gruźlica
Gruźlica jest przewlekłą chorobą zakaźną wywoływaną przez prątki z grupy Mycobacterium tuberculosis complex, najczęściej przez Mycobacterium tuberculosis. Choroba ta przede wszystkim zajmuje płuca (gruźlica płucna), ale może również dotyczyć innych narządów (gruźlica pozapłucna).
Transmisja zakażenia następuje drogą kropelkową, gdy chory na gruźlicę płuc wydala prątki podczas kaszlu, kichania czy mówienia. Charakterystyczne objawy gruźlicy płuc obejmują przewlekły kaszel (trwający ponad 3 tygodnie), krwioplucie, gorączkę, nocne poty, utratę masy ciała oraz ogólne osłabienie organizmu.
Diagnostyka gruźlicy opiera się na badaniach bakteriologicznych (posiewy, testy molekularne), obrazowych (RTG klatki piersiowej, tomografia komputerowa) oraz testach immunologicznych (próba tuberkulinowa, testy IGRA). Leczenie gruźlicy jest długotrwałe i wymaga stosowania kilku leków przeciwprątkowych jednocześnie przez okres od 6 do 24 miesięcy, w zależności od lokalizacji choroby i lekowrażliwości prątków.
Szczególnym wyzwaniem terapeutycznym jest gruźlica wielolekooporna (MDR-TB) oraz gruźlica ekstensywnie lekooporna (XDR-TB), wymagające zastosowania leków drugiej i trzeciej linii. Profilaktyka obejmuje szczepienia BCG, wczesne wykrywanie i leczenie chorych oraz chemioprofilaktykę u osób z kontaktu z chorym na gruźlicę.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Ebetrexat 20 mg/ml
Metotreksat w postaci roztworu do wstrzykiwań Ebetrexat 20 mg/ml wykazuje silne działanie immunosupresyjne i cytotoksyczne, co wymaga ścisłego przestrzegania przeciwwskazań klinicznych. Lek jest bezwzględnie przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na metotreksat lub substancje pomocnicze, w tym zawierające 0,18 mmol/ml sodu (4,13 mg/ml sodu), co jest istotne u osób na diecie niskosodowej. Nie należy stosować go u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby (bilirubina > 5 mg/dl, tj. 85,5 µmol/l), nadużywających alkoholu, a także z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny < 20 ml/min lub stężenie kreatyniny > 2 mg/dl), ze względu na ryzyko kumulacji i nasilenia hepatotoksyczności. Ponadto, metotreksat jest przeciwwskazany u pacjentów z chorobami układu krwiotwórczego (hipoplazja szpiku, leukopenia, trombocytopenia, klinicznie istotna niedokrwistość) oraz u osób z niedoborami odporności i ciężkimi zakażeniami, takimi jak gruźlica czy zakażenie HIV, ze względu na ryzyko zaostrzenia infekcji i powikłań immunosupresyjnych.
choroba układu krwiotwórczego, choroba wrzodowa żołądka, działanie immunosupresyjne, działanie mielosupresyjne, gruźlica, hepatotoksyczność, hipoplazja szpiku kostnego, klirens kreatyniny, krwawienie z przewodu pokarmowego, leukopenia, metotreksat, nadużywanie alkoholu, niedobór odporności, niedokrwistość, owrzodzenie błony śluzowej, roztwór do wstrzykiwań, stężenie kreatyniny, szczep atenuowany, szczepienie żywą szczepionką, teratogen, trombocytopenia, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zakażenie HIV, zakażenie przewlekłe, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej - Leksykon substancji czynnych
Cynchokaina – Przeciwwskazania stosowania
Cynchokaina, będąca miejscowym środkiem znieczulającym, jest składnikiem preparatów proktologicznych, takich jak Proktosedon, gdzie występuje w stężeniu 5 mg/g maści lub 5 mg w czopku, w połączeniu z hydrokortyzonem, siarczanem neomycyny oraz eskuliną. Bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania cynchokainy jest nadwrażliwość na tę substancję lub inne składniki preparatu. Ze względu na obecność hydrokortyzonu, preparaty te są przeciwwskazane u pacjentów z cukrzycą (ryzyko destabilizacji glikemii), gruźlicą (maskowanie objawów lub reaktywacja zakażenia), jaskrą (zwłaszcza z wąskim kątem przesączania), osteoporozą, ostrymi psychozami, zakażeniami grzybiczymi i wirusowymi okolic odbytu oraz zakrzepicą żylną. Cynchokaina i hydrokortyzon mogą maskować objawy infekcji i sprzyjać ich rozprzestrzenianiu, co jest szczególnie istotne przy stosowaniu miejscowym w okolicy odbytu.
choroba proktologiczna, ciśnienie wewnątrzgałkowe, cukrzyca, cynchokaina, czopek doodbytniczy, eskulina, glikemia, gruźlica, hydrokortyzon, jaskra, jaskra wąskiego kąta, maść doodbytnicza, nadwrażliwość, neomycyna, niewydolność nerek, opryszczka, osteoporoza, Proktosedon, psychoza, reakcja alergiczna, środek znieczulający miejscowy, wirus brodawczaka ludzkiego, zaburzenia krzepnięcia krwi, zaburzenia wątroby, zakażenie grzybicze, zakażenie wirusowe, zakrzepica żylna - Leksykon chorób i schorzeń
Obrzęk węzłów chłonnych – Diagnostyka i diagnoza
Limfadenopatia, definiowana jako powiększenie węzłów chłonnych, jest objawem reakcji układu odpornościowego na różnorodne czynniki chorobowe, najczęściej infekcje, rzadziej choroby autoimmunologiczne, nowotwory lub działania leków. Diagnostyka powinna rozpocząć się od szczegółowego wywiadu i badania fizykalnego, oceniającego lokalizację, wielkość (węzły >2 cm mogą sugerować proces nowotworowy), konsystencję, ruchomość i bolesność węzłów. Badania laboratoryjne obejmują morfologię krwi z rozmazem, markery stanu zapalnego (OB, CRP), testy serologiczne w kierunku infekcji (EBV, HIV, HBV) oraz badania biochemiczne. Obrazowanie (USG, RTG klatki piersiowej, TK, MRI, PET-CT) jest kluczowe dla oceny charakteru i rozległości zmian. Biopsja węzła chłonnego, szczególnie excizyjna, pozostaje złotym standardem diagnostycznym w przypadkach utrzymującej się limfadenopatii (>2-4 tygodnie), braku odpowiedzi na leczenie, objawów ogólnych (gorączka, nocne poty, utrata masy ciała) lub lokalizacji nadobojczykowej.
badania biochemiczne, badanie podmiotowe, badanie przedmiotowe, białko C-reaktywne, biopsja aspiracyjna cienkoigłowa, biopsja gruboigłowa, biopsja węzłów chłonnych, biopsja wycinająca, chłoniak Hodgkina, chłoniak nieziarniczy, choroba Gauchera, choroba kociego pazura, choroba Niemanna-Picka, choroba Stilla, gruźlica, hepatosplenomegalia, kiła, limfadenopatia, mononukleoza zakaźna, morfologia krwi, niedokrwistość hemolityczna, nocne poty, obrzęk węzłów chłonnych, odczyn Biernackiego, ostra białaczka limfoblastyczna, PET-CT, przewlekła białaczka limfocytowa, reumatoidalne zapalenie stawów, rezonans magnetyczny, rtg klatki piersiowej, sarkoidoza, splenomegalia, toczeń rumieniowaty układowy, toksoplazmoza, tomografia komputerowa, ultrasonografia, węzeł Virchowa, zespół Sjögrena - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Fingolimod Richter 0,5 mg
Fingolimod Richter w dawce 0,5 mg (kapsułki twarde) jest przeciwwskazany u pacjentów z zespołem niedoboru odporności, aktywnymi zakażeniami (w tym przewlekłymi jak zapalenie wątroby czy gruźlica), ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby (stopień C wg Child-Pugh), aktywnymi nowotworami złośliwymi oraz u osób z ciężkimi zaburzeniami rytmu serca (m.in. blok przedsionkowo-komorowy II i III stopnia, zespół chorego węzła zatokowego bez rozrusznika, odstęp QTc >500 ms). Ponadto lek jest przeciwwskazany u pacjentek w ciąży oraz u kobiet w wieku rozrodczym niestosujących skutecznej antykoncepcji ze względu na ryzyko teratogenności. Wskazane jest również unikanie terapii u pacjentów z niedawno przebytymi incydentami sercowo-naczyniowymi (np. zawał mięśnia sercowego, niestabilna dławica piersiowa, udar mózgu, zaostrzenie niewydolności serca klasy III/IV wg NYHA) w okresie 6 miesięcy przed rozpoczęciem leczenia.
blok przedsionkowo-komorowy, choroba autoimmunologiczna, ciężkie aktywne zakażenie, działanie immunosupresyjne, fingolimodu chlorowodorek, gruźlica, klasyfikacja Child-Pugh, klasyfikacja NYHA, lek antyarytmiczny, nadwrażliwość na substancję czynną, niestabilna dławica piersiowa, niewydolność serca, obrzęk plamki żółtej, odstęp QTc, przejściowy atak niedokrwienny, stwardnienie rozsiane, teratogenność, udar mózgu, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie przewodnictwa serca, zaburzenie rytmu serca, zakażenie oportunistyczne, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie wątroby, zawał mięśnia sercowego, zespół chorego węzła zatokowego, zespół niedoboru odporności, złośliwa choroba nowotworowa - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Rifampicyna TZF 150 mg
Rifampicyna TZF, dostępna w kapsułkach twardych w dawkach 150 mg oraz 300 mg, nie posiada specjalistycznych badań oceniających jej wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych i obsługi maszyn. W związku z tym brak jest jednoznacznych danych klinicznych określających ryzyko związane z tymi czynnościami podczas terapii. Lekarz powinien jednak uwzględnić potencjalne działania niepożądane, takie jak zawroty głowy, zaburzenia widzenia, senność czy inne objawy neurologiczne, które mogą pośrednio upośledzać zdolności psychomotoryczne pacjenta.
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dexamethasone phosphate SF
Dexamethasone phosphate SF (4 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań) wymaga szczególnej ostrożności klinicznej ze względu na ryzyko ciężkich działań niepożądanych, w tym reakcji anafilaktycznych objawiających się zapaścią krążeniową, zatrzymaniem akcji serca, skurczem oskrzeli oraz zaburzeniami ciśnienia tętniczego. Lek powoduje immunosupresję, co zwiększa podatność na zakażenia bakteryjne, wirusowe, pasożytnicze i grzybicze, a objawy infekcji mogą być maskowane. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko reaktywacji gruźlicy i wirusowego zapalenia wątroby typu B. W sytuacjach stresu fizycznego (uraz, zabieg chirurgiczny, poród) konieczne może być zwiększenie dawki. Stosowanie leku jest wskazane wyłącznie przy bezwzględnej konieczności i często wymaga równoczesnej terapii przeciwinfekcyjnej.
bradykardia, choroba Heinego-Medina, choroba wrzodowa, COVID-19, cukrzyca, fluorochinolon, glikemia, gruźlica, immunosupresja, jaskra, lek hipoglikemizujący, miastenia gravis, nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, nużliwość mięśni, opryszczka, opryszczkowe zapalenie rogówki, ospa wietrzna, osteoporoza, owrzodzenie rogówki, perforacja jelita, podrażnienie otrzewnej, półpasiec, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reakcja anafilaktyczna, retencja sodu, skurcz oskrzeli, tendinopatia, wahania ciśnienia tętniczego, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia psychiczne, zaburzenia rytmu serca, zakażenie bakteryjne, zakażenie grzybicze, zakażenie oportunistyczne, zakażenie wirusowe, zapalenie ścięgna, zapalenie uchyłków, zapaść krążeniowa, zatrzymanie pracy serca, zerwanie ścięgna - Leksykon leków
Przeciwwskazania – INZOLFI 0,5 mg
Lek INZOLFI zawierający fingolimodu chlorowodorek w dawce 0,5 mg jest przeciwwskazany u pacjentów z zespołem niedoboru odporności, w tym u osób z upośledzoną odpornością lub przyjmujących leki immunosupresyjne, a także u pacjentów z ciężkimi aktywnymi zakażeniami (np. zapalenie wątroby, gruźlica) oraz aktywnymi złośliwymi chorobami nowotworowymi. Ponadto, lek nie powinien być stosowany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby (stopień C wg Child-Pugh), ze względu na ryzyko nieprzewidywalnych stężeń leku i zwiększonego ryzyka działań niepożądanych.
Przeciwwskazania dotyczą również układu sercowo-naczyniowego: INZOLFI jest niewskazany u pacjentów, którzy w ciągu ostatnich 6 miesięcy przebyli zawał mięśnia sercowego, niestabilną dławicę piersiową, udar mózgu lub TIA, niewyrównaną niewydolność serca wymagającą hospitalizacji oraz niewydolność serca klasy III lub IV wg NYHA. Lek jest także przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami rytmu serca wymagającymi leczenia lekami przeciwarytmicznymi klasy Ia lub III, z blokiem przedsionkowo-komorowym II stopnia typu Mobitz II, III stopnia, zespołem chorego węzła zatokowego (z wyjątkiem pacjentów z implantowanym rozrusznikiem), a także u pacjentów z wyjściowym odstępem QTc ≥ 500 ms. Stosowanie leku jest przeciwwskazane w ciąży oraz u kobiet w wieku rozrodczym bez skutecznej antykoncepcji, ze względu na ryzyko teratogenności. Nadwrażliwość na fingolimod lub substancje pomocnicze również stanowi przeciwwskazanie do terapii.
blok przedsionkowo-komorowy, ciężkie aktywne zakażenie, fingolimod, gruźlica, INZOLFI, klasyfikacja Child-Pugh, lek immunosupresyjny, lek przeciwarytmiczny, niestabilna dławica piersiowa, niewydolność serca, niewyrównana niewydolność serca, odstęp QTc, przejściowy atak niedokrwienny, przewlekłe zakażenie, reakcja anafilaktyczna, rozrusznik serca, udar mózgu, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie repolaryzacji komór, zakażenie oportunistyczne, zapalenie wątroby, zawał mięśnia sercowego, zespół chorego węzła zatokowego, zespół niedoboru odporności, złośliwa choroba nowotworowa - Leksykon substancji czynnych
Tuberkulina – Wskazania do stosowania
Preparat Tuberculin PPD RT 23 AJV zawiera tuberkulinę w stężeniu 2 T.U./0,1 ml, co odpowiada 0,04 mikrograma Tuberkuliny PPD RT 23 na dawkę. Jest to roztwór do wstrzykiwań o klarownej, bezbarwnej do jasnożółtej barwie, stosowany wyłącznie w diagnostyce zakażeń prątkami gruźlicy. Tuberkulina wykorzystywana jest przede wszystkim w próbie tuberkulinowej metodą Mantoux, która pozostaje podstawowym testem w rozpoznawaniu zakażeń prątkami Mycobacterium tuberculosis. Preparat jest przeznaczony do stosowania u pacjentów w każdym wieku, co umożliwia diagnostykę zarówno u dzieci, jak i dorosłych, w tym w badaniach przesiewowych oraz w diagnostyce gruźlicy u niemowląt i małych dzieci, u których objawy kliniczne mogą być niecharakterystyczne.
Bacillus Calmette-Guérin, badanie przesiewowe, chlorek sodu, diwodorofosforan potasu, fosforan disodu dwuwodny, gruźlica, próba tuberkulinowa Mantoux, roztwór do wstrzykiwań, siarczan hydroksychinoliny potasu, substancja pomocnicza, szczepienie BCG, test tuberkulinowy, tuberkulina, właściwości fizykochemiczne, zakażenie prątkami gruźlicy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Azecort
Produkt leczniczy Azecort, aerozol do nosa zawierający azelastynę chlorowodorek (137 µg) oraz flutykazon propionian (50 µg) na dawkę donosową, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych kortykosteroidów, takich jak zespół Cushinga, zahamowanie czynności nadnerczy, spowolnienie wzrostu u dzieci, zaćma, jaskra oraz zaburzenia psychiczne. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z rytonawirem, które mogą nasilać te działania, co wymaga unikania jednoczesnego stosowania, chyba że korzyści przewyższają ryzyko. U pacjentów z ciężką chorobą wątroby istnieje zwiększone ryzyko ekspozycji ogólnoustrojowej na flutykazon, co wymaga ostrożności. Przejście z terapii ogólnoustrojowej na donosową powinno być monitorowane, aby uniknąć niewydolności nadnerczy.
azelastyny chlorowodorek, centralna chorioretinopatia surowicza, chlorek benzalkoniowy, ciężka choroba wątroby, działanie ogólnoustrojowe kortykosteroidów, efekt pierwszego przejścia, flutykazonu propionian, gruźlica, jaskra, kortyzol, nadciśnienie, nadpobudliwość psychomotoryczna, nieleczone zakażenie, nieostre widzenie, niewydolność nadnerczy, objawy cushingoidalne, obrzęk błony śluzowej nosa, otyłość centralna, podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe, rytonawir, spowolnienie wzrostu, uszkodzenie nerwu wzrokowego, zaburzenia psychiczne, zaburzenia snu, zaburzenie widzenia, zaćma, zahamowanie czynności nadnerczy, zespół Cushinga, zmętnienie soczewki - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Predasol
Prednizolon (Predasol) wykazuje silne działanie immunosupresyjne, co zwiększa ryzyko zakażeń bakteryjnych, wirusowych, pasożytniczych i oportunistycznych, jednocześnie maskując ich objawy kliniczne, co utrudnia diagnostykę. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z utajonymi zakażeniami, takimi jak gruźlica czy wirusowe zapalenie wątroby typu B, a także w trakcie szczepień żywymi szczepionkami (od około 8 tygodni przed do 2 tygodni po szczepieniu). Prednizolon jest przeciwwskazany lub wymaga ścisłego nadzoru w przypadku chorób wrzodowych, osteoporozy, nadciśnienia tętniczego, cukrzycy, jaskry, zaburzeń psychicznych oraz u pacjentów z ryzykiem perforacji jelita (np. ciężkie wrzodziejące zapalenie jelita grubego). W trakcie terapii konieczne są regularne kontrole ciśnienia tętniczego, stężenia potasu w surowicy oraz okulistyczne co 3 miesiące, a także monitorowanie stanu klinicznego u chorych z niewydolnością serca i miastenią.
badanie okulistyczne, bradykardia, centralna chorioretinopatia surowicza, choroba Heinego-Medina, choroba wrzodowa, cukrzyca, fluorochinolony, gruźlica, grzybica układowa, guz chromochłonny nadnerczy, immunosupresja, jaskra, leki przeciwdrobnoustrojowe, miastenia, nadciśnienie tętnicze, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, niewydolność serca, opryszczkowe zapalenie rogówki, ospa wietrzna, osteoporoza, ostra niewydolność kory nadnerczy, perforacja jelita, profilaktyka przeciwgruźlicza, reakcja anafilaktyczna, twardzina układowa, twardzinowy przełom nerkowy, uszkodzenie rogówki, węgorek jelitowy, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wrzód żołądka, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaćma, zakażenia grzybicze, zakażenia oportunistyczne, zakażenia pasożytnicze, zapalenie otrzewnej, zapalenie ścięgna, zapalenie uchyłków jelita, zapalenie węzłów chłonnych, zespół odstawienia kortyzonu, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Interakcje leku – DETRICAL 7000 IU
Cholekalcyferol (witamina D3) zawarty w preparacie DETRICAL 7000 IU wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mogą wpływać na jego skuteczność terapeutyczną oraz bezpieczeństwo stosowania. Leki indukujące enzymy wątrobowe, takie jak fenytoina, barbiturany, ryfampicyna oraz glikokortykosteroidy, przyspieszają metabolizm witaminy D3, co prowadzi do obniżenia jej stężenia i działania. Izoniazyd hamuje aktywację metaboliczną witaminy D3, również zmniejszając jej efektywność. Ponadto, leki wpływające na wchłanianie z przewodu pokarmowego, takie jak kolestyramina, orlistat, środki przeczyszczające oraz parafina ciekła, mogą ograniczać absorpcję witaminy D3, co wymaga odpowiedniego odstępu czasowego między podaniem tych leków a DETRICAL. Aktynomycyna i imidazolowe leki przeciwgrzybicze hamują enzym 1-hydrolazę 25-hydroksywitaminy D, zaburzając konwersję do aktywnej formy 1,25-dihydroksycholekalcyferolu, co może obniżać efektywność terapii.
25-hydroksywitamina D, aktynomycyna, alkoholowa choroba wątroby, arytmia serca, cholekalcyferol, digitoksyna, digoksyna, dihydroksycholekalcyferol, diuretyki tiazydowe, fenytoina, glikokortykosteroidy, glikozydy nasercowe, gospodarka wapniowo-fosforanowa, gruźlica, hiperkalcemia, hipermagnezemia, hydroksylacja witaminy D, indukcja enzymów wątrobowych, inhibitor lipazy, izoniazyd, kolestyramina, lek przeciwgruźliczy, lek przeciwgrzybiczny, leki przeciwdrgawkowe, nadkwaśność żołądka, niewydolność nerek, orlistat, parafina ciekła, ryfampicyna, środki przeczyszczające, wymienniki jonowe - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie osierdzia – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Zapalenie osierdzia charakteryzuje się zróżnicowanym rokowaniem zależnym od etiologii, nasilenia objawów oraz zastosowanego leczenia. Ostre zapalenie osierdzia, zwłaszcza o etiologii wirusowej lub idiopatycznej, ma dobre rokowanie u 70-90% pacjentów, z powrotem do zdrowia w ciągu 2-3 miesięcy przy szybkim wdrożeniu terapii. Czynniki ryzyka powikłań obejmują wysoką gorączkę, podostry przebieg, duży wysięk osierdziowy, tamponadę serca oraz brak odpowiedzi na NLPZ w ciągu 7 dni. Ryzyko rozwoju zaciskającego zapalenia osierdzia wynosi 1% dla idiopatycznego/wirusowego, 2-5% dla autoimmunologicznego/nowotworowego oraz 20-30% dla bakteryjnego, zwłaszcza gruźliczego i ropnego. Nawracające zapalenie osierdzia (RP) dotyczy 15-30% pacjentów nieleczonych kolchicyną, która redukuje nawroty o połowę. Model stratyfikacji ryzyka opracowany przez Cleveland Clinic uwzględnia m.in. zależność od steroidów, liczbę nawrotów, wzmocnienie gadolinem, wiek, etiologię, płeć, frakcję wyrzutową i częstość akcji serca, osiągając indeks C = 0,800, co pozwala na precyzyjną klasyfikację pacjentów na grupy ryzyka.
choroba samoograniczająca się, dysfagia, etiologia autoimmunologiczna, etiologia bakteryjna, frakcja wyrzutowa, glikokortykosteroid, gruźlica, idiopatyczne zapalenie osierdzia, kolchicyna, nawracające zapalenie osierdzia, nawrót choroby, niedomykalność zastawki trójdzielnej, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność serca, ostre zapalenie osierdzia, perikardiektomia, powikłanie, ropne zapalenie osierdzia, stratyfikacja ryzyka, tamponada serca, wirusowe zapalenie osierdzia, wysięk osierdziowy, wzmocnienie gadolinem, zaciskające zapalenie osierdzia, zapalenie osierdzia - Leksykon chorób i schorzeń
Szczelina odbytu – Patofizjologia i mechanizm
Szczelina odbytu to powierzchowne pęknięcie anodermy poniżej linii grzebieniastej, najczęściej wywołane urazem podczas pasażu twardego stolca lub biegunki. Kluczowym elementem patogenezy jest hipertonia zwieracza wewnętrznego odbytu, prowadząca do zwiększonego spoczynkowego ciśnienia analnego i niedokrwienia tkanek w obrębie szczeliny, co opóźnia gojenie. Niedokrwienie jest szczególnie nasilone w tylnej linii pośrodkowej kanału odbytu, gdzie występuje 90% szczelin, ze względu na fizjologicznie gorsze ukrwienie i anatomiczne predyspozycje. U około 50% pacjentów z przewlekłą szczeliną nie stwierdza się jednak podwyższonego ciśnienia analnego, co wskazuje na złożoność mechanizmów patogenetycznych, w tym rolę biofilmu bakteryjnego i możliwe wtórne czynniki blokujące w odbytnicy.
anoderma, badanie angiograficzne, biofilm bakteryjny, bloker kanału wapniowego, boczna sfinkterotomia wewnętrzna, choroba Leśniowskiego-Crohna, defekacja, diltiazem, dysfunkcja zwieracza, gruźlica, hipertonia, kąt anorektowy, linia grzebieniasta, manometria anorektalna, mięsień gładki, nitrogliceryna, ostra szczelina odbytu, owrzodzenie niedokrwienne, pasaż stolca, przepływ krwi, przewlekła szczelina odbytu, szczelina odbytu, tlenek azotu, toksyna botulinowa, wrzodziejące zapalenie jelita grubego - Leksykon substancji czynnych
Streptomycyna – Właściwości farmakodynamiczne
Streptomycyna, naturalny aminoglikozydowy antybiotyk produkowany przez Streptomyces griseus, działa bakteriobójczo poprzez nieodwracalne blokowanie biosyntezy białka na poziomie podjednostki 30S rybosomu bakteryjnego. Jej aktywność jest optymalna w środowisku lekko zasadowym (pH 7,8) i wykazuje synergizm z β-laktamami, co zwiększa skuteczność terapii skojarzonej, zwłaszcza wobec paciorkowców. W praktyce klinicznej streptomycyna jest kluczowym lekiem w leczeniu gruźlicy, stosowanym wyłącznie w terapii skojarzonej z izoniazydem, ryfampicyną i pirazynamidem, ze względu na szybki rozwój oporności podczas monoterapii. Wspólne podawanie tych leków zmniejsza ryzyko selekcji szczepów opornych i wzmacnia efekt bakteriobójczy.
antybiotyk aminoglikozydowy, antybiotyk β-laktamowy, bakteria Gram-dodatnia, bakteria Gram-ujemna, biosynteza białka, działanie synergistyczne, gruźlica, izoniazyd, lek przeciwbakteryjny, lek przeciwprątkowy, mechanizm bakteriobójczy, Mycobacterium tuberculosis, oporność krzyżowa, oporność prątków gruźlicy, pałeczka dżumy, pałeczka tularemii, pirazynamid, podjednostka 30S rybosomu, prątek gruźlicy, ryfampicyna, siarczan streptomycyny, spektrum przeciwbakteryjne, Streptomyces griseus, terapia skojarzona - Leksykon chorób i schorzeń
Kaszel – Diagnostyka i diagnoza
Kaszel, będący naturalnym odruchem obronnym, jest jednym z najczęstszych objawów zgłaszanych w praktyce klinicznej, z ponad 26 milionami wizyt rocznie w USA. Klasyfikacja kaszlu opiera się na czasie trwania: ostry (<3 tyg.), podostry (3-8 tyg.) i przewlekły (>8 tyg. u dorosłych, >4 tyg. u dzieci), oraz na charakterze: suchy (nieproduktywny) i mokry (produktywny). Diagnostyka powinna uwzględniać szczegółowy wywiad, badanie fizykalne oraz czas trwania kaszlu. W ostrym kaszlu najczęstszą etiologią są infekcje górnych dróg oddechowych, a badania dodatkowe są wskazane przy objawach alarmujących (np. gorączka, krwioplucie). W przewlekłym kaszlu u dorosłych dominują: zespół kaszlu górnych dróg oddechowych (UACS), astma oskrzelowa oraz choroba refluksowa przełyku (GERD). Diagnostyka obejmuje RTG klatki piersiowej, spirometrię, badania czynnościowe płuc, 24-godzinne monitorowanie pH przełyku, badanie indukowanej plwociny oraz bronchoskopię w wybranych przypadkach. U dzieci przewlekły kaszel definiuje się jako trwający >4 tygodni, a diagnostyka obejmuje radiografię i spirometrię od 5. roku życia.
astma kaszlowa, astma oskrzelowa, badania czynnościowe płuc, badanie fizykalne, bronchoskopia, choroba refluksowa przełyku, eozynofilowe zapalenie oskrzeli, GERD, gruźlica, kaszel mokry, kaszel ostry, kaszel przewlekły, kaszel suchy, krwioplucie, krztusiec, monitorowanie pH przełyku, nasofiberoskopia, nieastmatyczne eozynofilowe zapalenie oskrzeli, niewydolność serca, odruch obronny, POChP, posiew plwociny, próba rozkurczowa, radiografia klatki piersiowej, reakcja łańcuchowa polimerazy, rozstrzenie oskrzeli, sarkoidoza, spirometria, spływanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła, tomografia komputerowa wysokiej rozdzielczości, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, Zespół Kaszlu Górnych Dróg Oddechowych, zespół nadwrażliwości kaszlowej - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Gaxenim 0,5 mg
Fingolimod (Gaxenim 0,5 mg) jest przeciwwskazany u pacjentów z zaburzeniami odporności, w tym z zespołem niedoboru odporności, upośledzoną odpornością (w tym po immunosupresji) oraz zwiększonym ryzykiem zakażeń oportunistycznych. Nie należy go stosować przy ciężkich aktywnych zakażeniach, przewlekłych zakażeniach takich jak zapalenie wątroby czy gruźlica, a także u chorych z aktywnymi nowotworami złośliwymi. Przeciwwskazaniem są także ciężkie zaburzenia czynności wątroby (stopień C wg Child-Pugh) ze względu na ryzyko kumulacji leku i nasilenia działań niepożądanych. W zakresie kardiologii, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z niedawnym (w ciągu 6 miesięcy) zawałem mięśnia sercowego, niestabilną dusznicą bolesną, udarem mózgu, TIA, zaostrzeniem niewydolności serca wymagającym hospitalizacji oraz niewydolnością serca klasy III/IV wg NYHA. Ponadto, nie stosuje się go przy ciężkich zaburzeniach rytmu serca, blokach przedsionkowo-komorowych II i III stopnia, zespole chorego węzła zatokowego bez rozrusznika oraz przy wyjściowym QTc ≥ 500 ms.
antagonista kanału wapniowego, badanie EKG, beta-bloker, blok przedsionkowo-komorowy, blok przedsionkowo-komorowy pierwszego stopnia, bradykardia zatokowa, choroba autoimmunologiczna, ciężkie aktywne zakażenie, ciężkie uszkodzenie wątroby, ciężkie zaburzenie czynności wątroby, ciężkie zaburzenie rytmu serca, cukrzyca, digoksyna, enzym wątrobowy, fingolimod, gruźlica, jakość nasienia, klasyfikacja Child-Pugh, klasyfikacja NYHA, lek antyarytmiczny, lek immunosupresyjny, nadwrażliwość na substancję czynną, niestabilna dusznica bolesna, obrzęk plamki żółtej, odstęp QTc, omdlenie, przejściowy atak niedokrwienny, przewlekła niewydolność serca, rozrusznik serca, ryzyko teratogenne, skuteczna antykoncepcja, stwardnienie rozsiane, udar mózgu, zaburzenie siatkówki, zakażenie oportunistyczne, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie wątroby, zawał mięśnia sercowego, zespół chorego węzła zatokowego, zespół niedoboru odporności, złośliwa choroba nowotworowa - Leksykon chorób i schorzeń
Pylica krzemowa – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Pylica krzemowa (silicosis) to przewlekła, nieodwracalna choroba płuc wywołana długotrwałą inhalacją pyłu zawierającego krystaliczną krzemionkę, prowadząca do guzkowego włóknienia płuc i postępującej niewydolności oddechowej. Choroba rozwija się latami, początkowo bezobjawowo, a następnie manifestuje się kaszlem, dusznością wysiłkową i uciskiem w klatce piersiowej. Diagnostyka opiera się na badaniach obrazowych (RTG) wykazujących bliznowacenie oraz ocenie funkcji oddechowych (spirometria). W terapii stosuje się leczenie objawowe: bronchodylatatory, kortykosteroidy wziewne, tlenoterapię (doraźną lub długoterminową przy hipoksemii), fizjoterapię klatki piersiowej oraz rehabilitację pulmonologiczną. Ze względu na zwiększone ryzyko gruźlicy, obowiązkowe są regularne badania przesiewowe i leczenie utajonego zakażenia. W zaawansowanych przypadkach rozważa się całkowite płukanie płuc lub transplantację płuc, choć skuteczność tych metod jest ograniczona. Obecnie trwają badania nad terapiami przeciwzwłóknieniowymi (np. nintedanib) i terapiami komórkowymi.
badanie spirometryczne, białko CC16, bronchodylator, duszność, fizjoterapia klatki piersiowej, gruźlica, hipoksemia, idiopatyczne włóknienie płuc, infekcja układu oddechowego, kaszel, kortykosteroid wziewny, krystaliczna krzemionka, lek przeciwkaszlowy, mezenchymalna komórka macierzysta, niewydolność oddechowa, nintedanib, piaskowanie, popłuczyna oskrzelowo-pęcherzykowa, pylica krzemowa, rehabilitacja oddechowa, rehabilitacja pulmonologiczna, saturacja krwi tlenem, sinica, spirometria, tlenoterapia, transplantacja płuc - Leksykon substancji czynnych
Miotła zbożowa – Przeciwwskazania stosowania
Immunoterapia alergenowa z wykorzystaniem miotły zbożowej (Apera spica venti), obecnej m.in. w preparacie Perosall T13, wymaga starannej kwalifikacji pacjenta z uwzględnieniem licznych przeciwwskazań. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują choroby autoimmunologiczne, aktywny proces nowotworowy, czynną gruźlicę, klinicznie jawne ciężkie niedobory immunologiczne, stałe leczenie beta-adrenolitykami oraz niestabilne choroby układu krążenia. Dodatkowo, immunoterapia jest przeciwwskazana u dzieci poniżej 5. roku życia, pacjentów z ciężką, niestabilną astmą (FEV1 < 70% wartości należnej) oraz w przypadku ciężkiego atopowego zapalenia skóry w fazie zaostrzenia. Tymczasowe przeciwwskazania stanowią ostre infekcje z gorączką oraz zaostrzenia przewlekłych zakażeń, gdzie terapię można wznowić po 5-7 dniach od ustąpienia objawów. Ważnym aspektem jest także nadwrażliwość na substancje pomocnicze preparatu oraz brak współpracy pacjenta, co może negatywnie wpłynąć na bezpieczeństwo i skuteczność leczenia.
astma ciężka, atopowe zapalenie skóry, beta-adrenolityk, choroba autoimmunologiczna, choroba wieńcowa, gruźlica, immunoterapia alergenowa, inhibitor ACE, mietlica biaława, miotła zbożowa, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na substancje pomocnicze, niedobór immunologiczny, niestabilna choroba układu krążenia, ostra choroba infekcyjna, parametr spirometryczny FEV1, Perosall T13, proces nowotworowy, przewlekłe zakażenie, pyłek trawy, reakcja anafilaktyczna, roztwór podjęzykowy, wyczyniec łąkowy, żyto zwyczajne - Leksykon substancji czynnych
Kladrybina – Działania niepożądane
Kladrybina, stosowana w dawce 1 mg/ml w roztworze do infuzji (Biodribin), wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi, głównie hematologicznymi, które pojawiają się zwykle w ciągu pierwszych 14 dni do miesiąca terapii. Najczęstsze powikłania to neutropenia, ciężka niedokrwistość, małopłytkowość oraz limfopenia CD4, szczególnie u pacjentów z białaczką włochatokomórkową (HCL), przewlekłą białaczką limfatyczną (CLL) i chłoniakami nieziarniczymi (NHL). Długotrwała pancytopenia jest charakterystyczna dla HCL, a u chorych z CLL obserwuje się nasilenie zaburzeń hematologicznych podczas drugiego kursu leczenia. Dodatkowo, kladrybina zwiększa ryzyko zakażeń oportunistycznych (bakteryjnych, wirusowych, grzybiczych), w tym ciężkich infekcji takich jak posocznica, zapalenie płuc czy gruźlica, co wymaga ścisłego monitorowania stanu immunologicznego pacjentów. Często występują także reakcje skórne (wysypka, świąd, rumień) oraz objawy ogólnoustrojowe, takie jak gorączka, zmęczenie, obrzęki i obfite pocenie. Wśród działań niepożądanych obserwuje się również zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunki) oraz neurologiczne (bóle głowy, zawroty głowy, bezsenność).
Istotnym długoterminowym zagrożeniem jest rozwój nowotworów wtórnych, w tym raka płuc, co podkreśla konieczność długotrwałej obserwacji pacjentów po zakończeniu terapii. Kladrybina może także indukować rzadkie, ale poważne powikłania hematologiczne, takie jak niedokrwistość czystoczerwonokrwinkowa (PRCA) oraz niedokrwistość autoimmunohemolityczna. Ponadto, u części pacjentów występują zaburzenia sercowo-naczyniowe, w tym przyspieszona czynność serca, szmery w sercu, obrzęki oraz zapalenie żył, które mogą być związane zarówno z działaniem leku, jak i techniką podawania (infuzja, wymiana cewnika). Ze względu na ryzyko mielosupresji i powikłań infekcyjnych, konieczne jest regularne monitorowanie parametrów hematologicznych oraz stanu klinicznego, zwłaszcza u chorych na HCL, CLL i NHL, aby odpowiednio wcześnie zareagować na potencjalne zagrożenia.
białaczka włochatokomórkowa, Biodribin, chłoniak nieziarniczy, działanie immunosupresyjne, gruźlica, kandydoza jamy ustnej, kladrybina, limfopenia CD4, małopłytkowość, mielosupresja, neutropenia, niedokrwistość, niedokrwistość autoimmunohemolityczna, niedokrwistość czystoczerwonokrwinkowa, nowotwór wtórny, pancytopenia, posocznica, powikłanie zakrzepowe, przewlekła białaczka limfatyczna, rak płuca, reakcja skórna, zaburzenie hematologiczne, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie naczyniowe, zaburzenie sercowe, zakażenie bakteryjne skóry, zakażenie górnych dróg oddechowych, zakażenie oportunistyczne, zakażenie układu moczowego, zakrzepica, zapalenie płuc, zapalenie żyły, zwłóknienie szpiku - Leksykon chorób i schorzeń
Rumień guzowaty – Patofizjologia i mechanizm
Rumień guzowaty (erythema nodosum) jest najczęstszą postacią panniculitis, charakteryzującą się nagłym pojawieniem bolesnych, rumieniowych guzków na wyprostnych powierzchniach kończyn dolnych, zwłaszcza na goleniach. Patogeneza obejmuje reakcję nadwrażliwości typu IV (opóźnionej), z udziałem limfocytów T i uszkodzeniem tkanek przez aktywowane neutrofile produkujące reaktywne formy tlenu (ROI). W badaniach wykazano czterokrotnie wyższy odsetek ROI u pacjentów z rumieniem guzowatym, korelujący z nasileniem klinicznym. W patogenezie uczestniczą liczne cząsteczki adhezyjne (E-selektyna, P-selektyna, ICAM-1, VCAM-1) oraz cytokiny prozapalne (IL-6, IL-8, IL-12, TNF-α, interferon-γ), zarówno w skórze, jak i surowicy. Histopatologicznie dominuje zapalenie przegród tkanki podskórnej tłuszczowej z naciekiem neutrofilów, a w późniejszych fazach ziarniniaki promieniste Mieschera, bez pierwotnego zapalenia naczyń.
choroba układowa tkanki łącznej, cząsteczka adhezyjna, czynnik martwicy nowotworów, czynnik martwicy nowotworów alfa, doustny środek antykoncepcyjny, enzym hydrolityczny, gruźlica, immunofluorescencja bezpośrednia, infekcja paciorkowcowa, interleukina-6, kompleks immunologiczny, limfocyt Th1, mediator zapalny, naciek neutrofilowy, nadwrażliwość typu IV, nadwrażliwość typu opóźnionego, nieswoiste zapalenie jelit, panniculitis, reaktywne formy tlenu, rumień guzowaty, sarkoidoza, stres oksydacyjny, wielojądrzasta komórka olbrzymia, zapalenie naczyń, zapalenie przegrod tkanki tłuszczowej - Leksykon chorób i schorzeń
Uwiteus – Epidemiologia
Zapalenie błony naczyniowej (uveitis) stanowi istotne wyzwanie zdrowotne, będąc jedną z głównych przyczyn utraty wzroku na świecie. Częstość występowania tej choroby waha się globalnie od 69 do 204 przypadków na 100 000 osób, a zapadalność wynosi od 17 do 52 przypadków na 100 000 osób rocznie. W USA roczna zapadalność wynosi 18,9-52/100 000, a częstość występowania nieinfekcyjnego uveitis u dorosłych to 121/100 000, u dzieci 29/100 000. Choroba najczęściej dotyczy osób w wieku produkcyjnym (20-60 lat), ze średnim wiekiem diagnozy około 37 lat. Etiologia jest zróżnicowana: idiopatyczne przypadki stanowią 25,7-70%, infekcyjne około 20%, a immunologiczne związane m.in. z HLA-B27 i chorobą Behçeta. Zapalenie przedniej części błony naczyniowej jest najczęstszą formą (27,8-72% przypadków), a zapalenie tylnej części – najrzadszą. Występują istotne różnice geograficzne i demograficzne, w tym predyspozycje rasowe i wpływ chorób układowych (np. sarkoidoza, spondyloartropatie). Zapalenie błony naczyniowej u dzieci stanowi 2-14% przypadków, z JIA jako najczęstszą przyczyną układową (14,8%).
białaczka, borelioza, choroba autoimmunologiczna, choroba Behçeta, choroba Leśniowskiego-Crohna, gruźlica, HLA-B27, kiła, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, panuveitis, reaktywne zapalenie stawów, sarkoidoza, ślepota prawna, spondyloartropatia, stwardnienie rozsiane, toczeń rumieniowaty układowy, toksokaroza, toksoplazmoza oczna, uraz oka, utrata wzroku, wirus opryszczki pospolitej, wirus ospy wietrznej i półpaśca, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaćma, zapadalność, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie całej błony naczyniowej, zapalenie przedniej części błony naczyniowej, zapalenie wnętrza gałki ocznej, zespół TINU, zespół Vogt-Koyanagi-Harada, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Sensiva (45 g + 28 g + 0,3 g)/100 g
Produkt leczniczy Sensiva, klasyfikowany w grupie leków dezynfekujących i antyseptycznych (kod ATC: D08AX53), jest roztworem na skórę zawierającym propanol (45 g/100 g), alkohol izopropylowy (28 g/100 g) oraz kwas mlekowy (0,3 g/100 g). Preparat charakteryzuje się fizjologicznym pH 5,5, co sprzyja dobrej tolerancji i minimalizuje ryzyko podrażnień przy długotrwałym stosowaniu. Sensiva wykazuje szerokie spektrum działania przeciwdrobnoustrojowego, obejmujące bakteriobójcze, przeciwgrzybicze oraz przeciwwirusowe właściwości. Skutecznie eliminuje bakterie Gram-dodatnie (m.in. Staphylococcus aureus, paciorkowce), Gram-ujemne (Escherichia coli, Pseudomonas aeruginosa, Proteus spp., Klebsiella pneumoniae) oraz mykobakterie (Mycobacterium tuberculosis). Ponadto preparat działa przeciwgrzybiczo na drożdżaki (Candida albicans) i dermatofity (Trichophyton mentagrophytes, Microsporum gypseum).
AIDS, aktywność grzybobójcza, alkohol izopropylowy, bakteria Gram-dodatnia, bakteria Gram-ujemna, Candida albicans, dermatofit, drożdżak, działanie bakteriobójcze, działanie przeciwgrzybicze, działanie przeciwwirusowe, działanie wirusobójcze, Escherichia coli, gruźlica, grzybica paznokci, grzybica skóry, grzybica stóp, HBV, HIV, Klebsiella pneumoniae, kwas mlekowy, Microsporum gypseum, Mycobacterium tuberculosis, mykobakteria, ostre zapalenie żołądka i jelit, propanol, Proteus mirabilis, proteus vulgaris, Pseudomonas aeruginosa, rotawirus, Staphylococcus aureus, Trichophyton mentagrophytes, wirus krowianki, wirusowe zapalenie wątroby, zakażenie grzybicze, zakażenie skóry, zapalenie płuc - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Esotkaleno
Produkt leczniczy Esotkaleno zawierający prednizon wykazuje silne działanie immunosupresyjne, co znacząco zwiększa ryzyko zakażeń bakteryjnych, wirusowych, pasożytniczych i oportunistycznych, w tym reaktywacji utajonych infekcji takich jak gruźlica czy wirusowe zapalenie wątroby typu B. Stosowanie leku wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z ostrymi i przewlekłymi zakażeniami, chorobami wrzodowymi, osteoporozą, nadciśnieniem tętniczym, cukrzycą, zaburzeniami psychicznymi, jaskrą oraz u osób z ryzykiem perforacji jelit. Zaleca się regularne monitorowanie parametrów takich jak ciśnienie krwi, stężenie kreatyniny, poziom potasu w surowicy oraz kontrolę okulistyczną co 3 miesiące. Dawkowanie prednizonu powyżej 15 mg/dobę u pacjentów z twardziną układową wymaga szczególnej uwagi ze względu na ryzyko twardzinowego przełomu nerkowego.
bradykardia, centralna surowicza chorioretinopatia, choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy, cukrzyca, fluorochinolon, glikokortykosteroid, gruźlica, guz chromochłonny, immunosupresja, jaskra, kortykosteroid, miastenia, nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, opryszczka zwykła, opryszczkowe zapalenie rogówki, ospa wietrzna, osteoporoza, ostra niewydolność kory nadnerczy, ostre zakażenie wirusowe, owrzodzenie rogówki, perforacja jelit, poliomyelitis, półpasiec, prednizon, przewlekłe czynne zapalenie wątroby, twardzina układowa, twardzinowy przełom nerkowy, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie psychiczne, zaburzenie widzenia, zaćma, zakażenie grzybicze, zapalenie ścięgna, zapalenie uchyłków jelita - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba stilla u dorosłych – Diagnostyka i diagnoza
Choroba Stilla u dorosłych (AOSD) to rzadkie, autoimmunologiczne schorzenie zapalne, którego diagnostyka opiera się na wykluczeniu innych chorób zakaźnych, nowotworowych i reumatycznych. Najczęściej stosowanymi kryteriami diagnostycznymi są kryteria Yamaguchi (czułość 93,5%, specyficzność 98,5%) oraz Fautrela, które uwzględniają objawy kliniczne takie jak gorączka ≥39°C utrzymująca się co najmniej tydzień, bóle stawów trwające minimum 2 tygodnie, nieswędzącą wysypkę łososiową oraz leukocytozę ≥10 000/μl z ≥80% granulocytów. W badaniach laboratoryjnych charakterystyczne są podwyższone parametry zapalne: OB >50 mm/h, CRP >2,0 mg/dl, podwyższony fibrynogen, leukocytoza z neutrofilią, trombocytoza oraz niedokrwistość. Kluczowym markerem jest hiperferrytynemia (>1000 ng/ml, często >5000 ng/ml) z obniżonym poziomem glikozylowanej ferrytyny (≤20%), co zwiększa specyficzność diagnostyczną do 89%. Dodatkowo, podwyższony poziom IL-18 może wskazywać na aktywność choroby, choć jego oznaczanie nie jest powszechnie dostępne.
aminotransferaza, białaczka, białko C-reaktywne, borelioza, chłoniak, choroba autoimmunologiczna, choroba Behçeta, choroba infekcyjna, choroba Stilla u dorosłych, czynnik reumatoidalny, dehydrogenaza mleczanowa, fibrynogen, granulocyt, gruźlica, hepatomegalia, HIV, infekcyjne zapalenie wsierdzia, interleukina, kryteria Yamaguchi, leukocytoza, limfadenopatia, mononukleoza zakaźna, neutrofilia, niedokrwistość, nowotwór układu krwiotwórczego, odczyn Biernackiego, przeciwciało ANCA, przeciwciało anty-CCP, przeciwciało antyfosfolipidowe, przeciwciało przeciwjądrowe, reumatoidalne zapalenie stawów, rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, splenomegalia, spondyloartropatia, toczeń rumieniowaty układowy, trombocytoza, wirusowe zapalenie wątroby, zapalenie błony maziowej, zapalenie osierdzia, zapalenie wątroby, zespół aktywacji makrofagów, zespół hemofagocytarny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Meprelon
Meprelon (metyloprednizolon) wymaga szczegółowej oceny korzyści i ryzyka przed rozpoczęciem terapii, zwłaszcza w przypadku ciężkich zakażeń, gruźlicy, chorób przewlekłych (np. osteoporozy, cukrzycy, nadciśnienia tętniczego) oraz schorzeń okulistycznych i psychicznych. Lek należy stosować ostrożnie u pacjentów z ryzykiem perforacji jelit, a także monitorować pod kątem rozedmy pęcherzykowej jelit, szczególnie przy podawaniu dożylnym. W trakcie terapii konieczne jest regularne monitorowanie parametrów metabolicznych, ciśnienia tętniczego oraz stężenia potasu w surowicy. Wysokie dawki (>500 mg dożylnie) mogą powodować zaburzenia rytmu serca, zapaść krążeniową i wymagają ścisłej kontroli. U pacjentów z nowotworami układu krwiotwórczego istnieje ryzyko zespołu rozpadu guza (TLS), a u osób z guzem chromochłonnym nadnerczy – przełomu guza, co wymaga szczególnej ostrożności.
amebioza, bradykardia, centralna chorioretinopatia surowicza, choroba Heinego-Medina, choroba psychiczna, cukrzyca, glikokortykosteroid, gruźlica, grzybica układowa, guz chromochłonny nadnerczy, HBsAg, hepatotoksyczność, immunosupresja, jaskra, kardiomiopatia przerostowa, lek przeciwgruźliczy, marskość wątroby, martwicze zapalenie jelit, metyloprednizolon, miastenia, nadciśnienie tętnicze, niedoczynność tarczycy, nieostre widzenie, niewydolność serca, odpowiedź immunologiczna, opryszczka, opryszczkowe zapalenie rogówki, ospa wietrzna, osteoporoza, ostra niewydolność kory nadnerczy, ostre zapalenie wątroby, owrzodzenie rogówki, owrzodzenie żołądka, patogen oportunistyczny, perforacja jelit, półpasiec, przełom miasteniczny, przetoka jelitowa, przewlekłe czynne zapalenie wątroby, rozedma pęcherzykowa jelit, twardzina układowa, twardzinowy przełom nerkowy, uszkodzenie rogówki, uszkodzenie wątroby, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie rytmu serca, zaćma, zajęcie węzłów chłonnych, zakażenie bakteryjne, zakażenie wirusowe, zakrzepica, zaostrzenie stwardnienia rozsianego, zapalenie otrzewnej, zapalenie uchyłków jelita, zapaść krążeniowa, zarażenie nicieniami, zarażenie pasożytnicze, zatrzymanie akcji serca, zespół rozpadu guza, zespół z odstawienia, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon chorób i schorzeń
Choroby zakaźne – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Kontrola zakażeń w pielęgniarstwie stanowi kluczowy element zapobiegania rozprzestrzenianiu się infekcji w placówkach medycznych. Personel pielęgniarski stosuje środki standardowe oraz środki ostrożności oparte na drodze transmisji, szczególnie wobec patogenów takich jak C. difficile, MRSA, VRE, RSV, odra czy gruźlica. Higiena rąk, obejmująca co najmniej 15 sekund energicznego mycia z uwzględnieniem przestrzeni między palcami i wokół łożysk paznokci, pozostaje najskuteczniejszą metodą zapobiegania zakażeniom. Wczesna identyfikacja zakażeń, monitorowanie parametrów życiowych oraz diagnostyka laboratoryjna (np. WBC, białko i albumina w surowicy) umożliwiają szybkie wdrożenie terapii, w tym antybiotyków, leków przeciwwirusowych i przeciwgrzybiczych. Diagnozy pielęgniarskie koncentrują się na ryzyku zakażenia związanym z naruszoną integralnością skóry, immunosupresją czy niedożywieniem, a plany opieki obejmują kompleksową ocenę, edukację pacjentów i stosowanie środków izolacyjnych.
antybiotyk, choroba zakaźna, Clostridium difficile, dezynfekcja, diagnostyka laboratoryjna, drobnoustrój, edukacja pacjenta, gruźlica, higiena rąk, HIV/AIDS, immunosupresja, izolacja medyczna, kontrola zakażeń, lek przeciwgrzybiczny, MRSA, Mycobacterium tuberculosis, nadzór epidemiologiczny, oporność na antybiotyki, parametr życiowy, patogen przenoszony przez krew, płyn ustrojowy, profilaktyka zakażeń, RSV, sepsa, środek ochrony osobistej, sterylizacja, VRE, wstrząs septyczny, zakażenie rany pooperacyjnej - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Rifampicyna TZF 300 mg
Ryfampicyna jest antybiotykiem o szerokim spektrum działania przeciwbakteryjnego, kluczowym w leczeniu gruźlicy, w tym postaci nowo zdiagnozowanej, zaawansowanej, przewlekłej oraz lekoopornej, zawsze w terapii skojarzonej z innymi lekami przeciwprątkowymi. Ponadto wykazuje aktywność wobec atypowych prątków z rodzaju Mycobacterium oraz jest stosowana w leczeniu trądu (choroby Hansena) w postaciach licznoprątkowej i skąpoprątkowej, również w terapii skojarzonej. Ryfampicyna znajduje zastosowanie w leczeniu poważnych zakażeń bakteryjnych, takich jak bruceloza, legionelloza oraz ciężkie zakażenia gronkowcowe, gdzie zawsze powinna być łączona z innym antybiotykiem, aby zapobiec rozwojowi oporności. Ponadto lek jest stosowany w zapobieganiu meningokokowemu zapaleniu opon mózgowych poprzez eliminację nosicielstwa Neisseria meningitidis oraz w eradykacji i chemioprofilaktyce zakażeń Haemophilus influenzae u dzieci do 4 lat.
antybiotyk o szerokim spektrum, bakteria Brucella, bruceloza, chemioprofilaktyka, choroba Hansena, drobnoustrój, eradykacja nosicielstwa, eradykacja zakażenia, gruźlica, gruźlica lekooporna, Haemophilus influenzae, kapsułka twarda, łańcuch epidemiologiczny, Legionella pneumophila, legionelloza, meningokokowe zapalenie opon mózgowych, Mycobacterium leprae, Mycobacterium tuberculosis, Neisseria meningitidis, oporność bakterii, postać licznoprątkowa, postać skąpoprątkowa, prątki trądu, racjonalna antybiotykoterapia, ryfampicyna, szczep oporny, terapia skojarzona, terapia wielolekowa, trąd, zakażenie bakteryjne, zakażenie gronkowcowe, zakażenie meningokokowe - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Hemkortin-HC (5 mg + 5 mg)/g
Hemkortin-HC, maść doodbytnicza zawierająca 5 mg/g octanu hydrokortyzonu oraz 5 mg/g jednowodnego siarczanu cynku, jest stosowana miejscowo w leczeniu hemoroidów. Przeciwwskazania do jej stosowania obejmują nadwrażliwość na składniki preparatu, cukrzycę (ze względu na ryzyko pogorszenia kontroli glikemii przez hydrokortyzon), aktywne infekcje miejscowe takie jak gruźlica, zakażenia grzybicze i wirusowe, osteoporozę, jaskrę, ostre psychozy oraz zakrzepicę żylną. Hydrokortyzon może być wchłaniany systemowo, co zwiększa ryzyko powikłań u pacjentów z wymienionymi schorzeniami, zwłaszcza przy długotrwałej terapii lub stosowaniu na dużych powierzchniach błony śluzowej.
choroba autoimmunologiczna, ciśnienie śródgałkowe, cukrzyca, glikemia, glikokortykosteroid, gruźlica, Hemkortin-HC, hemoroidy, infekcja dróg moczowo-płciowych, jaskra, kortykosteroid, leczenie immunosupresyjne, leczenie zabiegowe, maść doodbytnicza, nadwrażliwość, octan hydrokortyzonu, osteoporoza, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, psychoza, siarczan cynku, utrata masy kostnej, zakażenie grzybicze, zakażenie wirusowe, zakrzepica żylna - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Predasol 25 mg
Predasol, zawierający prednizolonu sodu bursztynian, jest glikokortykosteroidem stosowanym pozajelitowo w stanach wymagających szybkiej interwencji terapeutycznej. Dostępny w dawkach 25 mg, 50 mg, 250 mg oraz 1000 mg, w formie proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań lub infuzji, wykazuje silne działanie przeciwzapalne i immunosupresyjne. Wskazania obejmują wstrząs anafilaktyczny (po podaniu adrenaliny), ciężkie napady astmy oporne na bronchodilatatory, obrzęk płuc i mózgu (w przebiegu guzów, zabiegów neurochirurgicznych, ropni i bakteryjnego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych), a także ostre choroby skóry, takie jak pęcherzyca zwykła, erytrodermia i ostry wyprysk. Ponadto lek jest stosowany w ostrych chorobach hematologicznych (autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna, ostra plamica małopłytkowa), ostrym odrzucaniu przeszczepu nerki oraz zespole pozawałowym (Dresslera).
adrenalina, bronchodylator, choroba autoimmunologiczna, dur brzuszny, erytrodermia, glikokortykosteroid, gruźlica, leczenie przeciwdrobnoustrojowe, lek immunosupresyjny, niedokrwistość hemolityczna autoimmunologiczna, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk mózgu, obrzęk płuc, odrzucanie przeszczepu, ostry napad astmy, ostry wyprysk, pęcherzyca zwykła, plamica małopłytkowa, prednizolonu sodu bursztynian, przełom nadnerczowy, pseudokrup, roztwór do wstrzykiwań, skaza krwotoczna, wstrząs anafilaktyczny, zapalenie krtani, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zawał mięśnia sercowego, zespół Dresslera, zespół pozawałowy - Leksykon leków
Interakcje leku – Vastan 10 mg
Symwastatyna jest metabolizowana głównie przez enzym CYP3A4 oraz transportery takie jak OATP1B1 i BCRP, co czyni ją podatną na liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne. Silne inhibitory CYP3A4 (np. itrakonazol, ketokonazol, erytromycyna, inhibitory proteazy HIV) oraz inhibitory transporterów (np. cyklosporyna, gemfibrozyl) znacząco zwiększają stężenia symwastatyny i jej aktywnego metabolitu w osoczu, co może prowadzić do podwyższonego ryzyka miopatii i rabdomiolizy. Przykładowo, itrakonazol powoduje ponad 10-krotne zwiększenie narażenia na kwas symwastatyny, a gemfibrozyl zwiększa AUC kwasu symwastatyny o 1,9 raza. W przypadku jednoczesnego stosowania z amiodaronem, werapamilem, diltiazemem czy amlodypiną, dawka symwastatyny nie powinna przekraczać 20 mg/dobę ze względu na ryzyko toksyczności mięśniowej. Ponadto, stosowanie fibratów, zwłaszcza gemfibrozylu, oraz niacyny w dawkach ≥ 1 g/dobę zwiększa ryzyko miopatii, a w przypadku gemfibrozylu interakcja ma charakter farmakokinetyczny. Sok grejpfrutowy w ilości >1 litra/dobę może zwiększyć narażenie na kwas symwastatyny aż 7-krotnie, co również jest klinicznie istotne.
amiodaron, amlodypina, antagonista kanału wapniowego, BCRP, cyklosporyna, cytochrom P450 3A4, danazol, diltiazem, doustny lek przeciwzakrzepowy, elbaswir, fibrat, gemfibrozyl, grazoprewir, gruźlica, hepatotoksyczność, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, induktor CYP3A4, inhibitor BCRP, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, INR, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, International Normalized Ratio, kolchicyna, kwas fusydowy, lek hipolipemizujący, lomitapid, miopatia, niacyna, OATP1B1, pochodna kumaryny, rabdomioliza, ryfampicyna - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Esotkaleno
Produkt leczniczy Esotkaleno, zawierający glikokortykosteroidy, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na szerokie spektrum działań niepożądanych, w tym immunosupresję zwiększającą ryzyko zakażeń bakteryjnych, wirusowych, pasożytniczych i oportunistycznych. Należy monitorować możliwość maskowania objawów infekcji oraz ryzyko reaktywacji utajonych zakażeń, takich jak gruźlica czy wirusowe zapalenie wątroby typu B. Stosowanie leku jest wskazane wyłącznie w ściśle określonych sytuacjach klinicznych, często z równoczesnym leczeniem przeciwinfekcyjnym, np. w ostrych zakażeniach wirusowych, przewlekłym zapaleniu wątroby z HBsAg+, czy w okresie szczepień żywymi szczepionkami. Konieczna jest ścisła kontrola parametrów klinicznych i laboratoryjnych, w tym ciśnienia tętniczego, gęstości mineralnej kości, glikemii, oraz regularne badania okulistyczne co 3 miesiące, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu. Dawkowanie i monitorowanie powinny uwzględniać ryzyko powikłań takich jak osteoporoza, nadciśnienie, cukrzyca, zaburzenia psychiczne, jaskra, ryzyko perforacji przewodu pokarmowego oraz ryzyko przełomu nerkowego u pacjentów z twardziną układową. Produkt zawiera mniej niż 23 mg sodu na tabletkę, co klasyfikuje go jako lek „wolny od sodu”.
bradykardia, chorioretinopatia, choroba wrzodowa, cukrzyca, dysfagia, fluorochinolon, glikokortykosteroid, gruźlica, guz chromochłonny, immunosupresja, jaskra, miastenia, nadciśnienie tętnicze, niewydolność kory nadnerczy, niewydolność serca, opryszczka zwykła, ospa wietrzna, osteoporoza, perforacja jelit, poliomyelitis, półpasiec, reakcja anafilaktyczna, szczepienia ochronne, twardzina układowa, twardzinowy przełom nerkowy, uszkodzenie rogówki, węgornica, wirusowe zapalenie wątroby, wrzodziejące zapalenie jelita, zaburzenia psychiczne, zaburzenia widzenia, zaćma, zakażenia oportunistyczne, zakażenie grzybicze, zapalenie otrzewnej, zapalenie rogówki, zapalenie ścięgien, zapalenie uchyłków jelita, zapalenie wątroby, zapalenie węzłów chłonnych, zerwanie ścięgna - Leksykon substancji czynnych
Streptomycyna – Przedawkowanie
Streptomycyna, aminoglikozydowy antybiotyk o wąskim indeksie terapeutycznym, stosowana głównie w leczeniu gruźlicy, niesie ryzyko poważnych działań niepożądanych przy przedawkowaniu. Toksyczność dotyczy przede wszystkim układu przedsionkowego, słuchowego oraz nerek. Dawki przekraczające 1 g/dobę zwiększają ryzyko ototoksyczności, objawiającej się zawrotami głowy, szumem usznym i niedosłuchem, natomiast nefrotoksyczność nasila się przy dawkach powyżej 15-20 mg/kg/dobę, manifestując się wzrostem kreatyniny, białkomoczem i oligo- lub anurią. Gwałtowne podanie dawek powyżej 2 g jednorazowo może wywołać blokadę nerwowo-mięśniową z ryzykiem niewydolności oddechowej. Długotrwałe stosowanie zwiększonych dawek sprzyja zaburzeniom elektrolitowym (hipokaliemia, hipomagnezemia, hipokalcemia) oraz powikłaniom hematologicznym, takim jak neutropenia i trombocytopenia.
antybiotyk aminoglikozydowy, anuria, białkomocz, blokada nerwowo-mięśniowa, charakterystyka produktu leczniczego, drgawka, działanie nefrotoksyczne, działanie ototoksyczne, działanie toksyczne, filtracja kłębuszkowa, funkcja nerek, gruźlica, hemodializa, hipokalcemia, hipokaliemia, hipomagnezmia, infekcja bakteryjna, leczenie objawowe, nefrotoksyczność, neurotoksyczność, neutropenia, niedokrwistość hemolityczna, niedosłuch, niewydolność oddechowa, objaw niepożądany, obrzęk krtani, oczopląs, oliguria, ototoksyczność, parestezja, skurcz oskrzeli, stężenie leku w surowicy, Streptomycinum TZF, streptomycyna, szum w uszach, trombocytopenia, układ krwiotwórczy, układ przedsionkowy, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenia równowagi, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie rytmu serca, zawroty głowy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Bonaxon 0,5 mg
Fingolimod (Bonaxon 0,5 mg) jest skutecznym lekiem w terapii stwardnienia rozsianego, jednak jego stosowanie wymaga ścisłego przestrzegania przeciwwskazań ze względu na immunosupresyjny mechanizm działania i potencjalne ryzyko poważnych działań niepożądanych. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują m.in. zespół niedoboru odporności, ciężkie aktywne i przewlekłe zakażenia (np. zapalenie wątroby, gruźlica), aktywne nowotwory złośliwe, ciężkie zaburzenia czynności wątroby (stopień C wg Child-Pugh), a także poważne schorzenia sercowo-naczyniowe, takie jak zawał mięśnia sercowego, niestabilna dławica piersiowa, udar mózgu lub TIA w ciągu ostatnich 6 miesięcy, niewydolność serca klasy III/IV wg NYHA, ciężkie zaburzenia rytmu serca (w tym blok przedsionkowo-komorowy II stopnia typu Mobitz II i III stopnia) oraz wyjściowy odstęp QTc ≥500 ms. Ponadto, lek jest przeciwwskazany w ciąży, u kobiet nie stosujących skutecznej antykoncepcji oraz u pacjentów z nadwrażliwością na fingolimod lub substancje pomocnicze.
blok przedsionkowo-komorowy, ciężkie aktywne zakażenie, działanie immunosupresyjne, działanie teratogenne, fingolimod, gruźlica, klasyfikacja Child-Pugh, klasyfikacja NYHA, leki przeciwarytmiczne, nadwrażliwość na substancję czynną, niestabilna dławica piersiowa, niewydolność serca, odstęp QTc, przejściowy atak niedokrwienny, przewlekła niewydolność serca, stwardnienie rozsiane, szczepionki żywe, udar mózgu, zaburzenia czynności wątroby, zakażenia oportunistyczne, zapalenie wątroby, zawał mięśnia sercowego, zespół chorego węzła zatokowego, zespół niedoboru odporności, złośliwa choroba nowotworowa - Leksykon chorób i schorzeń
Kaszel – Etiologia i przyczyny
Kaszel stanowi odruch ochronny układu oddechowego, mający na celu usunięcie czynników drażniących oraz nadmiaru wydzieliny. Jego klasyfikacja opiera się na czasie trwania: ostry (<3 tygodni), podostry (3-8 tygodni) oraz przewlekły (>8 tygodni u dorosłych, >4 tygodni u dzieci). Najczęstsze przyczyny ostrego kaszlu to infekcje wirusowe (przeziębienie, grypa, COVID-19), ostre zapalenie oskrzeli, zapalenie zatok, krup czy aspiracja ciała obcego. Kaszel podostry często wynika z nadwrażliwości dróg oddechowych po infekcji, a przewlekły kaszel u osób niepalących z prawidłowym RTG klatki piersiowej najczęściej związany jest z zespołem kaszlu górnych dróg oddechowych (UACS), astmą oraz chorobą refluksową przełyku (GERD), które odpowiadają za 90-100% przypadków. Diagnostyka powinna uwzględniać badania obrazowe, czynnościowe płuc, alergiczne oraz specjalistyczne, takie jak bronchoskopia czy pH-metria przełyku.
aspiracja ciała obcego, astma kaszlowa, badanie czynnościowe płuc, bakteryjne zapalenie oskrzeli, choroba refluksowa przełyku, droga oddechowa, gruźlica, idiopatyczne włóknienie płuc, infekcja wirusowa górnych dróg oddechowych, inhibitor konwertazy angiotensyny, kaszel astmatyczny, kaszel mokry, kaszel napadowy, kaszel ostry, kaszel podostry, kaszel poinfekcyjny, kaszel przewlekły, kaszel psychogenny, kaszel suchy, kaszel szczekający, krup, krwioplucie, krztusiec, mukowiscydoza, nieastmatyczne eozynofilowe zapalenie oskrzeli, niewydolność serca, obturacyjny bezdech senny, ostre zapalenie oskrzeli, ostre zapalenie zatok, przewlekła obturacyjna choroba płuc, przewlekłe zapalenie oskrzeli, przewlekłe zapalenie zatok, rozstrzenie oskrzeli, sarkoidoza, spływanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła, śródmiąższowa choroba płuc, zanieczyszczenie powietrza, zapalenie oskrzelików, zapalenie płuc, zatorowość płucna, Zespół Kaszlu Górnych Dróg Oddechowych, zespół nadwrażliwości kaszlowej, zespół post-COVID - Leksykon chorób i schorzeń
Gruźlica – Epidemiologia
Gruźlica (TB) pozostaje istotnym problemem zdrowia publicznego na świecie, z około 10,8 mln nowych przypadków i 1,25 mln zgonów rocznie według WHO. W 2023 roku odnotowano rekordową liczbę 8,2 mln nowych diagnoz, z największym obciążeniem w Azji Południowo-Wschodniej, Afryce, Europie i regionie Pacyfiku. W USA w 2023 roku zgłoszono 9 633 przypadki (wzrost o 16% względem 2022), a wskaźnik zapadalności wyniósł 2,9/100 000. Szczególnie niepokojący jest wzrost gruźlicy wśród dzieci oraz osób z utajoną infekcją (około 13 mln w USA). Wysoka koinfekcja z HIV (około 8% przypadków globalnie) oraz narastająca liczba przypadków gruźlicy wielolekoopornej (MDR-TB) stanowią poważne wyzwania terapeutyczne i epidemiologiczne. W Indiach w 2023 roku zdiagnozowano 63 939 przypadków MDR-TB, co podkreśla skalę problemu lekooporności. Nadzór epidemiologiczny, prowadzony m.in. przez NTSS w USA i systemy WHO, jest kluczowy dla monitorowania i kontroli choroby, umożliwiając ocenę trendów, identyfikację populacji wysokiego ryzyka oraz planowanie interwencji.
aktywna gruźlica, badania przesiewowe, diagnostyka różnicowa, gruźlica, gruźlica lekooporna, gruźlica OUN, gruźlica wielolekooporna, immunosupresja, koinfekcja HIV, leki przeciwgruźlicze, MDR-TB, Mycobacterium tuberculosis, mykobakterie, nadzór epidemiologiczny, niedożywienie, prątek gruźlicy, reaktywacja choroby, remisja, rtg klatki piersiowej, szczepienie BCG, test RT-PCR, testy diagnostyczne, utajona infekcja gruźlicza, wskaźnik zapadalności, zakażenie gruźlicą, zakażenie HIV