Leki w grupie
„antybiotyki aminoglikozydowe”
Antybiotyki aminoglikozydowe to grupa antybiotyków bakteriobójczych, które działają poprzez wiązanie się z podjednostką 30S rybosomu bakteryjnego, co prowadzi do zaburzenia syntezy białek i śmierci komórki bakteryjnej. Charakteryzują się szerokim spektrum działania przeciwbakteryjnego, szczególnie wobec tlenowych bakterii Gram-ujemnych, w tym Pseudomonas aeruginosa, oraz niektórych bakterii Gram-dodatnich.
Do najważniejszych antybiotyków aminoglikozydowych należą: gentamycyna (preparaty: Gentamicin, Gentamycin WZF), amikacyna (Amikacin), tobramycyna (Tobi, Bramitob), neomycyna (Neomycin), streptomycyna oraz kanamycyna. W Polsce najczęściej stosowane są gentamycyna i amikacyna ze względu na ich skuteczność oraz relatywnie niską toksyczność w porównaniu z innymi przedstawicielami tej grupy.
Główną zaletą aminoglikozydów jest ich silne działanie bakteriobójcze, szybki efekt terapeutyczny oraz synergistyczne działanie z antybiotykami beta-laktamowymi. Są skuteczne w leczeniu ciężkich zakażeń, zwłaszcza w przypadku sepsy, zapalenia wsierdzia, zakażeń szpitalnych oraz zakażeń wywołanych przez szczepy wielolekooporne. Dodatkowo, wykazują efekt poantybiotykowy, co oznacza, że ich działanie utrzymuje się nawet po spadku stężenia leku poniżej minimalnego stężenia hamującego.
Istotnym ograniczeniem stosowania aminoglikozydów jest ich potencjalna nefrotoksyczność i ototoksyczność. Mogą powodować uszkodzenie nerek (często odwracalne) oraz uszkodzenie słuchu i równowagi (często nieodwracalne). Z tego powodu wymagają monitorowania stężenia leku w surowicy oraz funkcji nerek podczas terapii. Ponadto, aminoglikozydy słabo wchłaniają się z przewodu pokarmowego, dlatego najczęściej podawane są pozajelitowo (dożylnie lub domięśniowo). Nie przenikają przez barierę krew-mózg, co ogranicza ich zastosowanie w zakażeniach ośrodkowego układu nerwowego.
Ze względu na mechanizm działania i właściwości fizykochemiczne, aminoglikozydy można podzielić na generacje. Do I generacji zalicza się streptomycynę i neomycynę, do II generacji kanamycynę i gentamycynę, natomiast do III generacji amikacynę i tobramycynę, które charakteryzują się lepszym profilem bezpieczeństwa i szerszym spektrum działania. Nowsze aminoglikozydy zostały zaprojektowane tak, aby minimalizować działania niepożądane przy zachowaniu skuteczności przeciwbakteryjnej.
Lista leków w tej grupie
-
Netenax – Krople do oczu, roztwór – 3 mg/ml
Produkt leczniczy zawiera 3 mg/ml netylmycyny w postaci siarczanu oraz benzalkoniowy chlorek jako substancję pomocniczą. Jest to przezroczysty roztwór w formie kropli do oczu o pH od 6,5 do 7,5. Stosuje się go w leczeniu zewnętrznych zakażeń oka oraz jego przydatków wywołanych przez bakterie wrażliwe na netylmycynę. Lek służy do zwalczania infekcji bakteryjnych oczu zgodnie z oficjalnymi zaleceniami.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Tobramycin B. Braun – Roztwór do infuzji – 1 mg/ml
Roztwór do infuzji zawiera 1 mg tobramycyny na ml oraz chlorek sodu jako substancję pomocniczą. Preparat jest stosowany w leczeniu ciężkich zakażeń bakteryjnych, zwłaszcza gdy inne leki przeciwbakteryjne są nieskuteczne. Wskazania obejmują m.in. zakażenia dolnych dróg oddechowych, zaostrzenia mukowiscydozy, zakażenia dróg moczowych, jamy brzusznej oraz skóry i tkanek miękkich. Terapia najczęściej odbywa się w skojarzeniu z innymi antybiotykami, szczególnie w ciężkich i mieszanych zakażeniach.
Wskazania do stosowania- ciężkie oparzenie
- ciężkie zakażenie wywołane bakteriami wrażliwymi na tobramycynę
- ciężkie zapalenie płuc
- nawracające zakażenie dróg moczowych
- skomplikowane zakażenie dróg moczowych
- szpitalne zakażenie dolnych dróg oddechowych
- zakażenie skóry
- zakażenie tkanek miękkich
- zakażenie wewnątrz jamy brzusznej
- zaostrzenie zakażenia dolnych dróg oddechowych u pacjentów z mukowiscydozą
Substancja czynnaKategoria leku -
Neomycinum Jelfa – Maść do oczu – 5 mg/g
Produkt leczniczy jest maścią do oczu zawierającą 5 mg neomycyny siarczanu w 1 g maści. Maść ma postać białej, półprzezroczystej, tłustej i miękkiej masy. Stosuje się ją w leczeniu ostrych i przewlekłych zapaleń spojówek, owrzodzeń rogówki oraz zapalenia brzegów powiek. Preparat pomaga zwalczać infekcje bakteryjne oczu, wspierając proces leczenia stanów zapalnych.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Streptomycinum TZF – Proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań – 1 g
Produkt jest proszkiem do sporządzania roztworu do wstrzykiwań, zawierającym 1 g streptomycyny w postaci siarczanu. Stosuje się go w leczeniu umiarkowanie ciężkich i ciężkich zakażeń wywołanych przez wrażliwe drobnoustroje. Substancja aktywna jest szczególnie używana w terapii gruźlicy, dżumy, tularemii, brucelozy oraz różnych zakażeń układu oddechowego, moczowego i innych. Lek jest często podawany w połączeniu z innymi antybiotykami, zwłaszcza β-laktamowymi i penicyliną.
-
Netenax – Krople do oczu, roztwór w pojemniku jednodawkowym – 3 mg/ml
Produkt leczniczy jest roztworem kropli do oczu zawierającym netylmycynę jako substancję czynną. Każdy mililitr roztworu zawiera 3 mg netylmycyny w postaci siarczanu. Preparat stosuje się w leczeniu zewnętrznych zakażeń oka i jego przydatków wywołanych przez bakterie wrażliwe na netylmycynę. Produkt dostępny jest w pojemnikach jednodawkowych o pH neutralnym i odpowiedniej osmolalności.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Biodacyna ophthalmicum 0,3% – Krople do oczu, roztwór – 3 mg/ml
Jest to roztwór w postaci kropli do oczu zawierający 3 mg amikacyny w 1 ml, wraz z buforami fosforanowymi i chlorkiem benzalkoniowym. Substancja czynna to amikacyna siarczan, stosowana głównie w leczeniu ostrych i przewlekłych bakteryjnych zakażeń oka. Preparat znajduje zastosowanie m.in. w zapaleniu spojówki, rogówki, brzegów powiek, woreczka łzowego oraz w leczeniu jęczmienia. Stosuje się go również profilaktycznie przed zabiegami na gałce ocznej.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Tobramycyna SUN – Roztwór do nebulizacji – 300 mg/5 ml
Jest to roztwór do nebulizacji zawierający 300 mg tobramycyny w 5 ml, stosowany jako lek przeciwbakteryjny. Preparat przeznaczony jest do leczenia przewlekłych zakażeń płuc wywołanych przez bakterie Pseudomonas aeruginosa. Może być stosowany u pacjentów z mukowiscydozą w wieku od 6 lat. Lek jest stosowany w celu kontrolowania i łagodzenia objawów tych zakażeń.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Amikacin Kabi – Roztwór do infuzji – 5 mg/ml
Produkt leczniczy zawiera amikacynę w postaci siarczanu amikacyny, która występuje w roztworze do infuzji o stężeniu 5 mg/mL. Preparat stosuje się w leczeniu ciężkich zakażeń bakteryjnych, w tym szpitalnych zakażeń dolnych dróg oddechowych, powikłanych zakażeń dróg moczowych oraz jamy brzusznej. Jest również wskazany przy ostrych zakażeniach skóry oraz bakteryjnym zapaleniu wsierdzia, często w skojarzeniu z innymi antybiotykami. Lek jest przeznaczony dla pacjentów dorosłych oraz dzieci, gdy inne leki przeciwbakteryjne są niewłaściwe lub nieskuteczne.
Wskazania do stosowania- bakteriemia
- bakteryjne zapalenie wsierdzia
- nawracające zakażenie dróg moczowych
- odmiedniczkowe zapalenie nerek
- ostre bakteryjne zakażenie skóry i struktur skóry
- powikłane zakażenie dróg moczowych
- powikłane zakażenie w obrębie jamy brzusznej
- szpitalne zapalenie płuc
- zakażenie ran po oparzeniach
- zakażenie szpitalne dolnych dróg oddechowych
- zapalenie otrzewnej
- zapalenie płuc związane z wentylacją mechaniczną
Substancja czynnaKategoria leku -
Gentamicin WZF 0,3% – Krople do oczu, roztwór – 3 mg/ml
Produkt leczniczy zawiera gentamycynę w postaci siarczanu gentamycyny oraz substancje pomocnicze, w tym benzalkoniowy chlorek i fosforany. Jest dostępny w postaci kropli do oczu, przezroczystego roztworu o lekko żółtawym zabarwieniu. Stosuje się go w leczeniu bakteryjnych ostrych i przewlekłych stanów zapalnych spojówek, powiek oraz woreczka łzowego, a także w zapaleniach i owrzodzeniach rogówki wywołanych przez bakterie wrażliwe na gentamycynę. Ponadto lek wykorzystuje się profilaktycznie przed i po operacjach gałki ocznej.
Wskazania do stosowania- bakteryjne ostre zapalenie spojówki
- bakteryjne przewlekłe zapalenie spojówki
- bakteryjne zapalenie krawędzi powieki
- bakteryjne zapalenie woreczka łzowego
- owrzodzenie rogówki spowodowane przez bakterie wrażliwe na gentamycynę
- profilaktyka po zabiegu chirurgicznym na gałce ocznej
- profilaktyka przed zabiegiem chirurgicznym na gałce ocznej
- zapalenie rogówki spowodowane przez bakterie wrażliwe na gentamycynę
Substancja czynnaKategoria leku -
Amikacin B.Braun – Roztwór do infuzji – 5 mg/ml
Preparat to roztwór do infuzji zawierający amikacynę w postaci siarczanu amikacyny oraz sód jako substancję pomocniczą. Stosuje się go w leczeniu ciężkich zakażeń bakteryjnych, takich jak zapalenie płuc, zakażenia jamy brzusznej, dróg moczowych, skóry i tkanek miękkich oraz bakteryjne zapalenie wsierdzia. Lek jest przeznaczony dla przypadków, gdy inne mniej toksyczne antybiotyki okazują się nieskuteczne. Najczęściej stosuje się go w połączeniu z innymi antybiotykami, zgodnie z wytycznymi medycznymi.
Wskazania do stosowania- bakteriemia
- bakteryjne zapalenie wsierdzia
- ciężkie zapalenie płuc
- nawracające zakażenie dróg moczowych
- pooperacyjne zakażenie w obrębie jamy brzusznej
- powikłane zakażenie dróg moczowych
- zakażenie ran po oparzeniach
- zakażenie skóry
- zakażenie szpitalne dolnych dróg oddechowych
- zakażenie tkanek miękkich
- zakażenie w obrębie jamy brzusznej
- zapalenie otrzewnej
Substancja czynnaKategoria leku -
Tobrex – Maść do oczu – 3 mg/g
Produkt leczniczy to maść do oczu zawierająca tobramycynę oraz chlorobutanol jako substancję pomocniczą. Jest stosowany w leczeniu zewnętrznych zakażeń oka i jego przydatków wywołanych przez bakterie wrażliwe na tobramycynę. Preparat jest przeznaczony dla dorosłych oraz dzieci powyżej 1 roku życia. Postać leku to jednorodna, biała do białawej maść okulistyczna.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Tobrexan – Krople do oczu, roztwór – 3 mg/ml
Preparat zawiera tobramycynę w stężeniu 3 mg/ml oraz bromek benzododecyniowy jako substancję pomocniczą. Jest to przezroczysty, bezbarwny roztwór w formie kropli do oczu. Stosuje się go w leczeniu zewnętrznych zakażeń oka i jego przydatków wywołanych przez bakterie wrażliwe na tobramycynę. Może być stosowany u dorosłych oraz dzieci powyżej 1 roku życia.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Gentamycin KRKA – Roztwór do wstrzykiwań i infuzji – 40 mg/ml
Produkt leczniczy zawiera gentamycynę w postaci siarczanu oraz substancje pomocnicze takie jak parahydroksybenzoesany i sól sodową pirosiarczynu. Jest dostępny w formie klarownego roztworu do wstrzykiwań i infuzji, stosowanego w leczeniu ciężkich zakażeń wywołanych przez tlenowe bakterie Gram-ujemne. Preparat jest przeznaczony do terapii takich stanów jak posocznica, zakażenia jamy brzusznej, układu moczowego i oddechowego, a także wtórne zakażenia oparzeń i ran. Może być również stosowany w leczeniu ciężkich zakażeń u noworodków, zgodnie z lokalnymi wytycznymi dotyczącymi antybiotykoterapii.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Tobrosopt 0,3 % – Krople do oczu, roztwór – 3 mg/ml
Jest to roztwór w postaci kropli do oczu zawierający 3 mg tobramycyny w 1 ml, wzbogacony o substancje pomocnicze takie jak benzalkoniowy chlorek i kwas borowy. Stosowany jest do leczenia zewnętrznych zakażeń oka oraz jego przydatków wywołanych przez bakterie wrażliwe na tobramycynę, w szczególności szczepy oporne na inne antybiotyki jak Pseudomonas aeruginosa. Lek działa silnie antybakteryjnie, zwalczając infekcje bakteryjne oczu u dorosłych pacjentów. Przed zastosowaniem zaleca się przeprowadzenie badania wrażliwości drobnoustrojów na ten antybiotyk.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Amikacin Adamed – Roztwór do wstrzykiwań – 250 mg/ml
Produkt leczniczy zawiera amikacynę w postaci siarczanu amikacyny, w stężeniu 250 mg/mL, oraz substancje pomocnicze, takie jak sodu pirosiarczyn i sód. Jest to roztwór do wstrzykiwań, stosowany w krótkotrwałym leczeniu ciężkich zakażeń bakteryjnych. Preparat jest wskazany m.in. przy zakażeniach dróg oddechowych, kości i stawów, skóry i tkanek miękkich, a także zakażeniach wewnątrz jamy brzusznej oraz ośrodkowego układu nerwowego. Stosowany jest również w przypadku zakażeń ran po oparzeniach lub zabiegach chirurgicznych oraz ciężkich zakażeń dróg moczowych i posocznicy.
Wskazania do stosowania- ciężkie zakażenie dróg moczowych
- nawracające zakażenie dróg moczowych
- posocznica
- powikłane zakażenie dróg moczowych
- zakażenie dróg oddechowych
- zakażenie kości i stawów
- zakażenie ośrodkowego układu nerwowego
- zakażenie rany po oparzeniu
- zakażenie rany pooperacyjnej
- zakażenie skóry i tkanki miękkiej
- zakażenie wewnątrz jamy brzusznej
- zapalenie otrzewnej
Substancja czynnaKategoria leku -
Biodacyna – Roztwór do wstrzykiwań i infuzji – 250 mg/ml
Produkt leczniczy zawiera amikacynę w postaci amikacyny disiarczanu w stężeniach 125 mg/ml lub 250 mg/ml oraz substancje pomocnicze, takie jak sodu pirosiarczyn i sód. Preparat występuje w formie bezbarwnego lub jasnożółtego roztworu do wstrzykiwań i infuzji. Stosowany jest w krótkotrwałym leczeniu ciężkich zakażeń wywołanych przez bakterie wrażliwe na amikacynę, m.in. zakażeń dróg oddechowych, kości, stawów, skóry, jamy brzusznej oraz ośrodkowego układu nerwowego. Wskazaniem są również zakażenia ran, posocznice i powikłane zakażenia dróg moczowych.
Wskazania do stosowania- ciężkie zakażenie dróg moczowych
- nawracające zakażenie dróg moczowych
- posocznica
- powikłane zakażenie dróg moczowych
- zakażenie dróg oddechowych
- zakażenie kości i stawów
- zakażenie ośrodkowego układu nerwowego
- zakażenie rany po oparzeniu
- zakażenie rany pooperacyjnej
- zakażenie skóry i tkanek miękkich
- zakażenie w chirurgii naczyniowej
- zakażenie wewnątrz jamy brzusznej
- zapalenie otrzewnej
Substancja czynnaKategoria leku -
Garamycin – Gąbka – 2 mg/cm2
Produkt leczniczy to gąbka zawierająca gentamycynę w postaci siarczanu, dostępna w różnych wymiarach i dawkach. Stosuje się ją jako leczenie wspomagające zakażeń bakteryjnych kości i tkanek miękkich, szczególnie gdy wywołane są przez bakterie wrażliwe na gentamycynę. Jest też używana profilaktycznie w celu zapobiegania miejscowym zakażeniom podczas przeszczepów kostnych oraz implantacji sztucznych stawów. Preparat nie powinien być stosowany jako jedyne leczenie przeciwbakteryjne, wymaga zastosowania jednoczesnego leczenia ogólnoustrojowego.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Tobramycin Via pharma – Roztwór do nebulizacji – 300 mg/5 ml
Roztwór do nebulizacji zawierający 300 mg tobramycyny w jednej ampułce 5 ml służy do leczenia przewlekłych zakażeń płuc wywołanych przez Pseudomonas aeruginosa. Lek przeznaczony jest dla pacjentów z mukowiscydozą w wieku od 6 lat. Preparat ma postać przezroczystego, jasnożółtego roztworu o pH 4,0-5,0 i osmolalności 150-200 mOsm/kg. Stosuje się go w długotrwałej terapii, zgodnie z odpowiednimi wytycznymi dotyczącymi leków przeciwbakteryjnych.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Biodacyna – Roztwór do wstrzykiwań i infuzji – 125 mg/ml
Produkt leczniczy zawiera amikacynę disiarczan w stężeniach 125 mg/ml lub 250 mg/ml, uzupełnioną substancjami pomocniczymi takimi jak sodu pirosiarczyn i sodu. Jest to bezbarwny lub jasnożółty roztwór przeznaczony do wstrzykiwań i infuzji. Stosowany jest w leczeniu ciężkich zakażeń bakteryjnych, takich jak zakażenia dróg oddechowych, układu moczowego, kości, stawów, skóry, tkanek miękkich oraz zakażenia wewnątrz jamy brzusznej i ośrodkowego układu nerwowego. Lek jest szczególnie wskazany w przypadkach zakażeń wywołanych przez bakterie wrażliwe na amikacynę, także tych opornych na inne antybiotyki aminoglikozydowe.
Wskazania do stosowania- ciężkie zakażenie dróg moczowych
- nawracające zakażenie dróg moczowych
- posocznica
- powikłane zakażenie dróg moczowych
- zakażenie dróg oddechowych
- zakażenie kości i stawów
- zakażenie ośrodkowego układu nerwowego
- zakażenie rany po oparzeniu
- zakażenie rany pooperacyjnej
- zakażenie skóry i tkanki miękkiej
- zakażenie wewnątrz jamy brzusznej
- zapalenie otrzewnej
Substancja czynnaKategoria leku -
Tobrex – Krople do oczu, roztwór – 3 mg/ml
Produkt leczniczy jest roztworem przeznaczonym do stosowania jako krople do oczu, zawierającym 3 mg tobramycyny na mililitr. W składzie znajdują się także substancje pomocnicze, takie jak benzalkoniowy chlorek i kwas borowy. Preparat jest stosowany w leczeniu zewnętrznych zakażeń oka oraz jego przydatków wywołanych przez bakterie wrażliwe na tobramycynę. Może być używany u dorosłych oraz dzieci powyżej 1. roku życia.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Neomycinum TZF – Tabletki – 250 mg
Lek zawiera neomycynę w postaci siarczanu jako substancję czynną oraz sacharozę jako substancję pomocniczą. Jest dostępny w postaci białych lub kremowych tabletek. Stosuje się go przede wszystkim do wyjałowienia przewodu pokarmowego przed zabiegami chirurgicznymi w obrębie jelit oraz w leczeniu encefalopatii wątrobowej. Jego działanie polega na eliminacji bakterii w jelitach, co wspomaga terapię i zapobiega powikłaniom.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku