Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania

Propofol-Lipuro, emulsja do wstrzykiwań lub infuzji zawierająca 5 mg/ml propofolu, wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności podczas stosowania. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje na temat potencjalnych zagrożeń oraz zalecanych środków ostrożności, które należy uwzględnić podczas leczenia pacjentów tym produktem leczniczym.¹

Kwalifikacje personelu medycznego

Propofol-Lipuro powinien być podawany wyłącznie przez osoby przeszkolone w dziedzinie anestezjologii lub lekarzy przeszkolonych w zakresie opieki nad pacjentami na oddziałach intensywnej terapii. Niedopuszczalne jest podawanie propofolu przez osobę prowadzącą zabieg diagnostyczny lub chirurgiczny.²

Monitorowanie pacjenta i sprzęt ratunkowy

Podczas podawania propofolu, pacjenci powinni być poddani ciągłemu monitorowaniu. Niezbędna jest stała dostępność sprzętu do:

• utrzymywania drożności dróg oddechowych
• prowadzenia sztucznej wentylacji
• wzbogacania wdychanego powietrza w tlen
• przeprowadzania resuscytacji

Sprzęt ten powinien być w każdej chwili łatwo dostępny.³

Ryzyko nadużywania i uzależnienia

Istnieją doniesienia o przypadkach nadużywania i uzależnienia od propofolu, głównie wśród pracowników służby zdrowia. Należy więc zachować szczególną ostrożność podczas stosowania tego leku, uwzględniając potencjał uzależniający.⁴

Ryzyko powikłań oddechowych

Podobnie jak w przypadku innych leków do znieczulenia ogólnego, podanie propofolu bez zwracania odpowiedniej uwagi na drogi oddechowe może prowadzić do poważnych powikłań ze strony układu oddechowego, mogących skutkować zgonem. Zapewnienie drożności dróg oddechowych jest kluczowym elementem bezpiecznego stosowania tego leku.⁵

Sedacja z zachowaniem świadomości

W przypadku stosowania propofolu do sedacji z zachowaniem świadomości podczas zabiegów diagnostycznych i chirurgicznych, pacjent wymaga ciągłego monitorowania w celu wczesnego wykrycia:

• hipotensji
• niedrożności dróg oddechowych
• desaturacji (spadku wysycenia krwi tlenem)

Wczesne rozpoznanie tych objawów pozwala na szybką interwencję i zapobiegnięcie poważnym powikłaniom.⁶

Limity dawkowania i podaży tłuszczów

Przy stosowaniu wielokrotnych bolusów propofolu do wprowadzenia znieczulenia ogólnego należy przestrzegać maksymalnej dopuszczalnej dawki tłuszczów wynoszącej 150 mg tłuszczu/kg masy ciała na godzinę. Dla preparatu Propofol-Lipuro 5 mg/ml odpowiada to maksymalnie 1,5 ml/kg masy ciała na godzinę.⁷

Należy uwzględnić fakt, że 1,0 ml produktu Propofol-Lipuro 5 mg/ml zawiera 0,1 g tłuszczu. Jeżeli pacjent jednocześnie otrzymuje tłuszcze dożylnie z innych źródeł, ich ilość należy odpowiednio zmniejszyć, biorąc pod uwagę ilość tłuszczów dostarczanych w emulsji propofolu.⁸

Mimowolne ruchy podczas sedacji

Podobnie jak w przypadku innych środków uspokajających, po zastosowaniu propofolu do krótkotrwałej sedacji pacjentów poddawanych zabiegom operacyjnym mogą wystąpić mimowolne ruchy. Stanowi to szczególne zagrożenie podczas zabiegów wymagających całkowitego unieruchomienia pacjenta, ponieważ może zagrażać polu operacyjnemu.⁹

Wybudzanie pacjenta i okres pooperacyjny

Przed przeniesieniem pacjenta na oddział po zastosowaniu propofolu należy upewnić się, że jest on w pełni wybudzony. Bardzo rzadko po zastosowaniu propofolu obserwowano wydłużenie czasu wybudzania, czasem z towarzyszącym zwiększonym napięciem mięśniowym. Objaw ten może być poprzedzony okresem czuwania lub nie. Mimo że wybudzenie następuje samoistnie, pacjent wymaga szczególnie uważnego monitorowania.¹⁰

Upośledzenie świadomości wywołane przez propofol zwykle nie jest wykrywalne dłużej niż przez 12 godzin. Należy jednak uwzględnić działanie propofolu, rodzaj zabiegu, stosowane jednocześnie leki, wiek oraz stan pacjenta przy udzielaniu zaleceń dotyczących:¹¹

• konieczności obecności osoby towarzyszącej przy opuszczaniu przez pacjenta miejsca podania propofolu
• czasu powrotu do wykonywania zadań wymagających sprawności psychomotorycznej, takich jak prowadzenie pojazdów
• stosowania innych środków o działaniu uspokajającym (np. benzodiazepin, opiatów, alkoholu)

¹²

Specjalne grupy pacjentów wymagające ostrożności

Podczas stosowania propofolu należy zachować szczególną ostrożność u następujących grup pacjentów:¹³

• z niewydolnością serca
• z niewydolnością układu oddechowego
• z niewydolnością nerek
• z niewydolnością wątroby
• z hipowolemią
• pacjentów wyniszczonych

Należy również zachować szczególną ostrożność u pacjentów z hipoproteinemią, u których może występować większe ryzyko działań niepożądanych ze względu na zwiększoną frakcję niezwiązanego propofolu. W takich przypadkach zaleca się zmniejszenie dawki leku.¹⁴

Wpływ na układ krążenia

Klirens propofolu jest zależny od przepływu krwi, dlatego jednoczesne podawanie leków obniżających pojemność minutową serca prowadzi do zmniejszenia klirensu propofolu.¹⁵

Propofol nie ma działania wagolitycznego, co może prowadzić do względnej przewagi napięcia nerwu błędnego. Odnotowano przypadki bradykardii (czasami ciężkiej), a nawet asystolii. Należy rozważyć podanie dożylne leku przeciwcholinergicznego przed wprowadzeniem znieczulenia, szczególnie w sytuacjach, gdy prawdopodobnie przeważa napięcie nerwu błędnego lub gdy propofol jest stosowany jednocześnie z lekami mogącymi wywołać bradykardię.¹⁶

Pacjenci z padaczką

U pacjentów z padaczką podczas podawania propofolu może wystąpić ryzyko drgawek. Należy to uwzględnić podczas kwalifikacji pacjenta do znieczulenia propofolem.¹⁷

Zaburzenia metabolizmu tłuszczów

Szczególnej ostrożności wymaga stosowanie propofolu u pacjentów z zaburzeniami metabolizmu tłuszczów oraz pacjentów z innymi chorobami, wymagającymi szczególnej uwagi podczas stosowania emulsji tłuszczowych.¹⁸

Specjalne grupy wiekowe

Dzieci i młodzież

Stosowanie propofolu u dzieci i młodzieży podlega następującym ograniczeniom:¹⁹

• Nie zaleca się podawania propofolu noworodkom w celu wprowadzenia do znieczulenia, ponieważ ta grupa pacjentów nie została jeszcze dobrze zbadana
• Dane farmakokinetyczne wskazują, że u noworodków klirens propofolu jest znacząco obniżony i charakteryzuje się dużą zmiennością osobniczą
• Stosowanie dawek zalecanych dla starszych dzieci u noworodków może prowadzić do względnego przedawkowania, co może powodować ciężką depresję sercowo-naczyniową
• Propofolu nie wolno stosować u pacjentów w wieku poniżej 16 lat w celu wywołania sedacji na oddziałach intensywnej terapii, ponieważ nie wykazano bezpieczeństwa i skuteczności w tej grupie wiekowej

²⁰

Zespół popropofolowy

Stosowanie propofolu w celu wywołania sedacji na oddziałach intensywnej terapii wiązano z występowaniem poważnych komplikacji, określanych wspólnie jako zespół popropofolowy. Na zespół ten składają się:²¹

• zaburzenia metaboliczne
• kwasica metaboliczna
• rabdomioliza
• hiperkaliemia
• hepatomegalia
• niewydolność nerek
• zaburzenia rytmu serca
• zmiany w EKG charakterystyczne dla zespołu Brugadów (uniesienie odcinka ST i ujemny załamek T)
• szybko nasilająca się niewydolność serca, zazwyczaj nieodpowiadająca na leczenie inotropowe

²²

Czynniki ryzyka zespołu popropofolowego

Główne czynniki ryzyka wystąpienia zespołu popropofolowego obejmują:²³

• zmniejszenie ilości tlenu dostarczanego do tkanek
• ciężki uraz neurologiczny
• posocznica
• stosowanie dużych dawek:
  1. leków zwężających naczynia krwionośne
  2. steroidów
  3. leków o działaniu inotropowym
  4. propofolu (zwykle w dawkach większych niż 4 mg/kg masy ciała na godzinę przez okres dłuższy niż 48 godzin)

Lekarze przepisujący propofol powinni być świadomi ryzyka wystąpienia zespołu popropofolowego i natychmiast przerwać podawanie leku w przypadku pojawienia się jego objawów.²⁴

Pacjenci z chorobą mitochondrialną

Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z chorobą mitochondrialną. U tych pacjentów może dojść do nasilenia choroby w trakcie wprowadzania do znieczulenia, w trakcie zabiegu chirurgicznego i w okresie pooperacyjnym. Zaleca się:²⁵

• utrzymanie normotermii
• podawanie węglowodanów
• zapewnienie właściwego nawodnienia

Warto pamiętać, że wczesne objawy choroby mitochondrialnej i zespołu popropofolowego mogą być podobne, co utrudnia diagnostykę różnicową.²⁶

Bezpieczeństwo mikrobiologiczne

Propofol-Lipuro nie zawiera środków konserwujących i tworzy środowisko sprzyjające wzrostowi bakterii. Dlatego należy przestrzegać następujących zasad:²⁷

• emulsję należy pobrać do strzykawki lub zestawu do infuzji natychmiast po otwarciu ampułki
• niezwłocznie po pobraniu należy rozpocząć podawanie leku
• wszystkie czynności związane z pobieraniem i podawaniem propofolu należy wykonywać z zachowaniem ścisłych zasad aseptyki

Dodatkowe informacje

Produkt Propofol-Lipuro zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na 20 ml, co oznacza, że produkt uznaje się za „wolny od sodu”.²⁸