Specjalne ostrzeżenia
Meaxin
Imatynib w dawce 400 mg (Meaxin) wymaga szczegółowego monitorowania ze względu na liczne potencjalne działania niepożądane i interakcje lekowe. Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu inhibitorów proteazy, azolowych leków przeciwgrzybiczych, makrolidów, substratów CYP3A4 o wąskim indeksie terapeutycznym oraz pochodnych kumaryny (np. warfaryny). Induktory CYP3A4 (np. deksametazon, fenytoina) mogą obniżać ekspozycję na imatynib, zwiększając ryzyko niepowodzenia terapii. U pacjentów po tyreoidektomii stosujących lewotyroksynę konieczne jest monitorowanie TSH. Metabolizm leku odbywa się głównie w wątrobie, dlatego u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby (łagodnymi do ciężkich) należy kontrolować obraz krwi i enzymy wątrobowe, zwracając uwagę na ryzyko uszkodzenia, niewydolności i martwicy wątroby. W terapii skojarzonej z chemioterapią obserwuje się zwiększone ryzyko hepatotoksyczności. U około 2,5% pacjentów z CML występuje zatrzymanie płynów manifestujące się wysiękiem opłucnowym, obrzękami, wodobrzuszem czy obrzękiem płuc, co wymaga regularnej kontroli masy ciała i oceny funkcji serca oraz nerek, zwłaszcza u osób starszych i z chorobami serca.
- Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Meaxin
- Interakcje lekowe i wpływ na metabolizm
- Niedoczynność tarczycy
- Toksyczność dla wątroby
- Zatrzymanie płynów
- Pacjenci z chorobami serca
- Zespoły mielodysplastyczne/mieloproliferacyjne (MDS/MPD)
- Krwawienia z przewodu pokarmowego
- Zespół rozpadu guza
- Reaktywacja wirusowego zapalenia wątroby typu B
- Fototoksyczność
- Mikroangiopatia zakrzepowa
- Badania diagnostyczne i monitorowanie pacjentów
- Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
- Dzieci i młodzież
- Informacje dodatkowe
- Kolejne rozdziały
- guzowaty włókniakomięsak skóry
- nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego Kit (CD 117) dodatni
- ostra białaczka limfoblastyczna z chromosomem Philadelphia
- przewlekła białaczka eozynofilowa z rearanżacją FIP1L1-PDGFRα
- przewlekła białaczka szpikowa z chromosomem Philadelphia
- zaawansowany zespół hipereozynofilowy z rearanżacją FIP1L1-PDGFRα
- zespoły mielodysplastyczne/mieloproliferacyjne związane z rearanżacją genu receptora płytkopochodnego czynnika wzrostu
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Meaxin
Podczas stosowania imatynibu w postaci tabletek powlekanych Meaxin 400 mg należy zachować szczególną uwagę ze względu na liczne potencjalne zagrożenia oraz konieczność monitorowania pacjentów. Poniżej przedstawiono najważniejsze ostrzeżenia i środki ostrożności, które powinny być brane pod uwagę przez personel medyczny przepisujący ten lek.1
Interakcje lekowe i wpływ na metabolizm
Należy zachować szczególną ostrożność podczas jednoczesnego stosowania leku Meaxin z następującymi substancjami ze względu na możliwe interakcje:
- Inhibitory proteazy
- Azolowe leki przeciwgrzybicze
- Niektóre antybiotyki makrolidowe
- Substraty CYP3A4 o wąskim indeksie terapeutycznym (np. cyklosporyna, pimozyd, takrolimus, syrolimus, ergotamina, diergotamina, fentanyl, alfentanyl, terfenadyna, bortezomib, docetaksel, chinidyna)
- Warfaryna i inne pochodne kumaryny2
Jednoczesne podawanie imatynibu z lekami indukującymi enzym CYP3A4 (np. deksametazon, fenytoina, karbamazepina, ryfampicyna, fenobarbital lub ziele dziurawca Hypericum perforatum) może znacząco obniżać ekspozycję na imatynib, co potencjalnie zwiększa ryzyko niepowodzenia terapeutycznego. Z tego powodu nie zaleca się jednoczesnego stosowania silnych induktorów CYP3A4 z imatynibem.3
Niedoczynność tarczycy
W trakcie leczenia imatynibem odnotowano przypadki kliniczne niedoczynności tarczycy u pacjentów po tyreoidektomii, którym podawano zastępczo lewotyroksynę. U takich pacjentów konieczne jest ścisłe monitorowanie stężenia hormonu tyreotropowego (TSH).4
Toksyczność dla wątroby
Metabolizm imatynibu zachodzi głównie w wątrobie, a tylko 13% jest wydalane przez nerki. U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby (łagodnymi, umiarkowanymi lub ciężkimi) należy szczegółowo monitorować:
- Obraz krwi obwodowej
- Aktywność enzymów wątrobowych5
Należy pamiętać, że pacjenci z GIST (nowotwory podścieliskowe przewodu pokarmowego) mogą mieć przerzuty do wątroby, co może prowadzić do zaburzenia jej czynności.6
Podczas terapii imatynibem obserwowano przypadki:
- Uszkodzenia wątroby
- Niewydolności wątroby
- Martwicy wątroby7
W przypadku leczenia skojarzonego imatynibem i chemioterapeutykami w dużych dawkach odnotowano zwiększenie częstości występowania ciężkich działań niepożądanych dotyczących wątroby. Dlatego należy dokładnie monitorować czynność wątroby przy jednoczesnym stosowaniu imatynibu i schematów chemioterapii, o których wiadomo, że mogą powodować zaburzenia czynności wątroby.8
Zatrzymanie płynów
U około 2,5% pacjentów z nowo rozpoznaną przewlekłą białaczką szpikową (CML) przyjmujących imatynib występuje znacznego stopnia zatrzymanie płynów, które może się manifestować jako:
- Wysięk opłucnowy
- Obrzęki
- Obrzęk płuc
- Wodobrzusze
- Powierzchowny obrzęk9
Zaleca się regularne kontrolowanie masy ciała pacjentów. Nieoczekiwany, szybki przyrost masy ciała wymaga dokładnej analizy i w razie konieczności zastosowania odpowiedniego leczenia wspomagającego. W badaniach klinicznych stwierdzono zwiększenie liczby przypadków zatrzymania płynów u:
- Pacjentów w podeszłym wieku
- Pacjentów z chorobą serca w wywiadzie10
Pacjenci z chorobami serca
Należy uważnie monitorować pacjentów:
- Z chorobami serca
- Z czynnikami ryzyka niewydolności serca
- Z niewydolnością nerek w wywiadzie11
Wszyscy pacjenci z objawami przedmiotowymi lub podmiotowymi wskazującymi na niewydolność serca lub nerek wymagają oceny lekarskiej i odpowiedniego leczenia.12
U pacjentów z zespołem hipereozynofilowym (HES) z utajonym naciekaniem komórek HES w mięśniu sercowym, pojedyncze przypadki wstrząsu kardiogennego/zaburzeń czynności lewej komory były związane z degranulacją komórek HES po rozpoczęciu leczenia imatynibem. Stan ten jest potencjalnie odwracalny po:
- Zastosowaniu steroidów o działaniu ogólnoustrojowym
- Wdrożeniu środków podtrzymujących krążenie
- Czasowym odstawieniu imatynibu13
Ze względu na sporadycznie zgłaszane działania niepożądane ze strony serca po zastosowaniu imatynibu, należy przed rozpoczęciem leczenia dokonać uważnej oceny stosunku korzyści do ryzyka związanego z terapią imatynibem u pacjentów z HES/CEL (przewlekła białaczka eozynofilowa).14
Zespoły mielodysplastyczne/mieloproliferacyjne (MDS/MPD)
Zespoły mielodysplastyczne/mieloproliferacyjne (MDS/MPD) z rearanżacją genu PDGFR mogą być związane z wysokim stężeniem eozynofilów. Dlatego u pacjentów z:
- HES/CEL
- MDS/MPD związanymi z dużym stężeniem eozynofilów15
Przed rozpoczęciem leczenia należy rozważyć:
- Przeprowadzenie konsultacji z kardiologiem
- Wykonanie echokardiogramu
- Oznaczenie stężenia troponiny w surowicy16
Jeśli którykolwiek z wyników tych badań okaże się nieprawidłowy, należy rozważyć dalszą obserwację kardiologiczną i profilaktyczne zastosowanie steroidów układowych (1-2 mg/kg) przez jeden lub dwa tygodnie na początku leczenia, jednocześnie z podawaniem imatynibu.17
Krwawienia z przewodu pokarmowego
W badaniu z udziałem pacjentów z GIST nieoperacyjnymi i/lub z przerzutami stwierdzono zarówno krwawienia z przewodu pokarmowego, jak i krwawienia wewnątrz guza. Na podstawie dostępnych danych nie określono czynników predysponujących (np. wielkość guza, umiejscowienie guza, zaburzenia krzepnięcia), które mogłyby identyfikować pacjentów z GIST do grupy zwiększonego ryzyka wystąpienia krwawienia.18
Ponieważ zwiększenie unaczynienia i skłonność do krwawień jest cechą charakterystyczną i naturalnym obrazem klinicznym GIST, należy zastosować standardowe postępowanie i procedury w celu monitorowania i leczenia krwawienia u wszystkich pacjentów.19
Ponadto, po wprowadzeniu imatynibu do obrotu, u pacjentów z CML, ALL i innymi chorobami zgłaszano występowanie poszerzenia naczyń okolicy przedodźwiernikowej żołądka (tzw. żołądka arbuzowatego, ang. gastric antral vascular ectasia – GAVE), które jest rzadką przyczyną krwawienia z przewodu pokarmowego. W razie potrzeby można rozważyć przerwanie leczenia imatynibem.20
Zespół rozpadu guza
Ze względu na możliwość wystąpienia zespołu rozpadu guza (ang. tumour lysis syndrome – TLS), przed rozpoczęciem leczenia imatynibem zaleca się:
- Wyrównanie klinicznie istotnego odwodnienia
- Leczenie zmniejszające podwyższone stężenie kwasu moczowego21
Reaktywacja wirusowego zapalenia wątroby typu B
U pacjentów będących przewlekłymi nosicielami wirusa zapalenia wątroby typu B dochodziło do reaktywacji zapalenia wątroby po otrzymaniu inhibitorów kinazy tyrozynowej BCR-ABL. Niektóre przypadki prowadziły do:
- Ostrej niewydolności wątroby
- Piorunującego zapalenia wątroby
- Przeszczepienia wątroby
- Zgonu pacjenta22
Z tego powodu u pacjentów należy wykonać badania pod kątem zakażenia wirusem HBV przed rozpoczęciem leczenia produktem Meaxin. Przed rozpoczęciem leczenia u pacjentów z dodatnim wynikiem badania serologicznego w kierunku wirusowego zapalenia wątroby typu B (w tym u pacjentów z aktywną chorobą) i w przypadku pacjentów z dodatnim wynikiem badania w kierunku zakażenia wirusem HBV w trakcie leczenia należy skonsultować się z ekspertami ds. chorób wątroby i leczenia wirusowego zapalenia wątroby typu B.23
Nosiciele wirusa HBV, którzy wymagają leczenia produktem Meaxin, powinni być poddawani ścisłej obserwacji pod kątem objawów podmiotowych i przedmiotowych aktywnego zakażenia wirusem HBV w trakcie całego okresu leczenia i przez kilka miesięcy po jego zakończeniu.24
Fototoksyczność
Ze względu na ryzyko wystąpienia fototoksyczności związanej z leczeniem imatynibem, należy unikać lub zminimalizować bezpośrednią ekspozycję na światło słoneczne. Pacjenci powinni zostać poinformowani o konieczności stosowania środków zapobiegawczych takich jak:
- Odzież ochronna
- Preparaty z filtrem o wysokim wskaźniku ochrony przeciwsłonecznej (SPF)25
Mikroangiopatia zakrzepowa
Stosowanie inhibitorów kinazy tyrozynowej (TKI) BCR-ABL jest związane z występowaniem mikroangiopatii zakrzepowej (ang. thrombotic microangiopathy – TMA), co obejmuje zgłoszenia pojedynczych przypadków po zastosowaniu produktu Meaxin. Jeśli u pacjenta otrzymującego Meaxin wystąpią laboratoryjne lub kliniczne cechy TMA, leczenie należy przerwać i przeprowadzić gruntowną ocenę w celu wykrycia TMA, obejmującą:
- Aktywność ADAMTS13
- Oznaczenie miana przeciwciał przeciwko ADAMTS1326
Jeśli miano przeciwciał przeciwko ADAMTS13 jest podwyższone z jednocześnie występującą małą aktywnością ADAMTS13, leczenia produktem Meaxin nie należy wznawiać.27
Badania diagnostyczne i monitorowanie pacjentów
U pacjentów przyjmujących imatynib należy regularnie wykonywać:
- Pełne badanie krwi28
Leczenie imatynibem pacjentów z CML może być związane z wystąpieniem neutropenii lub trombocytopenii. Jednakże pojawienie się obniżonej liczby krwinek prawdopodobnie zależy od stopnia zaawansowania choroby i jest częstsze u pacjentów w fazie akceleracji choroby lub w przełomie blastycznym, niż u pacjentów w fazie przewlekłej CML. W przypadku wystąpienia cytopenii można przerwać leczenie imatynibem lub zmniejszyć dawkę leku, zgodnie z zaleceniami określonymi w charakterystyce produktu leczniczego.29
U pacjentów otrzymujących imatynib należy regularnie oceniać czynność wątroby (aminotransferazy, bilirubina, fosfataza zasadowa).30
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, całkowity wpływ imatynibu zawartego w osoczu na organizm wydaje się być większy niż u pacjentów z prawidłową czynnością nerek. Jest to prawdopodobnie spowodowane zwiększonym stężeniem alfa-kwaśniej glikoproteiny (AGP), białka wiążącego imatynib, w osoczu u tych pacjentów. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek należy stosować minimalną dawkę początkową. Pacjenci z ciężkim zaburzeniem czynności nerek powinni być leczeni z zachowaniem szczególnej ostrożności. W przypadku nietolerancji dawkę można zmniejszyć.31
Długotrwałe leczenie imatynibem może być związane z klinicznie istotnym pogorszeniem czynności nerek. Z tego względu należy dokonać oceny czynności nerek przed rozpoczęciem leczenia imatynibem i ściśle ją monitorować w czasie trwania terapii, zwracając szczególną uwagę na pacjentów z czynnikami ryzyka dysfunkcji nerek. W przypadku wystąpienia zaburzeń czynności nerek należy zlecić odpowiednie postępowanie i leczenie, zgodnie ze standardowymi wytycznymi medycznymi.32
Dzieci i młodzież
Donoszono o przypadkach opóźnienia wzrostu u dzieci i młodzieży otrzymujących imatynib przed okresem dojrzewania. W badaniach obserwacyjnych w populacji dzieci i młodzieży z CML, raportowano statystycznie istotne (ale o niepewnym znaczeniu klinicznym) obniżenie mediany odchylenia standardowego wzrostu po 12 i 24 miesiącach leczenia, w dwóch małych podgrupach niezależnie od dojrzewania płciowego lub płci. Podobne wyniki obserwowano w badaniu obserwacyjnym w populacji dzieci i młodzieży z ALL.33
Zalecane jest ścisłe monitorowanie wzrostu u dzieci w czasie leczenia imatynibem.34
Informacje dodatkowe
Meaxin zawiera laktozę. Lek nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.35
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania