Właściwości farmakokinetyczne amikacyny

Lek Amikacin Adamed (250 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań) wykazuje charakterystyczne dla aminoglikozydów właściwości farmakokinetyczne, które obejmują szybkie wchłanianie, dystrybucję w płynach zewnątrzkomórkowych oraz wydalanie nerkowe w postaci niezmienionej. Szczegółowa analiza parametrów farmakokinetycznych pozwala na optymalizację dawkowania i monitorowanie terapii.¹

Wchłanianie i stężenie w surowicy

Amikacyna charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu domięśniowym. Maksymalne stężenie w surowicy jest osiągane w ciągu godziny po iniekcji domięśniowej i wynosi:²

• Około 11 mg/l po podaniu dawki 250 mg
• Około 23 mg/l po podaniu dawki 500 mg

Po 10 godzinach od wstrzyknięcia domięśniowego stężenie leku w surowicy zmniejsza się do wartości odpowiednio 0,3 mg/l (dla dawki 250 mg) i 2,1 mg/l (dla dawki 500 mg).³

W przypadku podania dożylnego, po pojedynczej dawce 500 mg w formie 30-minutowej infuzji u zdrowych dorosłych, średnie stężenie w surowicy na zakończenie infuzji osiąga wartość 38 mg/l. Istotną cechą farmakokinetyki amikacyny jest brak kumulacji leku przy powtarzanych infuzjach.⁴

Wiązanie z białkami i aktywność przeciwbakteryjna

Amikacyna charakteryzuje się niskim stopniem wiązania z białkami osocza – 20% lub mniej substancji czynnej wiąże się z białkami surowicy. Stężenie bakteriobójcze dla wrażliwych drobnoustrojów utrzymuje się przez 10 do 12 godzin po podaniu, co ma istotne znaczenie dla ustalania schematu dawkowania.⁵

Dystrybucja w organizmie

Amikacyna wykazuje zdolność do szybkiej dyfuzji do płynów zewnątrzkomórkowych. Po podaniu pozajelitowym amikacyna została wykryta w:⁶

• Płynie mózgowo-rdzeniowym
• Płynie opłucnowym
• Płynie owodniowym
• Jamie otrzewnej

W badaniach z zastosowaniem wielokrotnych dawek w ciągu doby wykazano, że stężenia amikacyny w płynie mózgowo-rdzeniowym u zdrowych niemowląt stanowią 10 do 20% stężeń w surowicy. W przypadku zapalenia opon mózgowych penetracja leku do płynu mózgowo-rdzeniowego może wzrosnąć nawet do 50% stężenia w surowicy.⁷

Metabolizm i eliminacja

Amikacyna jest wydalana głównie przez nerki w postaci niezmienionej, przede wszystkim w procesie przesączania kłębuszkowego. U osób z prawidłową czynnością nerek okres półtrwania wynosi od 2 do 3 godzin.⁸

Po domięśniowym podaniu dawki 250 mg:⁹

• Około 65% leku jest wydalane w ciągu pierwszych 6 godzin
• 91% leku jest wydalane w ciągu 24 godzin
• Średnie stężenie w moczu w ciągu pierwszych 6 godzin wynosi 563 mg/l
• Średnie stężenie w moczu w przedziale 6-12 godzin wynosi 163 mg/l

Po domięśniowym podaniu dawki 500 mg średnie stężenie amikacyny w moczu w ciągu pierwszych sześciu godzin osiąga wartość 832 mg/l.¹⁰

Farmakokinetyka u noworodków i niemowląt

Farmakokinetyka amikacyny u noworodków, szczególnie u wcześniaków, charakteryzuje się zmniejszonym wydalaniem leku przez nerki po podaniu zarówno domięśniowym, jak i dożylnym.¹¹

W badaniu z udziałem noworodków (wiek 1-6 dni) pogrupowanych według urodzeniowej masy ciała (<2000 g, 2000-3000 g i >3000 g), którym podawano amikacynę domięśniowo i/lub dożylnie w dawce 7,5 mg/kg m.c., uzyskano następujące parametry farmakokinetyczne dla noworodków o masie ciała >3000 g:<sup data-drug="Amikacin Adamed" data-section="Właściwości farmakokinetyczne" title="W pojedynczym badaniu z udziałem noworodków (1-6 dni po urodzeniu) pogrupowanych w zależności od urodzeniowej masy ciała (3000 g) amikacynę podawano domięśniowo i (lub) dożylnie w dawce 7,5 mg/kg mc. Klirens u noworodków o masie ciała >3000 g wynosił 0,84 mL/min/kg, a okres półtrwania w fazie eliminacji wynosił około 7 godzin. W tej grupie początkowa objętość dystrybucji i objętość dystrybucji w stanie stacjonarnym wynosiła odpowiednio 0,3 mL/kg i 0,5 mg/kg.”>12

• Klirens: 0,84 ml/min/kg
• Okres półtrwania w fazie eliminacji: około 7 godzin
• Początkowa objętość dystrybucji: 0,3 ml/kg
• Objętość dystrybucji w stanie stacjonarnym: 0,5 ml/kg

W grupach noworodków o mniejszej masie urodzeniowej (<2000 g, 2000-3000 g) zaobserwowano mniejszy klirens w przeliczeniu na kilogram masy ciała oraz dłuższy okres półtrwania leku. Istotną obserwacją kliniczną jest fakt, że wielokrotne podawanie dawek co 12 godzin we wszystkich badanych grupach noworodków nie powodowało kumulacji amikacyny po 5 dniach terapii.¹³