objętość dystrybucji
Objętość dystrybucji (Vd) to parametr farmakokinetyczny określający teoretyczną przestrzeń, w której lek jest rozprowadzany w organizmie. Wyrażana w litrach lub litrach na kilogram masy ciała, stanowi stosunek całkowitej ilości leku w organizmie do jego stężenia w osoczu.
Wartość objętości dystrybucji pozwala ocenić, jak szeroko lek rozprzestrzenia się poza krwiobieg. Niska objętość dystrybucji (poniżej 7 L) wskazuje, że lek pozostaje głównie w krwiobiegu. Średnie wartości (7-70 L) sugerują dystrybucję do płynów pozakomórkowych, natomiast wysokie wartości (powyżej 70 L) oznaczają znaczną akumulację leku w tkankach.
Na objętość dystrybucji wpływają właściwości fizykochemiczne leku (lipofilność, stopień jonizacji), wiązanie z białkami osocza oraz powinowactwo do tkanek. Parametr ten jest kluczowy przy ustalaniu dawki nasycającej, interpretacji stężeń leku we krwi oraz przewidywaniu skuteczności metod eliminacji leku (np. hemodializy) w przypadku przedawkowania.
W praktyce klinicznej objętość dystrybucji wykorzystuje się do indywidualizacji farmakoterapii, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami gospodarki wodnej, niewydolnością narządów czy w stanach patologicznych zmieniających fizjologiczną dystrybucję leków.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Inspra 25 mg
Eplerenon, substancja czynna leku INSPRA, charakteryzuje się biodostępnością doustną na poziomie 69% przy dawce 100 mg, z osiąganiem maksymalnego stężenia (Cmax) w osoczu po 1,5-2 godzinach. Farmakokinetyka eplerenonu jest liniowa w zakresie dawek 10-100 mg, z szybkim ustaleniem stanu stacjonarnego w ciągu 2 dni. Lek wiąże się umiarkowanie z białkami osocza (~50%), a jego objętość dystrybucji wynosi 42-90 l. Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie przez CYP3A4, bez aktywnych metabolitów w osoczu. Eliminacja odbywa się głównie przez metabolity, z okresem półtrwania 3-6 godzin i klirensem osoczowym około 10 l/h. Pokarm nie wpływa na wchłanianie, a lek nie jest usuwany podczas hemodializy, co ma znaczenie kliniczne w terapii pacjentów dializowanych.
alfa-1 kwaśna glikoproteina, badanie EPHESUS, biodostępność bezwzględna, ciężka niewydolność nerek, cytochrom P-450 CYP3A4, dawkowanie, farmakokinetyka eplerenonu, hemodializa, klasyfikacja Child-Pugh, klasyfikacja NYHA, klirens kreatyniny, klirens osoczowy, masa ciała, nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, objętość dystrybucji, okres półtrwania eliminacji, parametry farmakokinetyczne, pole pod krzywą stężeń, stan stacjonarny, stężenie maksymalne w osoczu, umiarkowana niewydolność wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Romazic 20 mg
Rozuwastatyna, substancja czynna leku Romazic, charakteryzuje się farmakokinetyką obejmującą długi czas do osiągnięcia maksymalnego stężenia w osoczu (~5 h) oraz niską biodostępność (~20%) z powodu efektu pierwszego przejścia w wątrobie. Lek wykazuje szeroką dystrybucję tkankową (objętość dystrybucji ~134 l) i silne wiązanie z białkami osocza (~90%). Metabolizm rozuwastatyny jest ograniczony (~10% dawki), głównie przez CYP2C9, z udziałem CYP2C19, 3A4 i 2D6, prowadząc do powstania aktywnych pochodnych N-demetylowanych (50% aktywności) oraz nieaktywnych pochodnych laktonowych. Eliminacja odbywa się głównie z kałem (~90%), a okres półtrwania wynosi około 19 godzin, bez kumulacji przy wielokrotnym podawaniu. Farmakokinetyka jest liniowa, a parametry nie zmieniają się istotnie pod wpływem wieku czy płci u dorosłych.
BCRP, biodostępność bezwzględna, ciężka niewydolność nerek, CYP 2C9, cytochrom P450, efekt pierwszego przejścia, genotyp ABCG2, genotyp SLCO1B1, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, klirens osoczowy, liniowość farmakokinetyki, lipoproteiny niskiej gęstości, maksymalne stężenie w osoczu, OATP1B1, objętość dystrybucji, okres półtrwania eliminacji, pochodne laktonowe, pochodne N-demetylowane, pole pod krzywą stężenia, polimorfizm genetyczny, reduktaza HMG-CoA, rozuwastatyna, skala Child-Pugh, transporter OATP-C, zaburzenia czynności nerek - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Calcium folinate Sandoz 10 mg/ml
Calcium folinate Sandoz 10 mg/ml, zawierający folinian wapnia jako racemat kwasu folinowego, wykazuje szybkie osiąganie maksymalnego stężenia w surowicy (Cmax) po podaniu dożylnym, już w ciągu 10 minut, co świadczy o szybkim rozprowadzeniu leku. Dostępność biologiczna po podaniu domięśniowym jest porównywalna do dożylnej, jednak Cmax jest niższe. Po podaniu dawki 25 mg, AUC dla aktywnej formy L-5-formylo-THF wynosi 28,4 ± 3,5 mg × min/l, a dla metabolitu 5-metylo-THF 129 ± 11 mg × min/l. Stężenie nieaktywnego izomeru D przewyższa stężenie formy L, co ma znaczenie dla farmakokinetyki i działania terapeutycznego.
AUC, dostępność biologiczna, dostępność układowa, eliminacja jelitowa, enancjomer aktywny, folinian wapnia, formylotetrahydrofolian, kinetyka eliminacji, kwas 5-metylotetrahydrofoliowy, kwas folinowy, L-5-formylotetrahydrofolian, objętość dystrybucji, okres półtrwania eliminacji, parametr farmakokinetyczny, racemat, roztwór do wstrzykiwań, stężenie leku w surowicy, wydalanie nerkowe - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Abiraterone Sandoz 500 mg
Octan abirateronu jest szybko przekształcany in vivo do abirateronu, silnego inhibitora biosyntezy androgenów, z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) osiąganym około 2 godziny po podaniu doustnym na czczo. Wchłanianie abirateronu jest silnie zależne od obecności pokarmu, co powoduje nawet 10-krotne zwiększenie AUC i 17-krotne zwiększenie Cmax przy podaniu z posiłkiem, zwłaszcza bogatym w tłuszcze. Z tego względu zaleca się przyjmowanie leku co najmniej 1 godzinę przed lub 2 godziny po posiłku, a tabletki należy połykać w całości popijając wodą. Abirateron wykazuje bardzo wysokie wiązanie z białkami osocza (99,8%) oraz dużą objętość dystrybucji (~5630 l), co wskazuje na szeroką dystrybucję w tkankach obwodowych. Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie, obejmując sulfuryzację, hydroksylację i utlenianie, z dominującymi metabolitami siarczanem abirateronu i siarczanem N-tlenku abirateronu, stanowiącymi po około 43% całkowitej promieniotwórczości. Okres półtrwania u zdrowych osób wynosi około 15 godzin, a wydalanie odbywa się głównie z kałem (88%), z czego 55% stanowi niezmieniony octan abirateronu, a 22% abirateron.
AUC, biodostępność, biosynteza androgenów, biotransformacja, dystrybucja w tkankach obwodowych, hepatotoksyczność, hydroksylacja, hydroliza, klasa Child-Pugh, krańcowe stadium choroby nerek, narażenie na abirateron, objętość dystrybucji, octan abirateronu, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, rak gruczołu krokowego, siarczan abirateronu, siarczan N-tlenku abirateronu, stężenie w osoczu, sulfuryzacja, utlenianie, wiązanie z białkami osocza, wolna frakcja leku, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Amikacin Adamed 250 mg/ml
Amikacyna (Amikacin Adamed 250 mg/ml) wykazuje typowe dla aminoglikozydów właściwości farmakokinetyczne, w tym szybkie wchłanianie po podaniu domięśniowym z maksymalnym stężeniem w surowicy osiąganym po 1 godzinie (11 mg/l dla dawki 250 mg, 23 mg/l dla dawki 500 mg) oraz szybkie wydalanie nerkowe w postaci niezmienionej (65% dawki 250 mg wydalane w ciągu 6 godzin, 91% w ciągu 24 godzin). Po dożylnym podaniu dawki 500 mg w 30-minutowej infuzji stężenie końcowe w surowicy wynosi około 38 mg/l. Amikacyna wykazuje niskie wiązanie z białkami osocza (≤20%) oraz brak kumulacji przy powtarzanych dawkach. Lek penetruje do płynów zewnątrzkomórkowych, w tym do płynu mózgowo-rdzeniowego, gdzie stężenia u zdrowych niemowląt wynoszą 10-20% stężeń w surowicy, a w zapaleniu opon mózgowych mogą sięgać 50%.
amikacyna, aminoglikozydy, czynność nerek, drobnoustroje wrażliwe, farmakokinetyka noworodków, faza eliminacji, iniekcja domięśniowa, jama otrzewnej, klirens, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, płyn mózgowo-rdzeniowy, płyn opłucnowy, płyn owodniowy, podanie dożylne, przesączanie kłębuszkowe, stan stacjonarny, stężenie bakteriobójcze, stężenie w moczu, stężenie w surowicy, wiązanie z białkami osocza, zapalenie opon mózgowych - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Hydroxychloroquine sulfate Accord 200 mg
Hydroksychlorochina charakteryzuje się wysoką biodostępnością doustną na poziomie 79% (SD 12%) oraz osiąga maksymalne stężenie w osoczu po 3-4 godzinach od podania. Lek wykazuje dużą objętość dystrybucji (5 500 l w krwi, 44 000 l w osoczu) oraz znaczną kumulację w tkankach takich jak oczy, nerki, wątroba i płuca, a także w komórkach krwi (stosunek stężenia we krwi do osocza 7,2). Wiązanie z białkami osocza wynosi około 50%. Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie, z udziałem wielu enzymów, w tym CYP2C8, CYP3A4, CYP2D6, FMO-1 i MAO-A, bez dominującego izoenzymu. Eliminacja jest wielofazowa z długim okresem półtrwania 30-50 dni, a 20-25% dawki wydalane jest z moczem w postaci niezmienionej. Farmakokinetyka jest liniowa w zakresie dawek terapeutycznych 200-500 mg/dobę, z osiąganymi stężeniami w stanie stacjonarnym odpowiednio 450-490 ng/ml (200 mg) i 870-970 ng/ml (400 mg).
biodostępność bezwzględna, cytochrom CYP2C8, cytochrom CYP2D6, cytochrom CYP3A4, dezetylochlorochina, farmakokinetyka leku, hydroksychlorochina, kumulacja w tkankach, monoaminooksydaza A, objętość dystrybucji, okres półtrwania, proces ADME, profil eliminacji, reumatoidalne zapalenie stawów, siarczan hydroksychlorochiny, stan stacjonarny, stężenie w osoczu, toczeń, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Interakcje leku – Nimotop S 0,2 mg/ml
Nimodypina, substancja czynna Nimotop S 0,2 mg/ml roztworu do infuzji, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Szczególnie istotna jest interakcja z fluoksetyną, która zwiększa stężenie nimodypiny w surowicy o około 50%, jednocześnie zmniejszając ekspozycję na fluoksetynę, co wymaga ścisłego monitorowania i ewentualnej redukcji dawki nimodypiny. Nieznaczne zmniejszenie ekspozycji na nimodypinę obserwuje się przy jednoczesnym stosowaniu nortryptyliny. Nimodypina nasila działanie hipotensyjne leków przeciwnadciśnieniowych, co wymaga systematycznej kontroli ciśnienia tętniczego. Dożylne podawanie β-adrenolityków z nimodypiną może prowadzić do nasilenia działania inotropowego ujemnego i niewyrównanej niewydolności serca, dlatego takie połączenie jest przeciwwskazane. Ponadto, nimodypina może nasilać nefrotoksyczność aminoglikozydów, cefalosporyn i furosemidu, co wymaga monitorowania funkcji nerek, zwłaszcza u pacjentów z istniejącą niewydolnością nerek.
alkohol etylowy, antagonista wapnia, antybiotyk aminoglikozydowy, AUC, cefalosporyna, disulfiram, działanie inotropowe ujemne, działanie przeciwzakrzepowe, działanie sedatywne, działanie wazodylatacyjne, efekt hipotensyjny, etanol, fluoksetyna, furosemid, hipoglikemia, inhibitor PDE5, interakcja lekowa, klirens, kurczliwość mięśnia sercowego, lek działający na OUN, lek nefrotoksyczny, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwnadciśnieniowy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwpsychotyczny, lek przeciwzakrzepowy, lek β-adrenolityczny, metronidazol, niewydolność mięśnia sercowego, niewydolność nerek, nimodypina, norfluoksetyna, nortryptylina, objętość dystrybucji, ośrodkowy układ nerwowy, reakcja disulfiramowa, zydowudyna, α-bloker, α-metylodopa, β-bloker - Leksykon substancji czynnych
Bozentan – Właściwości farmakokinetyczne
Farmakokinetyka bosentanu u dorosłych pacjentów z tętniczym nadciśnieniem płucnym (TNP) wykazuje około dwukrotnie większą ekspozycję niż u zdrowych ochotników. Po podaniu doustnym dostępność biologiczna wynosi około 50%, a maksymalne stężenie w osoczu osiągane jest w ciągu 3-5 godzin. Bosentan jest silnie związany z białkami osocza (>98%), metabolizowany głównie przez CYP2C9 i CYP3A4, z okresem półtrwania około 5,4 godziny. Po podaniu wielokrotnym obserwuje się autoindukcję enzymów wątrobowych, co skutkuje zmniejszeniem stężenia leku do 50-65% wartości po dawce pojedynczej. U pacjentów z łagodnym zaburzeniem czynności wątroby (klasa A Child-Pugh) zmiany farmakokinetyki są nieistotne, natomiast u pacjentów z umiarkowanym zaburzeniem (klasa B) ekspozycja na bosentan i aktywny metabolit Ro 48-5033 wzrasta odpowiednio 4,7- i 12,4-krotnie, co stanowi przeciwwskazanie do stosowania leku w tej grupie. U pacjentów z ciężkim zaburzeniem czynności nerek (klirens kreatyniny 15–30 ml/min) stężenie bosentanu jest obniżone o około 10%, a metabolitów podwojone, jednak nie wymaga to modyfikacji dawki.