Działania niepożądane leku Meprelon (metyloprednizolon)

Meprelon zawierający substancję czynną metyloprednizolon to lek z grupy glikokortykosteroidów, stosowany zarówno w terapii substytucyjnej, jak i farmakoterapii różnych schorzeń. W zależności od dawki i czasu trwania leczenia, możliwe jest wystąpienie szeregu działań niepożądanych, które zostały szczegółowo opisane poniżej. Warto podkreślić, że w przypadku terapii substytucyjnej, przy przestrzeganiu zalecanego dawkowania, ryzyko działań niepożądanych jest małe.¹

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

Metyloprednizolon może powodować zmiany w składzie morfologicznym krwi, które obejmują:²

• Leukocytozę – zwiększenie liczby krwinek białych
• Limfopenię – zmniejszenie liczby limfocytów
• Eozynopenię – zmniejszenie liczby eozynofili
• Poliglobulię – zwiększenie liczby krwinek czerwonych
• Trombocytopenię – zmniejszenie liczby płytek krwi
• Skłonność do trombocytozy – zwiększenie liczby płytek krwi

Zaburzenia układu immunologicznego

Ze względu na działanie immunosupresyjne, Meprelon może prowadzić do:³

• Osłabienia układu immunologicznego
• Maskowania zakażeń – tłumienie objawów infekcji bez ich leczenia
• Nasilenia utajonych zakażeń – aktywacji dotychczas bezobjawowych infekcji
• Reakcji alergicznych na składniki preparatu

Zaburzenia endokrynologiczne

Długotrwałe stosowanie metyloprednizolonu może zaburzać gospodarkę hormonalną organizmu, powodując:⁴

• Niedoczynność kory nadnerczy i wywołanie zespołu Cushinga (charakteryzującego się twarzą księżycowatą, otyłością tułowia i zaczerwienieniem twarzy)
• Zespół odstawienia steroidów występujący przy nagłym przerwaniu leczenia
• Zahamowanie wzrostu u dzieci
• Zaburzenia wydzielania hormonów płciowych, manifestujące się jako:
  • Brak krwawienia miesiączkowego
  • Hirsutyzm (nadmierne owłosienie typu męskiego u kobiet)
  • Zaburzenia wzwodu u mężczyzn
• Przełom w przebiegu guza chromochłonnego (Pheochromocytoma crisis)

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

Meprelon może poważnie wpływać na metabolizm, powodując:⁵

• Zespół rozpadu guza u pacjentów z nowotworami układu krwiotwórczego
• Lipomatozę (gromadzenie tkanki tłuszczowej) nadtwardówkową, nasierdzia lub śródpiersia
• Zatrzymanie sodu z powstawaniem obrzęków
• Zwiększone wydalanie potasu, które może prowadzić do zaburzeń rytmu serca
• Zmniejszenie tolerancji glukozy
• Cukrzycę posteroidową
• Hipercholesterolemię i hipertriglicerydemię – podwyższone poziomy lipidów we krwi
• Nasilenie rozkładu białka

Zaburzenia psychiczne

Działania niepożądane dotyczące sfery psychicznej podczas terapii Meprelonem obejmują:⁶

• Depresję
• Drażliwość
• Zmiany osobowości
• Zmiany nastroju
• Euforię
• Zwiększenie napędu i apetytu
• Psychozy
• Zaburzenia snu

Zaburzenia układu nerwowego

W zakresie układu nerwowego lek może powodować:⁷

• Rzekomy guz mózgu (szczególnie u dzieci)
• Pojawienie się objawów dotychczas nieobserwowanej padaczki
• Zwiększenie skłonności do wystąpienia drgawek w przebiegu istniejącej padaczki
• Zawroty głowy
• Bóle głowy

Zaburzenia oka

Metyloprednizolon może wpływać na narząd wzroku, powodując:⁸

• Zaćmę, szczególnie ze zmętnieniem podtorebkowym w części tylnej
• Jaskrę
• Centralną retinopatię surowiczą
• Nasilenie owrzodzenia rogówki
• Nasilenie zapalenia wywołanego przez wirusy, bakterie lub grzyby
• Nieostre widzenie

Zaburzenia serca

W zakresie układu sercowo-naczyniowego lek może wywoływać:⁹

• Nasilenie się zastoju w płucach w przebiegu niewydolności lewokomorowej
• Kardiomiopatię przerostową u wcześniaków

Zaburzenia naczyniowe

Meprelon może wpływać na naczynia krwionośne, powodując:¹⁰

• Zwiększenie ciśnienia tętniczego krwi
• Zwiększenie ryzyka miażdżycy i zakrzepicy
• Zdarzenia zakrzepowe
• Zapalenie naczyń (także jako zespół odstawienny po długotrwałym leczeniu)

Zaburzenia żołądka i jelit

W obrębie przewodu pokarmowego mogą wystąpić następujące działania niepożądane:¹¹

• Wrzody żołądka lub jelit z ryzykiem perforacji (na przykład z zapaleniem otrzewnej)
• Krwawienie z żołądka lub dwunastnicy
• Zapalenie trzustki
• Dolegliwości w nadbrzuszu
• Rozedma pęcherzykowa jelit

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

W zakresie funkcji wątroby lek może powodować:¹²

• Zwiększoną aktywność enzymów wątrobowych

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Metyloprednizolon może wywoływać liczne zmiany skórne, takie jak:¹³

• Rozstępy skórne
• Zanik skóry
• Teleangiektazje (rozszerzenie drobnych naczyń krwionośnych)
• Zwiększoną podatność naczyń włosowatych na uszkodzenie
• Wybroczyny
• Siniaki
• Nadmierne owłosienie
• Trądzik steroidowy
• Przedłużone gojenie się ran
• Zapalenie skóry wokół ust podobne do trądziku różowatego
• Zmiany pigmentacji skóry
• Reakcje nadwrażliwości, np. wysypka polekowa

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej

W układzie mięśniowo-szkieletowym mogą wystąpić następujące zaburzenia:¹⁴

• Osłabienie mięśni i zanik mięśni
• W przypadku miastenii – odwracalne zwiększenie osłabienia mięśni skutkujące wystąpieniem przełomu miastenicznego
• Wywołanie ostrej miopatii w przypadku równoczesnego podawania niedepolaryzujących leków zwiotczających mięśnie szkieletowe
• Osteoporoza (występuje w zależności od dawki, jest możliwa nawet przy krótkotrwałym stosowaniu leku)
• W ciężkich przypadkach osteoporoza prowadząca do ryzyka złamań kości
• Jałowe martwice kości (np. głowy kości ramiennej i udowej)
• Zerwanie ścięgna

Warto zwrócić uwagę, że po szybkim zmniejszeniu dawki po długotrwałym leczeniu mogą wystąpić takie dolegliwości, jak bóle mięśni i stawów.¹⁵

U pacjentów otrzymujących kortykosteroidy stwierdzano występowanie mięsaka Kaposiego.¹⁶

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

W zakresie funkcji nerek, istotnym działaniem niepożądanym jest twardzinowy przełom nerkowy. Występowanie tego powikłania różni się w poszczególnych podgrupach pacjentów. Największe ryzyko dotyczy pacjentów z uogólnioną postacią twardziny układowej, natomiast ryzyko jest najmniejsze u pacjentów z ograniczoną postacią twardziny układowej i z młodzieńczą postacią twardziny układowej.¹⁷

Inne zaburzenia

Dodatkowo może wystąpić wzrost masy ciała.¹⁸

Tabela działań niepożądanych leku Meprelon

Zgłaszanie działań niepożądanych: Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji i Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹⁹