, łysienie, martwica skóry, mielosupresja, nadciśnienie, nadir, napad padaczkowy, neuropatia obwodowa, neurotoksyczność, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, nowotwór wtórny, obrzęk naczynioruchowy, ostra białaczka, ostra niewydolność nerek, profil bezpieczeństwa leku, reakcja anafilaktyczna, skurcz oskrzeli, ślepota korowa, śródmiąższowe zapalenie płuc, szpik kostny, toksyczna martwica naskórka, toksyczność cytostatyków, toksyczność żołądkowo-jelitowa, trombocytopenia, wynaczynienie, zapalenie błon śluzowych, zapalenie jamy ustnej, zapalenie płuc Pneumocystis, zapalenie żyły, zawał mięśnia sercowego, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona, zwłóknienie płuc - Leksykon substancji czynnych
Bendamustyna – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Chlorowodorek bendamustyny może powodować mielosupresję, wymagającą cotygodniowego monitorowania liczby leukocytów, neutrofili, płytek krwi oraz stężenia hemoglobiny. Kolejny cykl leczenia można rozpocząć przy leukocytach >4000/μl i płytkach >100 000/μl. U pacjentów obserwowano ciężkie zakażenia bakteryjne i oportunistyczne, w tym PJP, VZV i CMV, a także przypadki postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii (PML), szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu rytuksymabu lub obinutuzumabu. Bendamustyna wywołuje przedłużoną limfopenię (<600/μl) i obniżenie limfocytów T CD4+ (<200/μl) utrzymujące się 7-9 miesięcy po terapii, co zwiększa ryzyko zakażeń oportunistycznych. W przypadku limfocytopenii CD4+ <200/μl zaleca się profilaktykę przeciw PJP oraz ścisłą obserwację objawów ze strony układu oddechowego.
bendamustyna, hemoglobina, leukocyty, limfocyty T CD4+, limfopenia, mielosupresja, neutrofile, nieczerniakowy rak skóry, niewydolność nerek, niewydolność serca, osutka polekowa z eozynofilią i objawami układowymi, płytki krwi, Pneumocystis jiroveci, posocznica, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, reakcja anafilaktyczna, reakcja rzekomoanafilaktyczna, reaktywacja wirusa, szpik kostny, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wirus cytomegalii, wirus ospy wietrznej i półpaśca, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wynaczynienie, zakażenia oportunistyczne, zapalenie płuc, zawał serca, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Fluorouracil Accord 50 mg/ml
Fluorouracil Accord (50 mg/ml) jest cytostatykiem o szerokim spektrum działań niepożądanych, z których najistotniejsze klinicznie to mielosupresja manifestująca się neutropenią, małopłytkowością, leukopenią, agranulocytozą, niedokrwistością i pancytopenią. Mielosupresja pojawia się zwykle między 7-10 dniem terapii, z nadirem w 9-14 dniu i normalizacją parametrów hematologicznych w 21-28 dniu. Gorączka neutropeniczna oraz posocznica stanowią poważne zagrożenia życia. Kardiotoksyczność jest szczególnie niebezpieczna podczas pierwszego cyklu leczenia i objawia się często zmianami niedokrwiennymi w EKG, z możliwością wystąpienia zawału mięśnia sercowego, dusznicy bolesnej, zaburzeń rytmu, zapalenia mięśnia sercowego, niewydolności serca oraz rzadko zatrzymania akcji serca i nagłej śmierci sercowej, zwłaszcza u pacjentów z chorobą wieńcową lub kardiomiopatią. Ponadto, bardzo często obserwuje się zapalenie błony śluzowej przewodu pokarmowego, nudności, wymioty, biegunkę oraz jadłowstręt, a także dermatologiczne działania niepożądane, takie jak łysienie i erytrodyzestezja dłoniowo-podeszwowa.
