wrzodziejące zapalenie jelita grubego

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG) to przewlekła choroba zapalna jelit o podłożu autoimmunologicznym, charakteryzująca się nawracającymi epizodami zapalenia błony śluzowej jelita grubego. Proces zapalny obejmuje warstwę śluzową i podśluzową, zazwyczaj rozpoczyna się w odbytnicy i rozprzestrzenia się proksymalnie, w sposób ciągły na pozostałe odcinki jelita grubego.

Etiologia WZJG nie jest w pełni poznana, jednak w jej patogenezie istotną rolę odgrywają czynniki genetyczne, środowiskowe oraz zaburzenia mikrobioty jelitowej prowadzące do nieprawidłowej odpowiedzi immunologicznej. Choroba najczęściej ujawnia się między 15. a 30. rokiem życia, z drugim szczytem zachorowań po 60. roku życia.

Klinicznie WZJG manifestuje się krwawą biegunką, bólami brzucha, uczuciem parcia na stolec oraz ogólnymi objawami, takimi jak osłabienie czy utrata masy ciała. Ciężkość objawów koreluje z zasięgiem i nasileniem zmian zapalnych. Poza jelitem grubym mogą występować manifestacje pozajelitowe dotyczące stawów, skóry, oczu czy dróg żółciowych.

Diagnostyka opiera się na badaniach endoskopowych (kolonoskopia z pobraniem wycinków), badaniach laboratoryjnych oraz obrazowych. Leczenie jest wielokierunkowe i obejmuje farmakoterapię (aminosalicylany, kortykosteroidy, leki immunosupresyjne, leki biologiczne), a w przypadkach opornych na leczenie lub powikłań – interwencję chirurgiczną. Długotrwały przebieg WZJG wiąże się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju raka jelita grubego.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Olejek eteryczny z kłączy galangi – Przeciwwskazania stosowania

Olejek eteryczny z kłączy galangi (Alpinia officinarum) stanowi 5,57% mieszanki ziołowej preparatu Melisana Klosterfrau, w którym jest ekstrahowany w 66,8% obj. alkoholu etylowego. Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania tego olejku jest nadwrażliwość na składnik lub inne substancje zawarte w preparacie. Preparaty zawierające ten olejek są bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów z owrzodzeniami błony śluzowej żołądka i jelit, chorobami wątroby, chorobą alkoholową, urazami mózgu, epilepsją, a także u kobiet ciężarnych i karmiących piersią ze względu na ryzyko toksycznego i teratogennego działania alkoholu oraz przenikanie substancji czynnych do mleka matki. Dodatkowo, ze względu na obecność alkoholu i potencjalne działanie depresyjne na OUN, preparaty te nie powinny być stosowane u dzieci.
Alpinia officinarum, choroba alkoholowa, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba wątroby, działanie teratogenne, epilepsja, hepatocyty, nadwrażliwość, naruszenie ciągłości naskórka, olejek eteryczny z kłączy galangi, ośrodkowy układ nerwowy, owrzodzenie błony śluzowej jelit, owrzodzenie błony śluzowej żołądka, próg drgawkowy, reakcja alergiczna, refluks żołądkowo-przełykowy, uraz mózgu, wrzodziejące zapalenie jelita grubego
Leksykon chorób i schorzeń
Ból odbytu – Epidemiologia

Ból odbytu jest powszechnym, lecz często niedoszacowanym problemem klinicznym, z częstością występowania objawów analnych w populacji ogólnej około 15,6% (95% CI: 14-18). Znaczna większość pacjentów (85%) nie zgłasza spontanicznie dolegliwości lekarzom, co prowadzi do opóźnień w diagnostyce i leczeniu. Szczególnie często występują schorzenia takie jak szczelina odbytu (zapadalność 1,1/1000 osobolat, ryzyko życiowe 7,8%), guzki krwawnicze (4,4% populacji) oraz zespół mięśnia dźwigacza odbytu (około 6%). Czynniki ryzyka obejmują m.in. dietę ubogą w błonnik, zaparcia, ciążę, a także infekcje przewodu pokarmowego i palenie papierosów w kontekście chorób zapalnych jelit. Wzrost częstości raka odbytu (2,9% u kobiet i 1,6% u mężczyzn rocznie) wiąże się głównie z infekcją HPV, co podkreśla konieczność uwzględnienia nowotworów w diagnostyce różnicowej bólu anorektalnego.
choroba anorektalna, choroba Leśniowskiego-Crohna, diagnoza i leczenie, guzek krwawniczy, hemoroid, infekcja HPV, kanał odbytu, krwawienie z odbytnicy, krwiak okołoodbytniczy, manometria anorektalna, niedoczynność tarczycy, nieswoista choroba zapalna jelit, proctalgia fugax, przetoka, przetoka okołoodbytnicza, przewlekły ból miednicy, rak odbytnicy, rak odbytu, ropień okołoodbytniczy, szczelina odbytu, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zespół mięśnia dźwigacza odbytu
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Nurofen dla dzieci Junior pomarańczowy

Ibuprofen w preparacie Nurofen dla dzieci Junior pomarańczowy powinien być stosowany w najmniejszej skutecznej dawce i przez najkrótszy możliwy czas, aby zminimalizować ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza ze strony przewodu pokarmowego i układu sercowo-naczyniowego. Szczególną ostrożność należy zachować u osób starszych oraz pacjentów z chorobami takimi jak toczeń rumieniowaty układowy, choroby zapalne jelit, nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, zaburzenia czynności nerek i wątroby, a także u pacjentów z alergiami i astmą oskrzelową, ze względu na ryzyko powikłań takich jak krwawienia, perforacje przewodu pokarmowego, reakcje alergiczne i skurcz oskrzeli. Ibuprofen nie powinien być stosowany jednocześnie z innymi NLPZ, w tym selektywnymi inhibitorami COX-2, a także należy monitorować przebieg infekcji, gdy lek jest podawany z powodu gorączki lub bólu infekcyjnego. Dawkowanie nie powinno przekraczać 2400 mg/dobę, a u pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi zaleca się unikanie wysokich dawek.
agregacja trombocytów, alergiczny nieżyt nosa, astma aspirynowa, astma oskrzelowa, ból głowy z nadużywania leków, celiakia, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba naczyń mózgowych, choroba naczyń obwodowych, choroba niedokrwienna serca, choroba trzewna, incydent zatorowo-zakrzepowy, inhibitor pompy protonowej, inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny, inhibitory COX-2, jałowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, lek przeciwzakrzepowy, nadciśnienie tętnicze, nefropatia analgetyczna, nietolerancja fruktozy, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostra uogólniona osutka krostkowa, perforacja przewodu pokarmowego, pokrzywka, polipy nosa, porfiria przerywana ostra, powikłania bakteryjne ospy wietrznej, pozaszpitalne zapalenie płuc, przewlekła obturacyjna choroba płuc, skurcz oskrzeli, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, udar mózgu, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenia metabolizmu porfiryn, zaburzenie krzepnięcia, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry
Leksykon chorób i schorzeń
Kamica nerkowa – Etiologia i przyczyny

Kamica nerkowa (nefrolitiaza) to schorzenie o wieloczynnikowej etiologii, charakteryzujące się tworzeniem złogów mineralnych w układzie moczowym, najczęściej w nerkach. Występuje u około 10% populacji, z wyższą częstością u mężczyzn (1:10) niż u kobiet (1:35), ze szczytem zachorowań w wieku 30-60 lat. Patogeneza opiera się na przesyceniu moczu substancjami krystalicznymi (wapń, szczawiany, fosforany, kwas moczowy) oraz niedoborze inhibitorów krystalizacji (np. cytrynianu) i niskiej objętości moczu. Główne typy kamieni to: wapniowe (75-85%, w tym szczawianowo-wapniowe ~60% i fosforanowo-wapniowe), moczanowe (8-10%, związane z pH moczu <5,5), struwitowe (7-8%, powiązane z zakażeniami bakteryjnymi ureazododatnimi) oraz cystynowe (1-2%, w przebiegu cystynurii). Czynniki ryzyka obejmują predyspozycje genetyczne (dziedziczność kamicy ~45%), niewystarczające nawodnienie, dietę bogatą w sód, białko zwierzęce i szczawiany, otyłość, zespół metaboliczny, choroby współistniejące (np. nadczynność przytarczyc, dna moczanowa), a także stosowanie niektórych leków i suplementów (np. atazanawir, topiramat, witamina C w dużych dawkach).
choroba Denta, choroba Leśniowskiego-Crohna, cystynuria, dieta wysokobiałkowa, dna moczanowa, gąbczastość rdzenia nerki, hiperkalciuria, hipocytraturia, infekcja dróg moczowych, kamica nerkowa, kamienie cystynowe, kamienie moczanowe, kamienie struwitowe, kamienie szczawianowo-wapniowe, kamienie wapniowe, krystalizacja, kwasica cewkowa nerkowa, mukowiscydoza, nadczynność przytarczyc, nieswoiste zapalenie jelit, operacja bariatryczna, pH moczu, pierwotna hiperoksaluria, pierwotna nadczynność przytarczyc, przesycenie moczu, sarkoidoza, szczawiany, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakażenie układu moczowego, zespół Barttera
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Lanvis

Tioguanina jest cytotoksycznym lekiem stosowanym wyłącznie pod ścisłym nadzorem doświadczonego lekarza, ze względu na ryzyko ciężkich działań niepożądanych, w tym toksycznego uszkodzenia wątroby i mielosupresji. Szczególnie niezalecane jest stosowanie szczepionek zawierających żywe drobnoustroje u pacjentów w trakcie i do co najmniej 3 miesięcy po zakończeniu terapii. Tioguanina nie powinna być stosowana w długotrwałych schematach leczenia podtrzymującego z uwagi na wysokie ryzyko uszkodzenia śródbłonka naczyń wątroby, manifestującego się zespołem zamknięcia żył wątrobowych (hiperbilirubinemia, hepatomegalia, wodobrzusze) oraz objawami nadciśnienia wrotnego (splenomegalia, małopłytkowość, żylaki przełyku). W badaniach histopatologicznych obserwuje się stwardnienie wątrobowo-wrotne, guzowaty rozrost regeneracyjny, peliosis hepatis oraz włóknienie okołowrotne. W przypadku pojawienia się objawów toksycznego uszkodzenia wątroby konieczne jest natychmiastowe odstawienie leku, co może prowadzić do odwracalności zmian.
choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba reumatyczna, choroba zapalna jelit, depresja szpiku kostnego, działanie mielosupresyjne, guzkowy rozrost regeneracyjny wątroby, hepatomegalia, hepatotoksyczność, hiperbilirubinemia, immunosupresja, lek cytostatyczny, leukocytopenia, leukopenia, łysienie, małopłytkowość, mesalazyna, mutacja NUDT15, nadciśnienie wrotne, neutropenia, niedobór TPMT, niedokrwistość, olsalazyna, ostra białaczka limfoblastyczna, peliosis hepatis, retencja płynów, S-metylotransferaza tiopuryny, splenomegalia, środek cytotoksyczny, stwardnienie wątrobowo-wrotne, sulfasalazyna, szczepionka zawierająca żywe drobnoustroje, tioguanina, toksyczne uszkodzenie wątroby, uszkodzenie śródbłonka naczyń, włóknienie okołowrotne wątroby, wodobrzusze, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zespół zamknięcia żył wątrobowych, żylaki przełyku
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ibuprex

Stosowanie ibuprofenu (Ibuprex) powinno opierać się na zasadzie najmniejszej skutecznej dawki przez najkrótszy możliwy czas, aby minimalizować ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza ze strony przewodu pokarmowego i układu krążenia. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z toczniem rumieniowatym układowym, wrodzonymi zaburzeniami metabolizmu porfiryn, chorobami zapalnymi jelit (wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Crohna), nadciśnieniem tętniczym, zaburzeniami czynności nerek i wątroby, a także u osób po dużych zabiegach chirurgicznych i z obniżoną krzepliwością krwi. U pacjentów z astmą oskrzelową, polipami nosa czy alergiami wziewnymi istnieje zwiększone ryzyko reakcji nadwrażliwości, w tym astmy analgetycznej i obrzęku Quinckego. Należy unikać łączenia ibuprofenu z innymi NLPZ, w tym selektywnymi inhibitorami COX-2, oraz zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu leków zwiększających ryzyko krwawień, takich jak doustne kortykosteroidy, leki przeciwzakrzepowe (np. warfaryna), SSRI i leki przeciwpłytkowe (np. ASA).
astma analgetyczna, astma oskrzelowa, choroba Crohna, ibuprofen, inhibitor cyklooksygenazy-2, inhibitor pompy protonowej, jałowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, katar sienny, kortykosteroid doustny, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, mieszana choroba tkanki łącznej, mizoprostol, nadciśnienie tętnicze, niesteroidowy lek przeciwzapalny, obniżona krzepliwość krwi, obrzęk Quinckego, ostra przerywana porfiria, owrzodzenie przewodu pokarmowego, perforacja przewodu pokarmowego, pokrzywka, polip nosa, selektywny inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny, skurcz oskrzeli, toczeń rumieniowaty układowy, warfaryna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności serca, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie metabolizmu porfiryn
Leksykon leków
Działania niepożądane – Hadmuliv 200 mg + 500 mg

Badania kliniczne wykazały, że stosowanie kombinacji ibuprofenu z paracetamolem nie zwiększa ryzyka działań niepożądanych w porównaniu z monoterapią tymi lekami. Najczęstsze działania niepożądane dotyczą układu pokarmowego i obejmują nudności, wymioty, biegunkę, ból brzucha oraz objawy dyspeptyczne. Istnieje ryzyko poważnych powikłań, takich jak choroba wrzodowa, perforacja czy krwawienie z przewodu pokarmowego, które mogą prowadzić do zgonu, zwłaszcza u osób starszych. Dawkowanie ibuprofenu do 2400 mg/dobę wiąże się z niewielkim wzrostem ryzyka tętniczych zdarzeń zatorowo-zakrzepowych, w tym zawału mięśnia sercowego i udaru mózgu. Ponadto, stosowanie NLPZ może powodować obrzęki, nadciśnienie tętnicze oraz niewydolność serca.
agranulocytoza, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba wrzodowa, ibuprofen, krwawienie z przewodu pokarmowego, leukopenia, małopłytkowość, martwica brodawek, martwica wątroby, mieszana choroba tkanki łącznej, nadciśnienie tętnicze, neutropenia, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk, ostra niewydolność wątroby, ostre zapalenie wątroby, pancytopenia, paracetamol, perforacja, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie nerek, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczna nekroliza naskórka, udar mózgu, wrzód żołądka, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalenie naczyń, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie przełyku, zapalenie trzustki, zatorowość tętnicza, zawał mięśnia sercowego, zespół DRESS, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka
Leksykon substancji czynnych
Naproksen – Przeciwwskazania stosowania

Naproksen, jako niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ), posiada liczne bezwzględne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed jego zastosowaniem. Należą do nich nadwrażliwość na naproksen lub inne NLPZ, zwłaszcza u pacjentów z historią astmy oskrzelowej, polipów nosa, pokrzywki czy reakcji anafilaktycznych po kwasie acetylosalicylowym lub innych NLPZ. Przeciwwskazany jest także u chorych z czynną lub nawracającą chorobą wrzodową przewodu pokarmowego, aktywnym krwawieniem, ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min), ciężką niewydolnością wątroby (np. Child-Pugh C), ciężką niewydolnością serca, skazą krwotoczną oraz u kobiet w trzecim trymestrze ciąży. Dodatkowo, niektóre preparaty naproksenu mają ograniczenia wiekowe, np. Apo-Napro Forte (550 mg) jest przeciwwskazany u pacjentów powyżej 65 lat, a niektóre żele nie powinny być stosowane u dzieci poniżej 3 lat. Preparaty miejscowe nie mogą być aplikowane na uszkodzoną skórę, otwarte rany, błony śluzowe ani do oczu.
astma oskrzelowa, choroba naczyń obwodowych, choroba niedokrwienna serca, choroba wrzodowa przewodu pokarmowego, choroba wrzodowa żołądka, dławica Prinzmetala, działanie niepożądane, incydent naczyniowo-mózgowy, klirens kreatyniny, krwawienie z naczyń mózgowych, lek przeciwzakrzepowy, lek przeciwzapalny, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na naproksen, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, polip nosa, przemijające niedokrwienie mózgu, przewlekły nieżyt nosa, reakcja anafilaktyczna, reakcja krzyżowa, skala Child-Pugh, skaza krwotoczna, skurcz tętnicy wieńcowej, trzeci trymestr ciąży, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalenie błony śluzowej nosa, zawał mięśnia sercowego
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Ibuprom Ultramax 600 mg

Ibuprom Ultramax, zawierający 600 mg ibuprofenu, jest niesteroidowym lekiem przeciwzapalnym (NLPZ) o licznych przeciwwskazaniach, które lekarz musi uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na ibuprofen lub inne NLPZ, ciężką niewydolność serca w klasie IV wg NYHA, ciężkie zaburzenia czynności wątroby i nerek, niewyjaśnione zaburzenia krwiotworzenia, aktywne lub nawracające krwawienia (w tym z przewodu pokarmowego i naczyń mózgowych), a także chorobę wrzodową żołądka lub dwunastnicy z co najmniej dwoma epizodami owrzodzenia lub krwawienia. Ponadto, lek jest przeciwwskazany w trzecim trymestrze ciąży ze względu na ryzyko zamknięcia przewodu tętniczego u płodu oraz u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności. Składniki pomocnicze, takie jak laktoza jednowodna (42,7 mg/tabletkę) i glikol propylenowy (0,97 mg/tabletkę), również mogą stanowić źródło nadwrażliwości.
agregacja płytek krwi, astma oskrzelowa, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba niedokrwienna serca, choroba wrzodowa, ciężka niewydolność serca, duszność spoczynkowa, hemostaza, klasyfikacja NYHA, krwawienie z naczyń mózgowych, krwawienie z przewodu pokarmowego, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na substancję czynną, nefrotoksyczność, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nieżyt błony śluzowej nosa, obrzęk naczynioruchowy, odwodnienie, płytka krwi, pokrzywka, powikłanie krwotoczne, przewód tętniczy, reakcja nadwrażliwości, skurcz oskrzeli, trymestr ciąży, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie krwiotworzenia
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dessette

Przed zastosowaniem Dessette, zawierającego 20 µg etynyloestradiolu i 150 µg dezogestrelu, konieczna jest szczegółowa ocena korzyści i ryzyka, ze szczególnym uwzględnieniem zwiększonego ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ). Preparaty z dezogestrelem wykazują dwukrotnie wyższe ryzyko ŻChZZ (9-12 przypadków na 10 000 kobiet rocznie) w porównaniu do leków z lewonorgestrelem (około 6/10 000). Ryzyko to jest najwyższe w pierwszym roku stosowania oraz przy ponownym rozpoczęciu po przerwie ≥4 tygodni. Czynniki ryzyka ŻChZZ obejmują m.in. otyłość (BMI >30 kg/m²), długotrwałe unieruchomienie, dodatni wywiad rodzinny, choroby współistniejące (nowotwory, toczeń rumieniowaty, choroby zapalne jelit), oraz wiek >35 lat. Należy poinformować pacjentkę o objawach zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej oraz konieczności natychmiastowego kontaktu z lekarzem w przypadku ich wystąpienia.
aminotransferaza alaninowa, choroba Leśniowskiego-Crohna, dezogestrel, etonogestrel, etynyloestradiol, hipertriglicerydemia, hormonalny środek antykoncepcyjny, incydent naczyniowo-mózgowy, insulinooporność, kamica żółciowa, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, ostuda, ostuda ciążowa, otoskleroza, pląsawica Sydenhama, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, rak szyjki macicy, tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, udar, wirus brodawczaka ludzkiego, wirusowe zapalenie wątroby typu C, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żylna, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, żółtaczka cholestatyczna, zwiększona aktywność AlAT, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Asamax 500 500 mg

Lek Asamax w postaci czopków zawiera mesalazynę w dawkach 250 mg lub 500 mg, co umożliwia dostosowanie terapii do nasilenia wrzodziejącego zapalenia odbytnicy (WZO). WZO jest ograniczoną do odbytnicy postacią wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, charakteryzującą się objawami takimi jak krwawienia z odbytu, bolesne parcia, biegunka oraz uczucie niepełnego wypróżnienia. Miejscowe podanie mesalazyny w formie czopków pozwala na uzyskanie wysokiego stężenia leku w błonie śluzowej odbytnicy przy minimalnej ekspozycji ogólnoustrojowej, co zmniejsza ryzyko działań niepożądanych i jest szczególnie korzystne w łagodnych i umiarkowanych postaciach choroby ograniczonych do dystalnego odcinka przewodu pokarmowego.
biegunka, błona śluzowa odbytnicy, choroba zapalna jelit, czopek, działanie niepożądane, krwawienie z odbytu, leczenie doustne, mesalazyna, nieswoista choroba zapalna jelit, parcie na stolec, remisja, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wrzodziejące zapalenie odbytnicy
Leksykon substancji czynnych
Cynk – Właściwości farmakodynamiczne

Cynk jest pierwiastkiem śladowym niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu, uczestniczącym w syntezie kwasów nukleinowych, białek, metabolizmie węglowodanów oraz podziale i wzroście komórek. Pełni funkcje konstrukcyjne, katalityczne i regulacyjne w ponad 200 metaloenzymach, m.in. anhydrazie węglanowej, karboksypeptydazie A i dehydrogenazie alkoholowej. Cynk stabilizuje błony komórkowe, wpływa na układ immunologiczny (modulując m.in. IL-1, IL-6, TNF-α), nerwowy, rozrodczy oraz procesy metaboliczne. Wykazuje działanie przeciwwirusowe, hamując replikację wirusów poprzez blokadę polimerazy RNA zależnej od RNA (RdRp). Niedobór cynku manifestuje się m.in. łamliwością włosów, zaburzeniami smaku i powonienia, obniżoną odpornością oraz opóźnionym gojeniem ran. Optymalne stężenie cynku w osoczu wynosi 13,8-22,9 μmol/l (90-150 μg/dl), a objawy kliniczne niedoboru pojawiają się poniżej 9,9 μmol/l (65 μg/dl).
acne pustulosa, acrodermatitis enteropathica, alopecia areata, alopecia maligna, anhydraza węglanowa, atrofia grasicy, chemotaksja, chlorek cynku, choroba Leśniowskiego-Crohna, cynku wodoroasparaginian, dehydrogenaza alkoholowa, dojrzałość szkieletowa, działanie hormonu, działanie przeciwwirusowe, fagocytoza, fosfataza zasadowa, glukonian cynku, hemodializa, karboksypeptydaza A, karłowatość, komórka NK, koronawirus SARS-CoV-2, łamliwość włosów, lek przeciwdrgawkowy, marskość wątroby, metabolizm węglowodanów, metaloenzym, mitochondrialny łańcuch oddechowy, niewydolność nerek, nieżyt błony śluzowej żołądka, octan cynku, odporność wrodzona, pierwiastek śladowy, polimeraza RNA, polimeraza RNA zależna od RNA, proces oksydacyjno-redukcyjny, produkcja cytokin, przewlekłe zapalenie trzustki, replikacja wirusa, siarczan cynku, stan hiperkataboliczny, stężenie cynku w osoczu, synteza kwasów nukleinowych, tolerancja glukozy, układ immunologiczny, wirus grypy AH1N1, wolny rodnik ponadtlenkowy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wydzielanie insuliny, wypadanie włosów, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Kivenul 200 mg + 500 mg

Lek Kivenul, zawierający 200 mg ibuprofenu i 500 mg paracetamolu, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki leku, w tym NLPZ, a także u osób z chorobami przewodu pokarmowego, takimi jak czynna lub nawracająca choroba wrzodowa, przebyte krwotoki czy perforacje. Ponadto, stosowanie leku jest zabronione u pacjentów z krwawieniami z naczyń mózgowych, innymi aktywnymi krwawieniami, niewyjaśnionymi zaburzeniami hematopoezy, ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby i nerek, ciężką niewydolnością serca (klasa IV wg NYHA) oraz u osób z ciężkim odwodnieniem. Kivenul nie powinien być stosowany w ostatnim trymestrze ciąży ze względu na ryzyko przedwczesnego zamknięcia przewodu tętniczego i nadciśnienia płucnego u płodu, a także u dzieci i młodzieży poniżej 18 roku życia z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności.
astma oskrzelowa, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba wrzodowa, choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy, hepatotoksyczność, interakcja lekowa, krążenie płodowe, krwawienie z naczyń mózgowych, krwotok z przewodu pokarmowego, lek przeciwpłytkowy, nadciśnienie płucne, nadciśnienie tętnicze, napad astmy, nefrotoksyczność, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nieswoiste zapalenie jelit, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, odwodnienie, perforacja, płytki krwi, pokrzywka, polip nosa, przedawkowanie paracetamolu, retencja płynów, skurcz oskrzeli, trymestr ciąży, warfaryna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie hematopoezy, zamknięcie przewodu tętniczego, zapalenie błony śluzowej nosa
Leksykon chorób i schorzeń
Proktitis – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Proktitis to zapalenie błony śluzowej odbytnicy obejmujące dystalne 10-12 cm, manifestujące się bólem odbytniczo-odbytu, tenezmami oraz wydzieliną. Etiologia jest zróżnicowana i obejmuje choroby zapalne jelit (IBD), zakażenia bakteryjne, wirusowe i pasożytnicze, proktitis popromienny oraz proktitis z odwrócenia po operacjach stomijnych. Diagnostyka i leczenie powinny być ukierunkowane na przyczynę zapalenia. Terapia obejmuje antybiotyki (np. doksycyklina), leki przeciwwirusowe (acyklowir), przeciwzapalne (mesalamina, kortykosteroidy) oraz immunosupresyjne (azatiopryna, infliksymab). W przypadku proktitis popromiennego stosuje się m.in. sukralfat, sulfasalazynę, metronidazol oraz techniki ablacyjne. W leczeniu IBD kluczowe jest zmniejszenie stanu zapalnego, a w opornych przypadkach rozważa się leczenie biologiczne lub interwencję chirurgiczną.
acyklowir, azatiopryna, budezonid, chirurg kolorektalny, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba zapalna jelit, czerwone krwinki, doksycyklina, elektrokoagulacja, gastroenterolog, infliksymab, koagulacja argonowa, kortykosteroid, krioablacja, krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, lek immunosupresyjny, lek przeciwwirusowy, metronidazol, niedokrwistość, odbytnica, owrzodzenie, prednizon, proktitis, proktitis popromienne, przetoka, ropień, stomia jelitowa, sukralfat, sulfasalazyna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego
Leksykon chorób i schorzeń
Przetoka pochwy – Zapobieganie i profilaktyka

Przetoka pochwy, najczęściej pęcherzowo-pochwowa lub odbytniczo-pochwowa, stanowi poważne powikłanie o istotnych konsekwencjach zdrowotnych i psychospołecznych. W krajach rozwijających się główną etiologią są przetoki pochodzenia położniczego, związane z czynnikami ryzyka takimi jak niski status społeczno-ekonomiczny, niedożywienie, wczesne porody, przedłużający się poród z zatrzymaniem oraz nieodpowiednia opieka położnicza. Profilaktyka obejmuje regularne wizyty prenatalne, dostęp do planowania rodziny, edukację kobiet i społeczności, a także zapewnienie wykwalifikowanej opieki okołoporodowej, w tym szybkie cesarskie cięcie i cewnikowanie pęcherza przez 5-7 dni po porodzie w przypadku zatrzymanego porodu. WHO podkreśla, że opóźnienie wieku pierwszej ciąży i eliminacja szkodliwych praktyk tradycyjnych są kluczowe dla zapobiegania przetokom położniczym.
antybiotykoterapia profilaktyczna, cesarskie cięcie, cewnikowanie, choroba Leśniowskiego-Crohna, ćwiczenia dna miednicy, ćwiczenia Kegla, cystoskopia, dysfunkcja dna miednicy, histerektomia, infekcja miednicy mniejszej, kolostomia, krem estrogenowy, mięśnie dna miednicy, organizm wielolekooporny, pessarium, przetoka odbytniczo-pochwowa, przetoka pęcherzowo-pochwowa, przetoka pochwy, przetoka położnicza, terapia estrogenowa, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wypadanie narządów miednicy
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ibutact

Stosowanie ibuprofenu, w tym preparatu Ibutact, wymaga zachowania szczególnej ostrożności u pacjentów z chorobami układu immunologicznego (toczeń rumieniowaty układowy, mieszana choroba tkanki łącznej), zaburzeniami metabolizmu porfiryn, chorobami przewodu pokarmowego (wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna), nadciśnieniem tętniczym, niewydolnością serca, zaburzeniami czynności nerek i wątroby oraz u osób po rozległych zabiegach chirurgicznych. U pacjentów w podeszłym wieku ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza krwawień i perforacji przewodu pokarmowego, jest zwiększone, dlatego leczenie należy rozpoczynać od najniższych dawek. Ibuprofen może wywoływać skurcz oskrzeli u osób z astmą i chorobami alergicznymi, a także zwiększać ryzyko incydentów sercowo-naczyniowych przy dawkach 2400 mg/dobę, szczególnie u pacjentów z niekontrolowanym nadciśnieniem, niewydolnością serca (NYHA II-III) i chorobą niedokrwienną serca. Zaleca się unikanie łączenia ibuprofenu z innymi NLPZ, w tym inhibitorami COX-2, ze względu na wzrost ryzyka działań niepożądanych.
acenokumarol, agregacja trombocytów, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba naczyń mózgowych, choroba naczyń obwodowych, choroba niedokrwienna serca, cukrzyca, dziedziczna nietolerancja fruktozy, glikol propylenowy, hiperlipidemia, ibuprofen, incydent zatorowo-zakrzepowy, inhibitor cyklooksygenazy-2, inhibitor pompy protonowej, jałowe zapalenie opon mózgowych, kortykosteroid, krwotok z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwagregacyjny, lek przeciwzakrzepowy, mieszana choroba tkanki łącznej, mizoprostol, nadciśnienie tętnicze, nefropatia postanalgetyczna, niekontrolowane nadciśnienie tętnicze, niewydolność nerek, ospa wietrzna, ostra porfiria przerywana, ostra uogólniona osutka krostkowa, owrzodzenie przewodu pokarmowego, pozaszpitalne bakteryjne zapalenie płuc, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, sorbitol, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, udar mózgu, warfaryna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia krzepnięcia, zaburzenia metabolizmu porfiryn, zaburzenia płodności, zaburzenia widzenia, zastoinowa niewydolność serca, zatrzymanie płynów, zawał mięśnia sercowego, zespół DRESS, zespół Kounisa, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry
Leksykon leków
Działania niepożądane – Mezavant 1200 mg

Lek Mezavant 1200 mg (mesalazyna) w formie tabletek dojelitowych o przedłużonym uwalnianiu, stosowany w leczeniu zapalenia jelita grubego, może wywoływać działania niepożądane, które wystąpiły u części z 3611 pacjentów objętych badaniami klinicznymi. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to zapalenie jelita grubego (5,8%), ból brzucha (4,9%), ból głowy (4,5%), nieprawidłowe wyniki prób wątrobowych (2,1%), biegunka (2,0%) oraz nudności (1,9%). Profil bezpieczeństwa u dzieci i młodzieży jest zgodny z obserwowanym u dorosłych. Działania niepożądane obejmują szeroki zakres układów i narządów, w tym hematologiczne (np. trombocytopenia, agranulocytoza), immunologiczne (wstrząs anafilaktyczny), neurologiczne (ból głowy, zawroty głowy), skórne (wysypka, zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna martwica naskórka), a także zaburzenia wątroby i nerek. Szczególną uwagę należy zwrócić na rzadkie, ale poważne powikłania, takie jak podwyższone ciśnienie śródczaszkowe z obrzękiem tarczy nerwu wzrokowego, które może prowadzić do trwałej utraty wzroku, oraz ciężkie reakcje skórne SCARs wymagające natychmiastowego odstawienia leku.
agranulocytoza, alergiczne zapalenie płuc, atopowe zapalenie skóry, badanie czynności wątroby, biegunka, ból brzucha, ból głowy, eozynofilowe zapalenie płuc, guz rzekomy mózgu, hepatotoksyczność, kamica moczowa, kamica żółciowa, łagodne nadciśnienie śródczaszkowe, leukopenia, mesalazyna, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, neuropatia, neutropenia, niedociśnienie, niedokrwistość aplastyczna, niewydolność nerek, nudności, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, obrzęk twarzy, oligospermia, pancytopenia, podwyższone ciśnienie śródczaszkowe, polip odbytnicy, reakcja polekowa z eozynofilią, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie nerek, śródmiąższowe zapalenie płuc, tabletka dojelitowa o przedłużonym uwalnianiu, tachykardia, toksyczna rozpływna martwica naskórka, trombocytopenia, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wstrząs anafilaktyczny, wyprysk atopowy, wzdęcia brzucha, zapalenie jelita grubego, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawroty głowy, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ibuprom Zatoki

Produkt leczniczy Ibuprom Zatoki zawiera 200 mg ibuprofenu oraz 30 mg pseudoefedryny chlorowodorku i wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z chorobami takimi jak toczeń rumieniowaty układowy, choroby przewodu pokarmowego (wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna), nadciśnienie tętnicze, zaburzenia czynności serca, nerek i wątroby, astma oskrzelowa oraz u osób w podeszłym wieku. Stosowanie leku w najmniejszej skutecznej dawce przez najkrótszy możliwy czas minimalizuje ryzyko działań niepożądanych, w tym poważnych powikłań takich jak krwotok, owrzodzenie czy perforacja przewodu pokarmowego, które mogą przebiegać bez objawów ostrzegawczych. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z historią chorób przewodu pokarmowego oraz na osoby przyjmujące jednocześnie leki zwiększające ryzyko krwawień, takie jak kortykosteroidy, leki przeciwzakrzepowe (np. warfaryna, acenokumarol) oraz antyagregacyjne (np. kwas acetylosalicylowy).
acenokumarol, astma oskrzelowa, choroba alergiczna, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba przewodu pokarmowego, ibuprofen, jałowe zapalenie opon mózgowych, kortykosteroid, krwotok z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, lek antyagregacyjny, lek przeciwzakrzepowy, mieszana choroba tkanki łącznej, nadciśnienie tętnicze, nietolerancja fruktozy, owrzodzenie przewodu pokarmowego, pseudoefedryna, reakcja alergiczna, skurcz oskrzeli, toczeń rumieniowaty układowy, warfaryna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności serca, zaburzenia czynności wątroby
Leksykon substancji czynnych
Oksbutynina – Przeciwwskazania stosowania

Oksybutynina, obecna w preparatach Oxybutynin Medice oraz Oxybutyninum Aflofarm, posiada liczne przeciwwskazania, które należy bezwzględnie uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na chlorowodorek oksybutyniny lub substancje pomocnicze (np. 3,5 mg/ml sodu w Oxybutynin Medice, 149,2 mg laktozy na tabletkę w Oxybutyninum Aflofarm), jaskrę z wąskim kątem przesączania (w tym u pacjentów z grupy ryzyka dla Oxybutynin Medice oraz z płytką przednią komorą oka dla Oxybutyninum Aflofarm), ciężkie zaburzenia przewodu pokarmowego (ciężka postać wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, toksyczne rozdęcie okrężnicy, niedrożność jelit, atonia jelit), miastenię gravis oraz zwężenie drogi odpływu z pęcherza moczowego (dotyczy Oxybutyninum Aflofarm). Dodatkowo, roztwór do pęcherza moczowego Oxybutynin Medice jest przeciwwskazany podczas tlenoterapii. Ze względu na działanie antycholinergiczne, oksybutynina może nasilać objawy tych schorzeń, prowadząc do poważnych powikłań, takich jak zaostrzenie jaskry, zatrzymanie moczu czy przełom miasteniczny.
antybiotyki makrolidowe, atonia jelit, chlorowodorek oksybutyniny, ciśnienie wewnątrzgałkowe, demencja, działanie antycholinergiczne, hipertermia, inhibitory monoaminooksydazy, jaskra z wąskim kątem przesączania, leki przeciwgrzybicze azolowe, miastenia gravis, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, neuropatia autonomiczna, niedrożność jelit, niedrożność porażenna jelit, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, nużliwość mięśni, płytka przednia komora oka, przełom miasteniczny, przerost gruczołu krokowego, refluks żołądkowo-przełykowy, tlenoterapia, toksyczne rozdęcie okrężnicy, toksyczne rozszerzenie okrężnicy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia poznawcze, zaburzenia przewodzenia sercowego, zaburzenia żołądka i jelit, zatrzymanie moczu, zwężenie drogi odpływu z pęcherza moczowego
Leksykon leków
Działania niepożądane – Drosfemine forte 0,03 mg + 3 mg

Drosfemine forte to złożony doustny środek antykoncepcyjny zawierający 0,03 mg etynyloestradiolu i 3 mg drospirenonu. Profil bezpieczeństwa leku obejmuje liczne działania niepożądane dotyczące różnych układów, w tym zaburzenia immunologiczne (np. nadwrażliwość, obrzęk naczynioruchowy), psychiczne (wahania nastroju, zmiany libido), neurologiczne (ból głowy), naczyniowe (migrena, nadciśnienie, żylna i tętnicza choroba zakrzepowo-zatorowa), żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka), skórne (trądzik, egzema, rumień wielopostaciowy) oraz rozrodcze (zaburzenia miesiączkowania, krwawienia międzymiesiączkowe, kandydoza). Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych, które mogą prowadzić do zawału mięśnia sercowego, udaru mózgu czy zatorowości płucnej, a także na możliwość wystąpienia nadciśnienia tętniczego i zaburzeń czynności wątroby. Warto monitorować pacjentki pod kątem tych powikłań oraz ewentualnych reakcji alergicznych, zwłaszcza u osób z historią nadwrażliwości.
choroba Crohna, drospirenon, etynyloestradiol, hormonalny środek antykoncepcyjny, induktor enzymatyczny, kandydoza pochwy, krwawienie międzymiesiączkowe, mięśniak macicy, migrena, nadciśnienie, nastrój depresyjny, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, ostuda, padaczka, pląsawica Sydenhama, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, trądzik, udar mózgu, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia miesiączkowania, zatorowość płucna, zatrzymanie płynów, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Olej rycynowy –

Olej rycynowy w postaci płynu doustnego, zawierający 100% substancji czynnej, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na olej rycynowy oraz u osób z chorobami zapalnymi przewodu pokarmowego, takimi jak choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, ostre zapalenie wyrostka robaczkowego, zapalenie uchyłków oraz ostre zapalenie żołądka i jelit. Stosowanie tego środka może nasilać objawy bólowe, biegunkę, stan zapalny, a także zwiększać ryzyko perforacji jelita i pogarszać utratę płynów i elektrolitów. Dodatkowo, olej rycynowy jest przeciwwskazany w stanach takich jak niedrożność jelit, krwawienia z przewodu pokarmowego, ciąża oraz odwodnienie, ze względu na ryzyko nasilenia objawów i powikłań.
Ponadto, stosowanie oleju rycynowego należy odradzić u pacjentów z bólami brzucha o nieznanej etiologii, zaburzeniami wchłaniania, długotrwale stosujących leki przeczyszczające oraz u osób z zaburzeniami elektrolitowymi. Lek może maskować objawy ostrych schorzeń wymagających interwencji chirurgicznej, wpływać negatywnie na wchłanianie leków i składników odżywczych oraz prowadzić do uzależnienia i zespołu leniwego jelita. Znajomość pełnego profilu przeciwwskazań jest niezbędna do bezpiecznego stosowania oleju rycynowego i właściwej kwalifikacji pacjentów do terapii.
ból brzucha o nieznanej etiologii, charakterystyka produktu leczniczego, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba zapalna przewodu pokarmowego, krwawienie z przewodu pokarmowego, mechanizm działania leku, nadwrażliwość na olej rycynowy, niedrożność jelit, ostre zapalenie wyrostka robaczkowego, ostre zapalenie żołądka i jelit, perforacja jelita, perforacja wyrostka, płyn doustny, reakcja alergiczna, środek przeczyszczający, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie wchłaniania, zaburzenie wodno-elektrolitowe, zapalenie uchyłków, zespół leniwego jelita
Leksykon substancji czynnych
Diklofenak epolaminy – Przeciwwskazania stosowania

Diklofenak epolaminy, stosowany miejscowo w formie plastrów (Diklofenak Viatris zawiera 180 mg substancji czynnej, co odpowiada 140 mg diklofenaku sodowego), jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na diklofenak, kwas acetylosalicylowy, inne NLPZ oraz składniki pomocnicze takie jak metylu i propylu parahydroksybenzoesan (E218, E216) i glikol propylenowy. Należy unikać stosowania u osób z reakcjami alergicznymi po NLPZ (astma, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, ostry nieżyt nosa), uszkodzeniami skóry (wysiękowe zapalenie, wyprysk, zakażenia, oparzenia, rany), aktywną chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy oraz w III trymestrze ciąży ze względu na ryzyko powikłań okołoporodowych. Preparat jest również przeciwwskazany u dzieci i młodzieży poniżej 16 roku życia z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności.
aplikacja przezskórna, astma, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba naczyń mózgowych, choroba naczyń obwodowych, choroba niedokrwienna serca, choroba wrzodowa, diklofenak epolaminy, glikol propylenowy, kwas acetylosalicylowy, metylu parahydroksybenzoesan, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na substancję czynną, niesteroidowy lek przeciwzapalny, obrzęk naczynioruchowy, ostry nieżyt nosa, plaster leczniczy, pokrzywka, propylu parahydroksybenzoesan, przewód tętniczy Botalla, reakcja fotouczuleniowa, trymestr ciąży, wchłanianie systemowe, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyprysk, wysiękowe zapalenie skóry, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zakażone zmiany skórne, zastoinowa niewydolność serca
Leksykon leków
Działania niepożądane – Sylvie 30 30 mcg + 75 mcg

Lek Sylvie 30 to złożony doustny środek antykoncepcyjny zawierający 30 µg etynyloestradiolu i 75 µg gestodenu. Stosowanie preparatu wiąże się z ryzykiem poważnych działań niepożądanych, w tym zaburzeń zakrzepowo-zatorowych żył i tętnic, które mogą prowadzić do incydentów sercowo-naczyniowych takich jak zawał mięśnia sercowego, udar czy zatorowość płucna. Ponadto obserwuje się ryzyko nadciśnienia tętniczego oraz nowotworów wątroby, co wymaga odpowiedniej diagnostyki i monitorowania. Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość zaostrzenia objawów dziedzicznego i nabytego obrzęku naczynioruchowego oraz potencjalne zwiększenie liczby rozpoznań raka piersi, choć związek przyczynowo-skutkowy nie jest jednoznacznie potwierdzony. Działania niepożądane klasyfikowane są według częstości występowania, od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000), co ułatwia ocenę ryzyka klinicznego.
biegunka, ból brzucha, ból głowy, choroba Leśniowskiego-Crohna, dziedziczny obrzęk naczynioruchowy, etynyloestradiol, gestoden, migrena, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, nastrój depresyjny, nowotwór wątroby, nudności, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, pląsawica Sydenhama, pokrzywka, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, tabletka drażowana, tętnicze zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, udar, upławy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wymioty, wysypka, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe tętnic, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe żył, zakrzepica, zakrzepica żylna, zatorowość płucna, zatrzymanie płynów, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, zmiana nastroju, zmniejszenie libido, żółtaczka cholestatyczna, zwiększenie libido, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Boldovera (3,150-3,745 mg hydroksyantrachinonów w przeliczeniu na aloinę + 10 mg + 1 mg)/tabletkę

Lek Boldovera zawiera 3,150-3,745 mg hydroksyantrachinonów w przeliczeniu na aloinę, 10 mg wyciągu z ziela dymnicy oraz 1 mg boldyny na tabletkę, a także 110,15 mg sacharozy. Preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki aktywne lub substancje pomocnicze, a także u osób z chorobą wrzodową żołądka i/lub dwunastnicy, ostrymi stanami zapalnymi jelit, niedrożnością dróg żółciowych, niewydolnością wątroby, żółtaczką, ostrymi stanami zapalnymi dróg żółciowych oraz ostrymi stanami zapalnymi nerek. Ponadto, lek nie powinien być stosowany u pacjentów z silnym odwodnieniem i niedoborem elektrolitów ze względu na ryzyko nasilenia zaburzeń elektrolitowych, zwłaszcza hipokaliemii.
Aloe ferox, ból brzucha, boldyna, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba wrzodowa, działanie teratogenne, Fumaria officinalis, glikokortykosteroid, hipokaliemia, hydroksyantrachinon, korzeń lukrecji, lek moczopędny, lek przeciwarytmiczny, nadwrażliwość, niedrożność dróg żółciowych, nietolerancja cukrów, niewydolność wątroby, odwodnienie, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenie rytmu serca, zapalenie dróg żółciowych, zapalenie jelit, zapalenie nerek, ziele dymnicy, żółtaczka
Leksykon chorób i schorzeń
Choroba zapalna jelit – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Choroby zapalne jelit (IBD), obejmujące chorobę Leśniowskiego-Crohna (CD) oraz wrzodziejące zapalenie jelita grubego (UC), charakteryzują się heterogenicznością fenotypową i kliniczną, co utrudnia skuteczne zarządzanie terapią. Obecnie brak jest zwalidowanych biomarkerów prognostycznych i predykcyjnych, które pozwalałyby na precyzyjne prognozowanie przebiegu choroby oraz odpowiedzi na leczenie. Standardowe wskaźniki, takie jak białko C-reaktywne (CRP) i kalprotektyna kałowa (FC), są użyteczne w monitorowaniu aktywności choroby, jednak ich czułość i swoistość są ograniczone. Zaawansowane techniki obrazowania, w tym ultrasonografia jelitowa (IUS) oraz enterografia rezonansu magnetycznego (MRE), wykazują potencjał w ocenie aktywności choroby i przewidywaniu odpowiedzi na terapię, choć wymagają dalszej walidacji. Nowatorskie podejścia, takie jak radiomika oraz analiza czynników transkrypcyjnych (TF), oferują obiecujące możliwości identyfikacji złożonych biomarkerów, które mogą lepiej odzwierciedlać dynamikę molekularną i kliniczną IBD.
białko C-reaktywne, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba zapalna jelit, czynnik transkrypcyjny, dysplazja, enterografia rezonansu magnetycznego, gojenie śluzówki, kalprotektyna kałowa, medycyna precyzyjna, mikrobiom jelitowy, nawrót choroby, radiomika, rak jelita grubego, rezonans magnetyczny, sekwencja gruczolak-gruczolakorak, terapia biologiczna, ultrasonografia jelitowa, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalenie jelit
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Feldene 20 mg/ml

