Działania niepożądane
Etoposide Kabi 20 mg/ml

Działania niepożądane leku Etoposide Kabi

Etopozyd, substancja czynna produktu leczniczego Etoposide Kabi 20 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, może powodować szereg działań niepożądanych, które należy wnikliwie monitorować ze względu na ich potencjalnie poważny charakter. Znajomość pełnego profilu bezpieczeństwa jest niezbędna dla lekarzy prowadzących terapię tym cytostatykiem.¹

Profil bezpieczeństwa – charakterystyka ogólna

Najistotniejszą reakcją toksyczną związaną z leczeniem etopozydem, która jednocześnie stanowi czynnik ograniczający wielkość podawanej dawki, jest mielosupresja. W badaniach klinicznych z zastosowaniem etopozydu w monoterapii w dawce skumulowanej ≥450 mg/m² powierzchni ciała, najczęściej raportowanymi działaniami niepożądanymi były: leukopenia (91%), neutropenia (88%), anemia (72%), trombocytopenia (23%), astenia (39%), nudności i/lub wymioty (37%), utrata włosów (33%) oraz dreszcze i/lub gorączka (24%).²

Klasyfikacja działań niepożądanych

Poniżej przedstawiono działania niepożądane, które zaobserwowano zarówno w badaniach klinicznych, jak i po wprowadzeniu etopozydu do obrotu. Działania te zostały uporządkowane zgodnie z klasyfikacją układów i narządów oraz częstością występowania według następujących kategorii: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych).³

* Zgłoszono przypadek mielosupresji zakończony zgonem.
** Reakcje anafilaktyczne mogą być śmiertelne.
*** Drgawki są czasami związane z reakcjami alergicznymi.
**** Po wprowadzeniu do obrotu zgłaszano powikłania związane z wynaczynieniem włączając miejscową toksyczność tkanek miękkich, obrzęk, ból, zapalenie tkanki łącznej i martwicę, w tym martwicę skóry.⁴

Szczegółowy opis wybranych działań niepożądanych

Toksyczność hematologiczna

Zahamowanie czynności szpiku kostnego jest częstym działaniem niepożądanym etopozydu i w niektórych przypadkach może prowadzić do zgonu. Jest to czynnik często limitujący wielkość stosowanej dawki. Powrót funkcji szpiku kostnego zazwyczaj następuje po 20 dniu od podania, przy czym nie obserwuje się kumulacji działania toksycznego przy kolejnych cyklach leczenia.⁵

Liczba granulocytów i płytek krwi osiąga najniższy poziom (nadir) zwykle po 10-14 dniach od podania etopozydu, przy czym dokładny czas zależy od drogi podania i schematu dawkowania. Nadir pojawia się wcześniej po podaniu dożylnym w porównaniu do podania doustnego.⁶

W przypadku etopozydu obserwowano leukopenie u 91% pacjentów, a ciężką leukopenię (poniżej 1000 komórek/mm³) u 17%. Trombocytopenia wystąpiła u 23% pacjentów, a ciężka trombocytopenia (poniżej 50 000 płytek krwi/mm³) u 9%. U pacjentów z neutropenią leczonych etopozydem bardzo często występowała gorączka i infekcje. Odnotowano także przypadki krwawienia.⁷

Toksyczność przewodu pokarmowego

Główne objawy toksyczności ze strony przewodu pokarmowego związane ze stosowaniem etopozydu to nudności i wymioty. Kontrola tych objawów jest zwykle możliwa przy zastosowaniu odpowiedniej terapii przeciwwymiotnej.⁸

Łysienie

Przemijające łysienie, które w niektórych przypadkach może prowadzić do całkowitego wyłysienia, obserwowano u 44% pacjentów otrzymujących etopozyd.⁹

Niedociśnienie

U pacjentów leczonych etopozydem raportowano przypadki przemijającego niedociśnienia spowodowanego zbyt szybkim podaniem leku. Objaw ten nie był związany z kardiotoksycznością ani zmianami w zapisie EKG. Niedociśnienie zwykle ustępuje po zaprzestaniu infuzji i/lub zastosowaniu odpowiedniego leczenia wspomagającego. W przypadku wznowienia infuzji zaleca się zmniejszenie jej szybkości. Nie odnotowano przypadków późniejszego niedociśnienia.¹⁰

Nadciśnienie

W badaniach klinicznych z etopozydem odnotowano przypadki nadciśnienia. Jeśli u pacjenta podczas terapii etopozydem pojawi się klinicznie istotne nadciśnienie, należy wdrożyć odpowiednie leczenie wspomagające.¹¹

Reakcje alergiczne

Reakcje anafilaktyczne mogą wystąpić zarówno podczas, jak i bezpośrednio po zakończeniu infuzji etopozydu. Wpływ stężenia leku i szybkości infuzji na rozwój reakcji anafilaktycznych nie jest do końca poznany. Ciśnienie krwi zwykle wraca do normy kilka godzin po zakończeniu infuzji. Co istotne, reakcje anafilaktyczne mogą pojawić się już podczas podawania pierwszej dawki leku.¹²

Reakcje anafilaktyczne objawiające się dreszczami, tachykardią, skurczem oskrzeli, dusznością, nadmiernym poceniem, gorączką, świądem, nadciśnieniem lub niedociśnieniem, omdleniami, nudnościami i wymiotami wystąpiły u 3% pacjentów otrzymujących etopozyd. Nagłe zaczerwienienie twarzy odnotowano u 2% pacjentów, a wysypkę skórną u 3%. Reakcje te zwykle szybko ustępują po wstrzymaniu infuzji i zastosowaniu środków podwyższających ciśnienie tętnicze, kortykosteroidów, leków antyhistaminowych lub płynów zwiększających objętość krwi.¹³

Po zastosowaniu etopozydu zgłaszano ciężkie reakcje związane ze skurczem oskrzeli, które mogą prowadzić do zgonu. Odnotowano również przypadki bezdechu z samoistnym powrotem oddychania po zaprzestaniu infuzji.¹⁴

Powikłania metaboliczne

Po zastosowaniu etopozydu w skojarzeniu z innymi lekami cytostatycznymi zgłaszano przypadki zespołu rozpadu guza, który w niektórych przypadkach prowadził do zgonu.¹⁵

Populacja pediatryczna

Oczekuje się, że profil bezpieczeństwa etopozydu u dzieci i młodzieży jest zbliżony do profilu bezpieczeństwa obserwowanego u pacjentów dorosłych.¹⁶

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:¹⁷

• Al. Jerozolimskie 181C
• 02-222 Warszawa
• tel: +48 22 49 21 301
• faks: +48 22 49 21 309
• strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.¹⁸