Specjalne ostrzeżenia
Meaxin

Imatynib w dawce 400 mg (Meaxin) wymaga szczegółowego monitorowania ze względu na liczne potencjalne działania niepożądane i interakcje lekowe. Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu inhibitorów proteazy, azolowych leków przeciwgrzybiczych, makrolidów, substratów CYP3A4 o wąskim indeksie terapeutycznym oraz pochodnych kumaryny (np. warfaryny). Induktory CYP3A4 (np. deksametazon, fenytoina) mogą obniżać ekspozycję na imatynib, zwiększając ryzyko niepowodzenia terapii. U pacjentów po tyreoidektomii stosujących lewotyroksynę konieczne jest monitorowanie TSH. Metabolizm leku odbywa się głównie w wątrobie, dlatego u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby (łagodnymi do ciężkich) należy kontrolować obraz krwi i enzymy wątrobowe, zwracając uwagę na ryzyko uszkodzenia, niewydolności i martwicy wątroby. W terapii skojarzonej z chemioterapią obserwuje się zwiększone ryzyko hepatotoksyczności. U około 2,5% pacjentów z CML występuje zatrzymanie płynów manifestujące się wysiękiem opłucnowym, obrzękami, wodobrzuszem czy obrzękiem płuc, co wymaga regularnej kontroli masy ciała i oceny funkcji serca oraz nerek, zwłaszcza u osób starszych i z chorobami serca.

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Meaxin

Podczas stosowania imatynibu w postaci tabletek powlekanych Meaxin 400 mg należy zachować szczególną uwagę ze względu na liczne potencjalne zagrożenia oraz konieczność monitorowania pacjentów. Poniżej przedstawiono najważniejsze ostrzeżenia i środki ostrożności, które powinny być brane pod uwagę przez personel medyczny przepisujący ten lek.1

Interakcje lekowe i wpływ na metabolizm

Należy zachować szczególną ostrożność podczas jednoczesnego stosowania leku Meaxin z następującymi substancjami ze względu na możliwe interakcje:

  • Inhibitory proteazy
  • Azolowe leki przeciwgrzybicze
  • Niektóre antybiotyki makrolidowe
  • Substraty CYP3A4 o wąskim indeksie terapeutycznym (np. cyklosporyna, pimozyd, takrolimus, syrolimus, ergotamina, diergotamina, fentanyl, alfentanyl, terfenadyna, bortezomib, docetaksel, chinidyna)
  • Warfaryna i inne pochodne kumaryny2

Jednoczesne podawanie imatynibu z lekami indukującymi enzym CYP3A4 (np. deksametazon, fenytoina, karbamazepina, ryfampicyna, fenobarbital lub ziele dziurawca Hypericum perforatum) może znacząco obniżać ekspozycję na imatynib, co potencjalnie zwiększa ryzyko niepowodzenia terapeutycznego. Z tego powodu nie zaleca się jednoczesnego stosowania silnych induktorów CYP3A4 z imatynibem.3

Niedoczynność tarczycy

W trakcie leczenia imatynibem odnotowano przypadki kliniczne niedoczynności tarczycy u pacjentów po tyreoidektomii, którym podawano zastępczo lewotyroksynę. U takich pacjentów konieczne jest ścisłe monitorowanie stężenia hormonu tyreotropowego (TSH).4

Toksyczność dla wątroby

Metabolizm imatynibu zachodzi głównie w wątrobie, a tylko 13% jest wydalane przez nerki. U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby (łagodnymi, umiarkowanymi lub ciężkimi) należy szczegółowo monitorować:

  • Obraz krwi obwodowej
  • Aktywność enzymów wątrobowych5

Należy pamiętać, że pacjenci z GIST (nowotwory podścieliskowe przewodu pokarmowego) mogą mieć przerzuty do wątroby, co może prowadzić do zaburzenia jej czynności.6

Podczas terapii imatynibem obserwowano przypadki:

  • Uszkodzenia wątroby
  • Niewydolności wątroby
  • Martwicy wątroby7

W przypadku leczenia skojarzonego imatynibem i chemioterapeutykami w dużych dawkach odnotowano zwiększenie częstości występowania ciężkich działań niepożądanych dotyczących wątroby. Dlatego należy dokładnie monitorować czynność wątroby przy jednoczesnym stosowaniu imatynibu i schematów chemioterapii, o których wiadomo, że mogą powodować zaburzenia czynności wątroby.8

Zatrzymanie płynów

U około 2,5% pacjentów z nowo rozpoznaną przewlekłą białaczką szpikową (CML) przyjmujących imatynib występuje znacznego stopnia zatrzymanie płynów, które może się manifestować jako:

  • Wysięk opłucnowy
  • Obrzęki
  • Obrzęk płuc
  • Wodobrzusze
  • Powierzchowny obrzęk9