afazja, agranulocytoza, cytostatyk, dusznica bolesna, dyzartria, encefalopatia hiperamonemiczna, erytrodyzestezja dłoniowo-podeszwowa, gorączka neutropeniczna, hiperurykemia, immunosupresja, kardiomiopatia stresowa, kardiomiopatia zastoinowa, kardiotoksyczność, kwasica mleczanowa, leukoencefalopatia, łysienie, martwica wątroby, miastenia, mielosupresja, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwienie mięśnia sercowego, niewydolność serca, posocznica, posocznica neutropeniczna, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, reakcja anafilaktyczna, skurcz oskrzeli, toczeń rumieniowaty, wstrząs anafilaktyczny, wstrząs septyczny, zapalenie błony śluzowej, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zawał mięśnia sercowego, zespół móżdżkowy, zespół Raynauda, zespół ręka-stopa, zespół rozpadu guza, zespół takotsubo, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii - Leksykon leków
Działania niepożądane – Endoxan 1000 mg
Endoxan (cyklofosfamid) w dawce 1g, stosowany jako cytostatyk, wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi o różnej częstości występowania. Najczęstsze i najpoważniejsze to mielotoksyczność manifestująca się leukopenią, neutropenią (w tym gorączką neutropeniczną), trombocytopenią oraz niedokrwistością, co zwiększa ryzyko infekcji i krwotoków. Cyklofosfamid wykazuje również toksyczność układu moczowego, prowadząc bardzo często do zapalenia pęcherza moczowego i krwinkomoczu, a rzadziej do krwotocznego zapalenia pęcherza, niewydolności nerek i martwicy kanalików nerkowych. Ze strony przewodu pokarmowego często obserwuje się nudności, wymioty, biegunkę i zapalenie jamy ustnej, a rzadziej ostre zapalenie trzustki i krwotoczne zapalenie okrężnicy. Rzadkie, ale poważne powikłania kardiologiczne obejmują kardiomiopatię, niewydolność serca, arytmie, zapalenie mięśnia sercowego i zawał mięśnia sercowego. Długotrwałe stosowanie zwiększa ryzyko nowotworów wtórnych, zwłaszcza pęcherza moczowego, a także białaczek i zmian mielodysplastycznych.
agranulocytoza, azoospermia, brak miesiączki, cyklofosfamid, drgawki, dusznica bolesna, embriotoksyczność, encefalopatia wątrobowa, gorączka neutropeniczna, immunosupresja, kardiomiopatia, krwinkomocz, krwotoczne zapalenie okrężnicy, krwotoczne zapalenie pęcherza, leukopenia, limfopenia, łysienie, martwica kanalików nerkowych, martwica naskórka, mielotoksyczność, migotanie komór, migotanie przedsionków, neutropenia, niedokrwistość, niewydolność serca, nowotwór wtórny, nudność, oligospermia, ostra białaczka, ostre zapalenie trzustki, parestezja, skurcz oskrzeli, spermatogeneza, tachykardia, teratogenność, trombocytopenia, wstrząs anafilaktyczny, wstrząs kardiogenny, zaburzenia owulacji, zahamowanie szpiku kostnego, zapalenie jamy ustnej, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie płuc śródmiąższowe, zapalenie wątroby, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół odwracalnej tylnej leukoencefalopatii, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona, zespół wykrzepiania wewnątrznaczyniowego, zespół zamknięcia żył wątrobowych - Leksykon leków
Działania niepożądane – Dasatinib Sandoz 50 mg
Profil bezpieczeństwa dazatynibu opiera się na danych klinicznych z 2900 pacjentów, w tym 324 dorosłych z nowo rozpoznaną przewlekłą białaczką szpikową (CML) w fazie przewlekłej, 2388 dorosłych z CML w fazie przewlekłej lub zaawansowanej oraz 188 pacjentów pediatrycznych. Mediana czasu leczenia u dorosłych wynosiła 19,2 miesiąca (zakres 0-93,2), a w badaniu randomizowanym u pacjentów z nowo rozpoznaną CML około 60 miesięcy. U dzieci i młodzieży mediana czasu leczenia wyniosła 26,3 miesiąca (zakres 0-99,6). Działania niepożądane występowały u większości pacjentów, a u 19% dorosłych doprowadziły do przerwania terapii, podczas gdy u dzieci i młodzieży odsetek ten wyniósł 1,5%. Profil bezpieczeństwa u dzieci był zbliżony do dorosłych, z wyjątkiem braku powikłań płucnych i kardiologicznych, takich jak wysięk osierdziowy, wysięk opłucnowy, obrzęk płuc i nadciśnienie płucne.
