zespoły mielodysplastyczne/mieloproliferacyjne związane z rearanżacją genu receptora płytkopochodnego czynnika wzrostu
Wskazanie

Zespoły mielodysplastyczne/mieloproliferacyjne (MDS/MPN) związane z rearanżacją genu receptora płytkopochodnego czynnika wzrostu (PDGFR) stanowią rzadką grupę nowotworów mieloidalnych charakteryzujących się cechami zarówno zespołów mielodysplastycznych, jak i mieloproliferacyjnych. Rearanżacje genów kodujących receptory PDGFR-α (PDGFRA) lub PDGFR-β (PDGFRB) prowadzą do konstytutywnej aktywacji kinazy tyrozynowej, co skutkuje niekontrolowaną proliferacją komórek.

Klinicznie pacjenci mogą prezentować eozynofilię, splenomegalię, hepatomegalię oraz ogólne objawy, takie jak zmęczenie, utrata masy ciała czy stany podgorączkowe. Diagnostyka opiera się na badaniach cytogenetycznych i molekularnych wykrywających specyficzne rearanżacje, najczęściej FIP1L1-PDGFRA czy rearanżacje genu PDGFRB. W obrazie szpiku kostnego obserwuje się cechy dysplazji oraz proliferacji.

W leczeniu zespołów mielodysplastycznych/mieloproliferacyjnych z rearanżacją PDGFR stosuje się inhibitory kinaz tyrozynowych, które są ukierunkowane na zablokowanie nieprawidłowej aktywności zmutowanych receptorów. Lekiem pierwszego wyboru jest imatynib (Glivec), który wykazuje wysoką skuteczność u pacjentów z rearanżacjami PDGFRA i PDGFRB. W przypadku oporności na imatynib, można rozważyć zastosowanie innych inhibitorów kinaz tyrozynowych, takich jak nilotynib (Tasigna), dasatynib (Sprycel) czy midostauryna (Rydapt).

Największe trudności w leczeniu pacjentów z MDS/MPN z rearanżacją PDGFR związane są z potencjalnym rozwojem oporności na inhibitory kinaz tyrozynowych, co może prowadzić do progresji choroby. Dodatkowo, długotrwałe stosowanie tych leków może wiązać się z działaniami niepożądanymi, takimi jak cytopenie, obrzęki, bóle mięśniowo-stawowe czy zaburzenia funkcji wątroby. Istotnym wyzwaniem jest również dostępność zaawansowanych badań molekularnych, niezbędnych do potwierdzenia diagnozy i monitorowania odpowiedzi na leczenie.

U pacjentów z zaawansowaną chorobą, oporną na standardowe leczenie, można rozważyć allogeniczne przeszczepienie komórek macierzystych szpiku (allo-HSCT), które pozostaje jedyną potencjalnie leczniczą opcją terapeutyczną. Jednak ze względu na rzadkość występowania tych zespołów i ograniczoną liczbę badań klinicznych, optymalne podejście terapeutyczne wymaga indywidualizacji i często konsultacji w ośrodkach specjalizujących się w leczeniu rzadkich nowotworów hematologicznych.

Lista leków z tym wskazaniem

  1. 14.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl