jadłowstręt
Jadłowstręt (anorexia nervosa) to poważne zaburzenie odżywiania charakteryzujące się patologicznym lękiem przed przybraniem na wadze, zaburzonym postrzeganiem własnego ciała oraz obsesyjnym dążeniem do utraty masy ciała. Pacjenci z jadłowstrętem psychicznym drastycznie ograniczają spożycie pokarmów, często wykonują intensywne ćwiczenia fizyczne, mogą także stosować środki przeczyszczające lub prowokować wymioty.
W obrazie klinicznym jadłowstrętu obserwuje się znaczną utratę masy ciała (BMI poniżej 18,5 kg/m², a w ciężkich przypadkach poniżej 15 kg/m²), zaburzenia hormonalne (u kobiet manifestujące się najczęściej zanikiem miesiączkowania), bradykardię, hipotonię, zaburzenia elektrolitowe, niedokrwistość, osteoporozę oraz zaburzenia termoregulacji. Często współwystępują zaburzenia psychiczne, takie jak depresja i zaburzenia lękowe.
Leczenie jadłowstrętu wymaga kompleksowego podejścia obejmującego odżywianie, psychoterapię (głównie poznawczo-behawioralną) oraz farmakoterapię współistniejących zaburzeń. W ciężkich przypadkach konieczna może być hospitalizacja w celu zapobieżenia powikłaniom zagrażającym życiu. Wczesne rozpoznanie i rozpoczęcie terapii istotnie poprawia rokowanie, jednak jadłowstręt pozostaje zaburzeniem o wysokim wskaźniku śmiertelności wśród chorób psychicznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Azacitidine Onko 25 mg/ml
Azacitidine Onko, zawierający 25 mg/ml azacytydyny w formie proszku do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań (100 mg na fiolkę), wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, potwierdzony badaniami klinicznymi u pacjentów z MDS, CMML oraz AML. Najczęstsze ciężkie działania niepożądane to neutropenia z gorączką (8,0% w populacji z 20-30% blastów, 25,0% u pacjentów ≥65 lat z AML i >30% blastów), niedokrwistość (2,3%), zapalenie płuc (2,5% i 20,3% odpowiednio) oraz posocznica neutropeniczna (0,8% i 3,0%). Działania hematologiczne (trombocytopenia, neutropenia, leukopenia) występują u 71,4% pacjentów, a zdarzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, zaparcia) u 60,6%, zwykle o nasileniu stopnia 1.-2. Odczyny w miejscu podania obserwuje się u 77,1% chorych, głównie jako rumień, ból i stan zapalny, rzadko prowadzące do martwicy. Profil działań niepożądanych u starszych pacjentów z AML wskazuje na zwiększone ryzyko poważnych powikłań infekcyjnych i hematologicznych, co wymaga ścisłego monitorowania i ewentualnej modyfikacji terapii.
azacytydyna, choroba śródmiąższowa płuc, duszność wysiłkowa, gorączka neutropeniczna, jadłowstręt, krwiomocz, krwotok mózgowy, krwotok spojówkowy, krwotok śródczaszkowy, krwotok żołądkowo-jelitowy, kwasica cewek nerkowych, leukopenia, martwica w miejscu podania, martwicze zapalenie powięzi, neutropenia z gorączką, niedokrwistość, niewydolność szpiku kostnego, niewydolność wątroby, odczyn w miejscu podania, ostra białaczka szpikowa, ostra gorączkowa neutrofilowa dermatoza, pancytopenia, piodermia zgorzelinowa, posocznica neutropeniczna, przewlekła białaczka mielomonocytowa, reakcja nadwrażliwości, śpiączka wątrobowa, stan splątania, trombocytopenia, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, zaburzenia układu krwiotwórczego, zapalenie osierdzia, zapalenie płuc, zespół mielodysplastyczny, zespół rozpadu guza - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Flukonazol Actavis
Flukonazol, jako lek przeciwgrzybiczy, wymaga szczególnej ostrożności w praktyce klinicznej, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i wątroby. W przypadku niewydolności nerek konieczna może być modyfikacja dawkowania. Flukonazol może wywoływać ciężkie hepatotoksyczne uszkodzenia wątroby, które nie korelują jednoznacznie z dawką czy czasem terapii, a objawy takie jak znaczna astenia, jadłowstręt, nudności, wymioty i żółtaczka wymagają natychmiastowego przerwania leczenia. Ponadto, lek może powodować niewydolność kory nadnerczy, szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu prednizonu. W terapii należy uwzględnić ograniczoną skuteczność flukonazolu w leczeniu niektórych głębokich grzybic endemicznych oraz kryptokokoz o lokalizacji pozauśrodkowounerwowej, a także naturalną oporność niektórych gatunków Candida (np. C. krusei, C. auris) na ten lek.
AIDS, astenia, Candida, Candida albicans, Candida auris, Candida glabrata, Candida krusei, CYP2C19, CYP2C9, CYP3A4, flukonazol, grzybica endemiczna, grzybica skóry owłosionej głowy, halofantryna, hipokaliemia, histoplazmoza, jadłowstręt, kryptokokoza, kryptokokoza płuc, laktoza jednowodna, lek przeciwgrzybiczny, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, niewydolność kory nadnerczy, niewydolność serca, nudności, ośrodkowy układ nerwowy, parakokcydioidomykoza, reakcja anafilaktyczna, sporotrychoza limfatyczno-skórna, terfenadyna, toksyczne uszkodzenie wątroby, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, wymioty, zaburzenie czynności nerek, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółtaczka - Leksykon substancji czynnych
Cynakalcet – Działania niepożądane
Cynakalcet jest stosowany w leczeniu wtórnej i pierwotnej nadczynności przytarczyc oraz raka przytarczyc. Profil bezpieczeństwa opiera się na danych z badań klinicznych i zgłoszeniach po wprowadzeniu do obrotu. Najczęstsze działania niepożądane to nudności i wymioty (≥1/10), które zwykle mają charakter przemijający i umiarkowany. Często występują także reakcje nadwrażliwości, jadłowstręt, drgawki, zawroty głowy, parestezje, ból głowy, niedociśnienie, infekcje górnych dróg oddechowych, duszność, kaszel, zaburzenia żołądkowo-jelitowe (niestrawność, biegunka, ból brzucha, zaparcia), wysypka, bóle mięśni i pleców, osłabienie oraz zaburzenia elektrolitowe, w tym hipokalcemia i hiperkalemia. Hipokalcemia jest szczególnie niebezpieczna, może prowadzić do wydłużenia odstępu QT i komorowych zaburzeń rytmu serca, a w populacji pediatrycznej z ESRD obserwowano śmiertelne przypadki ciężkiej hipokalcemii (24,1% pacjentów doświadczyło tego zdarzenia). Zgłaszano również poważne reakcje nadwrażliwości, takie jak obrzęk naczynioruchowy i pokrzywka, oraz nasilenie niewydolności serca u pacjentów z istniejącymi zaburzeniami kardiologicznymi.
biegunka, ból brzucha, cynakalcet, drgawki, duszność, hiperkalemia, hipokalcemia, jadłowstręt, komorowe zaburzenia rytmu serca, niedobór testosteronu, niedociśnienie, niestrawność, niewydolność serca, nudności i wymioty, obrzęk naczynioruchowy, parestezje, pierwotna nadczynność przytarczyc, pokrzywka, rak przytarczyc, reakcja nadwrażliwości, schyłkowa choroba nerek, skurcze mięśni, wtórna nadczynność przytarczyc, wydłużenie odstępu QT, zakażenie górnych dróg oddechowych, zaparcia, zawroty głowy - Leksykon leków
Przedawkowanie – Calcium Gluconate hameln 95 mg/ml
Przedawkowanie wapnia glukonianu, szczególnie w formie dożylnej i przy zbyt szybkim podaniu, prowadzi do hiperkalcemii o różnym nasileniu, obejmującej objawy ze strony przewodu pokarmowego (jadłowstręt, nudności, wymioty, zaparcia, ból brzucha), układu moczowego (poliuria, polidypsja, zwapnienie nerek), mięśniowo-szkieletowego (osłabienie mięśni, ból kości), nerwowego (senność, splątanie) oraz sercowo-naczyniowego (nadciśnienie, zaburzenia rytmu, ryzyko zatrzymania akcji serca). Dodatkowo, szybkie dożylne podanie może wywołać zaburzenia smaku (kredowy posmak), uderzenia gorąca i niedociśnienie tętnicze, które w skrajnych przypadkach prowadzi do wstrząsu. W preparacie Calcium Gluconate hameln stężenie wapnia glukonianu wynosi 95 mg/ml (0,22 mmol/ml wapnia całkowitego), co oznacza, że 10 ml roztworu dostarcza 2,23 mmol wapnia, co jest kluczowe przy ocenie ryzyka toksyczności i dawkowaniu.
chlorek sodu, dializa otrzewnowa, diuretyk tiazydowy, furosemid, gospodarka wapniowo-fosforanowa, hemodializa, hiperkalcemia, jadłowstręt, kalcytonina, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, niewydolność nerek, podanie dożylne, polidypsja, poliuria, powikłanie neurologiczne, powikłanie sercowo-naczyniowe, przewód pokarmowy, resorpcja kostna, śpiączka, stężenie elektrolitów w osoczu, stężenie wapnia w osoczu, szybka infuzja, układ mięśniowo-szkieletowy, układ moczowy, układ nerwowy, układ sercowo-naczyniowy, wapń glukonianu, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie świadomości, zatrzymanie akcji serca, zwapnienie nerek - Leksykon leków
Działania niepożądane – Fulvestrant Medical Valley 250 mg
Fulwestrant w dawce 250 mg (roztwór do wstrzykiwań, 5 mL) wykazuje charakterystyczny profil działań niepożądanych, które należy uwzględnić podczas kwalifikacji i monitorowania pacjentek z rakiem piersi. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to reakcje w miejscu podania, astenia, nudności oraz istotne podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT, fosfataza alkaliczna). Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikowana jest jako bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10) oraz niezbyt często (≥1/1000 do <1/100). Wśród działań bardzo często występujących znajdują się m.in. reakcje nadwrażliwości, uderzenia gorąca, nudności, wysypka, bóle mięśniowo-szkieletowe oraz astenia. Szczególną uwagę zwraca wysoka częstość bóli mięśniowo-szkieletowych (31,2% w badaniu FALCON), które pojawiają się głównie w pierwszych trzech miesiącach terapii, jednak bez konieczności modyfikacji dawkowania czy przerwania leczenia. Monitorowanie parametrów wątrobowych oraz objawów miejscowych jest kluczowe dla bezpieczeństwa terapii.
alkohol benzylowy, anastrozol, astenia, badanie FALCON, benzylu benzoesan, biegunka, ból głowy, ból mięśniowo-szkieletowy, ból pleców, enzymy wątrobowe, fulwestrant, gamma-glutamylotranspeptydaza, hiperbilirubinemia, jadłowstręt, kandydoza pochwy, klasyfikacja CTCAE, krwawienie z pochwy, krwiak, leukopenia, małopłytkowość, nerwoból, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość, niewydolność wątroby, nudności, rak piersi, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, receptor HER2, receptor hormonalny, roztwór do wstrzykiwań, rwa kulszowa, terapia skojarzona, uczucie zmęczenia, uderzenia gorąca, upławy, wymioty, wysypka, zakażenie, zakażenie dróg moczowych, zapalenie jamy ustnej, zapalenie wątroby, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Leuzek 100 mg
Imatynib, inhibitor kinazy tyrozynowej BCR-ABL, jest stosowany w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej (CML) oraz nowotworów podścieliskowych przewodu pokarmowego (GIST). Profil bezpieczeństwa leku został szeroko zbadany, a przerwanie terapii z powodu działań niepożądanych występowało u 2,4% pacjentów z nowo rozpoznaną CML, 4-5% w zaawansowanych fazach CML oraz u 4% pacjentów z GIST. Najczęstsze działania niepożądane (≥10%) to nudności, wymioty, biegunka, bóle brzucha, zmęczenie, bóle mięśni, kurcze mięśni i wysypka. Mielosupresja, zwłaszcza neutropenia (ANC < 1,0 x 10⁹/l) i trombocytopenia (płytki < 50 x 10⁹/l), występuje częściej u pacjentów z CML, szczególnie w fazie akceleracji i przełomie blastycznym (59–64% neutropenii i 44–63% trombocytopenii). Neutropenia i trombocytopenia 4 stopnia (ANC < 0,5 x 10⁹/l, płytki < 10 x 10⁹/l) obserwowano u 3,6% i <1% pacjentów z nowo rozpoznaną CML. Działania niepożądane związane z zatrzymaniem płynów, takie jak obrzęki, wysięk opłucnowy i wodobrzusze, mogą być poważne i wymagać przerwania leczenia oraz stosowania diuretyków.
dysfagia, faza akceleracji choroby, hepatotoksyczność, hiperbilirubinemia, inhibitor kinazy tyrozynowej BCR-ABL, jadłowstręt, jaskra, krwawienie wewnątrz guza, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwotok mózgowy, mielosupresja, mikroangiopatia zakrzepowa, neutropenia, neutropenia z gorączką, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, obrzęk mózgu, obrzęk okołooczodołowy, obrzęk płuc, osutka polekowa z eozynofilią, pancytopenia, Ph+ ALL, piorunujące zapalenie wątroby, podwyższona aktywność aminotransferaz, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, rabdomioliza, reaktywacja wirusowego zapalenia wątroby typu B, tarcza zastoinowa, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, wodobrzusze, wstrząs anafilaktyczny, wysięk opłucnowy, zaćma, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zapalenie trzustki, zastoinowa niewydolność serca, zespół ręka-stopa, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon substancji czynnych
Fulwestrant – Działania niepożądane
Fulwestrant, stosowany w leczeniu miejscowo zaawansowanego lub rozsianego raka piersi z receptorami hormonalnymi u kobiet po menopauzie, wykazuje charakterystyczny profil działań niepożądanych zarówno w monoterapii, jak i w terapii skojarzonej z palbocyklibem. W monoterapii fulwestrantem w dawce 500 mg (mediana czasu leczenia 6,5 miesiąca) najczęściej obserwuje się reakcje w miejscu podania, astenię, nudności oraz podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT, fosfataza alkaliczna). Działania niepożądane o bardzo wysokiej częstości (≥1/10) obejmują również uderzenia gorąca, wysypkę, bóle mięśniowo-szkieletowe i stawów oraz reakcje nadwrażliwości. W badaniu FALCON bóle mięśniowo-szkieletowe zgłaszało 31,2% pacjentek, głównie w pierwszych trzech miesiącach terapii, jednak bez konieczności modyfikacji dawkowania czy przerwania leczenia. Rzadziej występują poważne reakcje anafilaktyczne, niewydolność i zapalenie wątroby oraz krwotoki w miejscu podania.
anastrozol, astenia, ból mięśniowo-szkieletowy, choroba zakrzepowo-zatorowa, działanie niepożądane, enzymy wątrobowe, fulwestrant, gamma-glutamylotranspeptydaza, gorączka neutropeniczna, jadłowstręt, kandydoza pochwy, lek przeciwnowotworowy, leukopenia, małopłytkowość, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość, niewydolność wątroby, palbocyklib, rak piersi, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, receptor HER2, receptor hormonalny, rwa kulszowa, trombocytopenia, uderzenia gorąca, zapalenie jamy ustnej, zapalenie wątroby - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Zolaxa Rapid 5 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa olanzapiny, substancji czynnej preparatu Zolaxa Rapid, wykazały typowe dla neuroleptyków objawy toksyczności ostrej u myszy i szczurów, takie jak zmniejszenie aktywności, śpiączka, drżenia i drgawki, z LD50 wynoszącym około 210 mg/kg u myszy i 175 mg/kg u szczurów. U psów i małp dawki doustne do 100 mg/kg wywoływały objawy neurologiczne i kardiologiczne, ale nie powodowały zgonów. W badaniach przewlekłych (do 3 miesięcy u myszy i do roku u szczurów i psów) obserwowano hamowanie aktywności OUN z rozwojem tolerancji, objawy antycholinergiczne oraz obwodowe zaburzenia hematologiczne, w tym odwracalną neutropenię, małopłytkowość i niedokrwistość u psów przy dawkach 8-10 mg/kg/dobę, przy czym AUC u psów była 12-15-krotnie wyższa niż u ludzi przy dawce terapeutycznej 12 mg. Nie stwierdzono cytotoksycznego wpływu na komórki szpiku kostnego.
ataksja, AUC, cytopenia, drgawki kloniczne, działanie antycholinergiczne, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, jadłowstręt, komórki progenitorowe szpiku kostnego, LD50, leukocyt, małopłytkowość, neuroleptyk, neutropenia, niedokrwistość, ośrodkowy układ nerwowy, prolaktyna, szpik kostny, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła - Leksykon leków
Działania niepożądane – Lepsitam 750 mg
Lewetyracetam, substancja czynna leku Lepsitam stosowanego w terapii padaczki, charakteryzuje się profilem bezpieczeństwa opartym na analizie danych z badań klinicznych obejmujących 3416 pacjentów oraz danych po wprowadzeniu do obrotu. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to zapalenie błony śluzowej nosa i gardła, senność, ból głowy, zmęczenie oraz zawroty głowy. Profil bezpieczeństwa jest spójny we wszystkich grupach wiekowych i wskazaniach. Działania niepożądane sklasyfikowano według częstości występowania: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) oraz rzadko (≥1/10 000 do <1/1000). Szczególną uwagę zwraca ryzyko pancytopenii, encefalopatii (odwracalnej po odstawieniu leku), jadłowstrętu (zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu topiramatu) oraz łysienia, które ustępuje po przerwaniu terapii. U pacjentów japońskich częściej obserwowano rabdomiolizę.
agranulocytoza, ataksja, ból głowy, choreoatetoza, drgawki, dyskineza, dyspepsja, działanie niepożądane, encefalopatia, fosfokinaza kreatynowa, hiperkinezja, hiponatremia, jadłowstręt, leukopenia, lewetyracetam, łysienie, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, neutropenia, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostre uszkodzenie nerek, padaczka, pancytopenia, parestezja, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, senność, szpik kostny, topiramat, zaburzenie psychotyczne, zaburzenie równowagi, zapalenie błony śluzowej nosa i gardła, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawroty głowy, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Tulip 80 mg 80 mg
Atorwastatyna, substancja czynna preparatu Tulip 80 mg, jest inhibitorem reduktazy HMG-CoA stosowanym w terapii zaburzeń lipidowych. W badaniach klinicznych obejmujących 16 066 pacjentów przez średnio 53 tygodnie, 5,2% osób leczonych atorwastatyną przerwało terapię z powodu działań niepożądanych, w porównaniu do 4,0% w grupie placebo, co wskazuje na dobrą tolerancję leku. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi były podwyższone wartości aminotransferaz (>3 x GGN u 0,8% pacjentów) oraz kinazy kreatynowej (>3 x GGN u 2,5%, >10 x GGN u 0,4%), co wymaga monitorowania funkcji wątroby i mięśni. Ciężkie powikłania mięśniowe, takie jak rabdomioliza, miopatia i zapalenie mięśni, choć rzadkie, mogą prowadzić do niewydolności nerek, dlatego zaleca się regularne badania CK oraz obserwację objawów bólowych i osłabienia mięśni.
aminotransferazy, anafilaksja, atorwastatyna, ginekomastia, hiperglikemia, hipoglikemia, inhibitor reduktazy HMG-CoA, jadłowstręt, kinaza kreatynowa, małopłytkowość, martwicza miopatia immunologiczna, miastenia, miastenia oczna, miopatia, neuropatia obwodowa, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, rabdomioliza, reakcja alergiczna, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, statyna, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, Tulip, zaburzenie lipidowe, zapalenie mięśni, zapalenie trzustki, zastój żółci, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczniopodobny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Symbicort Turbuhaler
Symbicort Turbuhaler, zawierający budezonid (kortykosteroid) i formoterol fumaran dwuwodny (długo działający agonista receptorów β2), wymaga stosowania najmniejszej skutecznej dawki zapewniającej kontrolę astmy, z regularną oceną stanu pacjenta i stopniowym zmniejszaniem dawki po uzyskaniu kontroli objawów. Zaleca się, aby pacjenci zawsze mieli przy sobie inhalator doraźny; w terapii podtrzymującej i doraźnej jest to ten sam inhalator, natomiast w leczeniu wyłącznie podtrzymującym konieczny jest oddzielny lek rozszerzający oskrzela. Po inhalacji dawki podtrzymującej należy płukać jamę ustną, aby zmniejszyć ryzyko drożdżakowego zakażenia. Nagłe odstawienie leku jest niewskazane ze względu na ryzyko zaostrzeń i konieczność stopniowego zmniejszania dawki, a w przypadku pogorszenia kontroli astmy lub POChP należy pilnie skonsultować się z lekarzem i rozważyć zwiększenie dawki kortykosteroidów lub antybiotykoterapię.
agonista receptorów beta-2-adrenergicznych, budezonid, centralna chorioretinopatia surowicza, choroba niedokrwienna serca, drożdżyca jamy ustnej, duszność, formoterol, gęstość mineralna kości, gruźlica płuc, guz chromochłonny, hipoglikemia, hipokaliemia, hipotensja, inhibitor CYP3A4, itrakonazol, jadłowstręt, jaskra, kardiomiopatia przerostowa, kortykosteroid wziewny, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, nadpobudliwość psychoruchowa, niewydolność nadnerczy, niewydolność serca, pleśniawki, pochodne ksantyny, przełom nadnerczowy, rytonawir, skurcz oskrzeli, świsty oskrzelowe, tachyarytmia, tętniak, zaćma, zakażenie dróg oddechowych, zapalenie płuc, zespół Cushinga, zespół wydłużonego QT, zwężenie aorty - Leksykon substancji czynnych
Deksketoprofen – Działania niepożądane
Dekskeptoprofen, jako niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ), charakteryzuje się profilem działań niepożądanych typowym dla tej grupy leków, z dominującymi zaburzeniami ze strony układu pokarmowego. Najczęściej obserwowane działania niepożądane (≥1/100 do <1/10) to niedokrwistość, nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunka, niestrawność oraz reakcje w miejscu wstrzyknięcia (w przypadku form iniekcyjnych). Zaburzenia żołądka i jelit mogą mieć różne nasilenie, od łagodnych do poważnych powikłań, takich jak choroba wrzodowa, krwawienia czy perforacja, szczególnie u osób w podeszłym wieku. Ponadto, deksketoprofen może wywoływać działania niepożądane ze strony układu sercowo-naczyniowego (np. kołatanie serca, tachykardia, nadciśnienie tętnicze), układu nerwowego (ból głowy, zawroty głowy, senność), skóry (wysypka, zespół Stevensa-Johnsona), układu oddechowego (skurcz oskrzeli, duszność) oraz nerek i wątroby (ostra niewydolność nerek, zapalenie wątroby). Występują także rzadkie, ale poważne reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksja.
agranulocytoza, białkomocz, biegunka, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba wrzodowa żołądka, duszność, hiperglikemia, hipertriglicerydemia, hipoglikemia, hipoplazja szpiku, jadłowstręt, jałowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, ketonuria, małopłytkowość, miąższowe wątrobowokomórkowe uszkodzenie wątroby, mieszana choroba tkanki łącznej, nadciśnienie tętnicze, neutropenia, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niestrawność, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk obwodowy, ostra niewydolność nerek, parestezja, perforacja, plamica, pokrzywka, przewód pokarmowy, reakcja anafilaktyczna, skurcz oskrzeli, szum uszny, tachykardia, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trądzik, udar, wielomocz, wstrząs anafilaktyczny, wzdęcie, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie okrężnicy, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zaparcie, zawał serca, zdarzenie zakrzepowe tętnic, zespół Lyella, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Fluconazolum Aflofarm
Flukonazol wymaga szczególnej ostrożności w terapii ze względu na ryzyko działań niepożądanych i konieczność monitorowania pacjentów, zwłaszcza z zaburzeniami czynności nerek i wątroby. W leczeniu grzybicy skóry owłosionej głowy flukonazol wykazuje skuteczność poniżej 20%, dlatego nie jest zalecany w tym wskazaniu. Dane dotyczące dawkowania i skuteczności w kryptokokozie oraz głębokich grzybicach endemicznych są ograniczone. Istotne jest uwzględnienie lokalnej oporności gatunków Candida, zwłaszcza C. krusei, C. auris i C. glabrata, które mogą wykazywać naturalną lub zmniejszoną wrażliwość na flukonazol, co wymaga rozważenia alternatywnej terapii. U pacjentów z niewydolnością nerek konieczne jest dostosowanie dawki, a u chorych z zaburzeniami wątroby należy monitorować funkcję wątroby ze względu na ryzyko ciężkiego, potencjalnie śmiertelnego uszkodzenia tego narządu.
astenia, Candida albicans, Candida auris, Candida glabrata, Candida krusei, dehydrogenaza alkoholowa, flukonazol, grzybica endemiczna, grzybica skóry owłosionej głowy, hepatotoksyczność, histoplazmoza, izoenzym CYP2C19, izoenzym CYP2C9, izoenzym CYP3A4, jadłowstręt, kandydoza, kryptokokoza, parakokcydioidomikoza, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, sporotrychoza limfatyczno-skórna, terfenadyna, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, toksyczne uszkodzenie wątroby, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka, żółtaczka jąder podkorowych - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Zolafren 5 mg
Przedkliniczne badania olanzapiny wykazały, że lek ten charakteryzuje się profilem toksyczności typowym dla neuroleptyków, z LD50 wynoszącym około 210 mg/kg u myszy i 175 mg/kg u szczurów. U psów i małp tolerancja na dawki do 100 mg/kg była umiarkowana, z objawami takimi jak sedacja, ataksja, drżenia oraz zaburzenia świadomości przy wyższych dawkach. Długoterminowe podawanie olanzapiny (do 3 miesięcy u myszy, do roku u szczurów i psów) powodowało hamowanie OUN, objawy przeciwcholinergiczne oraz hematologiczne zaburzenia, w tym odwracalną neutropenię, małopłytkowość i niedokrwistość u psów przy dawkach 8-10 mg/kg/dobę (ekspozycja 12-15-krotnie wyższa niż u ludzi przy dawce 12 mg). Zaobserwowano również podwyższenie prolaktyny u szczurów, skutkujące odwracalnymi zmianami w narządach rozrodczych. Nie stwierdzono cytotoksycznego wpływu na komórki szpiku kostnego.
ataksja, dawka śmiertelna, drgawki kloniczne, drżenie, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie przeciwcholinergiczne, działanie teratogenne, hamowanie aktywności OUN, jadłowstręt, komórki szpiku kostnego, małopłytkowość, neutropenia, niedokrwistość, olanzapina, parametr reprodukcyjny, potencjał genotoksyczny, potencjał karcynogenny, prolaktyna, prostracja, przyspieszenie czynności serca, sedacja, ślinotok, śpiączka, utrudnione oddychanie, zaburzenie hematologiczne, zaburzenie świadomości, zaburzenie zdolności rozrodczych, zmniejszenie aktywności, zmniejszenie liczby leukocytów, zwężenie źrenic - Leksykon leków
Przedawkowanie – Calcium Sandoz + Vitamin C 260 mg Ca2+ + 1000 mg
Przedawkowanie preparatu Calcium Sandoz + Vitamin C, zawierającego 260 mg jonów wapnia oraz 1000 mg witaminy C w tabletkach musujących, prowadzi do hiperkalcemii i hiperkalciurii, wynikających z przekroczenia dawek wapnia pochodzącego z wapnia laktoglukonianu (1,0 g) i węglanu wapnia (0,327 g). Objawy kliniczne obejmują zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego (jadłowstręt, nudności, wymioty, zaparcia, ból brzucha), układu nerwowego (zaburzenia psychiczne, śpiączka), mięśniowego (osłabienie, zmęczenie), moczowego (poliuria, zwapnienie nerek, kamica nerkowa) oraz układu krążenia (zaburzenia rytmu serca). Długotrwała suplementacja wapniem powyżej 2000 mg/dobę przez kilka miesięcy stanowi próg toksyczności, a jednorazowe dawki ≥3 g mogą wywołać biegunkę osmotyczną. Nadmiar witaminy C stanowi ryzyko u pacjentów z hemochromatozą lub niedokrwistością syderoblastyczną, nasilając obciążenie żelazem, a u osób z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej może wymagać hemodializy.
arytmia, biegunka osmotyczna, ból brzucha, ból kostny, dehydrogenaza glukozo-6-fosforanowa, diuretyk pętlowy, hemochromatoza, hemodializa, hiperkalcemia, hiperkalciuria, hiperwitaminoza, jadłowstręt, kamica nerkowa, kwas askorbowy, niedokrwistość syderoblastyczna, niewydolność nerek, nudności, odwodnienie, osłabienie mięśni, pierwotna nadczynność przytarczyc, poliuria, tiazydowy lek moczopędny, wapń laktoglukonian, węglan wapnia, wymioty, zaburzenia psychiczne, zaburzenia rytmu serca, zaparcie, zespół mleczno-alkaliczny, złogi wapniowe, zwapnienie nerek - Leksykon leków
Działania niepożądane – Tolutris 80 mg + 10 mg + 25 mg
Lek Tolutris, zawierający telmisartan, amlodypinę oraz hydrochlorotiazyd, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które należy uwzględnić podczas terapii. Najczęściej obserwowane objawy to senność, zawroty głowy, ból głowy, kołatanie serca, zaczerwienienie twarzy, ból brzucha, nudności, obrzęk kostek oraz zmęczenie. Szczególną uwagę należy zwrócić na rzadkie, ale potencjalnie ciężkie obrzęki naczynioruchowe (częstość ≥1/10 000 do <1/1000). W populacji japońskiej odnotowano zwiększone ryzyko zaburzeń czynności wątroby, co może mieć podłoże genetyczne. Ponadto, dane epidemiologiczne wskazują na związek między łączną dawką hydrochlorotiazydu a ryzykiem nieczerniakowych nowotworów złośliwych skóry, takich jak rak podstawnokomórkowy i kolczystokomórkowy.
alkaloza hipochloremiczna, choroba zwyrodnieniowa stawów, cukromocz, eozynofilia, ginekomastia, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hiperkaliemia, hiperurykemia, hipoglikemia, hipomagnezemia, impotencja, jadłowstręt, jaskra z zamkniętym kątem, leukopenia, martwicze zapalenie naczyń, migotanie przedsionków, neuropatia obwodowa, nieczerniakowy nowotwór złośliwy skóry, niedoczulica, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, nieprawidłowa czynność wątroby, niewydolność szpiku kostnego, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk Quinckego, ostra niewydolność nerek, posocznica, rak kolczystokomórkowy skóry, rak podstawnokomórkowy, reakcja anafilaktyczna, śródmiąższowa choroba płuc, śródmiąższowe zapalenie nerek, telmisartan, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, Tolutris, trombocytopenia, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia pozapiramidowe, zakażenie układu moczowego, zapalenie gardła, zapalenie oskrzeli, zapalenie pęcherza, zapalenie ślinianki, zapalenie trzustki, zapalenie zatok, zawał mięśnia sercowego, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczniopodobny, złuszczające zapalenie skóry, żółtaczka cholestatyczna - Leksykon leków
Działania niepożądane – Apo-Doperil 5 mg
Lek Apo-Doperil zawierający donepezyl w dawkach 5 mg lub 10 mg jest stosowany w terapii choroby Alzheimera, jednak jego profil bezpieczeństwa obejmuje szereg działań niepożądanych, które należy monitorować. Najczęściej obserwuje się zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego, takie jak biegunka i nudności (bardzo często, ≥1/10), a także wymioty i zaburzenia żołądkowe (często, ≥1/100 do <1/10). Inne często występujące objawy to kurcze mięśni, zmęczenie oraz bezsenność. Wśród poważniejszych, choć rzadszych działań niepożądanych znajdują się zaburzenia rytmu serca (bradykardia, blok zatokowo-przedsionkowy i przedsionkowo-komorowy), napady padaczkowe, omdlenia oraz złośliwy zespół neuroleptyczny, wymagający natychmiastowej interwencji. Dodatkowo, mogą wystąpić zaburzenia psychiczne, takie jak omamy, pobudzenie i agresywne zachowanie, które zwykle ustępują po redukcji dawki lub odstawieniu leku.
agresja, bezsenność, biegunka, blok przedsionkowo-komorowy, blok serca, blok zatokowo-przedsionkowy, bradykardia, choroba Alzheimera, donepezyl, działanie cholinergiczne, inhibitor cholinesterazy, jadłowstręt, krwawienie z przewodu pokarmowego, kurcze mięśni, napad padaczkowy, nietrzymanie moczu, nudności, objawy pozapiramidowe, omamy, omdlenie, ostra niewydolność nerek, owrzodzenie żołądka i dwunastnicy, pobudzenie, rabdomioliza, układ cholinergiczny, wymioty, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia przewodu pokarmowego, zahamowanie zatokowe, zapalenie wątroby, zawroty głowy, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Przedawkowanie – Apenal 100 mg/ml
Przedawkowanie paracetamolu (Apenal 100 mg/ml, roztwór doustny) stanowi poważne zagrożenie zdrowotne, prowadząc do wielofazowego zatrucia z opóźnioną manifestacją kliniczną do 72 godzin. Minimalna dawka toksyczna wynosi 6 g u dorosłych i >100 mg/kg u dzieci, a dawki >20-25 g u dorosłych są potencjalnie śmiertelne. Przedawkowanie przebiega w czterech fazach: I (12-24h) – objawy niespecyficzne (nudności, wymioty, pocenie), II (24-48h) – wzrost AspAT, AlAT, bilirubiny i wydłużenie czasu protrombinowego, III (72-96h) – maksymalna hepatotoksyczność z AspAT do 20 000 j., IV (7-8 dni) – regeneracja lub ciężkie powikłania (encefalopatia, śpiączka). Stężenia paracetamolu w osoczu >300 μg/ml po 4h wiążą się z 90% ryzykiem uszkodzenia wątroby, a wartości >120 μg/ml i >30 μg/ml po 4 i 12 godzinach również wskazują na potencjalną hepatotoksyczność.
biegunka, ból brzucha, czas protrombinowy, dawka toksyczna paracetamolu, długotrwałe stosowanie paracetamolu, encefalopatia, encefalopatia wątrobowa, enzymy wątrobowe, hepatotoksyczność, jadłowstręt, martwica kanalików nerkowych, N-acetylocysteina, niewydolność nerek, nudności i wymioty, obfite pocenie, paracetamol, parametry wątrobowe, płukanie żołądka, śpiączka, stężenie bilirubiny, stężenie paracetamolu w osoczu, uszkodzenie hepatocytów, uszkodzenie mięśnia sercowego, uszkodzenie wątroby, utrata apetytu, zaburzenia krzepnięcia, zawroty głowy, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sandimmun Neoral 25 mg
Lek Sandimmun Neoral zawierający cyklosporynę wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z których najistotniejsze klinicznie to nefrotoksyczność (występująca bardzo często), objawiająca się zaburzeniami czynności nerek, takimi jak wzrost stężenia kreatyniny i mocznika oraz zaburzenia homeostazy jonowej (hiperkaliemia, hipomagnezemia, hiperurykemia). Przewlekła nefrotoksyczność manifestuje się zmianami morfologicznymi, w tym zwyrodnieniem szklistym tętniczek, zanikiem kanalików i zwłóknieniem śródmiąższowym. Często obserwuje się także nadciśnienie tętnicze, drżenie (bardzo często), bóle głowy, drgawki i parestezje. Rzadziej występują poważne encefalopatie, w tym zespół PRES, polineuropatia ruchowa oraz obrzęk tarczy nerwu wzrokowego. Toksyczność wątrobowa, choć rzadka, może prowadzić do cholestazy, żółtaczki, zapalenia wątroby i niewydolności wątroby, szczególnie u pacjentów z chorobami współistniejącymi lub stosujących inne hepatotoksyczne leki, co w niektórych przypadkach skutkowało zgonem.
chłoniak, cholestaza, choroba limfoproliferacyjna, cyklosporyna, drgawki, drżenie, ginekomastia, hiperglikemia, hiperkaliemia, hiperlipidemia, hiperurykemia, hipomagnezemia, hirsutyzm, inhibitor kalcyneuryny, jadłowstręt, kurcze mięśni, leukopenia, małopłytkowość, mialgia, mikroangiopatyczna niedokrwistość hemolityczna, miopatia, nadciśnienie tętnicze, nefropatia związana z poliomawirusem, nefrotoksyczność, niedokrwistość, niewydolność wątroby, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, parestezje, polineuropatia ruchowa, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, przerost dziąseł, tarcza zastoinowa, wrzód trawienny, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zakażenie uogólnione, zapalenie wątroby, zespół bólowy wywołany inhibitorem kalcyneuryny, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii, żółtaczka, zwłóknienie śródmiąższowe, zwyrodnienie szkliste tętniczek - Leksykon leków
Działania niepożądane – Topotecanum Accord 1 mg/ml
Topotekan wykazuje znaczną aktywność przeciwnowotworową, jednak jego stosowanie jest ograniczone głównie przez toksyczność hematologiczną, która jest przewidywalna i odwracalna. W badaniach klinicznych obejmujących 523 pacjentki z nawrotowym rakiem jajnika oraz 631 pacjentów z nawrotowym drobnokomórkowym rakiem płuca, a także w terapii skojarzonej z cisplatyną w raku szyjki macicy, najczęściej obserwowano ciężką neutropenię (ANC <0,5 x 10^9/l) u 55% pacjentów podczas pierwszego kursu, utrzymującą się ≥7 dni u 20%, oraz ogólną częstość neutropenii u 77% pacjentów. Gorączka neutropeniczna wystąpiła u 11% pacjentów, zakażenia u 26%, a posocznica u 5%. Małopłytkowość ciężka (płytki ≤25 x 10^9/l) dotyczyła 25% pacjentów, umiarkowana (25-50 x 10^9/l) kolejnych 25%, a niedokrwistość (Hb ≤8,0 g/dl) u 37%. Niehematologiczne działania niepożądane obejmowały nudności (52%, ciężkie 4%), wymioty (32%, ciężkie 3%), biegunkę (18%, ciężka 2%), zapalenie błon śluzowych (14%, ciężkie 1%) oraz łysienie (całkowite/wyraźne u 30%, częściowe u 15%).
ciężka neutropenia, czynnik wzrostu kolonii granulocytów, drobnokomórkowy rak płuca, gorączka neutropeniczna, hiperbilirubinemia, jadłowstręt, leukopenia, małopłytkowość, mielosupresja, neutropenia, niedokrwistość, obrzęk naczynioruchowy, pancytopenia, perforacja przewodu pokarmowego, posocznica, rak jajnika, rak szyjki macicy, reakcja nadwrażliwości, śródmiąższowa choroba płuc, toksyczność hematologiczna, topotekan, wynaczynienie, zapalenie okrężnicy, zapalenie śluzówek - Leksykon leków
Działania niepożądane – Vesoxx 1 mg/ml
Chlorowodorek oksybutyniny, stosowany dopęcherzowo w postaci roztworu 1 mg/ml (produkt leczniczy VESOXX), wykazuje typowe działania niepożądane wynikające z właściwości antycholinergicznych, takie jak suchość w jamie ustnej, senność oraz zaparcia. W trakcie badań klinicznych odnotowano liczne działania niepożądane o różnej częstości, klasyfikowane według układów i narządów, m.in. zaburzenia psychiczne (apatyczność, halucynacje, dezorientacja), neurologiczne (zawroty głowy, zespół przeciwcholinergiczny, drgawki), sercowo-naczyniowe (tachykardia nadkomorowa), a także zaburzenia żołądkowo-jelitowe i skórne. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów pediatrycznych, osób starszych, pacjentów poddawanych tlenoterapii domowej oraz u osób z historią nadużywania substancji psychoaktywnych, ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych, w tym zaburzeń OUN, psychiatrycznych oraz ryzyko uzależnienia. W jednym przypadku opisano zmniejszenie nasycenia tlenem podczas tlenoterapii domowej, co stanowi istotne przeciwwskazanie do stosowania leku.
antagonizm receptorów muskarynowych, chlorowodorek oksybutyniny, desaturacja tlenu, dysfagia, działanie antycholinergiczne, halucynacje, hiperprolaktynemia, jadłowstręt, jaskra z zamkniętym kątem przesączania, nadciśnienie oczne, obrzęk naczynioruchowy, oksybutynina dopęcherzowa, ośrodkowy układ nerwowy, perystaltyka jelit, refluks żołądkowo-przełykowy, roztwór do pęcherza moczowego, rzekoma niedrożność jelit, tachykardia nadkomorowa, tlenoterapia domowa, Vesoxx, właściwość antycholinergiczna, wymioty, zaburzenia akomodacji oka, zaburzenia mikcji, zaburzenia poznawcze, zakażenie dróg moczowych, zespół przeciwcholinergiczny, zespół suchego oka - Leksykon leków
Działania niepożądane – AuroFena 100 mcg
Podczas terapii lekiem AuroFena, zawierającym fentanyl w postaci cytrynianu, obserwuje się liczne działania niepożądane charakterystyczne dla opioidów, w tym depresję oddechową, depresję krążeniową, niedociśnienie oraz wstrząs, które wymagają ścisłego monitorowania pacjenta. Wielokrotne stosowanie może prowadzić do rozwoju tolerancji i uzależnienia, nawet przy dawkach terapeutycznych, a ryzyko to zależy od indywidualnych czynników pacjenta, dawki i czasu terapii. Zespół odstawienia opioidów manifestuje się nudnościami, wymiotami, biegunką, niepokojem, dreszczami, drżeniem i potliwością. Po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano również reakcje nadwrażliwości, takie jak wysypka, rumień oraz obrzęk twarzy i warg. Przedawkowanie może skutkować utratą świadomości i zatrzymaniem oddychania, stanowiąc zagrożenie życia.
bradykardia, cytrynian, depresja krążeniowa, depresja oddechowa, drgawki, dyspepsja, dyzartria, fentanyl, halucynacje, hipogonadyzm, jadłowstręt, kandydoza jamy ustnej, letarg, migrena, nadciśnienie, nadmierna potliwość, nadwrażliwość, neutropenia, niedobór androgenów, niedociśnienie, niedoczulica, niedoczynność kory nadnerczy, niedokrwistość, niedrożność jelit, poszerzenie dróg żółciowych, przekrwienie spojówek, refluks żołądkowo-przełykowy, stan euforyczny, stan splątania, tachykardia, tolerancja na lek, trombocytopenia, utrata świadomości, uzależnienie, wstrząs, zaburzenia poznawcze, zaburzenia smaku, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie gardła, zapalenie przełyku, zatrzymanie moczu, zatrzymanie oddychania, zawroty głowy, zespół bezdechu sennego, zespół odstawienia opioidów, zespół odstawienny noworodka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Tritace 10 10 mg
Ramipryl w dawce 10 mg (TRITACE 10) jest stosowany w formie tabletek podzielnych o wymiarach 7 x 4,5 mm. Profil działań niepożądanych obejmuje przede wszystkim uporczywy suchy kaszel oraz reakcje związane z niedociśnieniem tętniczym. Ciężkie działania niepożądane to m.in. obrzęk naczynioruchowy, hiperkaliemia, zaburzenia czynności nerek i wątroby, zapalenie trzustki, ciężkie reakcje skórne oraz neutropenia i agranulocytoza. Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikowana jest od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000). Wśród często występujących działań niepożądanych znajdują się eozynofilia, leukopenia, anemia i trombocytopenia, natomiast rzadziej obserwuje się aplazję szpiku, pancytopenię i niedokrwistość hemolityczną. Reakcje anafilaktyczne oraz zespół SIADH występują bardzo rzadko, a hiperkaliemia i hiponatremia mają częstość nieznaną.
agranulocytoza, aplazja szpiku, drżenie, eozynofilia, erytrocytopenia, hemoglobina, hiperkaliemia, hiponatremia, jadłowstręt, leukopenia, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, pancytopenia, pokrzywka, przekrwienie błony śluzowej nosa, ramipryl, reakcja anafilaktyczna, reakcja skórna, tachykardia, trombocytopenia, zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie spojówek, zapalenie trzustki, zespół SIADH - Leksykon leków
Działania niepożądane – Trund 100 mg/ml
Lewetyracetam w postaci roztworu doustnego (Trund 100 mg/ml) jest stosowany w terapii padaczki, a jego profil bezpieczeństwa opiera się na analizie danych z badań klinicznych obejmujących 3 416 pacjentów oraz raportów po wprowadzeniu do obrotu. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to zapalenie błony śluzowej nosa i gardła (≥1/10), senność (≥1/10), ból głowy (≥1/10), zmęczenie (≥1/100 do <1/10) oraz zawroty głowy ośrodkowego pochodzenia (≥1/100 do <1/10). Rzadziej występują poważne zaburzenia hematologiczne, takie jak małopłytkowość, leukopenia, pancytopenia, neutropenia i agranulocytoza (≥1/10 000 do <1/1 000), a także reakcje nadwrażliwości, w tym zespół DRESS i anafilaksja. Wśród zaburzeń psychicznych częstość występowania obejmuje depresję, agresję, lęk, bezsenność i nerwowość (≥1/100 do <1/10), a rzadziej myśli i próby samobójcze (≥1/1 000 do <1/100). Występują także zaburzenia neurologiczne, takie jak drgawki, zaburzenia równowagi, drżenie, amnezja i ataksja, oraz objawy ze strony układu pokarmowego, w tym wymioty, ból brzucha i biegunka (≥1/100 do <1/10).
ataksja, choreoatetoza, dyskineza, encefalopatia, fosfokinaza kreatynowa, hiperkinezja, hiponatremia, jadłowstręt, leukopenia, lewetyracetam, małopłytkowość, neutropenia, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostre uszkodzenie nerek, padaczka, pancytopenia, parestezja, podwójne widzenie, rabdomioliza, rumień wielopostaciowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia psychotyczne, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zapalenie błony śluzowej nosa i gardła, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Nexpram 20 mg
Escytalopram w dawkach 10 mg i 20 mg, stosowany w terapii zaburzeń depresyjnych i lękowych, może wywoływać liczne działania niepożądane, najczęściej pojawiające się w pierwszych dwóch tygodniach leczenia, z tendencją do zmniejszania się nasilenia w trakcie kontynuacji terapii. Szczególnie istotne są powikłania kardiologiczne, takie jak wydłużenie odstępu QT oraz arytmie komorowe, w tym torsade de pointes, zwłaszcza u kobiet, pacjentów z hipokaliemią lub wcześniejszymi chorobami serca. Ponadto, istnieje ryzyko wystąpienia myśli i zachowań samobójczych, manii oraz zespołu serotoninowego, który stanowi potencjalne zagrożenie życia. Nagłe odstawienie leku może prowadzić do objawów odstawienia, takich jak zawroty głowy, parestezje, zaburzenia snu, nudności, drżenia mięśniowe i splątanie, dlatego zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki.
akatyzja, arytmia komorowa, bezsenność, bradykardia, bruksizm, depersonalizacja, dyskineza, escytalopram, hipokaliemia, hiponatremia, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, jadłowstręt, krwotok maciczny, krwotok poporodowy, mlekotok, myśli samobójcze, napad panicznego lęku, niedociśnienie ortostatyczne, niepokój psychoruchowy, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, priapizm, reakcja anafilaktyczna, rozszerzenie źrenicy, tachykardia, torsade de pointes, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, trombocytopenia, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czucia, zaburzenie snu, zapalenie wątroby, zapalenie zatok, zatrzymanie moczu, zawroty głowy, zespół serotoninowy - Leksykon leków
Przedawkowanie – Feverinex 100 mg/mL
Przedawkowanie paracetamolu, substancji czynnej leku Feverinex, stanowi poważne zagrożenie zdrowotne, prowadzące do martwicy wątroby i potencjalnie śmierci. Dawka toksyczna u dorosłych wynosi ≥6 g (60 ml Feverinex 100 mg/ml), a u dzieci >100 mg/kg masy ciała; dawki >20-25 g są potencjalnie śmiertelne. Przedawkowanie przebiega w czterech fazach: I (12-24h) z objawami niespecyficznymi (nudności, wymioty), II (24-48h) z pozorną poprawą i wzrostem AspAT, AlAT, bilirubiny, III (72-96h) z maksymalną hepatotoksycznością (AspAT do 20 000 j./l) i IV (7-8 dni) z powrotem do zdrowia przy skutecznym leczeniu. Diagnostyka opiera się na oznaczeniu stężenia paracetamolu w osoczu: >300 μg/ml po 4h wskazuje na uszkodzenie wątroby u 90% pacjentów, a >120 μg/ml na ryzyko hepatotoksyczności.
antidotum, ból brzucha, czas protrombinowy, dawka toksyczna paracetamolu, dekontaminacja przewodu pokarmowego, dysfagia, encefalopatia, encefalopatia wątrobowa, enzymy wątrobowe, hepatotoksyczność, infuzja dożylna, jadłowstręt, martwica kanalików nerkowych, martwica wątroby, N-acetylocysteina, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, nudności i wymioty, ostra niewydolność nerek, płukanie żołądka, protrombina, reakcja anafilaktyczna, śpiączka, stężenie paracetamolu, uszkodzenie mięśnia sercowego, żółtaczka - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Vinpoven 5 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa winpocetyny obejmowały ocenę toksyczności ostrej, podostrej i przewlekłej na różnych gatunkach zwierząt (myszy, szczury, psy). Toksyczność ostra po podaniu doustnym u psów nie pozwoliła na ustalenie LD50 z powodu wymiotów przy dawkach >400 mg/kg mc. W toksyczności podostrej szczury tolerowały dożylne dawki do 8 mg/kg mc. przez 14 dni, a psy do 5 mg/kg mc. przez 28 dni bez objawów toksycznych. Doustnie szczury tolerowały dawki do 25 mg/kg mc. przez 28 dni. W badaniach przewlekłych (do 1 roku i dłużej) nie stwierdzono patologicznych zmian klinicznych ani laboratoryjnych przy dawkach do 100 mg/kg mc. doustnie u szczurów, natomiast u psów dawki >45 mg/kg mc. doustnie wywoływały obniżone łaknienie i wymioty, a dożylne >5 mg/kg mc. przez 90 dni powodowały objawy neurologiczne i kardiodepresyjne bez zmian histopatologicznych.
drgawki, działanie embriotoksyczne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, jadłowstręt, krwawienie łożyskowe, LD50, poronienie, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa, tachykardia, tachypnoe, toksyczność okołoporodowa, toksyczność ostra, toksyczność podostra, toksyczność poporodowa, toksyczność przewlekła, winpocetyna, wzmożone ślinienie - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Fluconazole Aurobindo
Flukonazol, lek przeciwgrzybiczy z grupy azoli, wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i wątroby oraz u osób z ryzykiem wydłużenia odstępu QT w EKG. U dzieci z grzybicą skóry owłosionej głowy flukonazol jest przeciwwskazany ze względu na niską skuteczność (<20% wyleczeń) w porównaniu z gryzeofulwiną. W przypadku głębokich grzybic endemicznych (parakokcydioidomikoza, sporotrychoza limfatyczno-skórna, histoplazmoza) oraz kryptokokozy dane dotyczące skuteczności i dawkowania są ograniczone. U pacjentów z niewydolnością nerek konieczne jest dostosowanie dawki zgodnie z ChPL. Flukonazol może wywoływać rzadkie, ale ciężkie działania niepożądane, takie jak toksyczne uszkodzenie wątroby (w tym przypadki śmiertelne), ciężkie reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona, martwica toksyczno-rozpływna naskórka) oraz reakcje anafilaktyczne. Monitorowanie parametrów wątrobowych jest obligatoryjne, a w przypadku objawów hepatotoksyczności (astenia, jadłowstręt, nudności, wymioty, żółtaczka) leczenie należy przerwać.
AIDS, astenia, choroba mięśnia sercowego, flukonazol, grzybica endemiczna, grzybica skóry owłosionej głowy, halofantryna, hipokaliemia, histoplazmoza, inhibitor CYP2C19, inhibitor CYP2C9, inhibitor CYP3A4, jadłowstręt, ketokonazol, kryptokokoza, laktoza jednowodna, lek przeciwgrzybiczny z grupy azoli, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, niewydolność kory nadnerczy, niewydolność serca, nudności, parakokcydioidomikoza, reakcja anafilaktyczna, sporotrychoza limfatyczno-skórna, terfenadyna, toksyczne uszkodzenie wątroby, torsade de pointes, wąski indeks terapeutyczny, wydłużenie odstępu QT, wymioty, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie elektrolitowe, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Atorvastatin Krka 10 mg
Atorvastatin Krka, zawierający atorwastatynę wapniową w dawkach 10 mg, 20 mg i 40 mg, wykazuje profil bezpieczeństwa zgodny z innymi inhibitorami reduktazy HMG-CoA. W badaniach klinicznych obejmujących 16 066 pacjentów (8755 leczonych atorwastatyną, 7311 placebo) przez średnio 53 tygodnie, 5,2% pacjentów przerwało terapię z powodu działań niepożądanych (vs. 4,0% w grupie placebo). Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi były łagodne i przemijające zaburzenia, takie jak podwyższenie aminotransferaz (istotne klinicznie u 0,8% pacjentów, zależne od dawki), wzrost aktywności kinazy kreatynowej (CK) przekraczający 3-krotność normy u 2,5%, a znaczne (>10-krotność normy) u 0,4%. Profil bezpieczeństwa u dzieci i młodzieży (10-17 lat) jest podobny do dorosłych, bez istotnego wpływu na wzrost i dojrzewanie płciowe. Działania niepożądane obejmują m.in. zakażenia, zaburzenia metaboliczne (hiperglikemia, hipoglikemia), zaburzenia neurologiczne, żołądkowo-jelitowe, skórne oraz mięśniowo-szkieletowe.
aminotransferaza, anafilaksja, atorwastatyna wapniowa, cholestaza, dysfagia, dyspepsja, ginekomastia, hiperglikemia, hipoglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor reduktazy HMG-CoA, jadłowstręt, kinaza kreatynowa, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, mialgia, miopatia, neuropatia obwodowa, niedoczulica, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, rabdomioliza, reakcja alergiczna, rumień wielopostaciowy, skala Tannera, śródmiąższowa choroba płuc, tendinopatia, zapalenie mięśni, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczniopodobny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Capecitabine Glenmark 150 mg
Profil bezpieczeństwa kapecytabiny opiera się na danych klinicznych od ponad 3000 pacjentów leczonych zarówno w monoterapii, jak i w schematach skojarzonych, głównie w terapii raka piersi z przerzutami, raka jelita grubego oraz w leczeniu uzupełniającym raka okrężnicy. Najczęstsze działania niepożądane obejmują zaburzenia przewodu pokarmowego (biegunka, nudności, wymioty, bóle brzucha, zapalenie jamy ustnej), zespół ręka-stopa (erytrodyzestezja dłoniowo-podeszwowa), zmęczenie, jadłowstręt, kardiotoksyczność oraz nasilenie zaburzeń czynności nerek u pacjentów z wcześniejszymi dysfunkcjami. Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikowana jest od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000). W monoterapii, na podstawie analizy ponad 1900 pacjentów, biegunka, nudności, wymioty, zapalenie jamy ustnej, bóle brzucha, zespół ręka-stopa, zmęczenie i osłabienie występują bardzo często, natomiast kardiotoksyczność, neutropenia, trombocytopenia, neuropatia obwodowa i hiperbilirubinemia występują często lub niezbyt często.
biegunka, ból brzucha, dusznica bolesna, erytrodyzestezja dłoniowo-podeszwowa, hiperbilirubinemia, jadłowstręt, kapecytabina, kardiotoksyczność, laktoza bezwodna, leczenie uzupełniające raka okrężnicy, neuropatia obwodowa, neutropenia, nietolerancja laktozy, niewydolność serca, nudności, owrzodzenie błony śluzowej, parametry nerkowe, podwyższony poziom bilirubiny, rak jelita grubego z przerzutami, rak piersi z przerzutami, trombocytopenia, wymioty, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia przewodu pokarmowego, zaburzenia rytmu serca, zakrzepica i zatorowość, zakrzepica tętnicza, zakrzepica żylna, zapalenie jamy ustnej, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół ręka-stopa, zmniejszenie liczby neutrofili, zmniejszenie liczby płytek krwi - Leksykon leków
Działania niepożądane – Piramil Biso 5 mg + 5 mg
Produkt leczniczy Piramil Biso zawiera ramipryl i bisoprolol, których profil bezpieczeństwa odzwierciedla działania niepożądane obu substancji czynnych. Bisoprolol najczęściej powoduje bóle i zawroty głowy, nasilenie niewydolności serca, niedociśnienie tętnicze, objawy ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, biegunka, zaparcia) oraz osłabienie i zmęczenie. Ramipryl charakteryzuje się przede wszystkim suchym kaszlem i reakcjami niedociśnieniowymi, a także ryzykiem obrzęku naczynioruchowego, hiperkaliemii, zaburzeń czynności nerek i wątroby, zapalenia trzustki, ciężkich reakcji skórnych oraz neutropenii lub agranulocytozy. Działania niepożądane sklasyfikowano według układów i narządów oraz częstości występowania, gdzie najczęstsze to m.in. niedociśnienie tętnicze, kaszel, bóle głowy, zaburzenia żołądkowo-jelitowe i osłabienie mięśni.
agranulocytoza, arytmia, astma oskrzelowa, białkomocz, ból głowy, bradykardia, cholestatyczne zapalenie wątroby, ciężka reakcja skórna, cytolityczne zapalenie wątroby, dławica piersiowa, eozynofilia, erytropenia, glossodynia, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hiperkaliemia, hipertrójglicerydemia, impotencja, jadłowstręt, kapsułka twarda, klasyfikacja MedDRA, kołatanie serca, kurcz mięśni, leukopenia, łuszczyca, łuszczycopodobne zapalenie skóry, małopłytkowość, niedociśnienie ortostatyczne, niedociśnienie tętnicze, niedokrwienie mózgu, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna, niestrawność, niewydolność serca, niewydolność szpiku kostnego, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk naczynioruchowy jelita cienkiego, obrzęk obwodowy, onycholiza, osłabienie mięśni szkieletowych, ostra niewydolność nerek, ostra niewydolność wątroby, pancytopenia, parestezja, pęcherzyca, pemfigoid, pokrzywka, porażenie, profil bezpieczeństwa, przemijający napad niedokrwienny, przewlekła choroba płuc, ramipryl i bisoprolol, reakcja anafilaktoidalna, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości na światło, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, stan splątania, suchość błony śluzowej jamy ustnej, suchy kaszel, szumy uszne, tachykardia, toksyczna nekroliza naskórka, utrata smaku, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie przewodzenia przedsionkowo-komorowego, zaburzenie równowagi, zaburzenie smaku, zakażenie górnych dróg oddechowych, zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie oskrzeli, zapalenie spojówek, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zapalenie zatok, zapalenie żołądka i jelit, zawał mięśnia sercowego, zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego, zespół Raynauda, zespół Stevensa-Johnsona, zimne kończyny, złuszczające zapalenie skóry, zmniejszenie libido, żółtaczka cholestatyczna, zwiększona aktywność AlAT, zwiększona aktywność AspAT - Leksykon substancji czynnych
Chlorochina – Działania niepożądane
Chlorochina, substancja czynna w preparacie Arechin (250 mg tabletki), wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych obejmujących liczne układy i narządy. W zakresie hematologicznym obserwuje się poważne powikłania, takie jak niedokrwistość aplastyczna, agranulocytoza, leukopenia, trombocytopenia oraz neutropenia, z nieznaną częstością występowania, a także ryzyko hemolizy u pacjentów z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej (G6PD). Reakcje nadwrażliwości, w tym alergiczne i anafilaktyczne, mogą manifestować się pokrzywką, obrzękiem naczynioruchowym i trudnościami w oddychaniu. W obszarze neuropsychiatrycznym chlorochina często wywołuje bezsenność (≥1/10) i depresję (≥1/100 do <1/10), a rzadziej lęk, pobudzenie, splątanie, omamy, majaczenie oraz z nieznaną częstością zachowania samobójcze i psychozę. Neurotoksyczność obejmuje także drgawki i napady padaczkowe. Szczególnie istotne jest ryzyko retinopatii chlorochinowej, prowadzącej do nieodwracalnej utraty wzroku, z objawami dotyczącymi ciałka rzęskowego, rogówki i siatkówki, nasilającymi się wraz z dawką kumulacyjną i czasem terapii.
agranulocytoza, atrofia siatkówki, bezsenność, blok przedsionkowo-komorowy, ciałko rzęskowe, depresja, głuchota nerwowa, hemoliza, hipoglikemia, jadłowstręt, kardiomiopatia, leukopenia, liszaj płaski, łuszczyca, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, miopatia, myśli samobójcze, nadwrażliwość na światło, nagłe zatrzymanie krążenia, napady padaczkowe, neuromiopatia, neutropenia, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niedokrwistość aplastyczna, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk siatkówki, pancytopenia, pobudzenie psychoruchowe, poszerzenie zespołu QRS, reakcja nadwrażliwości, rumień wielopostaciowy, szpik kostny, szumy uszne, toksyczna nekroliza naskórka, torsade de pointes, trombocytopenia, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia akomodacji, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona, zmętnienie rogówki - Leksykon leków
Działania niepożądane – Erythromycinum Intravenosum TZF 300 mg
Erythromycinum Intravenosum TZF w dawce 300 mg, podawany dożylnie, wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych, które wymagają szczególnej uwagi klinicznej. Najpoważniejsze z nich dotyczą układu sercowo-naczyniowego, w tym wydłużenia odstępu QT, tachyarytmii komorowej oraz torsade de pointes, które mogą prowadzić do zatrzymania krążenia i migotania komór. Konieczne jest monitorowanie EKG, zwłaszcza u pacjentów z istniejącymi zaburzeniami rytmu serca lub przyjmujących inne leki wydłużające QT. Ponadto, erytromycyna może indukować hepatotoksyczność manifestującą się cholestatycznym lub wątrobowokomórkowym zapaleniem wątroby, niewydolnością wątroby, podwyższeniem enzymów wątrobowych oraz żółtaczką. Zaburzenia żołądkowo-jelitowe, takie jak zapalenie trzustki, nudności, wymioty, biegunka oraz rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, również mogą wystąpić, szczególnie po dużych dawkach leku. U niemowląt odnotowano przerostowe zwężenie odźwiernika.
agranulocytoza, eozynofilia, głuchota, gorączka, jadłowstręt, laktobionian erytromycyny, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, migotanie komór, nadkażenie, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, odstęp QT, omamy, ostra uogólniona osutka krostkowa, ototoksyczność, pokrzywka, przerostowe zwężenie odźwiernika, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, śródmiąższowe zapalenie nerek, stan splątania, szumy uszne, tachyarytmia komorowa, torsade de pointes, wyprysk, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zatrzymanie krążenia, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka - Leksykon substancji czynnych
Deksketoprofen – Przedawkowanie
Dekskeptoprofen, będący prawoskrętnym enancjomerem ketoprofenu z grupy NLPZ, stosowany jest w leczeniu bólu o nasileniu łagodnym do umiarkowanego i dostępny w różnych formach farmaceutycznych, w tym doustnych i dożylnych. Przedawkowanie tego leku może manifestować się objawami ze strony przewodu pokarmowego (wymioty, jadłowstręt, ból brzucha) oraz układu nerwowego (senność, zawroty głowy, dezorientacja, ból głowy). W przypadku preparatu Skudexa, zawierającego deksketoprofen i tramadol, objawy przedawkowania są bardziej złożone i obejmują m.in. zwężenie źrenic, zapaść sercowo-naczyniową, drgawki oraz depresję oddechową. Warto podkreślić, że dawka przekraczająca 5 mg/kg masy ciała wymaga pilnej interwencji, a brak specyficznej odtrutki nakłada konieczność leczenia objawowego i podtrzymującego, w tym dekontaminacji przewodu pokarmowego węglem aktywowanym oraz monitorowania funkcji życiowych i neurologicznych pacjenta.
antidotum, ból brzucha, choroba wrzodowa, dekontaminacja przewodu pokarmowego, depresja oddechowa, dezorientacja, dializa, drgawki, enancjomer ketoprofenu, granulat do sporządzania roztworu, jadłowstręt, krwawienie z przewodu pokarmowego, nadciśnienie, niesteroidowy lek przeciwzapalny, ostre uszkodzenie nerek, owrzodzenie, pochodne kwasu propionowego, podrażnienie błony śluzowej żołądka, postać farmaceutyczna, roztwór do wstrzykiwań, śpiączka, synteza prostaglandyn, tabletki powlekane, tramadol, udar mózgu, uszkodzenie śluzówki żołądka, węgiel aktywowany, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia świadomości, zapaść sercowo-naczyniowa, zatrzymanie oddechu, zawał serca, zawroty głowy, zespół serotoninowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Aricogan 5 mg
Aripiprazol (Aricogan) jest stosowany w leczeniu schizofrenii oraz epizodów maniakalnych w zaburzeniach afektywnych dwubiegunowych typu I. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi w badaniach kontrolowanych placebo były akatyzja i nudności, występujące u ponad 3% pacjentów. Objawy pozapiramidowe pojawiały się u 19-26,6% pacjentów leczonych aripiprazolem, w porównaniu do wyższych odsetków przy haloperydolu (53,3-57,3%). Akatyzja występowała u 6,2% pacjentów ze schizofrenią i 12,1% z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi, co jest istotnym aspektem monitorowania terapii. Dystonia, choć rzadsza, może pojawić się szczególnie u młodszych pacjentów i mężczyzn, często w pierwszych dniach leczenia. Zmiany stężenia prolaktyny, zarówno wzrosty jak i spadki, obserwowano u młodzieży, co może skutkować mlekotokiem, zaburzeniami miesiączkowania lub ginekomastią. W badaniach klinicznych odnotowano także przejściowe zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej u 3,5% pacjentów.
akatyzja, aspiracyjne zapalenie płuc, choroba zakrzepowo-zatorowa, cukrzyca, dysfagia, dyskineza późna, dystonia, fosfokinaza kreatynowa, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hiponatremia, jadłowstręt, kompulsywne zakupy, kwasica ketonowa, leukopenia, niedociśnienie ortostatyczne, niewydolność wątroby, objawy pozapiramidowe, obrzęk naczynioruchowy, pediatria, priapizm, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, schizofrenia, śpiączka hiperosmolarna, torsade de pointes, uzależnienie od hazardu, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia pozapiramidowe, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół odstawienny, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Aulin
Podczas terapii nimesulidem w formie granulatu do sporządzania zawiesiny doustnej (Aulin 100 mg) konieczne jest ścisłe przestrzeganie zaleceń dotyczących dawkowania oraz monitorowania pacjentów, aby ograniczyć ryzyko działań niepożądanych. Zaleca się unikanie łącznego stosowania z innymi NLPZ, w tym selektywnymi inhibitorami COX-2, oraz innymi lekami przeciwbólowymi. Nimesulid powinien być podawany w najmniejszej skutecznej dawce i przez najkrótszy możliwy czas. Szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalne hepatotoksyczne działania leku, które mogą objawiać się jadłowstrętem, nudnościami, bólami brzucha, zmęczeniem oraz ciemnym zabarwieniem moczu. W przypadku wystąpienia tych objawów lub nieprawidłowych wyników testów czynnościowych wątroby, leczenie należy natychmiast przerwać, a ponowne podawanie nimesulidu jest przeciwwskazane. Dodatkowo, gorączka i objawy grypopodobne podczas terapii również stanowią wskazanie do odstawienia leku.
choroba Crohna, choroba wrzodowa żołądka, doustny kortykosteroid, inhibitor pompy protonowej, jadłowstręt, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, mizoprostol, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nimesulid, owrzodzenie i perforacja, owrzodzenie żołądka, reakcja hepatotoksyczna, selektywny inhibitor cyklooksygenazy-2, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, test czynnościowy wątroby, uszkodzenie wątroby, warfaryna, wrzodziejące zapalenie okrężnicy, zaostrzenie choroby - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Capecitabine LEK-AM
Kapecytabina, stosowana w terapii onkologicznej, wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych, które mogą wymagać modyfikacji dawkowania lub czasowego przerwania leczenia. Do najczęstszych należą biegunka (klasyfikowana wg NCIC CTC: stopień 2 – 4-6 wypróżnień/dobę, stopień 3 – 7-9 wypróżnień/dobę, stopień 4 – ≥10 wypróżnień/dobę), zespół dłoniowo-podeszwowy (stopień 1-3, z objawami od drętwienia do owrzodzeń i pęcherzy), zapalenie jamy ustnej, nudności i bóle brzucha. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko odwodnienia i ostrej niewydolności nerek, zwłaszcza u pacjentów z wcześniejszymi zaburzeniami czynności nerek lub stosujących leki nefrotoksyczne. W przypadku zespołu dłoniowo-podeszwowego stopnia ≥2 wskazane jest przerwanie terapii do ustąpienia objawów, a po stopniu 3 – redukcja dawki. Ponadto, kapecytabina może indukować kardiotoksyczność (zawał mięśnia sercowego, arytmie, niewydolność serca), zaburzenia gospodarki wapniowej (hipo- lub hiperkalcemia) oraz interakcje farmakokinetyczne, m.in. ze zwiększeniem AUC S-warfaryny o 57%, co wymaga monitorowania INR i dostosowania dawki leków przeciwzakrzepowych.
astenia, biegunka, ból brzucha, bradykardia, brywudyna, cukrzyca, dehydrogenaza pirymidynowa, dławica piersiowa, erytrodystezja dłoniowo-podeszwowa, hiperbilirubinemia, hiperkalcemia, jadłowstręt, kapecytabina, kardiomiopatia, kardiotoksyczność, lek nefrotoksyczny, migotanie komór, neuropatia, neurotoksyczność, neutropenia, nietolerancja galaktozy, niewydolność mięśnia sercowego, niewydolność wątroby, odwodnienie, ostra niewydolność nerek, pochodne kumaryny, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, torsade de pointes, wstrząs kardiogenny, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie elektrolitowe, zapalenie błony śluzowej, zapalenie jamy ustnej, zapalenie rogówki, zawał mięśnia sercowego, zespół dłoniowo-podeszwowy, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon substancji czynnych
Metylofenidat – Działania niepożądane
Metylofenidat, stosowany głównie w terapii ADHD, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z których najczęstsze obejmują ból głowy, bezsenność, nerwowość, zmniejszenie łaknienia oraz nudności i suchość w jamie ustnej. Szczególnie istotne są działania niepożądane układu sercowo-naczyniowego, takie jak tachykardia, kołatanie serca, zaburzenia rytmu serca, a także rzadkie, ale poważne incydenty jak zawał mięśnia sercowego, zatrzymanie krążenia i nagła śmierć sercowa. Częstość występowania tych objawów waha się od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadkich, co wymaga szczególnej uwagi u pacjentów z istniejącymi chorobami serca lub czynnikami ryzyka. Ponadto, metylofenidat może indukować nadciśnienie tętnicze, obwodowe marznięcie oraz poważne zaburzenia naczyniowo-mózgowe, takie jak udary, krwotoki i zapalenia tętnic mózgowych.
afazja, akatyzja, bezsenność, biegunka, ból brzucha, bradykardia, bruksizm, depresja, drgawka, drżenie, dusznica bolesna, dysfemia, dyskineza, ginekomastia, hiperaktywność psychoruchowa, jadłowstręt, kołatanie serca, krwiomocz, krwotok mózgowy, lęk, leukopenia, łysienie, małopłytkowość, mania, migrena, myśl samobójcza, nadciśnienie tętnicze, napad drgawkowy typu grand mal, niedokrwistość, nietrzymanie moczu, objaw Raynauda, obrzęk naczynioruchowy, omam, pancytopenia, parestezja, plamica małopłytkowa, pokrzywka, priapizm, reakcja anafilaktyczna, ruch choreoatetotyczny, rumień, rumień wielopostaciowy, senność, śpiączka wątrobowa, suchość w jamie ustnej, szmer sercowy, tachykardia, tachykardia nadkomorowa, udar naczyniowy mózgu, urojenie, wymioty, wysypka, zaburzenie erekcji, zaburzenie naczyniowo-mózgowe, zaburzenie rytmu serca, zapalenie jamy nosowo-gardłowej, zapalenie tętnic mózgowych, zapalenie żołądka i jelit, zaparcie, zatrzymanie krążenia, zawał mięśnia sercowego, zawrót głowy, zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, zespół Tourette’a, złośliwy zespół neuroleptyczny, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon substancji czynnych
Baklofen – Działania niepożądane
Baklofen, stosowany w terapii spastyczności, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które najczęściej pojawiają się przy szybkim zwiększaniu dawki lub stosowaniu dawek ≥100 mg, zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku, z padaczką, chorobami układu krążenia oraz uzależnionych od alkoholu. Do bardzo często występujących działań należą uspokojenie, senność, nudności, splątanie oraz obniżenie ciśnienia tętniczego. Często obserwuje się także zaburzenia widzenia, suchość w ustach, bóle mięśni, wielomocz i mimowolne oddawanie moczu. Rzadziej występują poważne objawy, takie jak depresja oddechowa, zmniejszenie pojemności minutowej serca, zaburzenia czynności wątroby, zatrzymanie moczu czy zaburzenia psychiczne (euforia, omamy, obniżenie progu drgawkowego). Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko zespołu bezdechu sennego u pacjentów przyjmujących duże dawki baklofenu oraz na możliwość paradoksalnego nasilenia spastyczności, co wymaga natychmiastowej modyfikacji terapii.
ataksja, baklofen, depresja oddechowa, hipotermia, impotencja, jadłowstręt, krwiomocz, mimowolne oddawanie moczu, moczenie nocne, napad drgawkowy, nudności, obniżenie ciśnienia krwi, obniżenie progu drgawkowego, oczopląs, osłabienie siły mięśniowej, padaczka, parestezje, spastyczność, splątanie, suchość w ustach, wielomocz, zaburzenie akomodacji, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie smaku, zaburzenie widzenia, zaburzenie wytrysku, zahamowanie oddechu, zatrzymanie moczu, zespół bezdechu sennego, zmniejszenie pojemności minutowej serca - Leksykon leków
Działania niepożądane – Livazo 1 mg
Produkt leczniczy Livazo (pitawastatyna w postaci soli wapnia) wykazuje profil bezpieczeństwa typowy dla statyn, z najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi obejmującymi bóle mięśni oraz podwyższone stężenie kinazy kreatynowej (CK) przekraczające 3-krotnie górną granicę normy (GGN) u 1,8% pacjentów. W badaniach klinicznych rzadko (0,04%) odnotowano stężenia CK ≥10× GGN z towarzyszącymi skurczami mięśni. Inne działania niepożądane o częstości niezbyt częstej lub rzadkiej obejmują zaburzenia ze strony układu nerwowego (bóle głowy, zawroty głowy), przewodu pokarmowego (zaparcia, biegunki, nudności), wątroby (podwyższone aminotransferazy, żółtaczka cholestatyczna) oraz mięśniowo-szkieletowe (miopatia, rabdomioliza). W populacji pediatrycznej (6-17 lat) częstość działań niepożądanych jest podobna do dorosłych, z najczęstszymi objawami w postaci bólów głowy (4,9%), mięśni (2,1%) i brzucha (4,9%).
anemia, bezsenność, biegunka, ból brzucha, ból głowy, ból mięśni, ból stawów, cukrzyca, częstomocz, depresja, ginekomastia, hipoestezja, immunozależna miopatia martwicza, jadłowstręt, kinaza keratynowa, miastenia, miastenia oczna, miopatia, nadciśnienie tętnicze, nieprawidłowa czynność wątroby, niestrawność, nudności, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk obwodowy, osłabienie, ostra niewydolność nerek, ostre zapalenie trzustki, pokrzywka, rabdomioliza, rumień, skurcz mięśni, śródmiąższowa choroba płuc, suchość w ustach, świąd, szum w uszach, utrata pamięci, wymioty, wysypka, zaburzenie ostrości widzenia, zaburzenie seksualne, zaburzenie smaku, zaburzenie snu, zaparcie, zawroty głowy, zespół toczniopodobny, złe samopoczucie, zmęczenie, żółtaczka cholestatyczna - Leksykon leków
Działania niepożądane – Toramat 200 mg
Profil bezpieczeństwa topiramatu, substancji czynnej leku Toramat, opiera się na danych z 20 badań z podwójnie ślepą próbą (4111 pacjentów, w tym 3182 leczonych topiramatem) oraz 34 badaniach otwartych (2847 pacjentów). Lek stosowany jest w terapii uzupełniającej napadów toniczno-klonicznych, częściowych, zespołu Lennoxa-Gastauta, monoterapii świeżo rozpoznanej padaczki oraz profilaktyce migreny. Najczęstsze działania niepożądane (>5% i przewyższające placebo) obejmują jadłowstręt, zmniejszenie apetytu, spowolnienie czynności psychicznych, depresję, zaburzenia ekspresji werbalnej, bezsenność, ataksję, zaburzenia koncentracji, zawroty głowy, zaburzenia mowy i smaku, przeczulicę, letarg, zaburzenia pamięci, oczopląs, parestezje, senność, drżenia, podwójne i niewyraźne widzenie, biegunki, nudności, zmęczenie, rozdrażnienie oraz zmniejszenie masy ciała. Działania niepożądane sklasyfikowano według częstości: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) oraz częstość nieznana.
afazja, dysestezja, dyskinezja, encefalopatia hiperamonemiczna, eozynofilia, hiperamonemia, hipokaliemia, jadłowstręt, jaskra zamkniętego kąta, kamica nerkowa, krótkowzroczność, kwasica hiperchloremiczna, letarg, leukopenia, małopłytkowość, monoterapia padaczki, napad padaczkowy częściowy, napad toniczno-kloniczny, nefrokalcynoza, neutropenia, niedokrwistość, oczopląs, omam słuchowy, omam wzrokowy, parestezja, podwójne widzenie, powiększenie węzłów chłonnych, profilaktyka migreny, przeczulica, topiramat, zaburzenie ekspresji werbalnej, zaburzenie koncentracji, zaburzenie koordynacji ruchowej, zaburzenie pamięci, zaburzenie psychotyczne, zaburzenie smaku, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie naczyniówki, zespół Lennoxa-Gestauta, zespół móżdżkowy, zwyrodnienie plamki żółtej - Leksykon leków
Działania niepożądane – Digoxin Teva 250 mcg
Digoksyna, dostępna w dawkach 100 μg i 250 μg (Digoxin Teva), wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które są ściśle powiązane z jej mechanizmem działania, stężeniem w surowicy oraz indywidualną wrażliwością pacjenta. Najistotniejsze klinicznie powikłania dotyczą układu sercowo-naczyniowego, gdzie często obserwuje się arytmie, zaburzenia przewodzenia, bigeminię, trigeminię, wydłużenie odcinka PR oraz bradykardię zatokową. Rzadziej występują tachyarytmie nadkomorowe, częstoskurcze węzłowe i komorowe oraz obniżenie odcinka ST. Często pojawiają się także objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego, takie jak zawroty głowy i zaburzenia widzenia (nieostre lub żółto-zielone, tzw. ksantopsja). Dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, w tym nudności, wymioty i biegunka, mogą być wczesnymi wskaźnikami toksyczności. Bardzo rzadko notuje się poważne powikłania, takie jak niedokrwienie lub martwica jelit, trombocytopenia, ginekomastia, psychozy oraz zmiany skórne z eozynofilią.
arytmia, arytmia komorowa, biegunka, bigeminia, bradykardia zatokowa, częstoskurcz węzłowy, depresja, dezorientacja, digoksyna, Digoxin Teva, działanie niepożądane digoksyny, ginekomastia, jadłowstręt, klasyfikacja MedDRA, ksantopsja, martwica jelit, mechanizm działania leku, niedokrwienie jelit, nudność, obniżenie odcinka ST, przedawkowanie leku, przedwczesne pobudzenie komorowe, stężenie w surowicy, tachyarytmia nadkomorowa, tachykardia przedsionkowa, toksyczność digoksyny, trigeminia, trombocytopenia, wąski indeks terapeutyczny, wydłużenie odcinka PR, wymioty, wysypka skórna, zaburzenie ośrodkowego układu nerwowego, zaburzenie przewodzenia, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie widzenia - Leksykon substancji czynnych
Gemcytabina – Działania niepożądane
Gemcytabina jest cytotoksycznym lekiem przeciwnowotworowym stosowanym w terapii nowotworów płuc, trzustki, pęcherza moczowego i piersi. Jej profil toksyczności obejmuje szeroki zakres działań niepożądanych, z których najczęstsze to leukopenia (neutropenia), trombocytopenia oraz niedokrwistość, występujące bardzo często (≥10%). Neutropenia stopnia 3. dotyczy około 19,3% pacjentów, a stopnia 4. około 6%, co zwiększa ryzyko zakażeń bakteryjnych i gorączki neutropenicznej. Inne często obserwowane działania to nudności i wymioty (około 60%), podwyższenie aktywności aminotransferaz (AspAT, AlAT) i fosfatazy zasadowej (około 60%), białkomocz i krwiomocz (około 50%), a także alergiczne wysypki skórne (25%) z towarzyszącym świądem (10%). Rzadkie, ale poważne powikłania obejmują ciężką hepatotoksyczność prowadzącą do niewydolności wątroby, zespół ostrej niewydolności oddechowej (ARDS), reakcje rzekomoanafilaktyczne, zespół hemolityczno-mocznicowy oraz ciężkie reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona.
aminotransferazy wątrobowe, białkomocz, ciężka hepatotoksyczność, cisplatyna, fosfataza zasadowa, gamma-glutamylotransferaza, gemcytabina, gorączka neutropeniczna, hepatotoksyczność, jadłowstręt, karboplatyna, krwiomocz, leczenie skojarzone, lek przeciwnowotworowy, leukopenia, małopłytkowość, mikroangiopatia zakrzepowa, neutropenia, neutropenia stopnia 4, niedokrwienne zapalenie okrężnicy, niedokrwistość, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, nowotwór płuc, nowotwór trzustki, objawy grypopodobne, ostra uogólniona osutka krostkowa, pęcherz moczowy, posocznica, reakcja rzekomoanafilaktyczna, rzekome zapalenie tkanki łącznej, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie płuc, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, toksyczność radioterapii, trombocytoza, udar mózgu, wysypka alergiczna, zahamowanie szpiku kostnego, zapalenie naczyń obwodowych, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół przesiąkania włośniczek, zespół Stevensa-Johnsona, zgorzel