Leki w grupie
„anestetyki dożylne”
Anestetyki dożylne to grupa leków stosowanych w anestezjologii do indukcji i podtrzymania znieczulenia ogólnego poprzez dożylne podanie. Ich działanie polega na wpływie na receptory GABA w ośrodkowym układzie nerwowym, powodując utratę świadomości, amnezję i utratę odruchów obronnych. Charakteryzują się szybkim początkiem działania po podaniu, co umożliwia sprawne wprowadzenie pacjenta w stan znieczulenia.
Do najważniejszych anestetyków dożylnych należą: propofol (Propofol, Propofol-Lipuro, Diprivan), tiopental (Thiopental), etomidat (Etomidate), ketamina (Ketalar, Ketanest) oraz midazolam (Midanium, Dormicum). Propofol jest obecnie najczęściej stosowanym anestetykiem dożylnym ze względu na szybki początek działania (30-40 sekund) i krótki czas wybudzania.
Anestetyki dożylne można podzielić na kilka podgrup: barbiturany (tiopental), pochodne imidazolowe (etomidat), pochodne fenolowe (propofol), antagonisty receptora NMDA (ketamina) oraz benzodiazepiny (midazolam). Każda z tych podgrup charakteryzuje się odmiennym profilem działania i zastosowaniem w określonych sytuacjach klinicznych.
Największą zaletą anestetyków dożylnych jest szybki początek działania i możliwość precyzyjnego kontrolowania głębokości znieczulenia. Dodatkowo, leki te często zapewniają korzystne efekty jak działanie przeciwwymiotne (propofol) czy działanie przeciwbólowe (ketamina). Nowoczesne preparaty umożliwiają również stosowanie techniki TIVA (Total Intravenous Anesthesia) – znieczulenia całkowicie dożylnego, bez użycia anestetyków wziewnych.
Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem anestetyków dożylnych obejmują depresję oddechową, spadki ciśnienia tętniczego (szczególnie przy propofolu i barbituranach), reakcje alergiczne oraz możliwe działania prokonwulsyjne. Niektóre z nich, jak propofol, mogą powodować zespół infuzji propofolu przy długotrwałym stosowaniu. Ketamina może wywoływać halucynacje i koszmary w okresie wybudzania. Stosowanie tych leków wymaga ścisłego monitorowania parametrów życiowych pacjenta oraz dostępności sprzętu do zabezpieczenia dróg oddechowych.
Lista leków w tej grupie
-
Hypnomidate – Roztwór do wstrzykiwań – 2 mg/ml
Produkt zawiera etomidat w stężeniu 2 mg/ml oraz glikol propylenowy jako substancję pomocniczą. Jest to jałowy wodny roztwór do wstrzykiwań, stosowany do wprowadzenia pacjenta w znieczulenie ogólne. Lek jest wskazany do krótkich zabiegów diagnostycznych i ambulatoryjnych, gdzie wymagana jest szybka rekonwalescencja. Ze względu na minimalny wpływ na hemodynamikę, jest szczególnie polecany pacjentom z chorobami serca oraz w kardiochirurgii.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Propofol-Lipuro – Emulsja do wstrzykiwań lub infuzji – 5 mg/ml
Produkt leczniczy jest emulsją do wstrzykiwań lub infuzji zawierającą 5 mg propofolu w 1 ml oraz 50 mg oczyszczonego oleju sojowego jako substancję pomocniczą. Stanowi białą, mleczną emulsję typu „olej w wodzie”. Stosuje się go do krótkotrwałego znieczulenia ogólnego u dorosłych i dzieci powyżej 1 miesiąca życia, zarówno przy wprowadzeniu do znieczulenia, jak i podczas zabiegów diagnostycznych czy chirurgicznych. Ponadto jest wykorzystywany u dorosłych do sedacji w trakcie procedur medycznych, samodzielnie lub w połączeniu ze znieczuleniem miejscowym bądź regionalnym.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku