Działania niepożądane – Fluorouracil Accord 50 mg/ml

Działania niepożądane
Fluorouracil Accord 50 mg/ml

Fluorouracil Accord (50 mg/ml) jest cytostatykiem o szerokim spektrum działań niepożądanych, z których najistotniejsze klinicznie to mielosupresja manifestująca się neutropenią, małopłytkowością, leukopenią, agranulocytozą, niedokrwistością i pancytopenią. Mielosupresja pojawia się zwykle między 7-10 dniem terapii, z nadirem w 9-14 dniu i normalizacją parametrów hematologicznych w 21-28 dniu. Gorączka neutropeniczna oraz posocznica stanowią poważne zagrożenia życia. Kardiotoksyczność jest szczególnie niebezpieczna podczas pierwszego cyklu leczenia i objawia się często zmianami niedokrwiennymi w EKG, z możliwością wystąpienia zawału mięśnia sercowego, dusznicy bolesnej, zaburzeń rytmu, zapalenia mięśnia sercowego, niewydolności serca oraz rzadko zatrzymania akcji serca i nagłej śmierci sercowej, zwłaszcza u pacjentów z chorobą wieńcową lub kardiomiopatią. Ponadto, bardzo często obserwuje się zapalenie błony śluzowej przewodu pokarmowego, nudności, wymioty, biegunkę oraz jadłowstręt, a także dermatologiczne działania niepożądane, takie jak łysienie i erytrodyzestezja dłoniowo-podeszwowa.

Pobierz ChPL PDF Fluorouracil Accord – Roztwór do wstrzykiwań lub infuzji – 50 mg/ml

Wskazania

Substancja czynna

fluorouracyl

Kategoria leku

Działania niepożądane leku Fluorouracil Accord

Fluorouracil Accord (50 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań lub infuzji) może wywoływać szereg działań niepożądanych o różnym nasileniu i częstości występowania. Podczas terapii tym cytostatykiem konieczne jest systematyczne monitorowanie stanu pacjenta ze względu na możliwość wystąpienia poważnych powikłań zagrażających życiu.¹

Mielosupresja i zaburzenia hematologiczne

Jednym z najpoważniejszych działań niepożądanych fluorouracylu jest mielosupresja, która może manifestować się jako neutropenia, małopłytkowość, leukopenia, agranulocytoza, niedokrwistość i pancytopenia. Początek mielosupresji obserwuje się zwykle między 7-10 dniem terapii, nadir występuje między 9-14 dniem, a normalizacja parametrów hematologicznych następuje między 21-28 dniem. Gorączka neutropeniczna, będąca stanem zagrożenia życia, występuje często u pacjentów leczonych tym preparatem.²

Kardiotoksyczność

Kardiotoksyczność fluorouracylu stanowi istotne zagrożenie, szczególnie podczas pierwszego cyklu leczenia. Objawia się ona zmianami w zapisie EKG wskazującymi na niedokrwienie mięśnia sercowego, które występują bardzo często. Poważniejsze zaburzenia obejmują zawał mięśnia sercowego i dusznicę bolesną (występujące często), zaburzenia rytmu serca, niedokrwienie mięśnia sercowego, zapalenie mięśnia sercowego, niewydolność serca i kardiomiopatię zastoinową (występujące niezbyt często). W rzadkich przypadkach może dojść do zatrzymania akcji serca i nagłej śmierci sercowej. Szczególnie zagrożeni są pacjenci z przebytą chorobą wieńcową lub kardiomiopatią.³

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Bardzo często obserwuje się zapalenie błony śluzowej (zapalenie jamy ustnej, przełyku, gardła, odbytnicy), jadłowstręt, biegunkę, nudności i wymioty. Niezbyt często mogą wystąpić wrzody żołądka i dwunastnicy oraz krwawienie z przewodu pokarmowego, które może stanowić poważne zagrożenie dla życia pacjenta. Odnotowano również przypadki złuszczania błony śluzowej przewodu pokarmowego. Rzadziej występują smoliste stolce oraz odma pęcherzykowa jelit.⁴

Zaburzenia skórne

Do najczęstszych dermatologicznych działań niepożądanych fluorouracylu należą łysienie oraz erytrodyzestezja dłoniowo-podeszwowa (zespół ręka-stopa). Niezbyt często występują: zapalenie skóry, suchość skóry, powstawanie nadżerek i szczelin, rumień, swędząca wysypka grudkowo-plamista, pokrzywka, wrażliwość na światło, przebarwienia skóry oraz zmiany w obrębie paznokci. Opisywano również przypadki tocznia rumieniowatego w postaci skórnej.⁵

Zaburzenia neurologiczne

Niezbyt często podczas leczenia fluorouracylem występują: oczopląs, ból głowy, zawroty głowy, objawy choroby Parkinsona, objawy piramidowe i senność. Bardzo rzadkie, ale poważne powikłania neurologiczne obejmują leukoencefalopatię, zespół móżdżkowy, dyzartrię, miastenię, afazję, drgawki i śpiączkę. Odnotowano również przypadki neuropatii obwodowej, padaczki oraz encefalopatii hiperamonemicznej i zespołu tylnej odwracalnej encefalopatii (PRES).⁶

Zaburzenia wątroby

Niezbyt często fluorouracyl może powodować uszkodzenie komórek wątroby. Bardzo rzadko występuje stwardnienie dróg żółciowych i zapalenie pęcherzyka żółciowego. Odnotowano przypadki martwicy wątroby zakończone zgonem, co stanowi jedno z najpoważniejszych powikłań leczenia tym lekiem.⁷

Zaburzenia immunologiczne

Bardzo często obserwuje się skurcz oskrzeli i immunosupresję. Rzadko występują reakcje nadwrażliwości, reakcje anafilaktyczne i wstrząs anafilaktyczny, które mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie życia.⁸

Zakażenia i powikłania infekcyjne

W wyniku działania immunosupresyjnego fluorouracylu bardzo często występują zakażenia i zapalenie gardła. Często dochodzi do posocznicy, a rzadziej do wstrząsu septycznego, posocznicy neutropenicznej, zapalenia płuc, zakażenia dróg moczowych i zapalenia tkanki łącznej.⁹

Inne działania niepożądane

Do innych działań niepożądanych fluorouracylu należą:

Zaburzenia metaboliczne: bardzo często hiperurykemia, niezbyt często odwodnienie, a z nieustaloną częstością zmniejszony apetyt, kwasica mleczanowa i zespół rozpadu guza¹⁰
Zaburzenia oka: niezbyt często zwiększone łzawienie, niewyraźne widzenie, zaburzenia ruchu gałek ocznych, zapalenie nerwu wzrokowego, podwójne widzenie, zmniejszenie ostrości widzenia i inne¹¹
Zaburzenia naczyniowe: niezbyt często niedociśnienie, rzadko niedokrwienie mózgu, niedokrwienie jelit, niedokrwienie obwodowe, zespół Raynauda i powikłania zakrzepowo-zatorowe¹²
Zaburzenia ogólne: bardzo często opóźnione gojenie się ran, krwawienie z nosa, złe samopoczucie, astenia i zmęczenie; z nieustaloną częstością gorączka, ból w klatce piersiowej i odbarwienie w miejscu wstrzyknięcia¹³

Zestawienie działań niepożądanych leku Fluorouracil Accord

Klasyfikacja układów i narządów	Działanie niepożądane	Częstość występowania	Opis i znaczenie kliniczne
Zaburzenia krwi i układu chłonnego	Mielosupresja, neutropenia, małopłytkowość, leukopenia, agranulocytoza, niedokrwistość, pancytopenia	Bardzo często (≥1/10)	Początek między 7-10 dniem, nadir 9-14 dzień, normalizacja 21-28 dzień; znaczące ryzyko powikłań infekcyjnych i krwotocznych
	Gorączka neutropeniczna	Często (≥1/100 do <1/10)	Stan zagrożenia życia wymagający pilnej interwencji
	Granulocytopenia	Częstość nieznana	Zwiększa ryzyko infekcji oportunistycznych
Zaburzenia układu immunologicznego	Skurcz oskrzeli, immunosupresja	Bardzo często (≥1/10)	Immunosupresja zwiększa podatność na infekcje
Zaburzenia układu immunologicznego	Nadwrażliwość, reakcja anafilaktyczna, wstrząs anafilaktyczny	Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000)	Potencjalnie śmiertelne, wymagające natychmiastowej interwencji
Zakażenia i zarażenia pasożytnicze	Zakażenia, zapalenie gardła	Bardzo często (≥1/10)	Konsekwencja mielosupresji i immunosupresji
	Posocznica	Często (≥1/100 do <1/10)	Stan zagrożenia życia
	Wstrząs septyczny, posocznica neutropeniczna, zapalenie płuc, zakażenie dróg moczowych, zapalenie tkanki łącznej	Częstość nieznana	Poważne powikłania infekcyjne, potencjalnie śmiertelne
Zaburzenia serca	EKG z objawami niedokrwienia mięśnia sercowego	Bardzo często (≥1/10)	Szczególnie podczas pierwszego cyklu leczenia
	Zawał mięśnia sercowego, dusznica bolesna	Często (≥1/100 do <1/10)	Wyższe ryzyko u pacjentów z przebytą chorobą wieńcową
	Zaburzenia rytmu serca, niedokrwienie mięśnia sercowego, zapalenie mięśnia sercowego, niewydolność serca, kardiomiopatia zastoinowa, wstrząs kardiogenny	Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100)	Poważne powikłania kardiologiczne
	Zatrzymanie akcji serca, nagła śmierć sercowa	Bardzo rzadko (<1/10 000)	Powikłania zagrażające życiu
	Zakrzep wewnątrzsercowy, zapalenie osierdzia, zespół takotsubo	Częstość nieznana	Zespół takotsubo (kardiomiopatia stresowa) może imitować zawał serca
	Zmiany w zapisie EKG	Często (≥1/100 do <1/10)	Wymaga monitorowania kardiologicznego
Zaburzenia żołądka i jelit	Zapalenie błony śluzowej, jadłowstręt, biegunka, nudności, wymioty	Bardzo często (≥1/10)	Zapalenie błony śluzowej obejmuje jamę ustną, przełyk, gardło i odbytnicę
	Wrzody żołądka i dwunastnicy, krwawienie z przewodu pokarmowego, złuszczanie błony śluzowej przewodu pokarmowego	Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100)	Krwawienie może być zagrażające życiu
	Smoliste stolce, odma pęcherzykowa jelit	Częstość nieznana	Wskazują na poważne uszkodzenie przewodu pokarmowego
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych	Uszkodzenie komórek wątroby	Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100)	Objawia się wzrostem enzymów wątrobowych
	Martwica wątroby, stwardnienie dróg żółciowych, zapalenie pęcherzyka żółciowego	Bardzo rzadko (<1/10 000)	Martwica wątroby może prowadzić do zgonu
	Martwica wątroby	Częstość nieznana	Raportowano przypadki śmiertelne
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej	Łysienie, erytrodyzestezja dłoniowo-podeszwowa (zespół ręka-stopa)	Bardzo często (≥1/10)	Zespół ręka-stopa może być bolesny i upośledzać codzienne funkcjonowanie
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej	Zapalenie skóry, sucha skóry, nadżerki, szczeliny, rumień, wysypki, pokrzywka, zmiany w paznokciach i inne	Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100)	Często ustępują po zakończeniu leczenia
Zaburzenia układu nerwowego	Oczopląs, ból głowy, zawroty głowy, objawy choroby Parkinsona, objawy piramidowe, senność	Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100)	Mogą ustępować po zakończeniu leczenia
	Leukoencefalopatia, zespół móżdżkowy, dyzartria, miastenia, afazja, drgawki, śpiączka	Bardzo rzadko (<1/10 000)	Mogą być nieodwracalne i zagrażające życiu
	Neuropatia obwodowa, padaczka, encefalopatia hiperamonemiczna, PRES	Częstość nieznana	PRES (zespół tylnej odwracalnej encefalopatii) wymaga natychmiastowego odstawienia leku
Zaburzenia metabolizmu i odżywiania	Hiperurykemia	Bardzo często (≥1/10)	Związana z rozpadem komórek nowotworowych
Zaburzenia metabolizmu i odżywiania	Odwodnienie organizmu	Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100)	Konsekwencja zaburzeń żołądkowo-jelitowych, wymaga monitorowania
Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania	Opóźnione gojenie się ran, krwawienie z nosa, złe samopoczucie, astenia, zmęczenie	Bardzo często (≥1/10)	Wpływają na jakość życia, mogą utrzymywać się przez dłuższy czas

Szczególne zagrożenia związane z działaniami niepożądanymi leku Fluorouracil Accord

W terapii z wykorzystaniem fluorouracylu należy zwrócić szczególną uwagę na kilka potencjalnie zagrażających życiu powikłań:¹⁴

Powikłania hematologiczne – mielosupresja jest bardzo częstym działaniem niepożądanym fluorouracylu i może prowadzić do potencjalnie śmiertelnych zakażeń (posocznica, posocznica neutropeniczna) oraz powikłań krwotocznych. Regularne monitorowanie parametrów morfologicznych krwi jest niezbędne podczas leczenia.¹⁵
Powikłania kardiologiczne – kardiotoksyczność fluorouracylu może manifestować się jako niedokrwienie mięśnia sercowego, zawał mięśnia sercowego, zaburzenia rytmu serca, a nawet nagła śmierć sercowa. Szczególnie narażeni są pacjenci z przebytą chorobą wieńcową lub kardiomiopatią. Powikłania te występują najczęściej podczas lub w ciągu kilku godzin po pierwszym cyklu leczenia.¹⁶
Uszkodzenie wątroby – fluorouracyl może powodować różne formy uszkodzenia wątroby, od łagodnego wzrostu aktywności enzymów wątrobowych po martwicę wątroby, która może prowadzić do zgonu. Konieczne jest monitorowanie czynności wątroby podczas terapii.¹⁷
Reakcje anafilaktyczne – rzadko mogą wystąpić ciężkie reakcje nadwrażliwości, w tym wstrząs anafilaktyczny, który wymaga natychmiastowej interwencji.¹⁸
Powikłania neurologiczne – bardzo rzadko, ale poważnie, fluorouracyl może powodować leukoencefalopatię, zespół móżdżkowy, drgawki i śpiączkę. Zespół tylnej odwracalnej encefalopatii (PRES) wymaga natychmiastowego przerwania leczenia.¹⁹

Należy pamiętać, że Fluorouracil Accord zawiera jako substancję pomocniczą 8,25 mg/mL (0,360 mmol/mL) sodu, co należy uwzględnić u pacjentów ze schorzeniami wymagającymi kontroli podaży sodu.²⁰

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Personel medyczny powinien zgłaszać działania niepożądane poprzez Departament Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych.²¹

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.