uszkodzenie rogówki wywołane oparzeniem radiacyjnym
Wskazanie
Uszkodzenie rogówki wywołane oparzeniem radiacyjnym to poważne schorzenie okulistyczne, będące konsekwencją ekspozycji oka na promieniowanie jonizujące. Najczęściej występuje u pacjentów poddawanych radioterapii nowotworów głowy i szyi, u osób narażonych zawodowo na promieniowanie, a także jako powikłanie po wypadkach radiacyjnych. Zmiany w rogówce obejmują keratopatię, zmniejszenie ilości komórek nabłonka, uszkodzenie keratocytów oraz zaburzenia produkcji kolagenu.
W początkowym etapie leczenia stosuje się intensywne nawilżanie powierzchni oka przy użyciu preparatów sztucznych łez bez konserwantów (np. Hyabak, Systane Ultra, Thealoz Duo). W przypadkach z towarzyszącym stanem zapalnym wdrażane są krople z glikokortykosteroidami (np. Flarex, Dexafree, Lotemax). Przy silnym bólu można zastosować krople znieczulające (np. Alcaine), jednak tylko doraźnie ze względu na ich potencjalnie szkliwy wpływ na regenerację nabłonka. W ciężkich przypadkach stosuje się opatrunki ochronne lub soczewki kontaktowe terapeutyczne.
W leczeniu przewlekłych uszkodzeń wykorzystuje się autologiczne surowice (np. osocze bogatopłytkowe) oraz preparaty zawierające czynniki wzrostu (np. Cacicol). Przy zaawansowanych zmianach konieczne może być leczenie chirurgiczne, w tym przeszczep błony owodniowej lub keratoplastyka. W celu wspomagania regeneracji tkanek stosuje się także doustnie preparaty z witaminami A, C, E oraz kwasami omega-3 (np. Vitrum Vision, Ocuvite).
Największą trudnością w leczeniu uszkodzeń rogówki wywołanych oparzeniem radiacyjnym jest przewlekły charakter zmian i ich tendencja do nawrotów. Występują problemy z prawidłową regeneracją nabłonka, co prowadzi do nawracających erozji i owrzodzeń. Dodatkowo uszkodzenia komórek macierzystych rąbka rogówki utrudniają proces gojenia. Komplikacją jest również wtórne zakażenie, neowaskularyzacja rogówki oraz postępujące bliznowacenie, które może prowadzić do znacznego pogorszenia widzenia. Wyzwaniem terapeutycznym jest także zapewnienie odpowiedniego nawilżenia powierzchni oka przy współistniejącym zespole suchego oka, który często towarzyszy oparzeniom radiacyjnym.