Piroksykam w roztworze do wstrzykiwań 20 mg/ml jest NLPZ o licznych przeciwwskazaniach, których znajomość jest kluczowa dla bezpieczeństwa terapii. Lek jest bezwzględnie przeciwwskazany u pacjentów z aktywną lub przebytą chorobą wrzodową żołądka i/lub dwunastnicy, krwawieniami lub perforacją przewodu pokarmowego, a także chorobami przewodu pokarmowego zwiększającymi ryzyko krwawień (np. wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna, nowotwory przewodu pokarmowego). Nie należy stosować piroksykamu łącznie z innymi NLPZ, w tym selektywnymi inhibitorami COX-2, kwasem acetylosalicylowym w dawkach przeciwbólowych oraz lekami przeciwzakrzepowymi ze względu na zwiększone ryzyko krwawień. Przeciwwskazania obejmują także ciężką niewydolność wątroby, nerek i serca, skazy krwotoczne, zaburzenia krzepnięcia oraz ciężkie reakcje alergiczne, w tym rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona i zespół Lyella.
agregacja płytek krwi, alergiczna choroba skóry, astma oskrzelowa, ból okołooperacyjny, CABG, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba naczyń mózgowych, choroba naczyń obwodowych, choroba niedokrwienna serca, choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy, ciężka niewydolność nerek, ciężka niewydolność serca, ciężka niewydolność wątroby, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwzakrzepowy, nadciśnienie tętnicze, niesteroidowy lek przeciwzapalny, NLPZ, nowotwór przewodu pokarmowego, owrzodzenie przewodu pokarmowego, perforacja przewodu pokarmowego, piroksykam, pomostowanie aortalno-wieńcowe, przewód tętniczy płodu, rumień wielopostaciowy, selektywny inhibitor COX-2, skaza krwotoczna, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trzeci trymestr ciąży, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie krzepnięcia, zapalenie uchyłków, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Bellapan 0,25 mg/tabl.

Bellapan (0,25 mg tabletki) zawierający alkaloidy tropanowe w przeliczeniu na atropinę jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na atropinę lub substancje pomocnicze, w tym laktozę jednowodną (64 mg/tabletka), co jest istotne u osób z nietolerancją laktozy. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest jaskra, zwłaszcza z wąskim kątem przesączania, ze względu na ryzyko wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego spowodowanego rozszerzeniem źrenicy i porażeniem akomodacji. Astma oskrzelowa stanowi kolejne przeciwwskazanie, gdyż atropina może powodować zagęszczenie wydzieliny oskrzelowej i zaostrzenie objawów. Ponadto, lek jest niewskazany u pacjentów z rozrostem gruczołu krokowego i zatrzymaniem moczu, ze względu na ryzyko nasilenia zaburzeń mikcji przez relaksację mięśni gładkich pęcherza moczowego i zmniejszenie napięcia zwieracza cewki moczowej.
alkaloidy tropanowe, astma oskrzelowa, bariera łożyskowa, ciśnienie wewnątrzgałkowe, cycloplegia, działanie cholinolityczne, działanie parasympatykolityczne, jaskra, jaskra z wąskim kątem przesączania, laktoza jednowodna, megacolon toxicum, mydriasis, nadwrażliwość, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, niewydolność krążenia, rozrost gruczołu krokowego, siarczan atropiny, tachykardia, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia mikcji, zatrzymanie moczu, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zwężenie odźwiernika
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Modafen Extra Grip

Modafen Extra Grip, zawierający 200 mg ibuprofenu i 30 mg pseudoefedryny chlorowodorku, wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z chorobami autoimmunologicznymi (np. toczeń rumieniowaty układowy), wrodzonymi zaburzeniami metabolizmu porfiryn, chorobami przewodu pokarmowego (wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Crohna), zaburzeniami czynności nerek i wątroby, chorobami układu sercowo-naczyniowego, zaburzeniami krzepnięcia, neurologicznymi, cukrzycą, a także u osób z niedrożnością szyi pęcherza moczowego, zwężeniem odźwiernika czy łagodnym rozrostem gruczołu krokowego. U pacjentów z astmą oskrzelową i chorobami alergicznymi istnieje ryzyko skurczu oskrzeli oraz reakcji alergicznych, zwłaszcza u osób z astmą związaną z przewlekłym zapaleniem błony śluzowej nosa, zatok i polipami nosa. Ibuprofen może wydłużać czas krwawienia i tymczasowo hamować agregację trombocytów, co wymaga monitorowania u pacjentów z zaburzeniami liczby płytek krwi.
agregacja trombocytów, astma oskrzelowa, ból głowy z nadużywania leków, choroba Crohna, czas krwawienia, ibuprofen, jałowe zapalenie opon mózgowych, kwas acetylosalicylowy, łagodny rozrost gruczołu krokowego, mieszana choroba tkanki łącznej, nadciśnienie tętnicze, nefropatia postanalgetyczna, nefropatia przeciwbólowa, niedokrwienne zapalenie jelita grubego, niedrożność szyi pęcherza moczowego, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność serca, obrzęk Quinckego, ostra porfiria przerywana, pokrzywka, polipy nosa, przewlekłe zapalenie błony śluzowej nosa, przewlekłe zapalenie zatok, pseudoefedryna, skurcz oskrzeli, toczeń rumieniowaty układowy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia krzepnięcia krwi, zaburzenia metabolizmu porfiryn, zaburzenia rytmu serca, zapalenie wątroby, zawał mięśnia sercowego, zwężenie odźwiernika
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Hydrocortisonum-SF

Stosowanie glikokortykosteroidów, takich jak Hydrocortisonum-SF, wymaga ścisłego monitorowania i wdrożenia środków ostrożności, w tym wydania pacjentom specjalnej karty z zaleceniami terapeutycznymi. Należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę i stopniowo ją redukować, aby minimalizować ryzyko działań niepożądanych, w tym ciężkich zaburzeń psychiatrycznych, które mogą pojawić się w ciągu dni lub tygodni od rozpoczęcia terapii. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z historią zaburzeń afektywnych oraz na ryzyko zakażeń, zwłaszcza ospą wietrzną, gdzie profilaktycznie podaje się immunoglobulinę VZIG w ciągu 10 dni od ekspozycji. Kortykosteroidy mogą maskować objawy infekcji, zwiększać ryzyko nawrotu gruźlicy oraz zaostrzać przebieg zakażeń grzybiczych i pasożytniczych, dlatego konieczne jest odpowiednie monitorowanie i profilaktyka, zwłaszcza przy długotrwałym leczeniu.
amfoterycyna, glikokortykosteroid, gruźlica czynna, gruźlica utajona, hipoprotrombinemię, immunoglobulina Varicella zoster, jaskra, kłębuszkowe zapalenie nerek, malaria, marskość wątroby, miastenia, niedoczynność tarczycy, ospa wietrzna, pełzakowica, perforacja rogówki, półpasiec, powikłania mózgowe, próba tuberkulinowa, psychoza posteroidowa, reakcja anafilaktoidalna, retencja sodu, suplementacja potasu, węgorzyca, wrzód trawienny, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaćma podtorebkowa tylna, zakażenie grzybicze, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie uchyłków, zastoinowa niewydolność serca, zator tłuszczowy, zawał serca, zespolenie jelitowe
Leksykon leków
Działania niepożądane – Remolexam 7,5 mg

Meloksykam, stosowany w dawce 7,5 mg (Remolexam), wykazuje profil bezpieczeństwa oparty na analizie 27 badań klinicznych obejmujących 15 197 pacjentów, z terapią trwającą do roku. NLPZ, w tym meloksykam, mogą zwiększać ryzyko tętniczych zdarzeń zatorowo-zakrzepowych (np. zawał mięśnia sercowego, udar mózgu), a także powodować obrzęki, nadciśnienie tętnicze i niewydolność serca. Najczęstsze działania niepożądane dotyczą układu pokarmowego i obejmują nudności, wymioty, biegunkę, zaparcia, ból brzucha, a także poważne powikłania, takie jak choroba wrzodowa, perforacja i krwawienia z przewodu pokarmowego, które mogą prowadzić do zgonu, zwłaszcza u osób starszych. Ponadto, meloksykam może wywoływać ciężkie reakcje skórne (SCAR), w tym zespół Stevensa-Johnsona i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka.
agranulocytoza, aminotransferaza, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba wrzodowa, ciężkie skórne działanie niepożądane, hiperkaliemia, kołatanie serca, krwawienie z przewodu pokarmowego, leukopenia, martwica brodawek nerkowych, meloksykam, morfologia krwi, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na światło, napad astmy, niedokrwistość, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, ostra martwica kanalików nerkowych, ostra niewydolność nerek, owrzodzenie żołądka, perforacja przewodu pokarmowego, reakcja anafilaktoidalna, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowe zapalenie nerek, stan splątania, szumy uszne, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, udar mózgu, układ pokarmowy, wrzodziejące zapalenie jamy ustnej, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie czynności wątroby, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie jelita grubego, zapalenie przełyku, zapalenie spojówek, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawał mięśnia sercowego, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Pentasa 1 g

Mesalazyna w preparacie PENTASA 1 g, granulat o przedłużonym uwalnianiu, nie wykazuje negatywnego wpływu na funkcje psychomotoryczne pacjentów, co potwierdzają dane kliniczne oraz wieloletnie doświadczenie w stosowaniu leku. Brak jest dowodów na ograniczenie zdolności prowadzenia pojazdów mechanicznych lub obsługiwania maszyn wymagających koncentracji. Formuła granulatu o przedłużonym uwalnianiu zapewnia stopniowe uwalnianie substancji czynnej w przewodzie pokarmowym, minimalizując potencjalne działania ogólnoustrojowe i ryzyko wpływu na ośrodkowy układ nerwowy.
ból głowy, choroba Leśniowskiego-Crohna, działania niepożądane, działanie ogólnoustrojowe, formulacja farmaceutyczna, funkcje motoryczne, funkcje poznawcze, funkcje psychomotoryczne, granulat o przedłużonym uwalnianiu, interakcje lekowe, mesalazyna, ośrodkowy układ nerwowy, Pentasa, prowadzenie pojazdów mechanicznych, przewód pokarmowy, terapia farmakologiczna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Stoperan 2 mg

Lek Stoperan (loperamid chlorowodorek 2 mg, kapsułki twarde) jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym laktozę jednowodną. Nie należy go stosować w stanach, gdzie spowolnienie perystaltyki jelit jest niebezpieczne, takich jak niedrożność jelit, okrężnica olbrzymia (megacolon) oraz toksyczne rozszerzenie okrężnicy (megacolon toxicum). Przeciwwskazania obejmują także ostre stany zapalne przewodu pokarmowego, w tym ostre wrzodziejące zapalenie jelita grubego, ostry rzut krwotocznego zapalenia jelita grubego oraz rzekomobłoniaste zapalenie jelit, szczególnie wywołane przez Clostridioides difficile. Ponadto, lek nie powinien być stosowany w ostrych zakażeniach przewodu pokarmowego z krwią w kale i gorączką, takich jak czerwonka oraz bakteryjne zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy wywołane przez Salmonella, Shigella i Campylobacter, ze względu na ryzyko nasilenia stanu zapalnego i pogorszenia przebiegu choroby.
antybiotykoterapia, Campylobacter, Clostridioides difficile, czerwonka, krwotoczne zapalenie jelita grubego, laktoza jednowodna, lek przeciwbiegunkowy, loperamid, megacolon, megacolon toxicum, nadwrażliwość, niedrożność jelit, nietolerancja laktozy, odwodnienie, ostry brzuch, perystaltyka jelit, rzekomobłoniaste zapalenie jelit, Salmonella, shigella, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wzdęcie brzucha, zapalenie jelita cienkiego, zapalenie okrężnicy, zaparcie
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dexamethasone Krka

Deksametazon, jako glikokortykosteroid o silnym działaniu przeciwzapalnym i immunosupresyjnym, wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu ze względu na liczne potencjalne działania niepożądane i interakcje. Niedoczynność kory nadnerczy może utrzymywać się nawet ponad rok po zakończeniu terapii, co wymaga stopniowego odstawiania leku oraz monitorowania poziomu kortyzolu, zwłaszcza w sytuacjach stresowych. Leczenie powinno być ograniczone do najpoważniejszych wskazań, takich jak ostre infekcje wirusowe (Herpes zoster, Herpes simplex, Varicella), przewlekłe aktywne zapalenie wątroby z antygenem HbsAG, układowe mykozy, choroba Heine Medina, czy ostre i przewlekłe zakażenia bakteryjne, z uwzględnieniem profilaktyki przeciwgruźliczej i przeciwinfekcyjnej. Deksametazon jest przeciwwskazany lub wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z wrzodami żołądka/jelit, osteoporozą, nieuregulowanym nadciśnieniem tętniczym, cukrzycą, jaskrą, ciężką niewydolnością serca oraz zaburzeniami psychicznymi. Należy monitorować ryzyko poważnych powikłań okulistycznych (zaćma, jaskra, chorioretinopatia), reakcje anafilaktyczne, a także interakcje z fluorochinolonami zwiększające ryzyko zapalenia i zerwania ścięgien. U pacjentów z miastenią gravis możliwe jest zaostrzenie objawów w początkowej fazie leczenia.
bradykardia, brak laktazy, centralna chorioretinopatia surowicza, chorioretinopatia, ciśnienie śródczaszkowe, cukrzyca, glikemia, guz chromochłonny, herpes simplex, herpes zoster, infekcja oportunistyczna, infekcja wirusowa, jaskra otwartego kąta, jaskra zamkniętego kąta, lek przeciwcukrzycowy, metabolizm wapnia, miastenia gravis, nadciśnienie tętnicze, niedoczynność kory nadnerczy, nieostre widzenie, nietolerancja galaktozy, niewydolność serca, nowotwór układu krwiotwórczego, obrzęk mózgu, opryszczkowe zapalenie rogówki, osłabienie mięśniowe, osteoporoza, ostra niewydolność nerek, owrzodzenie rogówki, pęknięcie serca, perforacja jelita, perforacja rogówki, perforacja żołądkowo-jelitowa, podrażnienie otrzewnej, poziom kortyzolu, profilaktyka osteoporozy, przewlekłe aktywne zapalenie wątroby, reakcja anafilaktyczna, uraz rogówki, uszkodzenie nerwu wzrokowego, węgorczyca, wrzód żołądka, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wtórne zakażenie oka, zaćma, zaćma podtorebkowa tylna, zakażenie mątwikiem, zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie ścięgna, zapalenie spojówek, zapalenie uchyłków, zapalenie węzłów chłonnych, zawał serca, zerwanie ścięgna, zespół odstawienia kortykosteroidów, zespół rozpadu guza, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zespolenie jelitowo-jelitowe
Leksykon chorób i schorzeń
Afty – Etiologia i przyczyny

Afty, czyli owrzodzenia aftowe (recurrent aphthous stomatitis, RAS), to bolesne owrzodzenia błony śluzowej jamy ustnej, występujące najczęściej na wewnętrznej powierzchni policzków, języku, dziąsłach i podniebieniu miękkim. Etiologia aft jest wieloczynnikowa i obejmuje predyspozycje genetyczne (m.in. geny IL-1, IL-6, TNF-α, E-selektyna, MMP-9), dysregulację układu immunologicznego z udziałem limfocytów T, urazy mechaniczne, działanie laurylosiarczanu sodu (SLS) w produktach do higieny jamy ustnej, niedobory hematiniczne (żelazo, witaminy B12, B6, kwas foliowy) oraz czynniki dietetyczne (produkty kwaśne, pikantne, gluten). Afty często współistnieją z chorobami autoimmunologicznymi (choroba Behçeta, toczeń rumieniowaty układowy, liszaj płaski), chorobami zapalnymi jelit (choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego) oraz celiakią. Występowanie aft może być nasilone przez stres, zmiany hormonalne oraz immunosupresję (HIV/AIDS, chemioterapia, leki immunosupresyjne). Warto podkreślić, że afty nie są zakaźne i nie mają związku z wirusem opryszczki (HSV).
adenowirus, atrofia błony śluzowej, beta-bloker, białko szoku cieplnego, błona śluzowa jamy ustnej, celiakia, chemioterapia, choroba Behçeta, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba trzewna, cytomegalowirus, czynnik martwicy nowotworów, dysregulacja układu odpornościowego, Helicobacter pylori, interleukina, laurylosiarczan sodu, lek immunosupresyjny, liszaj płaski jamy ustnej, metaloproteinaza macierzy, nawracające aftowe zapalenie jamy ustnej, niesteroidowy lek przeciwzapalny, opryszczka wargowa, owrzodzenie aftowe, predyspozycja genetyczna, rapamycyna, reakcja autoimmunologiczna, sirolimus, toczeń rumieniowaty układowy, wirus opryszczki pospolitej, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakażenie HIV/AIDS
Leksykon chorób i schorzeń
Rak jelita grubego – Epidemiologia

Rak jelita grubego (CRC) stanowi istotne wyzwanie zdrowotne globalnie, z 1 926 425 nowymi przypadkami i około 1 milionem zgonów rocznie (dane z 2022 r.). Wskaźniki zapadalności standaryzowane względem wieku (ASR) wynoszą globalnie 19,7/100 000, z wyższą częstością u mężczyzn (23,6) niż u kobiet (16,3). Najwyższe ASR obserwuje się w Europie (30,4), Oceanii (29,8) i Ameryce Północnej (26,2), a najniższe w Afryce (8,4) i regionie wschodniego Morza Śródziemnego (9,1). Wzrost zachorowań prognozuje się na 60% do 2030 roku, z ponad 2,2 mln nowych przypadków. Szczególnie niepokojący jest wzrost raka jelita grubego o wczesnym początku (EOCRC) u osób <50 r.ż., z ASR 2,9/100 000, najwyższym w Ameryce Północnej (6,1). Czynniki ryzyka obejmują dziedziczne zespoły (FAP, zespół Lyncha), choroby zapalne jelit, otyłość, cukrzycę, palenie, spożycie alkoholu i czerwonego mięsa, natomiast aktywność fizyczna, dieta bogata w błonnik, wapń, witaminę D oraz stosowanie NLPZ wykazują efekt ochronny.
antygen karcynoembrionalny, badanie przesiewowe, choroba Leśniowskiego-Crohna, dysplazja wysokiego stopnia, dziedziczny niepolipowaty rak jelita grubego, gruczolak okrężnicy, kolonoskopia nadzorcza, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nieswoista choroba zapalna jelit, polip gruczolakowy, polip przedrakowy, polipowatość rodzinna gruczolakowa, polipowatość związana z MUTYH, przeszczep nerki, rak jelita grubego, rak jelita grubego o wczesnym początku, rak okrężnicy i odbytnicy, tomografia komputerowa, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wskaźnik zapadalności, współczynnik umieralności, zespół Lyncha, zgon nowotworowy
Leksykon substancji czynnych
Fosforany – Wskazania do stosowania

Fosforany stanowią kluczowy składnik preparatu do żywienia pozajelitowego OLIMEL N9E, dostępnego w objętościach 1000 ml, 1500 ml oraz 2000 ml, zawierając odpowiednio 15,0 mmol, 22,5 mmol oraz 30,0 mmol fosforanów. Fosforany pochodzą częściowo z emulsji tłuszczowej oraz sodu glicerofosforanu uwodnionego (3,67 g, 5,51 g, 7,34 g w kolejnych objętościach). Preparat jest wskazany do stosowania u dorosłych oraz dzieci powyżej 2 roku życia, u których żywienie doustne lub dojelitowe jest niemożliwe, niewystarczające lub przeciwwskazane. OLIMEL N9E dostarcza kompleksową suplementację elektrolitów (m.in. sód 35,0-70,0 mmol, potas 30,0-60,0 mmol, magnez 4,0-8,0 mmol, wapń 3,5-7,0 mmol) w proporcjach zapewniających prawidłową gospodarkę wodno-elektrolitową i zapobiegających powikłaniom, takim jak wytrącanie się kompleksów wapniowo-fosforanowych.
choroba Leśniowskiego-Crohna, emulsja tłuszczowa, gospodarka wapniowo-fosforanowa, gospodarka wodno-elektrolitowa, hiperfosfatemia, hiperkatabolizm, hipofosfatemia, homeostaza fosforanowa, kompleks wapniowo-fosforanowy, niedrożność przewodu pokarmowego, sepsa, sodu glicerofosforan uwodniony, uraz wielonarządowy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wytrącanie osadów, zaburzenie gospodarki fosforanowej, zapalenie błon śluzowych, zespół krótkiego jelita, zespół ponownego odżywienia, zespół złego wchłaniania, żywienie dojelitowe, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Lopacut 2 mg

Loperamid w postaci chlorowodorku loperamidu (2 mg w tabletkach powlekanych, preparat Lopacut) jest skutecznym lekiem przeciwbiegunkowym, jednak jego stosowanie jest przeciwwskazane u dzieci poniżej 12 roku życia oraz u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze. Nie należy go stosować w ostrych biegunkach infekcyjnych, takich jak czerwonka z krwistą biegunką i wysoką gorączką, ostre wrzodziejące zapalenie jelita grubego, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego po antybiotykoterapii oraz bakteryjne zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy wywołane przez Salmonella, Shigella i Campylobacter. Hamowanie perystaltyki w tych stanach może maskować objawy, przedłużać infekcję i zwiększać ryzyko powikłań, takich jak toksyczne rozszerzenie okrężnicy czy perforacja jelita.
bakterie patogenne, bakteryjne zapalenie jelita cienkiego, chlorowodorek loperamidu, czerwonka, dyzenteria, gospodarka wodno-elektrolitowa, krwawa biegunka, megacolon toxicum, niedrożność jelita, niewydolność wątroby, odwodnienie, perforacja jelita, przewlekła biegunka, przewlekłe choroby zapalne jelit, remisja choroby, rozszerzenie okrężnicy, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, toksyczne rozszerzenie okrężnicy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia perystaltyki
Leksykon substancji czynnych
Meloksykam – Przeciwwskazania stosowania

Meloksykam, jako niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ), jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub substancje pomocnicze (np. laktoza jednowodna, aspartam), a także u osób z reakcjami alergicznymi na inne NLPZ lub kwas acetylosalicylowy (ASA), w tym astmą, polipami nosa, obrzękiem naczynioruchowym i pokrzywką. Ponadto, stosowanie meloksykamu jest niewskazane w aktywnej lub nawracającej chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy, krwawieniach z przewodu pokarmowego lub perforacji związanej z NLPZ, a także w czynnej chorobie zapalnej jelit (choroba Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego). Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby i nerek (u pacjentów niedializowanych), ciężką niewydolnością serca oraz zaburzeniami hemostazy, w tym krwawieniami z przewodu pokarmowego i naczyń mózgowych. Preparaty do wstrzykiwań (Aglan, Opokan FAST) dodatkowo nie powinny być stosowane jednocześnie z lekami przeciwzakrzepowymi.
astma, ból okołooperacyjny, choroba Crohna, choroba reumatyczna, choroba wrzodowa, choroba zapalna jelit, hemostaza, krwawienie z naczyń mózgowych, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwzakrzepowy, meloksykam, nadwrażliwość na substancję czynną, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, perforacja, pokrzywka, polipy nosa, pomostowanie aortalno-wieńcowe, przedwczesne zamknięcie przewodu tętniczego, retencja płynów, stan zapalny, właściwości przeciwpłytkowe, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie hemostatyczne
Leksykon leków
Przeciwwskazania – balance 2,3% z 2,3% glukozą i wapniem 1,75 mmol/l 2,3% glukozy + 1,75 mmol/l wapnia

W praktyce klinicznej stosowanie roztworów do dializy otrzewnowej wymaga uwzględnienia specyficznych przeciwwskazań związanych z ich składem, zwłaszcza stężeniem glukozy i wapnia. Roztwór balance 2,3% z 2,3% glukozą i wapniem 1,75 mmol/l jest przeciwwskazany u pacjentów z kwasicą mleczanową, znaczną hipokaliemią oraz hiperkalcemią. W przypadku roztworów z wapniem 1,25 mmol/l przeciwwskazaniem jest natomiast hipokalcemia. Roztwory o wyższym stężeniu glukozy (4,25%) dodatkowo nie powinny być stosowane u pacjentów z hipowolemią i niskim ciśnieniem tętniczym, ze względu na ryzyko pogłębienia zaburzeń hemodynamicznych. Tabela porównawcza przeciwwskazań dla różnych stężeń glukozy i wapnia stanowi istotne narzędzie w doborze odpowiedniego roztworu dializacyjnego.
choroba Crohna, choroba płuc, choroba zapalna jelit, dermatitis, dializa otrzewnowa, guz jamy brzusznej, hiperkalcemia, hiperlipidemia, hipokalcemia, hipokaliemia, hipotensja, hipowolemia, kwasica mleczanowa, niedrożność jelita, perforacja jelit, przepuklina brzuszna, przepuklina pachwinowa, przepuklina pępkowa, przetoka brzuszna, roztwór do dializy otrzewnowej, sepsa, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia poznawcze, zapalenie otrzewnej, zapalenie płuc, zapalenie uchyłka, zrosty
Leksykon chorób i schorzeń
Rumień guzowaty – Etiologia i przyczyny

Rumień guzowaty (erythema nodosum) jest najczęstszą postacią panniculitis, manifestującą się bolesnymi, czerwonymi lub fioletowymi guzkami podskórnymi, głównie na podudziach. Patomechanizm opiera się na reakcji nadwrażliwości typu IV, z udziałem kompleksów immunologicznych, neutrofili, TNF-alfa i ziarniniaków, choć dokładne mechanizmy pozostają nie w pełni poznane. Etiologia jest zróżnicowana: infekcje (szczególnie paciorkowcowe zapalenie gardła stanowiące 28-48% przypadków), sarkoidoza (10-25%), choroby zapalne jelit (3-15%), reakcje na leki (3-10%), nowotwory hematologiczne i inne oraz ciąża (4,6%). W 30-55% przypadków przyczyna pozostaje nieznana (postać idiopatyczna). Warto podkreślić geograficzne różnice etiologiczne oraz predyspozycje genetyczne związane z antygenami HLA-B27 i HLA-B8.
amebioza, amoksycylina, antygen zgodności tkankowej HLA-B27, białaczka, cefalosporyna, chłoniak, chłoniak Hodgkina, chłoniak nieziarniczy, choroba Behçeta, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba zapalna jelit, czynnik martwicy nowotworu alfa, doustny środek antykoncepcyjny, giardioza, gorączka reumatyczna, gruźlica, gruźlica pierwotna, guzki podskórne, histoplazmoza, infekcja chlamydiowa, infekcja pasożytnicza, infekcja wirusowa, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor pompy protonowej, kokcydioidomykoza, kompleks immunologiczny, makrolid, mononukleoza zakaźna, mycoplasma pneumoniae, nadwrażliwość typu IV, nowotwór hematologiczny, objaw paraneoplastyczny, opryszczka pospolita, paciorkowcowe zapalenie gardła, penicylina, postać idiopatyczna, rumień guzowaty, sarkoidoza, sulfonamid, wirusowe zapalenie wątroby, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, Yersinia enterocolitica, zakażenie grzybicze, zakażenie HIV, zapalenie tkanki tłuszczowej, zespół Sweeta, ziarniniak
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Anapran EC

Podczas terapii produktem Anapran EC (naproksen) zaleca się stosowanie najniższej skutecznej dawki przez możliwie najkrótszy czas, aby ograniczyć ryzyko działań niepożądanych. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów w podeszłym wieku, z zaburzeniami czynności wątroby, nerek oraz układu krążenia, a także u osób z historią chorób przewodu pokarmowego, astmy oskrzelowej czy alergii. Naproksen może maskować objawy gorączki i stanu zapalnego, wpływa na funkcję płytek krwi (wydłużając czas krwawienia) oraz może powodować wzrost aktywności enzymów wątrobowych. U pacjentów z klirensem kreatyniny poniżej 30 ml/min stosowanie jest przeciwwskazane. W przypadku wystąpienia krwawienia z przewodu pokarmowego lub owrzodzenia leczenie należy natychmiast przerwać. Zaleca się monitorowanie czynności nerek, wątroby oraz układu krążenia, zwłaszcza u osób z czynnikami ryzyka, stosujących leki moczopędne, inhibitory ACE, ARB lub leki przeciwzakrzepowe.
aseptyczne zapalenie opon mózgowych, astma oskrzelowa, białkomocz, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba naczyń mózgowych, choroba niedokrwienna serca, choroba tętnic obwodowych, choroba wrzodowa żołądka, dysfagia, enzym wątrobowy, inhibitor COX-2, inhibitor pompy protonowej, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwiomocz, lek przeciwzakrzepowy, marskość wątroby, martwica brodawek nerkowych, mieszana choroba tkanki łącznej, nadciśnienie tętnicze, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nadnerczy, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, owrzodzenie, perforacja, płytka krwi, polip nosa, pozagałkowe zapalenie nerwu wzrokowego, reakcja anafilaktyczna, reakcja bronchospastyczna, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie nerek, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie krzepnięcia krwi, zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie tarczy nerwu wzrokowego, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Salaza 500 mg

Lek Salaza w postaci czopków 500 mg, zawierający mesalazynę, jest wskazany w leczeniu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego ograniczonego do dystalnej części, w szczególności w zapaleniu odbytnicy (proctitis) oraz zapaleniu odbytnicy i esicy (proctosigmoiditis). Preparat ten jest stosowany zarówno w fazie zaostrzenia o nasileniu łagodnym do umiarkowanego, jak i w utrzymaniu remisji, co pozwala na zapobieganie nawrotom choroby. Miejscowe działanie leku umożliwia wysokie stężenie mesalazyny w obszarze zapalnym przy jednoczesnym ograniczeniu ekspozycji ogólnoustrojowej, co jest istotne w terapii ograniczonych zmian zapalnych dystalnego odcinka jelita grubego.
czopki Salaza, dystalna część jelita grubego, esica, faza zaostrzenia, mesalazyna, proces zapalny, remisja, Salaza, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalenie odbytnicy, zapalenie odbytnicy i esicy
Leksykon chorób i schorzeń
Nadpłytkowość – Etiologia i przyczyny

Nadpłytkowość, definiowana jako liczba płytek krwi >450 000/µl (450 × 10⁹/l), dzieli się na pierwotną (trombocytemia esencjalna, ET) i wtórną (reaktywną). ET jest klonalnym nowotworem mieloproliferacyjnym charakteryzującym się autonomiczną proliferacją megakariocytów w szpiku, najczęściej związanym z mutacjami JAK2V617F (50-60% przypadków), CALR i MPL, prowadzącymi do nadaktywności szlaku JAK/STAT i zaburzeń trombopoezy. Nadpłytkowość wtórna, stanowiąca 80-90% przypadków, jest reakcją na stany zapalne, infekcje (np. zapalenie płuc, RSV, HRV), niedokrwistość z niedoboru żelaza, nowotwory (płuca, przewód pokarmowy, piersi, jajnik, chłoniaki), splenektomię oraz inne czynniki (urazy, leki, choroby nerek). Mechanizm wtórnej nadpłytkowości opiera się na zwiększonej produkcji trombopoetyny stymulowanej przez cytokiny prozapalne, zwłaszcza IL-6. U dzieci nadpłytkowość wtórna jest niemal zawsze związana z infekcjami, a ET jest rzadkością.
anagrelid, choroba von Willebranda, czerwienica prawdziwa, erytromelalgia, hiposplenizm, hydroksymocznik, interferon alfa, interleukina-6, megakariocyt, mutacja genu JAK2, nadpłytkowość, nadpłytkowość pierwotna, nadpłytkowość wtórna, niedokrwistość hemolityczna, niedokrwistość z niedoboru żelaza, nieswoiste zapalenie jelit, nowotwór mieloproliferacyjny, pierwotne zwłóknienie szpiku, płytka krwi, przewlekła białaczka szpikowa, reumatoidalne zapalenie stawów, rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, sarkoidoza, splenektomia, szlak sygnałowy JAK/STAT, szpik kostny, trombocytemia esencjalna, trombocytoza, trombopoetyną, udar mózgu, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakrzepica żył głębokich, zapalenie naczyń, zapalenie nerek, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół Budda-Chiariego, zespół nerczycowy, zwłóknienie szpiku kostnego
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Crohnax 500 mg

Lek Crohnax, zawierający mesalazynę w dawkach 500 mg lub 1000 mg w formie czopków doodbytniczych, jest stosowany w leczeniu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. W fazie zaostrzenia choroby zalecana dawka dobowa wynosi 1000-2000 mg, podawana w 1 do 3 dawkach podzielonych, natomiast w fazie remisji dawka dobowa wynosi 250-500 mg, podawana w 1 lub 2 dawkach. U dzieci dawka wynosi zwykle 500 mg wieczorem lub 1000 mg w dwóch dawkach podzielonych. Terapia w ostrych stanach trwa zazwyczaj 8-12 tygodni, a schemat dawkowania powinien być dostosowany indywidualnie przez lekarza prowadzącego. Podanie leku jest wyłącznie doodbytnicze, z zaleceniem wypróżnienia przed aplikacją, a dawkowanie może być jednorazowe wieczorem lub podzielone na dwie dawki (rano i wieczorem).
charakterystyka produktu leczniczego, czopek doodbytniczy, dawka podzielona, efekt terapeutyczny, faza remisji, faza zaostrzenia, kwas 5-aminosalicylowy, mesalazyna, nawrót choroby, ostry stan, podanie doodbytnicze, produkt leczniczy, schemat dawkowania, substancja czynna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wywiad medyczny, zaburzenie czynności nerek
Leksykon chorób i schorzeń
Choroba zapalna jelit – Zapobieganie i profilaktyka

Nieswoiste choroby zapalne jelit (IBD), obejmujące chorobę Leśniowskiego-Crohna oraz wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wymagają kompleksowego podejścia profilaktycznego na trzech poziomach: pierwotnym (np. szczepienia), wtórnym (wczesne wykrywanie i programy przesiewowe) oraz trzeciorzędowym (kontrola stanu zapalnego i zapobieganie powikłaniom). Modyfikowalne czynniki ryzyka, takie jak dieta bogata w wielonienasycone tłuszcze i uboga w błonnik, palenie tytoniu, brak aktywności fizycznej oraz stres, mają istotny wpływ na rozwój i przebieg IBD. Zalecenia obejmują stosowanie diety śródziemnomorskiej, unikanie żywności przetworzonej, regularną aktywność fizyczną, zaprzestanie palenia oraz zarządzanie stresem. Szczepienia, w tym coroczne przeciwko grypie, pneumokokom (szczególnie u pacjentów immunosupresyjnych) oraz przeciwko półpaścowi u osób powyżej 50. roku życia, są kluczowe dla zmniejszenia ryzyka infekcji. Regularne badania przesiewowe, w tym kolonoskopia po 8 latach od wystąpienia objawów oraz badania w kierunku niedokrwistości i osteoporozy, są niezbędne do monitorowania i zapobiegania powikłaniom nowotworowym i metabolicznym.
badanie DEXA, biomarker, chemoprewencja, choroba Leśniowskiego-Crohna, gastroenterolog, gojenie błony śluzowej, heparyna drobnocząsteczkowa, immunosupresja, inhibitor TNF-alfa, kolonoskopia nadzorcza, lek anty-TNF, metabolomika, mikrobiom jelitowy, neoplazja szyjki macicy, niedokrwistość, nieswoista choroba zapalna jelit, półpasiec, powikłanie zakrzepowe, profilaktyka pierwotna, profilaktyka trzeciorzędowa, profilaktyka wtórna, proteomika, przeciwciało przeciwdrobnoustrojowe, remisja, stan zapalny, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakrzepica żył głębokich, zaostrzenie choroby, złamanie osteoporotyczne, żywienie dojelitowe
Leksykon substancji czynnych
Laktoza – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Laktoza, powszechnie stosowana jako substancja pomocnicza w produktach leczniczych, może stanowić istotne zagrożenie dla pacjentów z nietolerancją laktozy, wynikającą z genetycznie uwarunkowanego niedoboru enzymu laktazy. W dokumentacji rejestracyjnej leków wyróżnia się trzy przeciwwskazania do stosowania preparatów zawierających laktozę: dziedziczną nietolerancję galaktozy, wrodzony brak laktazy oraz zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy. Zawartość laktozy w lekach jest zróżnicowana i waha się od 2,13 mg (Kostarox 120 mg) do 194,17 mg (Questax 300 mg) na dawkę, co wymaga indywidualnej oceny ryzyka u pacjentów z nietolerancją. Przed rozpoczęciem terapii należy przeprowadzić szczegółowy wywiad dotyczący objawów nietolerancji oraz rozważyć alternatywne preparaty bez laktozy lub z jej minimalną zawartością, zwłaszcza u pacjentów z potwierdzonymi zaburzeniami trawienia.
badanie genetyczne, biopsja jelita cienkiego, charakterystyka produktu leczniczego, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba zapalna jelit, działanie niepożądane, dziedziczna nietolerancja galaktozy, glukoza i galaktoza, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, nietolerancja laktozy, objawy nietolerancji laktozy, postać farmaceutyczna, substancja pomocnicza, wrodzony brak laktazy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ibuprofen Zentiva

Ibuprofen, w tym preparat Inflanor Max, powinien być stosowany ostrożnie, zwłaszcza w skojarzeniu z innymi NLPZ, co zwiększa ryzyko działań niepożądanych. Zaleca się stosowanie najmniejszej skutecznej dawki przez możliwie najkrótszy czas. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z astmą, chorobami autoimmunologicznymi (np. toczeń rumieniowaty układowy), zaburzeniami czynności nerek, wątroby, układu krzepnięcia, chorobami przewodu pokarmowego, niewydolnością serca, nadciśnieniem tętniczym oraz u osób starszych. Ryzyko powikłań żołądkowo-jelitowych, takich jak krwawienia, owrzodzenia czy perforacje, wzrasta wraz z dawką i jest szczególnie wysokie u pacjentów z historią owrzodzeń, stosujących jednocześnie leki przeciwzakrzepowe, kortykosteroidy lub inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny. Dawkowanie nie powinno przekraczać 2400 mg/dobę, a u pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi i czynnikami ryzyka należy rozważyć korzyści i ryzyko terapii.
agregacja płytek krwi, aseptyczne zapalenie opon mózgowych, astma, astma oskrzelowa, białkomocz, ból głowy z nadużywania leków, choroba autoimmunologiczna, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba naczyń mózgowych, choroba naczyń obwodowych, choroba niedokrwienna serca, cukrzyca, doustny kortykosteroid, heparyna, hiperlipidemia, ibuprofen, inhibitor ACE, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwiomocz, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, martwica brodawek nerkowych, morfologia krwi, nadciśnienie tętnicze, nefropatia analgetyczna, nefrotoksyczność, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, ostra przerywana porfiria, ostra uogólniona osutka krostkowa, owrzodzenie przewodu pokarmowego, pokrzywka, polekowa wysypka z eozynofilią i objawami układowymi, przewlekła obturacyjna choroba dróg oddechowych, przewlekła zapalna choroba jelit, przewlekły obrzęk błony śluzowej nosa, rumień wielopostaciowy, selektywny inhibitor cyklooksygenazy-2, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie nerek, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, udar, warfaryna, wrodzony zaburzenie metabolizmu porfiryn, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie krzepnięcia krwi, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zespół DRESS, zespół Kounisa, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dexamethasone hameln

Dexamethasone hameln (4 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko ciężkich działań niepożądanych, takich jak reakcje anafilaktyczne z zapaścią krążeniową, zatrzymaniem pracy serca, skurczem oskrzeli oraz zaburzeniami ciśnienia tętniczego. Leczenie może maskować objawy zakażeń i sprzyjać ich nawrotom, w tym gruźlicy i wirusowego zapalenia wątroby typu B. Wskazane jest stosowanie dodatkowej terapii przeciwinfekcyjnej w przypadku aktywnych zakażeń wirusowych, bakteryjnych, grzybiczych i pasożytniczych. Dawkowanie powinno być dostosowane w sytuacjach stresu fizycznego, a nagłe odstawienie po około 10 dniach stosowania może prowadzić do ostrej niewydolności kory nadnerczy i zespołu odstawienia kortyzonu. Podawanie dożylne powinno trwać 2-3 minuty, aby uniknąć krótkotrwałych parestezji. Produkt zawiera glikol propylenowy (20 mg/ml), co wymaga ostrożności u niemowląt i dzieci poniżej 5 lat, zwłaszcza przy dawkach przekraczających 0,05 ml/kg/dobę u noworodków i 2,5 ml/kg/dobę u starszych dzieci, ze względu na ryzyko toksyczności.
bradykardia, centralna chorioretinopatia surowicza, cukrzyca, glikol propylenowy, gruźlica, guz chromochłonny nadnerczy, herpes simplex, herpes zoster, immunosupresja, inhibitor CYP3A, jaskra otwartego kąta, jaskra zamkniętego kąta, kardiomiopatia przerostowa, miastenia, niedociśnienie tętnicze, niewydolność kory nadnerczy, niewydolność serca, opryszczkowe zapalenie rogówki, osteoporoza, ostra martwica kanalików, ostra niewydolność nerek, owrzodzenie rogówki, parestezja, perforacja żołądkowo-jelitowa, poliomyelitis, przełom guza chromochłonnego, przewlekłe aktywne zapalenie wątroby, reakcja anafilaktyczna, skurcz oskrzeli, tendinopatia, węgorczyca, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wrzód układu pokarmowego, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaćma, zakażenie bakteryjne, zakażenie grzybicze, zapalenie ścięgna, zapalenie uchyłków, zapalenie węzłów chłonnych, zapaść krążeniowa, zerwanie ścięgna, zespół odstawienia kortyzonu, zespół rozpadu guza
Leksykon chorób i schorzeń
Puchitis – Zapobieganie i profilaktyka

Puchitis, zapalenie zbiornika jelitowego po IPAA u pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego, dotyka około 50% pacjentów i znacząco obniża jakość życia, zwłaszcza w postaci przewlekłej. Profilaktyka pierwotna obejmuje stosowanie probiotyków, takich jak VSL#3 (De Simone Formulation), które w badaniach wykazały redukcję ostrego puchitis (np. 90% pacjentów bez epizodu w ciągu 12 miesięcy vs 60% w grupie placebo; RR 1,50, 95% CI 1,02-2,21), choć AGA nie rekomenduje ich rutynowego stosowania z powodu ograniczonych danych. Antybiotyki nie są zalecane w profilaktyce pierwotnej, mimo że tinidazol w jednym badaniu wykazał pewne korzyści (81% pacjentów bez epizodu vs 58% placebo; RR 1,38, 95% CI 0,83-2,31). Inne badane substancje, jak allopurinol czy Bifidobacterium longum, nie wykazały istotnej skuteczności.
adalimumab, allopurinol, Bifidobacterium longum, budezonid, choroba Crohna, Clostridioides difficile, Clostridium butyricum, cyprofloksacyna, dysbioza, infliksymab, inhibitory pompy protonowej, kortykosteroidy, Lactobacillus rhamnosus, mikrobiota jelitowa, ostre puchitis, pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych, przewlekłe puchitis, remisja endoskopowa, remisja kliniczna, rifaksymina, terapia immunosupresyjna, tinidazol, transplantacja mikrobioty kałowej, upadacytynib, ustekinumab, vedolizumab, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zbiornik jelitowy, zespolenie jelitowo-odbytnicze
Leksykon chorób i schorzeń
Przetoka odbytu – Leczenie

Przetoka odbytu to patologiczne połączenie między kanałem odbytu a skórą okołoodbytniczą, najczęściej powstające na skutek nieleczonego ropnia odbytu. Diagnostyka obejmuje badanie fizykalne oraz obrazowe (MRI, USG transrektalne) w celu oceny przebiegu i relacji przetoki do mięśni zwieraczy. Leczenie jest głównie chirurgiczne, z fistulotomią jako złotym standardem dla przetok prostych (skuteczność 92-99%), natomiast w przypadku przetok złożonych stosuje się techniki oszczędzające zwieracze, takie jak LIFT (skuteczność 40-80%), plastyka płatem śluzówkowym (60-70%) czy setony drenujące i tnące. Leczenie farmakologiczne, w tym infliksymab, jest wskazane głównie w przetokach związanych z chorobą Leśniowskiego-Crohna, gdzie wskaźnik odpowiedzi wynosi 50-60%. Nowoczesne metody, takie jak ablacja laserowa (FiLaC, LAFT), korek kolagenowy czy klej fibrynowy, cechują się niższą skutecznością (30-55%) i są stosowane jako mniej inwazyjne alternatywy.
ablacja laserowa, antybiotyk, autologiczny przeszczep tłuszczu, choroba Leśniowskiego-Crohna, drenaż, fistulotomia, infliksymab, kąpiel typu sitz, klej fibrynowy, kolostomia, lek immunomodulujący, lek przeciwbólowy, mięsień zwieracz, nietrzymanie stolca, osocze bogatopłytkowe, procedura LIFT, przetoka odbytu, przetoka prosta, przetoka przezzwieraczowa, przetoka złożona, rezonans magnetyczny, ropień odbytu, seton, środek zmiękczający stolec, terapia komórkami macierzystymi, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zwężenie odbytu