arytmia komorowa, choroba refluksowa przełyku, dermatoza neutrofilowa, ginekomastia, gorączka neutropeniczna, krwawienie śródczaszkowe, leukoklastyczne zapalenie naczyń, limfadenopatia, małopłytkowość, martwica kości, mielosupresja, nadciśnienie płucne, nadciśnienie tętnicze, nadciśnienie tętnicze płucne, nadczynność tarczycy, neuropatia obwodowa, neutropenia, neutropeniczne zapalenie jelit, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość, obrzęk płuc, ostra białaczka limfoblastyczna, przewlekła białaczka szpikowa, rabdomioliza, reaktywacja zapalenia wątroby typu B, serce płucne, śródmiąższowa choroba płuc, udar mózgu, wstrząs anafilaktyczny, wybiórcza aplazja czerwonokrwinkowa, wydłużenie odstępu QT, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, zakażenie herpeswirusem, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie mięśni, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie tarczycy, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zator tętnicy płucnej, zawał mięśnia sercowego, zespół erytrodystezji dłoniowo-podeszwowej, zespół nerczycowy, zespół niewydolności oddechowej, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Bortezomib Adamed
Bortezomib, stosowany dożylnie lub podskórnie (3,5 mg), wymaga ścisłego przestrzegania zasad podawania ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych. Najczęstsze toksyczności obejmują hematologiczne (małopłytkowość, neutropenię, niedokrwistość), z których trombocytopenia osiąga najniższe wartości około dnia 11. cyklu, zwykle powracając do normy w kolejnym cyklu. U pacjentów z wyjściową liczbą płytek <75 000/μl, 90% doświadcza spadku ≤25 000/μl, a 14% poniżej 10 000/μl. W terapii skojarzonej z VcR-CAP u chorych na chłoniaka z komórek płaszcza (MCL) trombocytopenia stopnia ≥3 występuje u 56,7%, z koniecznością transfuzji u 22,5%. Zaleca się monitorowanie morfologii krwi przed każdym podaniem, wstrzymanie leczenia przy liczbie płytek <25 000/μl (lub ≤30 000/μl w skojarzeniu z melfalanem i prednizonem) oraz rozważenie przetoczeń. Profilaktyka przeciwwirusowa jest wskazana ze względu na zwiększone ryzyko reaktywacji wirusa półpaśca (14% vs. 4% w terapii skojarzonej). Należy także monitorować pacjentów pod kątem zakażenia HBV i rozważyć profilaktykę przeciwwirusową przy stosowaniu rytuksymabu.
ból neuropatyczny, chłoniak z komórek płaszcza, czynniki stymulujące kolonie, hiperestezja, hipoestezja, hipotonia ortostatyczna, kłębuszkowe zapalenie nerek, małopłytkowość, neuropatia autonomiczna, neuropatia czuciowa, neuropatia obwodowa, neuropatia ruchowa, neutropenia, niedokrwistość, parestezja, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, reaktywacja wirusa półpaśca, reaktywacja wirusa WZW typu B, śródmiąższowe zapalenie płuc, szpiczak mnogi, trombocytopenia, wirus Johna Cunninghama, wydłużenie odstępu QT, zakażenie wirusem półpaśca, zastoinowa niewydolność serca, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół rozpadu guza, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii