Właściwości farmakokinetyczne
Sumatryptan

Właściwości farmakokinetyczne sumatryptanu

Sumatryptan jest substancją czynną stosowaną w leczeniu napadów migreny, której właściwości farmakokinetyczne zostały dokładnie zbadane przy różnych drogach podania. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę procesu wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i wydalania sumatryptanu z organizmu pacjenta.¹

Wchłanianie

Wchłanianie po podaniu doustnym sumatryptanu charakteryzuje się dużą szybkością, przy czym 70% maksymalnego stężenia w osoczu jest osiągane już po 45 minutach od podania.² Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) po podaniu dawki 100 mg wynosi średnio 54 ng/ml.³ Średnia całkowita (bezwzględna) biodostępność sumatryptanu po podaniu doustnym jest stosunkowo niska i wynosi 14%, co wynika częściowo z metabolizmu przedukładowego (efektu pierwszego przejścia), a częściowo z niepełnego wchłaniania substancji z przewodu pokarmowego.⁴

Wchłanianie po podaniu podskórnym sumatryptanu jest znacznie efektywniejsze, z biodostępnością wynoszącą 96%. Najwyższe stężenie osiągane jest po około 25 minutach od podania, a średnia jego wartość po podaniu 6 mg podskórnie wynosi 72 ng/ml.⁵ W przypadku niższej dawki 3 mg podanej podskórnie, średnie maksymalne stężenie osiągane jest w 13 minut po podaniu i wynosi 42 ng/ml.⁶

Ważnym czynnikiem, który należy uwzględnić w kontekście wchłaniania, jest wpływ pokarmów na ten proces. Badania wykazały, że jednoczesne spożywanie posiłku nie wpływa znacząco na biodostępność sumatryptanu bursztynianu, chociaż może nieznacznie wydłużyć czas do osiągnięcia maksymalnego stężenia (Tmax) o około 0,6 godziny.⁷

Dystrybucja

Sumatryptan charakteryzuje się niskim stopniem wiązania z białkami osocza, wynoszącym od 14% do 21%.⁸ Średnia objętość dystrybucji dla tej substancji jest stosunkowo duża i wynosi 170 litrów, co wskazuje na znaczną dystrybucję leku w tkankach organizmu.⁹

Metabolizm

Sumatryptan podlega intensywnemu metabolizmowi, głównie za pośrednictwem oksydazy monoaminowej A (MAO-A).¹⁰ Głównym metabolitem jest analog kwasu 3-indolilooctowego sumatryptanu, który nie wykazuje aktywności wobec receptorów 5-HT1 lub 5-HT2.¹¹

Metabolit ten wydalany jest przede wszystkim z moczem, gdzie występuje zarówno w postaci wolnego kwasu, jak i w formie sprzężonej z glukuronidem.¹² Nie zidentyfikowano innych metabolitów występujących w mniejszych ilościach.¹³

Eliminacja

Okres półtrwania sumatryptanu w fazie eliminacji wynosi około 2 godzin.¹⁴ W niektórych badaniach odnotowano dłuższą fazę końcową okresu półtrwania.¹⁵ W przypadku podania podskórnego dawki 3 mg, okres półtrwania w fazie eliminacji został określony na około 97,6 minut.¹⁶

Średni całkowity klirens osocza dla sumatryptanu wynosi około 1160 ml/min, zaś średni klirens nerkowy to około 260 ml/min.¹⁷ Klirens pozanerkowy stanowi około 80% całkowitego klirensu, co potwierdza, że sumatryptan jest eliminowany głównie poprzez metabolizm, a jedynie mniejsza część jest wydalana przez nerki w postaci niezmienionej.¹⁸

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci z niewydolnością wątroby

Farmakokinetyka sumatryptanu została zbadana u pacjentów z łagodną do umiarkowanej niewydolnością wątroby. Po podaniu dawki doustnej 50 mg, całkowita ekspozycja na sumatryptan w osoczu (AUC i Cmax) zwiększała się prawie dwukrotnie (o około 80%) u pacjentów z łagodną do umiarkowanej niewydolnością wątroby w porównaniu z osobami z prawidłową czynnością wątroby.¹⁹

Interesujące jest, że nie stwierdzono istotnych różnic między pacjentami z zaburzeniami czynności wątroby a osobami kontrolnymi po podaniu dawki podskórnej.²⁰ To wskazuje, że łagodna do umiarkowanej niewydolność wątroby zmniejsza klirens ogólnoustrojowy i zwiększa biodostępność oraz ekspozycję na sumatryptan w porównaniu do zdrowych osób głównie przy podaniu doustnym, co jest związane ze zmniejszeniem efektu pierwszego przejścia.^{21 22}

Należy zwrócić uwagę, że nie prowadzono badań farmakokinetyki u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby.²³

Pacjenci w podeszłym wieku

W badaniach pilotażowych nie wykazano znaczących różnic w parametrach farmakokinetycznych sumatryptanu u pacjentów w podeszłym wieku w porównaniu do młodszych zdrowych ochotników.^{24 25}

Wpływ napadu migreny na farmakokinetykę sumatryptanu

Przeprowadzone badania wskazują, że napady migreny nie mają istotnego wpływu na właściwości farmakokinetyczne sumatryptanu podawanego doustnie.^{26 27}

W badaniu krzyżowym z udziałem 16 pacjentów, farmakokinetyka sumatryptanu podawanego w postaci produktu złożonego z naproksenem (Frimig Duo) była podobna podczas napadu migrenowego bólu głowy i w okresie bez migreny.²⁸

Farmakokinetyka dawek kombinowanych

W przypadku stosowania produktu złożonego sumatryptanu z naproksenem (Frimig Duo), maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) sumatryptanu podczas napadu migrenowego bólu głowy wynosi około 40 ng/ml. Średni czas do osiągnięcia stężenia maksymalnego (Tmax) sumatryptanu bursztynianu podanego w postaci produktu złożonego wynosił 1,5 godziny (zakres: od 0,5 do 4 godzin).²⁹

Badania wykazały, że naproksen nie miał istotnego wpływu na farmakokinetykę sumatryptanu po podaniu produktu złożonego. Ekspozycja (AUC) na sumatryptan po podaniu produktu Frimig Duo jest proporcjonalna do dawki sumatryptanu, chociaż Cmax jest o 17% większe w porównaniu do sumatryptanu podawanego zdrowym ochotnikom w dawce 85 mg w monoterapii.³⁰

W przypadku podania dwóch dawek produktu złożonego w odstępie 2 godzin, występuje 1,6-krotne zwiększenie Cmax sumatryptanu i proporcjonalne do dawki zwiększenie AUC, w porównaniu z pojedynczą dawką produktu leczniczego.³¹

Podsumowanie właściwości farmakokinetycznych sumatryptanu