Gruźlica
Epidemiologia
Gruźlica (TB) pozostaje istotnym problemem zdrowia publicznego na świecie, z około 10,8 mln nowych przypadków i 1,25 mln zgonów rocznie według WHO. W 2023 roku odnotowano rekordową liczbę 8,2 mln nowych diagnoz, z największym obciążeniem w Azji Południowo-Wschodniej, Afryce, Europie i regionie Pacyfiku. W USA w 2023 roku zgłoszono 9 633 przypadki (wzrost o 16% względem 2022), a wskaźnik zapadalności wyniósł 2,9/100 000. Szczególnie niepokojący jest wzrost gruźlicy wśród dzieci oraz osób z utajoną infekcją (około 13 mln w USA). Wysoka koinfekcja z HIV (około 8% przypadków globalnie) oraz narastająca liczba przypadków gruźlicy wielolekoopornej (MDR-TB) stanowią poważne wyzwania terapeutyczne i epidemiologiczne. W Indiach w 2023 roku zdiagnozowano 63 939 przypadków MDR-TB, co podkreśla skalę problemu lekooporności. Nadzór epidemiologiczny, prowadzony m.in. przez NTSS w USA i systemy WHO, jest kluczowy dla monitorowania i kontroli choroby, umożliwiając ocenę trendów, identyfikację populacji wysokiego ryzyka oraz planowanie interwencji.
- Epidemiologia gruźlicy
- Globalne obciążenie gruźlicą
- Gruźlica w Stanach Zjednoczonych
- System nadzoru nad gruźlicą w USA
- Trendy epidemiologiczne w gruźlicy
- Gruźlica lekooporna
- Międzynarodowe inicjatywy w zakresie nadzoru nad gruźlicą
- Europejskie inicjatywy w zakresie nadzoru nad gruźlicą
- Nadzór nad gruźlicą w Wielkiej Brytanii
- Nadzór nad gruźlicą w Kanadzie
- Czynniki wpływające na epidemiologię gruźlicy
- Strategie nadzoru i monitorowania gruźlicy
- Nowe technologie w nadzorze nad gruźlicą
- Wnioski
Epidemiologia gruźlicy
Gruźlica (TB) pozostaje jednym z najpoważniejszych wyzwań zdrowia publicznego na świecie. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), każdego roku odnotowuje się około 10,8 miliona nowych przypadków gruźlicy, a choroba ta powoduje około 1,25 miliona zgonów rocznie, co czyni ją jedną z wiodących przyczyn śmierci z powodu chorób zakaźnych na świecie123. Szacuje się, że około jedna czwarta światowej populacji jest zakażona prątkiem gruźlicy (Mycobacterium tuberculosis), jednak większość zakażeń pozostaje w formie utajonej, bezobjawowej4.
Globalne obciążenie gruźlicą
Według najnowszego raportu WHO z 2024 roku, około 8,2 miliona osób zostało nowo zdiagnozowanych z gruźlicą w 2023 roku, co stanowi najwyższą liczbę kiedykolwiek odnotowaną przez WHO od rozpoczęcia monitorowania w 1995 roku (wzrost z 7,5 miliona przypadków w 2022 roku)56. Pomimo lekkiego spadku liczby zgonów z powodu gruźlicy do 1,25 miliona w 2023 roku (z 1,32 miliona w 2022 roku), ogólna liczba nowych przypadków nieznacznie wzrosła do szacowanych 10,8 miliona7.
Największe obciążenie gruźlicą występuje w regionach Azji Południowo-Wschodniej, Afryki, Europy i Zachodniego Pacyfiku8. Indie i Indonezja są krajami z najwyższą liczbą przypadków gruźlicy na świecie9. W Regionie Europy WHO w 2023 roku zgłoszono ponad 172 000 osób z nową i nawrotową gruźlicą oraz ponad 7 500 przypadków wśród dzieci poniżej 15 roku życia, co stanowi 10% wzrost w porównaniu do 2022 roku10.
W Regionie Ameryk liczba przypadków gruźlicy wzrosła o około 20% w ciągu ostatnich pięciu lat11. WHO szacuje, że rocznie na gruźlicę umiera 200 000 dzieci12.
Gruźlica w Stanach Zjednoczonych
W Stanach Zjednoczonych w 2024 roku wstępnie zgłoszono 10 347 przypadków gruźlicy, co stanowi 8% wzrost liczby przypadków i 6% wzrost wskaźników w porównaniu z 2023 rokiem13. Według danych opublikowanych przez CDC w czerwcu 2024 roku, do 13 milionów osób w USA (w 60 jurysdykcjach) żyje z utajoną infekcją gruźliczą14.
W 2023 roku liczba przypadków gruźlicy w USA wyniosła 9 633, co stanowi wzrost o 1 295 przypadków (16%) w porównaniu z 2022 rokiem1516. Wskaźnik zapadalności w 2023 roku (2,9 na 100 000 osób) również wzrósł w porównaniu do 2022 roku (2,5 na 100 000)17. W 2023 roku czterdzieści stanów i Dystrykt Kolumbii zgłosiły wzrost liczby przypadków i wskaźników zapadalności18.
W 2022 roku około 73% zgłoszonych przypadków gruźlicy w USA wystąpiło wśród osób urodzonych poza USA19. W 2023 roku zapadalność na gruźlicę wzrosła wśród dzieci w wieku 5-14 lat (68 przypadków, co odpowiada 42% wzrostowi)20. CDC odnotowało 202 przypadki gruźlicy u dzieci w wieku czterech lat i młodszych w 2022 roku, wzrost z 160 przypadków w 2021 roku21.
System nadzoru nad gruźlicą w USA
Krajowy System Nadzoru nad Gruźlicą (National Tuberculosis Surveillance System, NTSS) w Stanach Zjednoczonych gromadzi informacje o każdym nowo zgłoszonym przypadku gruźlicy w USA22. Program ten jest wspólnym wysiłkiem Centrów Kontroli i Prewencji Chorób (CDC) oraz stanowych i lokalnych departamentów zdrowia, które zgłaszają przypadki gruźlicy do CDC23.
Wszystkie obszary sprawozdawcze (50 stanów, Dystrykt Kolumbii, Nowy Jork, 5 terytoriów USA i 3 stowarzyszone państwa) zgłaszają przypadki gruźlicy do CDC elektronicznie, stosując standardowe kryteria raportowania24. Zgłoszone przypadki są weryfikowane zgodnie z definicją przypadku gruźlicy dla nadzoru zdrowia publicznego25.
NTSS gromadzi informacje o wszystkich nowo zgłoszonych przypadkach gruźlicy od 1953 roku, a przypadki zgłoszone od 1993 roku są przechowywane w elektronicznej bazie danych26. Obszary sprawozdawcze dostarczają informacje o przypadkach gruźlicy do NTSS, używając standardowego formatu raportu – Report of Verified Case of TB (RVCT)27.
Trendy epidemiologiczne w gruźlicy
Liczba zgłoszonych przypadków gruźlicy i wskaźnik zapadalności w USA wzrosły w 2023 roku trzeci rok z rzędu od 2020 roku, przekraczając poziomy sprzed pandemii COVID-1928. National Vital Statistics System zgłosił 565 zgonów związanych z gruźlicą (0,2 zgonu na 100 000 osób), w których gruźlica była podstawową przyczyną śmierci w 2022 roku, co jest najnowszym rokiem, dla którego dostępne są dane29.
Prewalencja gruźlicy globalnie spada od wczesnych lat 90. XX wieku (zanim zaczęła spadać zapadalność)30. Według szacunków, od 1995 roku, kiedy wprowadzono strategię DOTS, uratowano około 22 miliony istnień31.
Gruźlica i HIV: Immunosupresja wywołana zakażeniem HIV jest głównym czynnikiem ryzyka progresji do aktywnej gruźlicy i ma znaczący wpływ na epidemiologię gruźlicy. Podczas gdy ryzyko rozwoju aktywnej gruźlicy w populacji ogólnej wynosi 5-10% po zakażeniu prątkiem gruźlicy w ciągu całego życia, ryzyko to wynosi około 10% rocznie u osób z koinfekcją HIV i M. tuberculosis32. Około 8% przypadków gruźlicy na świecie występuje wśród osób zakażonych HIV (najwyższy odsetek w regionie afrykańskim WHO, ponad 50% w niektórych częściach południowej Afryki)33. Liczba zgonów wśród pacjentów z gruźlicą zakażonych HIV wyniosła 0,3 miliona w 2012 roku, bez istotnych różnic między mężczyznami i kobietami34.
Gruźlica lekooporna
Jednym z najbardziej niepokojących zjawisk w epidemiologii gruźlicy jest rosnąca liczba wykrywanych form wielolekoopornych, co wymaga silnego i kompleksowego zaangażowania w zakresie alokacji funduszy, promocji badań oraz wdrażania nowych narzędzi i protokołów35. Odpowiedź na gruźlicę wielolekooporną (MDR-TB) była powolna w większości krajów36.
W Indiach, które są krajem o najwyższym obciążeniu gruźlicą na świecie, w ramach Narodowego Programu Eliminacji Gruźlicy (NTEP) w 2023 roku zdiagnozowano 63 939 przypadków gruźlicy wielolekoopornej (MDR-TB), co podkreśla zaangażowanie programu w zwalczanie lekooporności37.
W USA główne czynniki, które napędzały nawrót gruźlicy w latach 80. i 90., to pojawienie się wirusa ludzkiego niedoboru odporności (HIV), rozprzestrzenianie się gruźlicy wielolekoopornej (MDR-TB) oraz zmniejszenie zasobów dla amerykańskich programów kontroli gruźlicy38.
Międzynarodowe inicjatywy w zakresie nadzoru nad gruźlicą
Dane z nadzoru nad gruźlicą zostały globalnie uznane za fundamentalne źródło danych do oceny obciążenia chorobą i trendów epidemiologicznych gruźlicy39. WHO corocznie zbiera dane z nadzoru nad gruźlicą z ponad 200 krajów i publikuje sytuację epidemiologiczną gruźlicy na poziomie krajowym, regionalnym i globalnym40.
Kilka krajów o wysokim obciążeniu przeprowadziło dogłębne oceny epidemiologiczne41. Regionalne Biuro WHO dla Zachodniego Pacyfiku zapewnia wsparcie techniczne krajom w przeprowadzaniu okresowych badań epidemiologicznych i przeglądów gruźlicy, koncentrując się na siedmiu krajach o wysokim obciążeniu gruźlicą42. W 2022 roku 94% krajów i terytoriów w regionie zgłosiło dane z nadzoru nad gruźlicą do WHO43.
W maju 2024 roku Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) wydała nowe wytyczne dotyczące nadzoru nad gruźlicą44. Jego celem jest zapewnienie dalszej światowej standaryzacji nadzoru nad gruźlicą, w kontekście strategii WHO End TB, najnowszych wytycznych WHO dotyczących badań przesiewowych, zapobiegania, diagnostyki i leczenia gruźlicy oraz zobowiązań podjętych na spotkaniu wysokiego szczebla ONZ w sprawie gruźlicy w 2023 roku45.
Nadzór nad gruźlicą został zdefiniowany jako systematyczne i ciągłe zbieranie, analiza, raportowanie i wykorzystanie danych związanych z zakażeniem i chorobą gruźlicy w populacji46. Jest to niezbędne dla wiarygodnego monitorowania epidemii gruźlicy na poziomie krajowym, regionalnym i globalnym; do oceny postępów w osiąganiu krajowych, regionalnych i globalnych celów związanych z gruźlicą; do oceny wydajności usług gruźliczych; oraz do informowania o planowaniu, budżetowaniu, polityce, działaniach programowych i klinicznych47.
Europejskie inicjatywy w zakresie nadzoru nad gruźlicą
Nadzór jest kluczowym elementem w kontroli i eliminacji gruźlicy w Unii Europejskiej i Europejskim Obszarze Gospodarczym48. Dokładny przegląd sytuacji gruźlicy umożliwia identyfikację mocnych stron kontroli gruźlicy i podjęcie pozostałych wyzwań49. Wraz z Regionalnym Biurem Światowej Organizacji Zdrowia dla Europy, ECDC zbiera i rozpowszechnia dane z nadzoru nad gruźlicą dla regionu europejskiego50.
Roczny Raport Nadzoru nad Gruźlicą przedstawia kluczowe ustalenia dotyczące trendów gruźlicy i przegląd sytuacji gruźlicy w regionie europejskim51. Sieć nadzoru ma na celu utrzymanie i dalszy rozwój działań nadzorczych, przyczyniając się tym samym do międzynarodowego postępu zarówno w dziedzinie epidemiologii gruźlicy, jak i w dziedzinie laboratoryjnej52.
Według raportu „Tuberculosis surveillance and monitoring in Europe 2025” opartego na danych z 2023 roku, w 2023 roku zgłoszono 38 993 przypadki gruźlicy w 29 krajach Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego (UE/EOG), co daje wskaźnik zgłoszeń wynoszący 8,6 na 100 000 populacji w UE/EOG53. Stanowiło to kontynuację niewielkiego wzrostu obserwowanego w większości krajów w 2022 roku, podczas gdy ogólny trend nadal spadał w ciągu ostatnich pięciu lat54.
Nadzór nad gruźlicą w Wielkiej Brytanii
Według danych UK Health Security Agency (UKHSA) z marca 2025 roku, nastąpił 13% wzrost zgłoszonych przypadków gruźlicy w 2024 roku (5 480) w porównaniu do 2023 roku, co stanowiło ponad 600 dodatkowych zgłoszeń osób zdiagnozowanych w 2024 roku (Londyn i Midlands) w porównaniu do 2023 roku55.
W Anglii w 2023 roku wskaźniki zgłoszeń gruźlicy wzrosły o 11,0% w porównaniu z 2022 rokiem, co stanowi największy roczny wzrost w bieżącym okresie sprawozdawczym (2000-2023)56. Anglia pozostała poniżej progu Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) wynoszącego 10 na 100 000 populacji dla kraju o niskiej zapadalności, osiągając poziom 8,5 na 100 000 populacji w 2023 roku, ale wskaźnik ten odbiegał coraz bardziej od trajektorii potrzebnej do osiągnięcia celu WHO End TB do 2035 roku57.
Prawie 80% aktywnej gruźlicy zgłoszonej w Anglii wystąpiło u osób urodzonych poza Wielką Brytanią, u których wskaźniki wzrosły o 7,2% do 40,1 na 100 000 w porównaniu z 2022 rokiem58. Wskaźnik zgłoszeń gruźlicy u osób urodzonych w Wielkiej Brytanii w 2023 roku wzrósł o 5,0% w porównaniu z 2022 rokiem, co stanowi pierwszy wzrost wskaźnika u osób urodzonych w Wielkiej Brytanii z gruźlicą od 2012 roku, po dekadzie ciągłego spadku59.
Nadzór nad gruźlicą w Kanadzie
W 2022 roku w Kanadzie zgłoszono 1 971 przypadków aktywnej gruźlicy60. Osoby urodzone poza Kanadą i ludność rdzenną stanowiły większość przypadków. W 2022 roku, wśród przypadków aktywnej gruźlicy z dostępnymi informacjami o miejscu urodzenia i grupie populacyjnej, 1 258 było osobami urodzonymi poza Kanadą, a 393 osobami urodzonymi w Kanadzie, z których 292 było ludnością rdzenną61.
Wskaźnik aktywnej gruźlicy w Kanadzie jest jednym z najniższych na świecie62. Kanada doświadczyła stałego spadku wskaźnika gruźlicy między latami 40. a 80. XX wieku63. Od tego czasu roczne wskaźniki pozostają mniej więcej takie same64.
W 2022 roku wskaźnik aktywnej gruźlicy w Kanadzie wynosił 5,1 na 100 000 populacji65. Wskaźniki były najwyższe wśród Inuitów (136,7 na 100 000), Pierwszych Narodów (21,4 na 100 000) i osób urodzonych poza Kanadą (14,4 na 100 000)66.
Według raportu z nadzoru nad gruźlicą w Kanadzie za lata 2012-2021, Agencja Zdrowia Publicznego Kanady (PHAC) we współpracy z władzami zdrowia publicznego prowincji i terytoriów monitoruje gruźlicę w Kanadzie za pośrednictwem Canadian Tuberculosis Reporting System (CTBRS), krajowego systemu nadzoru opartego na przypadkach, który gromadzi i przechowuje anonimowe dane o osobach zdiagnozowanych z aktywną gruźlicą67.
W 2021 roku u 1 829 osób w Kanadzie zdiagnozowano aktywną gruźlicę, co odpowiada zapadalności 4,8 przypadków na 100 000 populacji68. W latach 2012-2021 liczba nowych przypadków rocznie wahała się od 1 615 do 1 921, jednak zapadalność pozostała stabilna (od 4,6 na 100 000 do 5,1 na 100 000)69.
Czynniki wpływające na epidemiologię gruźlicy
Pięć głównych czynników wpływa na epidemiologię gruźlicy: (1) warunki społeczno-ekonomiczne, (2) leczenie gruźlicy, (3) zakażenie HIV, (4) cukrzyca i (5) szczepienie BCG70.
Warunki społeczno-ekonomiczne: Głównym czynnikiem prowadzącym do zmniejszenia liczby przypadków gruźlicy jest poprawa warunków społecznych i mieszkaniowych71. Większość przypadków występuje w krajach o niskich dochodach72. W krajach uprzemysłowionych gruźlica generalnie dotyka najbardziej niekorzystnych grup społecznych73.
Leczenie gruźlicy: Zdiagnozowanie i rozpoczęcie skutecznego leczenia u pacjenta we wczesnej fazie choroby gruźlicy, zanim może zarazić wiele osób, jest uważane za najbardziej skuteczny środek zapobiegawczy przeciwko gruźlicy74. Gdy rozpocznie się skuteczne leczenie gruźlicy, następuje szybka redukcja transmisji75. Od czasu wprowadzenia leczenia gruźlicy, ryzyko zakażenia gruźlicą zmniejszało się o około 10% rocznie w krajach uprzemysłowionych76. Trend ten obserwowano zarówno w krajach z programem szczepień BCG, jak i bez niego77. Programy wykrywania, diagnostyka i leczenie gruźlicy przyczyniły się do tego zmniejszenia ryzyka zakażenia gruźlicą78.
Zakażenie HIV: Immunosupresja wywołana zakażeniem HIV jest głównym czynnikiem ryzyka progresji do aktywnej gruźlicy i ma znaczący wpływ na epidemiologię gruźlicy79. Podczas gdy ryzyko rozwoju aktywnej gruźlicy w populacji ogólnej wynosi 5-10% po zakażeniu prątkiem gruźlicy w ciągu całego życia, ryzyko to wynosi około 10% rocznie u osób z koinfekcją HIV i M. tuberculosis80.
Cukrzyca: Ryzyko gruźlicy wśród osób z cukrzycą jest wyższe niż wśród osób bez cukrzycy81. Szacuje się, że cukrzyca przyczynia się do 15% przypadków gruźlicy na świecie82. Cukrzyca jest również związana ze słabszym wchłanianiem leków przeciwgruźliczych, a tym samym z wyższymi wskaźnikami gruźlicy lekoopornej83.
Szczepienie BCG: Pomimo pewnej ochrony zapewnianej przez szczepienie BCG, wpływ szczepienia BCG na transmisję gruźlicy i epidemię gruźlicy jest uznawany za znikomy84.
Czynniki ryzyka gruźlicy
Gruźlica jest ściśle powiązana zarówno z przeludnieniem, jak i niedożywieniem, co czyni ją jedną z głównych chorób ubóstwa85. Osoby z grup wysokiego ryzyka obejmują: osoby używające narkotyków dożylnie, mieszkańców i pracowników miejsc, w których gromadzą się osoby wrażliwe (np. więzienia i schroniska dla bezdomnych), społeczności medycznie niedostatecznie zaopatrzone i ubogie w zasoby, mniejszości etniczne wysokiego ryzyka, dzieci mające bliski kontakt z pacjentami z kategorii wysokiego ryzyka oraz pracowników służby zdrowia obsługujących tych pacjentów86.
Wskaźnik gruźlicy różni się w zależności od wieku87. W Afryce dotyka głównie nastolatków i młodych dorosłych88. Jednak w krajach, w których wskaźniki zapadalności drastycznie spadły (takich jak Stany Zjednoczone), gruźlica jest głównie chorobą osób starszych i z obniżoną odpornością89.
Na całym świecie 22 „wysoko obciążone” stany lub kraje doświadczają razem 80% przypadków, a także 83% zgonów90.
Najsilniejszym czynnikiem ryzyka zakażenia gruźlicą jest kraj, w którym dana osoba urodziła się lub spędziła większość swojego życia91.
Strategie nadzoru i monitorowania gruźlicy
Skuteczny nadzór nad gruźlicą umożliwia agencjom zdrowia publicznego kontrolę rozprzestrzeniania się choroby, opracowywanie strategii i polityk zapobiegania/interwencji oraz reagowanie na zdarzenia obejmujące potencjalną ekspozycję na gruźlicę92.
Nadzór nad gruźlicą monitoruje i analizuje dane dotyczące choroby gruźliczej (Mycobacterium tuberculosis), zakażenia gruźlicą oraz mykobakterii i innych chorób gruźliczych i gruźlicopodobnych93. Zbierane dane obejmują m.in. informacje demograficzne, diagnostyczne i geograficzne94. Dane dotyczące zarządzania przypadkami są zbierane dla przypadków Mycobacterium tuberculosis95. Dokładna identyfikacja i terminowe zgłaszanie zarówno choroby gruźliczej, jak i zakażenia są kluczowe dla skutecznej kontroli i leczenia choroby oraz zapobiegania jej rozprzestrzenianiu się96.
Głównym celem systemów nadzoru jest ocena rozmiarów i charakteru gruźlicy poprzez zbieranie i analizę danych epidemiologicznych97. Dane z nadzoru nad gruźlicą umożliwiają urzędnikom zdrowia publicznego opisanie zachorowalności i śmiertelności, monitorowanie trendów w zapadalności na gruźlicę, wykrywanie potencjalnych ognisk choroby i definiowanie populacji wysokiego ryzyka98.
W celu śledzenia postępów w realizacji celów dotyczących gruźlicy, WHO opracowała listę kontrolną standardów i wartości referencyjnych dla systemów nadzoru gruźlicy i rejestracji danych o stanie zdrowia z następującymi celami99:
- Ocena zdolności krajowego systemu nadzoru do dokładnego pomiaru przypadków i zgonów z powodu gruźlicy100
- Identyfikacja luk w krajowych systemach nadzoru, które muszą zostać usunięte w celu poprawy nadzoru nad gruźlicą101
Wyzwania w nadzorze nad gruźlicą
W niektórych krajach nadzór nad gruźlicą już spełnia standardy niezbędne do dokładnego monitorowania, ale w innych istnieją ważne luki w systemie nadzoru gruźlicy, które uniemożliwiają to102. Na przykład przypadki gruźlicy, które są diagnozowane w sektorze prywatnym, w wielu środowiskach nie są zgłaszane, a w wielu krajach o wysokim obciążeniu gruźlicą osoby chore na gruźlicę mogą nie mieć dostępu do opieki zdrowotnej, a tym samym w ogóle nie zostać zdiagnozowane103.
Ponadto wiele krajów nie posiada systemów rejestracji stanu cywilnego o zasięgu geograficznym i jakości wymaganej do dokładnego pomiaru zgonów spowodowanych gruźlicą104.
Znaczna część pacjentów z gruźlicą pozostaje nierozpoznana i nieleczona lub niezgłoszona105. Dalsze usprawnienia w zakresie możliwości diagnostycznych i systemów nadzoru są potrzebne w niektórych regionach, takich jak Azja Południowo-Wschodnia, Afryka i Wschodni Region Śródziemnomorski106.
Strategiczne podejścia do kontroli gruźlicy
Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) niedawno uruchomiła nową globalną strategię gruźlicy na erę po 2015 roku, mającą na celu zakończenie globalnej epidemii gruźlicy do 2035 roku107. Ta strategia opiera się na trzech filarach108:
- Promowanie zintegrowanej opieki skoncentrowanej na pacjencie i profilaktyki
- Wspieranie odważnych polityk i systemów wsparcia
- Zachęcanie do intensyfikacji badań i innowacji
W Stanach Zjednoczonych działania w zakresie zapobiegania gruźlicy koncentrują się najpierw na wczesnym wykrywaniu i leczeniu przypadków gruźlicy, aby wyleczyć pacjenta i zapobiec dalszej transmisji gruźlicy109. Rząd USA rozpoczął systematyczne śledzenie zachorowalności na gruźlicę w całym kraju w 1953 roku, wkrótce po powszechnym wprowadzeniu leków chemioterapeutycznych przeciwgruźliczych110.
W miarę jak amerykański program kontroli gruźlicy wchodzi w nową dekadę, potrzebna jest kombinacja starych i nowych podejść, aby utrzymać i przyspieszyć postęp w kierunku eliminacji gruźlicy w Stanach Zjednoczonych111. Działania w zakresie zdrowia publicznego były skuteczne w zmniejszaniu zachorowalności i śmiertelności z powodu gruźlicy poprzez podejście w dużej mierze skoncentrowane na zapobieganiu transmisji gruźlicy w Stanach Zjednoczonych112.
Przyszłe wysiłki USA w zakresie zapobiegania gruźlicy powinny obejmować skupienie się na testowaniu i leczeniu utajonego zakażenia gruźlicą, aby zapobiec progresji do choroby gruźliczej113. Środki zapobiegające transmisji gruźlicy w Stanach Zjednoczonych muszą być utrzymane, aby uniknąć potencjalnego wzrostu niedawnej transmisji, która mogłaby prowadzić do dużych ognisk choroby114.
Nowe technologie w nadzorze nad gruźlicą
Wdrożenie nowych szybkich molekularnych testów diagnostycznych pozwoli, miejmy nadzieję, na rozszerzenie możliwości testowania w warunkach ograniczonych zasobów na całym świecie i poprawę zarządzania przypadkami gruźlicy115.
Przykładem takich nowatorskich rozwiązań jest TimBre – rozwiązanie wykorzystujące uczenie maszynowe do analizy akustycznej kaszlu w celu wykrywania gruźlicy i COVID-19116. Badanie to koncentrowało się głównie na domenie częstotliwości, co utorowało drogę do ekstrakcji cech i eksplikowalnych modeli uczenia maszynowego działających na bezstratnych plikach WAV, wykorzystujących teorię akustyczną i dane demograficzne117. Rozwiązanie to może być teraz dodane do arsenału pracowników służby zdrowia w sytuacjach, gdy nie jest dostępny test RT-PCR lub RTG klatki piersiowej, i można bez problemu przeprowadzić dwukierunkowe badania przesiewowe za pomocą jednego nagrania kaszlu, a także oferować informacje na temat chorób niezakaźnych jako część diagnostyki różnicowej118.
Innym przykładem wykorzystania nowoczesnych technologii w nadzorze nad gruźlicą jest system SeedbankTree, który oszacował, że uśpione prątki gruźlicy mutują tylko około jednej ósmej tak szybko jak bakterie podczas aktywnej infekcji, a średni czas przed reaktywacją wynosił 1,27 roku119. Ta metodologia jest cenna ze względu na swoją zdolność do uwzględnienia niepewności120. Jeśli naukowcy nie uwzględnią uśpienia, prawdopodobnie dojdą do wniosku, że organizm ewoluuje bardzo powoli, gdy w rzeczywistości spędził długie okresy ukrywając się121.
Wnioski
Gruźlica pozostaje jednym z największych wyzwań zdrowia publicznego na świecie, a kontrola tej choroby wymaga kompleksowego podejścia obejmującego skuteczny nadzór, wczesne wykrywanie przypadków, odpowiednie leczenie i działania profilaktyczne122123.
Globalne obciążenie gruźlicą jest nadal znaczące, ale dzięki skoordynowanym wysiłkom można osiągnąć postępy w kontroli i ostatecznie eliminacji tej choroby124. Nadzór nad gruźlicą odgrywa kluczową rolę w monitorowaniu trendów epidemiologicznych, ocenie efektywności programów kontroli gruźlicy i identyfikacji populacji wysokiego ryzyka125.
Choć zaobserwowano pewne postępy w zmniejszaniu zachorowalności i śmiertelności z powodu gruźlicy, wyzwania pozostają, szczególnie w kontekście gruźlicy lekoopornej, koinfekcji HIV-TB oraz zapewnienia dostępu do diagnostyki i leczenia dla wszystkich potrzebujących126.
Strategie WHO, takie jak End TB Strategy, mają na celu zakończenie globalnej epidemii gruźlicy do 2035 roku, ale osiągnięcie tego celu będzie wymagało zintensyfikowanych wysiłków w zakresie badań, innowacji, finansowania i współpracy międzynarodowej127128.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.