Właściwości farmakokinetyczne leku Propofol-Lipuro (5 mg/ml)

Propofol-Lipuro w postaci emulsji do wstrzykiwań lub infuzji zawiera 5 mg propofolu w 1 ml produktu. Lek charakteryzuje się specyficznymi właściwościami farmakokinetycznymi, które determinują jego zachowanie w organizmie po podaniu dożylnym. ¹

Wiązanie z białkami osocza

Po podaniu dożylnym propofol charakteryzuje się wysokim stopniem wiązania z białkami osocza, sięgającym około 98%. Ta właściwość wpływa istotnie na biodostępność wolnej frakcji leku w organizmie oraz na jego dystrybucję tkankową. ²

Dystrybucja w organizmie

Propofol po podaniu dożylnym w postaci bolusa podlega szybkiej dystrybucji w organizmie. Stężenie leku we krwi gwałtownie spada w pierwszych minutach po podaniu, co jest wynikiem dystrybucji do różnych kompartmentów organizmu. Ten etap określa się jako fazę α, a okres półtrwania w tej fazie wynosi od 2 do 4 minut. ³

Dystrybucja propofolu charakteryzuje się określonymi parametrami objętościowymi. Centralna objętość dystrybucji mieści się w zakresie od 0,2 do 0,79 l/kg masy ciała. Po osiągnięciu stanu stacjonarnego, objętość dystrybucji jest znacznie większa i wynosi od 1,8 do 5,3 l/kg masy ciała. ⁴

Fazy eliminacji propofolu

Propofol charakteryzuje się wielofazowym procesem eliminacji z organizmu. W fazie eliminacji (faza β) stężenie leku we krwi zmniejsza się wolniej niż w fazie dystrybucji. Okres półtrwania w tej fazie wynosi od 30 do 60 minut. ⁵

Po fazie β obserwuje się kolejną fazę eliminacji związaną z trzecim głębokim kompartmentem. Reprezentuje on uwalnianie propofolu z tkanek o słabym ukrwieniu, co przyczynia się do przedłużonego procesu eliminacji leku z organizmu. ⁶

Metabolizm

Propofol podlega intensywnemu metabolizmowi, który zachodzi głównie w wątrobie. W procesie tym powstają różne metabolity, w tym glukuronidy propofolu oraz glukuronidy i siarczany chinolu. Istotną cechą wszystkich metabolitów propofolu jest ich brak aktywności farmakologicznej. ⁷

Procesy eliminacji

Propofol charakteryzuje się bardzo szybką eliminacją z organizmu. Całkowity klirens leku wynosi około 2 litrów na minutę. Eliminacja następuje głównie poprzez procesy metaboliczne zachodzące w wątrobie, gdzie klirens jest zależny od przepływu krwi przez ten narząd. ⁸

Z podanej dawki propofolu około 88% jest wydalane z moczem w postaci metabolitów. Tylko nieznaczna część leku (0,3% dawki) jest wydalana z moczem w postaci niezmienionej. ⁹

Farmakokinetyka propofolu w populacji pediatrycznej

Właściwości farmakokinetyczne propofolu wykazują istotne różnice w zależności od wieku pacjenta, szczególnie widoczne w populacji pediatrycznej. ¹⁰

Zależność klirensu propofolu od wieku pacjenta

Po podaniu dożylnym pojedynczej dawki propofolu wynoszącej 3 mg/kg, obserwuje się wyraźną zależność klirensu leku od wieku pacjenta. Najbardziej charakterystyczne różnice odnotowano u noworodków, gdzie średnia wartość klirensu jest znacząco niższa niż u starszych dzieci. ¹¹

Zmienność międzyosobnicza klirensu propofolu

Szczególnie istotną cechą farmakokinetyki propofolu u noworodków jest znacząca zmienność międzyosobnicza. Wartości klirensu w tej grupie wiekowej mogą wahać się w szerokim zakresie od 3,7 do 78 ml/kg/min. Ta duża zmienność stanowi istotne ograniczenie w ustaleniu uniwersalnych zaleceń dotyczących dawkowania propofolu w tej populacji. ¹²

Klirens propofolu u dzieci starszych

Analizując dane dotyczące klirensu propofolu u dzieci starszych, po podaniu pojedynczej dawki 3 mg/kg w formie bolusa, można zaobserwować różnice w poszczególnych grupach wiekowych. Średnie wartości klirensu w tych grupach są znacząco wyższe niż u pacjentów dorosłych, co wskazuje na szybszy metabolizm propofolu w populacji pediatrycznej. ¹³

Najwyższą wartość klirensu propofolu odnotowano u dzieci w wieku 1-3 lat (48 ml/min/kg), co wskazuje, że w tej grupie wiekowej metabolizm propofolu jest najszybszy. Dla porównania, u dorosłych wartość klirensu wynosi średnio 23,6 ml/min/kg, czyli prawie dwukrotnie mniej niż u dzieci w wieku 1-3 lat. ¹⁴