Zaleca się regularne kontrolowanie masy ciała pacjentów. Nieoczekiwany, szybki przyrost masy ciała wymaga dokładnej analizy i w razie konieczności zastosowania odpowiedniego leczenia wspomagającego. W badaniach klinicznych stwierdzono zwiększenie liczby przypadków zatrzymania płynów u:

  • Pacjentów w podeszłym wieku
  • Pacjentów z chorobą serca w wywiadzie10

Pacjenci z chorobami serca

Należy uważnie monitorować pacjentów:

  • Z chorobami serca
  • Z czynnikami ryzyka niewydolności serca
  • Z niewydolnością nerek w wywiadzie11

Wszyscy pacjenci z objawami przedmiotowymi lub podmiotowymi wskazującymi na niewydolność serca lub nerek wymagają oceny lekarskiej i odpowiedniego leczenia.12

U pacjentów z zespołem hipereozynofilowym (HES) z utajonym naciekaniem komórek HES w mięśniu sercowym, pojedyncze przypadki wstrząsu kardiogennego/zaburzeń czynności lewej komory były związane z degranulacją komórek HES po rozpoczęciu leczenia imatynibem. Stan ten jest potencjalnie odwracalny po:

  • Zastosowaniu steroidów o działaniu ogólnoustrojowym
  • Wdrożeniu środków podtrzymujących krążenie
  • Czasowym odstawieniu imatynibu13

Ze względu na sporadycznie zgłaszane działania niepożądane ze strony serca po zastosowaniu imatynibu, należy przed rozpoczęciem leczenia dokonać uważnej oceny stosunku korzyści do ryzyka związanego z terapią imatynibem u pacjentów z HES/CEL (przewlekła białaczka eozynofilowa).14

Zespoły mielodysplastyczne/mieloproliferacyjne (MDS/MPD)

Zespoły mielodysplastyczne/mieloproliferacyjne (MDS/MPD) z rearanżacją genu PDGFR mogą być związane z wysokim stężeniem eozynofilów. Dlatego u pacjentów z:

  • HES/CEL
  • MDS/MPD związanymi z dużym stężeniem eozynofilów15

Przed rozpoczęciem leczenia należy rozważyć:

  1. Przeprowadzenie konsultacji z kardiologiem
  2. Wykonanie echokardiogramu
  3. Oznaczenie stężenia troponiny w surowicy16

Jeśli którykolwiek z wyników tych badań okaże się nieprawidłowy, należy rozważyć dalszą obserwację kardiologiczną i profilaktyczne zastosowanie steroidów układowych (1-2 mg/kg) przez jeden lub dwa tygodnie na początku leczenia, jednocześnie z podawaniem imatynibu.17

Krwawienia z przewodu pokarmowego

W badaniu z udziałem pacjentów z GIST nieoperacyjnymi i/lub z przerzutami stwierdzono zarówno krwawienia z przewodu pokarmowego, jak i krwawienia wewnątrz guza. Na podstawie dostępnych danych nie określono czynników predysponujących (np. wielkość guza, umiejscowienie guza, zaburzenia krzepnięcia), które mogłyby identyfikować pacjentów z GIST do grupy zwiększonego ryzyka wystąpienia krwawienia.18

Ponieważ zwiększenie unaczynienia i skłonność do krwawień jest cechą charakterystyczną i naturalnym obrazem klinicznym GIST, należy zastosować standardowe postępowanie i procedury w celu monitorowania i leczenia krwawienia u wszystkich pacjentów.19

Ponadto, po wprowadzeniu imatynibu do obrotu, u pacjentów z CML, ALL i innymi chorobami zgłaszano występowanie poszerzenia naczyń okolicy przedodźwiernikowej żołądka (tzw. żołądka arbuzowatego, ang. gastric antral vascular ectasia – GAVE), które jest rzadką przyczyną krwawienia z przewodu pokarmowego. W razie potrzeby można rozważyć przerwanie leczenia imatynibem.20

Zespół rozpadu guza

Ze względu na możliwość wystąpienia zespołu rozpadu guza (ang. tumour lysis syndrome – TLS), przed rozpoczęciem leczenia imatynibem zaleca się:

  • Wyrównanie klinicznie istotnego odwodnienia
  • Leczenie zmniejszające podwyższone stężenie kwasu moczowego21

Reaktywacja wirusowego zapalenia wątroby typu B

U pacjentów będących przewlekłymi nosicielami wirusa zapalenia wątroby typu B dochodziło do reaktywacji zapalenia wątroby po otrzymaniu inhibitorów kinazy tyrozynowej BCR-ABL. Niektóre przypadki prowadziły do:

  • Ostrej niewydolności wątroby
  • Piorunującego zapalenia wątroby
  • Przeszczepienia wątroby
  • Zgonu pacjenta22

Z tego powodu u pacjentów należy wykonać badania pod kątem zakażenia wirusem HBV przed rozpoczęciem leczenia produktem Meaxin. Przed rozpoczęciem leczenia u pacjentów z dodatnim wynikiem badania serologicznego w kierunku wirusowego zapalenia wątroby typu B (w tym u pacjentów z aktywną chorobą) i w przypadku pacjentów z dodatnim wynikiem badania w kierunku zakażenia wirusem HBV w trakcie leczenia należy skonsultować się z ekspertami ds. chorób wątroby i leczenia wirusowego zapalenia wątroby typu B.23

Nosiciele wirusa HBV, którzy wymagają leczenia produktem Meaxin, powinni być poddawani ścisłej obserwacji pod kątem objawów podmiotowych i przedmiotowych aktywnego zakażenia wirusem HBV w trakcie całego okresu leczenia i przez kilka miesięcy po jego zakończeniu.24

Fototoksyczność

Ze względu na ryzyko wystąpienia fototoksyczności związanej z leczeniem imatynibem, należy unikać lub zminimalizować bezpośrednią ekspozycję na światło słoneczne. Pacjenci powinni zostać poinformowani o konieczności stosowania środków zapobiegawczych takich jak:

  • Odzież ochronna
  • Preparaty z filtrem o wysokim wskaźniku ochrony przeciwsłonecznej (SPF)25

Mikroangiopatia zakrzepowa

Stosowanie inhibitorów kinazy tyrozynowej (TKI) BCR-ABL jest związane z występowaniem mikroangiopatii zakrzepowej (ang. thrombotic microangiopathy – TMA), co obejmuje zgłoszenia pojedynczych przypadków po zastosowaniu produktu Meaxin. Jeśli u pacjenta otrzymującego Meaxin wystąpią laboratoryjne lub kliniczne cechy TMA, leczenie należy przerwać i przeprowadzić gruntowną ocenę w celu wykrycia TMA, obejmującą:

  • Aktywność ADAMTS13
  • Oznaczenie miana przeciwciał przeciwko ADAMTS1326

Jeśli miano przeciwciał przeciwko ADAMTS13 jest podwyższone z jednocześnie występującą małą aktywnością ADAMTS13, leczenia produktem Meaxin nie należy wznawiać.27

Badania diagnostyczne i monitorowanie pacjentów

U pacjentów przyjmujących imatynib należy regularnie wykonywać:

  • Pełne badanie krwi28

Leczenie imatynibem pacjentów z CML może być związane z wystąpieniem neutropenii lub trombocytopenii. Jednakże pojawienie się obniżonej liczby krwinek prawdopodobnie zależy od stopnia zaawansowania choroby i jest częstsze u pacjentów w fazie akceleracji choroby lub w przełomie blastycznym, niż u pacjentów w fazie przewlekłej CML. W przypadku wystąpienia cytopenii można przerwać leczenie imatynibem lub zmniejszyć dawkę leku, zgodnie z zaleceniami określonymi w charakterystyce produktu leczniczego.29

U pacjentów otrzymujących imatynib należy regularnie oceniać czynność wątroby (aminotransferazy, bilirubina, fosfataza zasadowa).30

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, całkowity wpływ imatynibu zawartego w osoczu na organizm wydaje się być większy niż u pacjentów z prawidłową czynnością nerek. Jest to prawdopodobnie spowodowane zwiększonym stężeniem alfa-kwaśniej glikoproteiny (AGP), białka wiążącego imatynib, w osoczu u tych pacjentów. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek należy stosować minimalną dawkę początkową. Pacjenci z ciężkim zaburzeniem czynności nerek powinni być leczeni z zachowaniem szczególnej ostrożności. W przypadku nietolerancji dawkę można zmniejszyć.31

Długotrwałe leczenie imatynibem może być związane z klinicznie istotnym pogorszeniem czynności nerek. Z tego względu należy dokonać oceny czynności nerek przed rozpoczęciem leczenia imatynibem i ściśle ją monitorować w czasie trwania terapii, zwracając szczególną uwagę na pacjentów z czynnikami ryzyka dysfunkcji nerek. W przypadku wystąpienia zaburzeń czynności nerek należy zlecić odpowiednie postępowanie i leczenie, zgodnie ze standardowymi wytycznymi medycznymi.32

Dzieci i młodzież

Donoszono o przypadkach opóźnienia wzrostu u dzieci i młodzieży otrzymujących imatynib przed okresem dojrzewania. W badaniach obserwacyjnych w populacji dzieci i młodzieży z CML, raportowano statystycznie istotne (ale o niepewnym znaczeniu klinicznym) obniżenie mediany odchylenia standardowego wzrostu po 12 i 24 miesiącach leczenia, w dwóch małych podgrupach niezależnie od dojrzewania płciowego lub płci. Podobne wyniki obserwowano w badaniu obserwacyjnym w populacji dzieci i młodzieży z ALL.33

Zalecane jest ścisłe monitorowanie wzrostu u dzieci w czasie leczenia imatynibem.34

Informacje dodatkowe

Meaxin zawiera laktozę. Lek nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.35

  1. 23.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl