metabolizm pierwszego przejścia
Metabolizm pierwszego przejścia (ang. first-pass metabolism) to proces biotransformacji substancji leczniczej, który zachodzi podczas jej pierwszego przepływu przez wątrobę, zanim dotrze do krążenia ogólnoustrojowego. Jest to kluczowy mechanizm wpływający na biodostępność leków podawanych drogą doustną.
Podczas metabolizmu pierwszego przejścia, lek zaabsorbowany z przewodu pokarmowego transportowany jest poprzez żyłę wrotną bezpośrednio do wątroby, gdzie podlega intensywnym procesom enzymatycznym. Głównymi enzymami uczestniczącymi w tym procesie są enzymy cytochromu P450, które mogą znacząco zmniejszyć ilość aktywnej substancji docierającej do krążenia systemowego.
Konsekwencją intensywnego metabolizmu pierwszego przejścia jest konieczność stosowania wyższych dawek leków podawanych doustnie w porównaniu do podania parenteralnego. Zjawisko to jest szczególnie istotne dla substancji takich jak nitrogliceryna, propranolol, morfina czy lidokaina, których biodostępność po podaniu doustnym jest znacząco obniżona.
W praktyce klinicznej, znajomość podatności leku na metabolizm pierwszego przejścia pozwala na odpowiednie dostosowanie drogi podania, dawkowania oraz przewidywanie potencjalnych interakcji lekowych, które mogą wpływać na aktywność enzymów wątrobowych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Vicks MedDex o smaku miodu na kaszel suchy 0,133 % (W/V)
Dekstrometorfanu bromowodorek, substancja czynna syropu Vicks MedDex (20 mg/15 ml), charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, z osiągnięciem maksymalnego stężenia w osoczu (Cmax) w ciągu 2 godzin oraz początkiem działania terapeutycznego już po 15-30 minutach. Objętość dystrybucji w stanie stacjonarnym wynosi średnio 7,3 l ± 4,8 l po dawce 50 mg, co wskazuje na dobrą penetrację do tkanek. Metabolizm leku odbywa się głównie w wątrobie poprzez O-demetylację katalizowaną przez izoenzym CYP2D6, wykazując znaczną zmienność genetyczną. Główne metabolity to dekstrorfan, 3-hydroksymorfinian oraz 3-metoksymorfinian, wszystkie wydalane w postaci sprzężonej. Dekstrometorfan nie ulega przemianie do opioidów, co minimalizuje ryzyko działań niepożądanych związanych z opioidami. U około 5-10% populacji, tzw. słabych metabolizerów, obserwuje się dominację niezmienionego leku we krwi i moczu, co wpływa na farmakokinetykę i potencjalnie na skuteczność terapii.
3-hydroksymorfinian, 3-metoksymorfinian, dekstrometorfanu bromowodorek, dekstrorfan, dysfagia, faza eliminacji, fenotyp metaboliczny, izoenzym CYP2D6, kaszel suchy, metabolizm pierwszego przejścia, O-demetylacja, objętość dystrybucji, okres półtrwania, polimorfizm debryzochiny, polimorfizm genetyczny, równowaga stacjonarna, słaby metabolizer, stężenie substancji czynnej, wchłanianie doustne, wydalanie nerkowe - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Lamilept 50 mg
Lamotrygina, substancja czynna produktu Lamilept 50 mg, charakteryzuje się szybkim i całkowitym wchłanianiem z przewodu pokarmowego, osiągając maksymalne stężenie w osoczu po około 2,5 godziny. Wiązanie z białkami osocza wynosi około 55%, a objętość dystrybucji mieści się w zakresie 0,92-1,22 l/kg. Metabolizm odbywa się głównie przez UDP-glukuronylotransferazy, bez istotnego wpływu na farmakokinetykę innych leków przeciwpadaczkowych. Pozorny klirens u osób zdrowych wynosi około 30 ml/min, a okres półtrwania średnio 33 godziny (zakres 14-103 h). Farmakokinetyka lamotryginy jest liniowa do dawki 450 mg. Wpływ leków indukujących glukuronidację skraca okres półtrwania do około 14 godzin, natomiast walproinian wydłuża go do około 70 godzin.
cytochrom P450, fenytoina, glukuronidacja, hemodializa, indukcja metabolizmu, induktor enzymatyczny, karbamazepina, klasyfikacja Child-Pugh, klirens, lamotrygina, lek przeciwpadaczkowy, liniowość farmakokinetyki, metabolizm pierwszego przejścia, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, padaczka, pochodna glukuronidowa, przewlekła niewydolność nerek, stężenie maksymalne, UDP-glukuronylotransferaza, walproinian, wiązanie z białkami osocza, zespół Gilberta - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Velaxin ER 37,5 mg 37,5 mg
Wenlafaksyna, substancja czynna leku Velaxin ER, wykazuje farmakokinetykę charakteryzującą się intensywnym metabolizmem w wątrobie do aktywnego metabolitu O-demetylowenlafaksyny (ODV). Średni okres półtrwania wynosi odpowiednio 5 ± 2 godziny dla wenlafaksyny i 11 ± 2 godziny dla ODV, a stan stacjonarny osiągany jest po 3 dniach regularnego stosowania. Kinetyka jest liniowa w zakresie dawek 75-450 mg/dobę. Wenlafaksyna cechuje się wysokim wchłanianiem (≥92%) po podaniu doustnym, z biodostępnością 40-45%, zależną od metabolizmu pierwszego przejścia. Maksymalne stężenia (Cmax) po podaniu postaci o natychmiastowym uwalnianiu osiągane są po 2 godzinach (wenlafaksyna) i 3 godzinach (ODV), natomiast w formulacji o przedłużonym uwalnianiu odpowiednio po 5,5 i 9 godzinach, przy zachowaniu całkowitego stopnia absorpcji. Wenlafaksyna i ODV wykazują niskie wiązanie z białkami osocza (27% i 30%), a objętość dystrybucji wenlafaksyny wynosi 4,4 ± 1,6 l/kg. Metabolizm odbywa się głównie przez CYP2D6 (do ODV) oraz CYP3A4 (do N-demetylowenlafaksyny), przy czym wenlafaksyna jest słabym inhibitorem CYP2D6 i nie wpływa na inne izoenzymy P450. Eliminacja następuje głównie przez nerki, z wydaleniem 87% dawki w ciągu 48 godzin, w tym 5% w postaci niezmienionej, 29% jako niesprzężona ODV i 26% jako sprzężona ODV. Klirens osoczowy wynosi 1,3 ± 0,6 l/h/kg dla wenlafaksyny i 0,4 ± 0,2 l/h/kg dla ODV.
biodostępność substancji czynnej, cytochrom P450, enzym CYP2D6, hemodializa, izoenzym CYP3A4, kinetyka liniowa, klirens osoczowy, metabolizm ogólnoustrojowy, metabolizm pierwszego przejścia, N-demetylowenlafaksyna, natychmiastowe uwalnianie, O-demetylowenlafaksyna, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, polimorfizm genetyczny, przedłużone uwalnianie, skala Child-Pugh, stan stacjonarny, stężenie wenlafaksyny w osoczu, Velaxin ER, wenlafaksyna, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Submena 100 mcg
Submena to lek zawierający mikronizowany cytrynian fentanylu, dostępny w tabletkach podjęzykowych o dawkach 100, 200, 400 i 800 μg. Fentanyl cechuje się wysoką lipofilnością, co umożliwia szybkie wchłanianie przez błony śluzowe jamy ustnej, z biodostępnością bezwzględną wynoszącą 54%. Maksymalne stężenia w osoczu (Cmax) wahają się od 0,2 do 1,3 ng/ml, a czas do osiągnięcia maksymalnego stężenia (Tmax) jest zmienny i wynosi od 22,5 do 240 minut, co wskazuje na proporcjonalność farmakokinetyki do dawki. Fentanyl wiąże się w 80-85% z białkami osocza, głównie α1-glikoproteiną, a jego objętość dystrybucji wynosi 3-6 l/kg. Metabolizm zachodzi głównie przez CYP3A4, prowadząc do powstania nieaktywnych metabolitów, w tym norfentanylu. Klirens osoczowy wynosi około 0,5 l/h/kg, a główny okres półtrwania eliminacji to około 7 godzin (zakres 3-12,5 h), z dłuższym okresem końcowym około 20 godzin (zakres 11,5-25 h).
alfa-1-glikoproteina, białka osocza, biodostępność bezwzględna, biodostępność leku, biorównoważność, dystrybucja leku, działanie niepożądane, ekspozycja ogólnoustrojowa, enzym CYP3A4, fentanyl, klirens osoczowy, końcowy okres półtrwania, metabolizm fentanylu, metabolizm pierwszego przejścia, norfentanyl, objętość dystrybucji, półtrwanie eliminacji, proporcjonalność dawki, stężenie fentanylu w osoczu, tabletka podjęzykowa, właściwości lipofilne, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Losartan Krka 50 mg
Losartan Krka jest selektywnym antagonistą receptora angiotensyny II typu AT1, stosowanym doustnie w leczeniu nadciśnienia tętniczego oraz nefropatii cukrzycowej. Jego działanie polega na blokowaniu efektów angiotensyny II, takich jak wazokonstrykcja i uwalnianie aldosteronu, co prowadzi do obniżenia ciśnienia tętniczego oraz zmniejszenia białkomoczu. Losartan i jego aktywny metabolit (kwas karboksylowy) wykazują wysokie powinowactwo do receptorów AT1, nie wykazując agonistycznej aktywności. W badaniach klinicznych dawka 50 mg raz na dobę skutecznie obniżała ciśnienie skurczowe i rozkurczowe, utrzymując efekt przez 24 godziny, bez efektu „z odbicia” po odstawieniu. W badaniu LIFE u pacjentów z nadciśnieniem i przerostem lewej komory serca losartan zmniejszył ryzyko zdarzeń sercowo-naczyniowych o 13% (p=0,021), głównie dzięki redukcji udarów o 25% (p=0,001). W badaniu RENAAL u pacjentów z cukrzycą typu 2 i białkomoczem losartan zmniejszył ryzyko progresji niewydolności nerek o 16,1% (p=0,022), w tym podwojenia stężenia kreatyniny o 25,3% (p=0,006) oraz schyłkowej niewydolności nerek o 28,6% (p=0,002).
aktywność reninowa osocza, aldosteron, antagonista receptora angiotensyny II, białkomocz, biodostępność, błona śluzowa, działanie naczynioskurczowe, hiperkaliemia, homeostaza wodno-elektrolitowa, inhibitor konwertazy angiotensyny, klirens kreatyniny, metabolizm pierwszego przejścia, nadciśnienie tętnicze, nefropatia cukrzycowa, niedociśnienie, niewydolność serca, ostre uszkodzenie nerek, patofizjologia nadciśnienia, pierwotne nadciśnienie tętnicze, poalkoholowa marskość wątroby, proliferacja komórek mięśni gładkich, przerost lewej komory serca, rozwój płodu, schyłkowa niewydolność nerek, udar mózgu, układ renina-angiotensyna, współczynnik przesączania kłębuszkowego, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Loratadyna Pylox 10 mg
Loratadyna Pylox zawiera 10 mg loratadyny w formie tabletek, które charakteryzują się szybkim i dobrym wchłanianiem z przewodu pokarmowego, z Tmax dla loratadyny wynoszącym 1-1,5 godziny, a dla aktywnego metabolitu desloratadyny 1,5-3,7 godziny. Loratadyna wykazuje bardzo wysokie wiązanie z białkami osocza (97-99%), natomiast desloratadyna umiarkowane (73-76%). Średni okres półtrwania loratadyny wynosi 8,4 godziny (zakres 3-20 godzin), a desloratadyny 28 godzin (zakres 8,8-92 godzin), co wpływa na utrzymanie efektu terapeutycznego. Lek podlega intensywnemu metabolizmowi pierwszego przejścia głównie przez CYP3A4 i CYP2D6, a eliminacja odbywa się zarówno drogą nerkową (około 40% dawki w moczu, z czego 27% w ciągu pierwszych 24 godzin), jak i wątrobową (około 42% dawki w kale), przy czym mniej niż 1% loratadyny i desloratadyny wydalane jest w postaci niezmienionej.
AUC, biodostępność leku, CYP2D6, CYP3A4, cytochrom P450, desloratadyna, hemodializa, loratadyna, metabolit, metabolity sprzężone, metabolizm pierwszego przejścia, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, poalkoholowa choroba wątroby, przewlekła niewydolność nerek, stężenie w osoczu, wiązanie z białkami, wydalanie nerkowe, wydalanie wątrobowe - Leksykon leków
Interakcje leku – Asaris (100 mcg + 50 mcg)/dawkę inh.
Asaris, zawierający flutykazonu propionian (kortykosteroid) oraz salmeterol (długodziałający β2-mimetyk), wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne głównie z silnymi inhibitorami CYP3A4, takimi jak rytonawir, ketokonazol, itrakonazol czy telitromycyna. Rytonawir w dawce 100 mg 2x/dobę może zwiększyć stężenie flutykazonu w osoczu kilkaset razy, prowadząc do zespołu Cushinga i supresji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza. Ketokonazol zwiększa ekspozycję na flutykazon o 150%, a na salmeterol (50 µg 2x/dobę wziewnie) powoduje 1,4-krotne zwiększenie Cmax i 15-krotne AUC, co może skutkować wydłużeniem QTc i kołataniem serca. W przypadku konieczności łączenia tych leków zalecana jest ścisła obserwacja pacjenta pod kątem ogólnoustrojowych działań niepożądanych glikokortykosteroidów i kardiotoksyczności. Umiarkowane inhibitory CYP3A4, jak erytromycyna (500 mg 3x/dobę), powodują niewielkie, klinicznie nieistotne zwiększenie ekspozycji na salmeterol.
astma oskrzelowa, długodziałający beta2-mimetyk, drżenie mięśniowe, erytromycyna, flutykazonu propionian, glikokortykosteroidy, inhibitory CYP3A4, interakcje z alkoholem, itrakonazol, izoenzym CYP3A4, ketokonazol, kobicystat, kołatanie serca, kortyzol, metabolizm pierwszego przejścia, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, receptory beta-adrenergiczne, rytonawir, salmeterol, tachykardia, telitromycyna, wydłużenie odstępu QTc, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zespół Cushinga - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Kostarox 90 mg
Etorykoksyb, substancja czynna leku Kostarox, wykazuje niemal całkowitą dostępność biologiczną (~100%) po podaniu doustnym, z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cₘₐₓ) wynoszącym 3,6 µg/ml osiąganym około 1 godziny po dawce 120 mg na czczo. Pole pod krzywą (AUC₀₋₂₄h) wynosi średnio 37,8 µg·h/ml. Farmakokinetyka etorykoksybu jest liniowa w zakresie dawek klinicznych, a posiłek bogatotłuszczowy zmniejsza Cₘₐₓ o 36% i wydłuża Tₘₐₓ o 2 godziny, jednak zmiany te nie mają istotnego znaczenia klinicznego. Lek charakteryzuje się wysokim wiązaniem z białkami osocza (~92%) oraz dużą objętością dystrybucji (~120 l), co wskazuje na dobre przenikanie do tkanek. Okres półtrwania fazy kumulacji wynosi około 22 godzin, a stężenia w stanie stacjonarnym osiągane są po 7 dniach stosowania dawki 120 mg raz na dobę. Klirens osoczowy po podaniu dożylnym 25 mg wynosi około 50 ml/min.
bariera krew-mózg, ciężkie zaburzenia wątroby, COX-1, CYP3A4, cytochrom P450, dostępność biologiczna, duszność, etorykoksyb, farmakokinetyka liniowa, hemodializa, inhibitor COX-2, izoenzymy cytochromu P450, klirens kreatyniny, klirens osoczowy, krańcowa niewydolność nerek, metabolizm pierwszego przejścia, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, pole pod krzywą, posiłek bogatotłuszczowy, skala Childa-Pugha, stężenie w osoczu, stężenie w stanie stacjonarnym, substancja czynna, umiarkowane zaburzenia wątroby, wiązanie z białkami osocza, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Nitrendypina Egis 20 mg
Nitrendypina, będąca blokerem kanału wapniowego dostępnym w dawkach 10 mg i 20 mg, charakteryzuje się szybkim i niemal całkowitym wchłanianiem (~88%) po podaniu doustnym, z biologicznym okresem półtrwania w fazie wchłaniania wynoszącym 30-60 minut. Maksymalne stężenie w osoczu osiąga się po 1-3 godzinach, mieszcząc się w zakresie 6,1-19 ng/l, jednak biodostępność leku jest ograniczona do 20-30% z powodu efektu pierwszego przejścia wątrobowego. Nitrendypina wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza (96-98%), głównie albuminami, co uniemożliwia jej usunięcie metodami dializy. Objętość dystrybucji wynosi 5-9 l/kg, co wskazuje na dobrą penetrację do tkanek.
albumina, białko osocza, biodostępność, biologiczny okres półtrwania, bloker kanału wapniowego, dawkowanie nitrendypiny, dializa otrzewnowa, dostępność biologiczna, efekt pierwszego przejścia, farmakokinetyka, hemodializa, metabolizm pierwszego przejścia, niewydolność nerek, nitrendypina, objętość dystrybucji, okres półtrwania, penetracja tkankowa, przewlekła niewydolność wątroby, stężenie w osoczu, wiązanie z białkami osocza - Leksykon substancji czynnych
Nitrendypina – Właściwości farmakokinetyczne
Nitrendypina, antagonista kanałów wapniowych, wykazuje szybkie i niemal całkowite wchłanianie po podaniu doustnym (około 88%), z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) osiąganym w ciągu 1-3 godzin i wartościami 6,1-19 µg/l. Pomimo wysokiego wchłaniania, biodostępność układowa jest niska (20-30%) z powodu intensywnego efektu pierwszego przejścia wątrobowego. Substancja wiąże się silnie z białkami osocza (96-98%), co uniemożliwia jej usunięcie przez dializę. Objętość dystrybucji wynosi 5-9 l/kg, wskazując na wysoką lipofilność i penetrację do tkanek pozanaczyniowych. Nitrendypina jest niemal całkowicie metabolizowana w wątrobie przez utlenianie, a jej metabolity są farmakologicznie nieaktywne. Wydalanie niezmienionej substancji z moczem jest minimalne (<0,1%), natomiast metabolity eliminowane są głównie przez nerki (77%) oraz w mniejszym stopniu z kałem i żółcią (23%). Okres półtrwania w fazie eliminacji wynosi 8-12 godzin, a przy stosowaniu przewlekłym nie obserwuje się kumulacji leku ani metabolitów.
antagonista wapnia, biodostępność układowa, biologiczny okres półtrwania, dializa otrzewnowa, dysfunkcja wątroby, efekt pierwszego przejścia, enzym wątrobowy, hemodializa, lipofilność, maksymalne stężenie w osoczu, metabolizm pierwszego przejścia, nadciśnienie tętnicze, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, nitrendypina, objętość dystrybucji, okres półtrwania w fazie eliminacji, proces utleniania, stan stacjonarny, stężenie w osoczu, wiązanie z białkami osocza - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Vellofent 533 mcg
Fentanyl, substancja czynna produktu leczniczego Vellofent, charakteryzuje się wysoką lipofilnością, co umożliwia szybkie wchłanianie przez błonę śluzową jamy ustnej, podczas gdy wchłanianie z przewodu pokarmowego jest znacznie wolniejsze i obarczone znacznym efektem pierwszego przejścia wątrobowo-jelitowego. Produkt Vellofent wykorzystuje technologię szybkiego uwalniania fentanylu, co zwiększa zarówno szybkość, jak i ilość leku wchłanianego podjęzykowo, z szacowaną biodostępnością około 70%. Po podaniu dawek od 133 do 800 μg, maksymalne stężenie fentanylu w osoczu (Cmax) wynosi od 360 do 2070 pg/ml i osiągane jest w czasie 50-90 minut. Fentanyl wykazuje dwufazową dystrybucję: początkową szybką dystrybucję do tkanek o wysokim przepływie (mózg, serce, płuca) oraz późniejszą redystrybucję do tkanek głębokich (mięśnie, tkanka tłuszczowa). Lek wiąże się z białkami osocza w 80-85%, głównie z alfa-1 kwaśną glikoproteiną, a w warunkach kwasicy zwiększa się frakcja wolnego fentanylu.
alfa-1 kwaśna glikoproteina, biodostępność bezwzględna, biotransformacja, błona śluzowa jamy ustnej, cytochrom P450, dealkilacja, dysfagia, dystrybucja początkowa, enzym CYP3A4, fentanyl, klirens fentanylu, metabolizm pierwszego przejścia, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, norfentanyl, objętość dystrybucji, okres półtrwania, proporcjonalność dawek, redystrybucja, stężenie fentanylu w osoczu, tabletki podjęzykowe, właściwości lipofilne, wydalanie leku - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Ergotaminum Filofarm 1 mg
Ergotaminum Filofarm w dawce 1 mg ergotaminy winianu charakteryzuje się niską biodostępnością po podaniu doustnym i doodbytniczym, nie przekraczającą 5%, co wynika z intensywnego metabolizmu pierwszego przejścia w wątrobie. Wchłanianie jest wolne i wykazuje znaczne zróżnicowanie międzyosobnicze, co może wpływać na opóźniony początek działania oraz zmienność odpowiedzi terapeutycznej. Ergotamina podlega dwufazowemu okresowi półtrwania: faza alfa trwa około 2 godziny, a faza beta około 21 godzin, co wskazuje na możliwość kumulacji leku w tkankach przy wielokrotnym stosowaniu i ryzyko efektów toksycznych przy przedawkowaniu.
biodostępność doodbytnicza, biodostępność doustna, biodostępność ergotaminy, dwufazowy okres półtrwania, efekt toksyczny, Ergotaminum Filofarm, kumulacja leku, metabolizm pierwszego przejścia, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, szybka eliminacja, toksyczny metabolit, winian ergotaminy, właściwości farmakokinetyczne, wolna eliminacja, wydalanie wątrobowo-żółciowe, wydalanie z kałem, wydalanie z moczem, wydalanie z żółcią, zaburzenie czynności wątroby, zmienność międzyosobnicza - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Berotec N 100 100 mcg/dawkę inh.
Fenoterol bromowodorek, zawarty w preparacie Berotec N 100 (100 µg/dawkę, aerozol inhalacyjny), wykazuje farmakokinetykę zależną od drogi podania. Po podaniu wziewnym biodostępność wynosi 18,7%, z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) 66,9 pg/ml osiąganym po 15 minutach (tmax). Wchłanianie z płuc przebiega dwufazowo: szybka faza (30% dawki) z okresem półtrwania 11 minut oraz wolna faza (70% dawki) z okresem półtrwania 120 minut. Po podaniu doustnym biodostępność jest znacznie niższa (~1,5%) z powodu intensywnego metabolizmu pierwszego przejścia, głównie siarczanowania, rozpoczynającego się już w ścianie jelita. Fenoterol wykazuje szeroką dystrybucję (Vss 1,9-2,7 l/kg) i umiarkowane wiązanie z białkami osocza (40-55%).
aerozol inhalacyjny, biodostępność leku, biotransformacja, dolne drogi oddechowe, drogi oddechowe, dystrybucja leku, farmakokinetyka, fenoterol bromowodorek, inhalator ciśnieniowy z dozownikiem, klirens leku, klirens nerkowy, metabolizm pierwszego przejścia, model farmakokinetyczny, przenikanie przez łożysko, przesączanie kłębuszkowe, rozszerzenie oskrzeli, siarczanowanie, sprzęganie z glukuronidami, stężenie leku w osoczu, technika inhalacji, wiązanie z białkami osocza, wydzielanie kanalikowe - Leksykon substancji czynnych
Fenylefryna – Właściwości farmakokinetyczne
Fenylefryna, stosowana głównie w preparatach na przeziębienie i stany zapalne górnych dróg oddechowych, charakteryzuje się szybkim, lecz nieregularnym wchłanianiem z przewodu pokarmowego po podaniu doustnym, z biodostępnością około 40% z powodu intensywnego metabolizmu pierwszego przejścia w ścianie jelita i wątrobie. Maksymalne stężenie w surowicy osiąga po 1-2 godzinach, a okres półtrwania wynosi 2-3 godziny. Objętość dystrybucji wynosi około 40 litrów, co odpowiada kompartmentowi pozakomórkowemu. Fenylefryna jest metabolizowana głównie przez sprzęganie z kwasem siarkowym, glukuronidację oraz oksydacyjną deaminację, a jej głównym metabolitem jest m-hydroksy kwas migdałowy. Eliminacja odbywa się głównie przez nerki w postaci metabolitów, przy czym tylko 2-6% dawki doustnej wydalane jest w postaci niezmienionej. Działanie terapeutyczne po podaniu doustnym utrzymuje się 4-6 godzin, co determinuje schemat dawkowania co 4-6 godzin w celu obkurczenia naczyń krwionośnych nosa.
bariera krew-mózg, biodostępność, chlorowodorek, działanie niepożądane, glukuronidacja, klirens, kompartment pozakomórkowy, leczenie skojarzone, lek przeciwgorączkowy, metabolit, metabolizm pierwszego przejścia, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, obkurczenie naczyń krwionośnych, okres półtrwania biologiczny, oksydacyjna deaminacja, oksydaza monoaminowa, podanie domięśniowe, podanie dożylne, podanie podskórne, podanie pozajelitowe, preparat na przeziębienie, przekrwienie błony śluzowej nosa, ściana jelita cienkiego, sprzęganie z siarczanami, szlak metaboliczny, wiązanie z białkami osocza, zapalenie górnych dróg oddechowych - Leksykon chorób i schorzeń
Mikroskopowe zapalenie jelita grubego – Leczenie
Mikroskopowe zapalenie jelita grubego (MZJG) to przewlekła choroba zapalna charakteryzująca się wodnistą biegunką bez krwi i prawidłowym obrazem endoskopowym. Leczenie ma na celu osiągnięcie remisji klinicznej, definiowanej jako zmniejszenie liczby wypróżnień do mniej niż 3 dziennie, w tym nie więcej niż 1 wodniste wypróżnienie. Lekiem pierwszego wyboru jest budezonid, stosowany w dawce 9 mg/dobę przez 6-8 tygodni, z udokumentowaną skutecznością 81-84% w porównaniu do 36-43% placebo. Po indukcji remisji zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki lub kontynuację najniższej skutecznej dawki (3-6 mg/dobę) przez 6-12 miesięcy w celu zapobiegania nawrotom, które występują u 40-81% pacjentów. Budezonid, dzięki intensywnemu metabolizmowi pierwszego przejścia, wykazuje niski profil działań niepożądanych ogólnoustrojowych, co czyni go bezpiecznym do długotrwałego stosowania.
adalimumab, azatiopryna, błona śluzowa okrężnicy, budezonid, cholestyramina, czynnik martwicy nowotworów, dieta bezglutenowa, dieta o niskiej zawartości FODMAP, dieta śródziemnomorska, difenoksylat z atropiną, glikokortykosteroid, indukcja remisji, infliksymab, inhibitor JAK, inhibitor pompy protonowej, inhibitor punktów kontrolnych układu immunologicznego, inhibitor TNF, kinaza Janusa, kolesewelam, kolestypol, lek immunosupresyjny, loperamid, merkaptopuryna, mesalazyna, metabolizm pierwszego przejścia, mikroskopowe zapalenie jelita grubego, niedrożność jelit, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nieswoista choroba zapalna jelit, odwodnienie, pasaż jelitowy, perystaltyka jelit, rak jelita grubego, remisja kliniczna, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, stan zapalny, statyna, subtotalna kolektomia, terapia immunomodulująca, ustekinumab, wedolizumab, wodnista biegunka, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie wchłaniania kwasów żółciowych, zapalenie stawów - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Asmanex Twisthaler 400 mcg/dawkę inh.
Mometazonu furoinian, substancja czynna Asmanex Twisthaler (400 µg/dawkę), charakteryzuje się niską biodostępnością ogólnoustrojową po podaniu wziewnym, wynikającą z ograniczonego wchłaniania w płucach i przewodzie pokarmowym oraz intensywnego metabolizmu pierwszego przejścia. Stężenia w osoczu po dawkach terapeutycznych 200-400 µg/dobę są bardzo niskie, często ≤ 50 pg/ml, z dużą zmiennością międzyosobniczą. Lek wykazuje dużą objętość dystrybucji (Vd = 332 l) oraz wysokie wiązanie z białkami osocza (98-99% w zakresie 5-500 ng/ml), co wpływa na jego farmakokinetykę i potencjalne interakcje lekowe. Mometazon jest metabolizowany głównie przez enzym CYP3A4 w mikrosomach wątroby, a jego metabolity nie są wykrywane w osoczu, co wskazuje na szybkie eliminowanie lub dalsze przemiany metaboliczne.
Asmanex Twisthaler, białko osocza, biodostępność ogólnoustrojowa, biotransformacja, CYP3A4, cytochrom P-450 3A4, depozycja leku, droga oddechowa, dystrybucja tkankowa, kortykosteroid wziewny, metabolizm pierwszego przejścia, mikrosom wątroby, mometazon furoinian, objętość dystrybucji, okres półtrwania, proces metaboliczny, profil farmakokinetyczny, proszek do inhalacji - Leksykon substancji czynnych
Flutykazon propionian – Interakcje
Flutykazon propionian, podawany wziewnie, charakteryzuje się niskim stężeniem w osoczu z powodu intensywnego metabolizmu pierwszego przejścia zależnego od izoenzymu CYP3A4. Istotne klinicznie interakcje występują głównie przy jednoczesnym stosowaniu silnych inhibitorów CYP3A4, takich jak rytonawir (100 mg 2x/dobę), który może zwiększyć stężenie flutykazonu w osoczu kilkaset razy, prowadząc do znacznego obniżenia kortyzolu i ryzyka zespołu Cushinga oraz zahamowania czynności kory nadnerczy. Ketokonazol zwiększa ekspozycję na flutykazon o około 150%, co również skutkuje większym spadkiem kortyzolu. Inne silne inhibitory (itrakonazol, telitromycyna, kobicystat) wykazują podobne ryzyko i należy unikać ich łącznego stosowania z flutykazonem, chyba że korzyść przewyższa ryzyko. Umiarkowane inhibitory CYP3A4, jak erytromycyna, powodują jedynie nieistotne statystycznie zwiększenie ekspozycji na flutykazon bez znaczącego wpływu na stężenie kortyzolu.
astma, beta-adrenolityki, CYP3A4, dehydrogenaza alkoholowa, erytromycyna, flutykazonu propionian, gospodarka wodno-elektrolitowa, hipokaliemia, inhibitory CYP3A4, itrakonazol, ketokonazol, klirens osoczowy, kobicystat, kortykosteroidy, leki moczopędne, metabolizm pierwszego przejścia, pochodne ksantyny, podrażnienie błony śluzowej żołądka, rytonawir, salmeterol, stężenie flutykazonu, telitromycyna, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zespół Cushinga - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Losartan Krka 100 mg
Losartan Krka, zawierający losartan potasowy – antagonista receptora angiotensyny II, wykazuje biodostępność około 33% po podaniu doustnym, z Tmax losartanu około 1 godziny i aktywnego metabolitu (kwasu karboksylowego E 3174) po 3-4 godzinach. Zarówno losartan, jak i jego metabolit wiążą się z białkami osocza w ponad 99%, a objętość dystrybucji losartanu wynosi 34 litry. Metabolit aktywny jest 10-40 razy silniejszy farmakologicznie niż związek macierzysty, powstaje z około 14% dawki i charakteryzuje się dłuższym okresem półtrwania (6-9 godzin) w porównaniu do losartanu (około 2 godziny). Klirens osoczowy losartanu wynosi około 600 ml/min, a metabolitu 50 ml/min, z wydalaniem z moczem odpowiednio 4% i 6% dawki, natomiast większość leku jest eliminowana z kałem (50-58%). Farmakokinetyka jest liniowa do dawki 200 mg, a kumulacja przy dawce 100 mg/dobę nie występuje.
aktywny metabolit, antagonista receptora angiotensyny II, AUC, biodostępność losartanu, Cmax, dawkowanie losartanu, farmakokinetyka losartanu, hemodializa, interakcja lekowa, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, klirens osoczowy, kwas karboksylowy E 3174, losartan potasowy, metabolizm pierwszego przejścia, nadciśnienie tętnicze, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, poalkoholowa marskość wątroby, stężenie losartanu w osoczu, Tmax, wiązanie z białkami osocza, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Interakcje leku – Symflusal (50 mcg + 500 mcg)/dawkę
Preparat Symflusal, zawierający salmeterol (50 mcg) i flutykazon propionian (500 mcg), wykazuje istotne interakcje lekowe, które mają znaczenie kliniczne, zwłaszcza u pacjentów z astmą. Beta-adrenolityki (zarówno selektywne, jak i nieselektywne) antagonizują działanie salmeterolu, co może prowadzić do osłabienia lub całkowitego zahamowania efektu bronchodylatacyjnego, dlatego ich jednoczesne stosowanie jest przeciwwskazane, o ile nie ma bezwzględnych wskazań. Pochodne ksantyny, steroidy i leki moczopędne potęgują ryzyko hipokaliemii, co jest szczególnie niebezpieczne u pacjentów z ciężką astmą. Silne inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, rytonawir) znacząco zwiększają stężenia salmeterolu i flutykazonu, co może skutkować poważnymi działaniami niepożądanymi, takimi jak wydłużenie odstępu QTc, tachykardia, zespół Cushinga oraz zahamowanie czynności kory nadnerczy. Umiarkowane inhibitory CYP3A4 (np. erytromycyna) powodują umiarkowany wzrost ekspozycji na te leki, wymagając ostrożności i monitorowania pacjenta.
aminofilina, astma ciężka, beta-adrenolityki, cytochrom CYP3A4, działanie bronchodylatacyjne, erytromycyna, flutykazonu propionian, hipokaliemia, inhibitor CYP3A4, itrakonazol, ketokonazol, kołatanie serca, lek moczopędny, metabolizm pierwszego przejścia, niewydolność wątroby, pochodne ksantyny, receptor beta-adrenergiczny, rytonawir, salmeterol, steroid, stężenie kortyzolu, substrat enzymu, Symflusal, tachykardia, telitromycyna, teofilina, wydłużenie odstępu QTc, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zespół Cushinga - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Morphine Kalceks 10 mg/ml
Farmakokinetyka morfiny chlorowodorku, dostępnej w postaci roztworu do wstrzykiwań o stężeniu 10 mg/ml (7,6 mg/ml morfiny), charakteryzuje się stabilnością parametrów niezależnie od dawki terapeutycznej. Po podaniu parenteralnym morfina szybko osiąga maksymalne stężenie we krwi (Cmax) w ciągu 10-20 minut, co umożliwia szybkie działanie przeciwbólowe. Objętość dystrybucji wynosi około 3 l/kg, a wiązanie z białkami osocza to około 35%, co wskazuje na dużą frakcję wolną leku. Morfina dystrybuuje głównie do nerek, wątroby, płuc i śledziony, a jej zdolność do przenikania bariery łożyskowej oraz do mleka kobiecego ma istotne implikacje kliniczne. Metabolizm wątrobowy prowadzi do powstania aktywnego metabolitu morfino-6-glukuronianu (M6G) oraz nieaktywnego morfino-3-glukuronianu (M3G), a proces krążenia wątrobowo-jelitowego może wydłużać działanie leku.
6-diglukuronian, bariera łożyskowa, biotransformacja morfiny, depresja oddechowa, farmakokinetyka morfiny, glukuronidacja wątrobowa, krążenie wątrobowo-jelitowe, maksymalne stężenie we krwi, metabolizm pierwszego przejścia, mleko kobiece, morfino-3, morfino-3-glukuronian, morfino-6-glukuronian, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Vixpo 3 mg + 0,02 mg
Produkt leczniczy Vixpo zawiera 3 mg drospirenonu oraz 0,02 mg etynyloestradiolu, które charakteryzują się specyficznymi właściwościami farmakokinetycznymi. Drospirenon wykazuje szybkie i niemal całkowite wchłanianie po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie około 38 ng/ml w ciągu 1-2 godzin, z biodostępnością 76-85%. Jego okres półtrwania wynosi 31 godzin, a stężenie w stanie stacjonarnym osiąga około 70 ng/ml po 8 dniach leczenia, z kumulacją na poziomie około 3. Drospirenon wiąże się głównie z albuminami, nie wykazując powinowactwa do SHBG ani CBG, a metabolizm zachodzi głównie przez otwarcie pierścienia laktonowego, redukcję i sulfatację oraz oksydacyjną przemianę przez CYP4A4. Metabolity są wydalane z kałem i moczem w stosunku 1,2-1,4, z okresem półtrwania eliminacji około 40 godzin. U pacjentek z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek oraz wątroby (Child-Pugh B) stężenia drospirenonu są odpowiednio porównywalne lub zwiększone o 37%, bez istotnego wpływu na stężenie potasu w surowicy, co wskazuje na dobrą tolerancję leku w tych grupach.
3-siarczan 4, 5-dihydrodrospirenonu, albumina, biodostępność drospirenonu, biodostępność etynyloestradiolu, cytochrom P450, drospirenon etynyloestradiol, efekt pierwszego przejścia, faza eliminacji, globulina wiążąca hormony płciowe, globulina wiążąca kortykosteroidy, hiperkaliemia, hydroksylacja pierścienia aromatycznego, kwasowa postać drospirenonu, łagodne zaburzenia czynności nerek, metabolity hydroksylowane, metabolizm oksydacyjny, metabolizm pierwszego przejścia, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, powinowactwo do białek osocza, skala Childa-Pugha, stan stacjonarny, umiarkowane zaburzenia czynności nerek, umiarkowane zaburzenia czynności wątroby, wchłanianie leku - Leksykon substancji czynnych
Mometazon furoinian – Właściwości farmakokinetyczne
Mometazonu furoinian, będący kortykosteroidem, wykazuje zróżnicowany profil farmakokinetyczny zależny od drogi podania. Po podaniu wziewnym biodostępność ogólnoustrojowa jest niska (<1%), z maksymalnym stężeniem w osoczu często poniżej granicy oznaczalności 50 pg/ml, a okres półtrwania wynosi około 4,5 godziny (po podaniu dożylnym). Podanie donosowe charakteryzuje się bardzo niską biodostępnością ogólnoustrojową (<1%), z Cmax około 9,92 ± 3,74 pg/ml i AUCtau 58,40 ± 27,00 pg*h/ml (produkt Ryaltris), a Tmax wynosi około 1 godziny. Wchłanianie przezskórne jest minimalne (0,4-0,7%), co ogranicza systemową ekspozycję. Mometazonu furoinian wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza (98-99%) oraz rozległą dystrybucję (Vd 332 l po podaniu dożylnym). Metabolizm zachodzi intensywnie głównie w wątrobie, z udziałem CYP3A4, a metabolity są wydalane głównie z kałem (74%) i w mniejszym stopniu z moczem (8%).
alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa, biodostępność mometazonu, biodostępność ogólnoustrojowa, CYP3A4, cytochrom P-450 3A4, kortykosteroid, metabolity mometazonu, metabolizm pierwszego przejścia, metabolizm wątrobowy, mikrosomy wątroby, mometazon furoinian, objętość dystrybucji, okres półtrwania, olopatadyna, podanie donosowe, podanie wziewne, Ryaltris, wchłanianie ogólnoustrojowe, wchłanianie przezskórne, wiązanie z białkami osocza, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Crohnax 500 mg
Mesalazyna w postaci czopków Crohnax (500 mg lub 1000 mg) wykazuje działanie miejscowe ograniczone do odbytnicy, co jest kluczowe w leczeniu zapalnych chorób jelita grubego, zwłaszcza wrzodziejącego zapalenia jelita grubego (WZJG). Po podaniu doodbytniczym wchłania się 10-30% dawki, a biodostępność u pacjentów z WZJG wynosi około 35%, co jest znacząco wyższe niż u osób zdrowych (14%) i wynika z uszkodzonej, bardziej przepuszczalnej błony śluzowej odbytnicy. Mesalazyna wiąże się z białkami osocza w 43%, natomiast jej nieaktywny metabolit acetylomesalazyna w 78%, co wpływa na farmakokinetykę i dystrybucję leku. Obie substancje nie przekraczają bariery krew-mózg, co ogranicza ryzyko działań niepożądanych ze strony ośrodkowego układu nerwowego.
acetylomesalazyna, bariera krew-mózg, biodostępność, choroba zapalna jelit, czopek doodbytniczy, dystrybucja w organizmie, działanie miejscowe, filtracja nerkowa, krążenie ogólne, mesalazyna, metabolit nieaktywny, metabolizm pierwszego przejścia, nefrotoksyczność, ośrodkowy układ nerwowy, parametry farmakokinetyczne, profil bezpieczeństwa leku, upośledzona funkcja wątroby, wiązanie z białkami osocza, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, WZJG, zmiana zapalna - Leksykon substancji czynnych
Oksykodon – Przeciwwskazania stosowania
Oksykodon, silny opioidowy lek przeciwbólowy, jest wskazany w leczeniu silnego bólu opornego na inne terapie, jednak jego stosowanie wymaga ścisłego przestrzegania przeciwwskazań. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na oksykodon lub substancje pomocnicze (np. lecytynę sojową w preparatach Oxydolor i Oxydolor Fast), ciężką depresję oddechową z hipoksją i/lub hiperkapnią, ciężką POChP, zespół serca płucnego oraz ciężką astmę oskrzelową. Ponadto, oksykodon jest przeciwwskazany w stanach takich jak porażenna niedrożność jelit, zespół ostrego brzucha, opóźnione opróżnianie żołądka oraz przewlekłe zaparcia (szczególnie w preparatach parenteralnych). U pacjentów z umiarkowaną do ciężkiej niewydolnością wątroby metabolizm oksykodonu jest upośledzony, co zwiększa ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza depresji oddechowej; preparaty złożone z naloksonem (Enolwen, Oxyduo, Oxynador, Xanconalon) mogą dodatkowo powodować antagonizację efektu przeciwbólowego oksykodonu w tej grupie. Wiele preparatów zawiera laktozę w ilościach od 31,6 mg do 86,5 mg na dawkę (np. OxyContin 5 mg – 73,4 mg, Xancodal 80 mg – 86,5 mg), co stanowi przeciwwskazanie u pacjentów z nietolerancją galaktozy lub niedoborem laktazy.
astma oskrzelowa, benzodiazepiny, depresja oddechowa, hiperkapnia, lecytyna sojowa, lek opioidowy przeciwbólowy, metabolizm pierwszego przejścia, nadwrażliwość na substancję czynną, niedobór laktazy, niedotlenienie, nietolerancja galaktozy, niewydolność prawokomorowa serca, niewydolność wątroby, obturacja dróg oddechowych, oksykodon, oksykodon chlorowodorek, opóźnione opróżnianie żołądka, ośrodek oddechowy, porażenna niedrożność jelit, przewlekła obturacyjna choroba płuc, przewlekłe zaparcia, reakcja anafilaktyczna, wstrząs anafilaktyczny, zespół ostrego brzucha, zespół serca płucnego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Stoperan FAST 2 mg
Stoperan FAST, zawierający loperamidu chlorowodorek 2 mg w formie liofilizatu doustnego, charakteryzuje się bardzo szybkim rozpadem tabletki (od kilku do kilkudziesięciu sekund), co przyspiesza początek działania leku. Po podaniu doustnym loperamid jest dobrze wchłaniany z przewodu pokarmowego, jednak jego biodostępność ogólnoustrojowa jest niska z powodu intensywnego metabolizmu pierwszego przejścia w wątrobie. Maksymalne stężenie w osoczu (Tmax) osiągane jest po około 2 godzinach. Substancja czynna wykazuje wysokie powinowactwo do receptorów w podłużnej warstwie mięśniowej jelit oraz silne wiązanie z białkami osocza (95%, głównie albuminy). Loperamid jest substratem glikoproteiny P, co może wpływać na jego dystrybucję i eliminację.
albumina, badania farmakokinetyczne, biodostępność ogólnoustrojowa, CYP2C8, CYP3A4, cytochrom P450, dystrybucja leku, eliminacja leku, glikoproteina p, liofilizat doustny, loperamidu chlorowodorek, metabolizm pierwszego przejścia, okres półtrwania, oksydacyjna N-demetylacja, parametry farmakokinetyczne, receptory jelitowe, stężenie leku w osoczu, Stoperan FAST, szlak metaboliczny, wiązanie z białkami, właściwości farmakokinetyczne - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Lamegom 25 mg
Agomelatyna, substancja czynna leku Lamegom 25 mg, charakteryzuje się szybkim i efektywnym wchłanianiem doustnym (≥80%), jednak jej całkowita dostępność biologiczna jest niska (<5%) z dużą zmiennością międzyosobniczą. Biodostępność jest wyższa u kobiet oraz u pacjentek stosujących doustne środki antykoncepcyjne, natomiast palenie tytoniu ją obniża. Pokarm, w tym posiłek bogatotłuszczowy, nie wpływa istotnie na biodostępność, choć zwiększa zmienność parametrów farmakokinetycznych. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiągane jest w ciągu 1-2 godzin, a zależność dawka-ekspozycja jest liniowa w zakresie dawek terapeutycznych, z efektem nasycenia pierwszego przejścia przy wyższych dawkach. Agomelatyna wykazuje dużą objętość dystrybucji (~35 l) i silne wiązanie z białkami osocza (95%), które pozostaje stabilne u pacjentów z niewydolnością nerek, ale ulega podwojeniu u chorych z zaburzeniami czynności wątroby.
agomelatyna, biodostępność leku, CYP1A2, CYP2C19, CYP2C9, cytochrom P450, dostępność biologiczna, eliminacja leku, klasyfikacja Child-Pugh, klirens leku, maksymalne stężenie leku, maksymalne stężenie w osoczu, marskość wątroby, metabolizm leku, metabolizm pierwszego przejścia, objętość dystrybucji, okres półtrwania leku, parametry farmakokinetyczne, pole pod krzywą stężenie-czas, przewód pokarmowy, wiązanie z białkami osocza - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Gripex Pro Mucus 250 mg + 100 mg + 5 mg
Produkt leczniczy Gripex Pro MUCUS zawiera paracetamol (250 mg), gwajafenezynę (100 mg) oraz fenylefrynę chlorowodorek (5 mg), które wykazują zróżnicowane profile farmakokinetyczne. Paracetamol charakteryzuje się szybkim i niemal całkowitym wchłanianiem, osiągając maksymalne stężenie (Cmax) po około 1 godzinie, z okresem półtrwania 2-4 godziny. Wiązanie z białkami osocza wynosi 25-50%, a metabolizm odbywa się głównie w wątrobie przez sprzęganie z kwasem glukuronowym (u dorosłych) i siarkowym (u dzieci), z niewielką produkcją hepatotoksycznego metabolitu N-acetylo-p-benzochinoiminy. Fenylefryna ma ograniczoną biodostępność doustną (~40%) z Tmax 1-2 godziny i t½ 2-3 godziny, metabolizowana jest w wątrobie przez sprzęganie i oksydacyjną deaminację. Gwajafenezyna wykazuje najszybsze wchłanianie (Tmax 15-30 minut), umiarkowane wiązanie z białkami (około 40%) oraz krótki okres półtrwania około 1 godziny, jest metabolizowana do kwasu beta-2-metoksyfenoksy-mlekowego i wydalana w 40% w postaci niezmienionej, a 95% dawki eliminuje się z moczem w ciągu 24 godzin.
biodostępność, biotransformacja wątrobowa, cytochrom P450, czas osiągnięcia maksymalnego stężenia, działanie przeciwbólowe i przeciwgorączkowe, działanie wykrztuśne, efekt pierwszego przejścia, fenylefryny chlorowodorek, gwajafenezyna, kwas beta-2-metoksyfenoksy-mlekowy, maksymalne stężenie we krwi, metabolit hepatotoksyczny, metabolizm pierwszego przejścia, N-acetylo-p-benzochinoimina, niewydolność nerek, obkurczenie naczyń krwionośnych nosa, okres półtrwania, okres półtrwania biologiczny, oksydacyjna deaminacja, paracetamol, parametr farmakokinetyczny, sprzęganie z kwasem glukuronowym, sprzęganie z kwasem siarkowym, stężenie maksymalne, wchłanianie z przewodu pokarmowego, wiązanie z białkami osocza, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Benodil 0,5 mg/ml
Budezonid, substancja czynna leku Benodil, charakteryzuje się niską biodostępnością ogólnoustrojową po podaniu w formie nebulizacji – u dorosłych wynosi ona około 15% dawki nominalnej i 40-70% dawki dostarczonej pacjentowi. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) po dawce 2 mg osiąga około 4 nmol/l w ciągu 10-30 minut. Lek wykazuje dużą objętość dystrybucji (~3 l/kg) oraz wysokie wiązanie z białkami osocza (85-90%). Budezonid podlega intensywnemu metabolizmowi pierwszego przejścia w wątrobie (około 90%), głównie przez izoenzym CYP3A4, co prowadzi do powstania metabolitów o minimalnej aktywności glikokortykosteroidowej (<1%). Klirens układowy u dorosłych wynosi około 1,2 l/min, a okres półtrwania 2-3 godziny, co przekłada się na ograniczone działania niepożądane ogólnoustrojowe. Kinetyka leku jest liniowa względem dawki, jednak istotne jest zwrócenie uwagi na potencjalne interakcje, np. z ketokonazolem, który może zwiększyć stężenie budezonidu w osoczu nawet 7,8-krotnie, co ma znaczenie kliniczne dla bezpieczeństwa terapii.
16α-hydroksyprednizolon, 6β-hydroksybudezonid, aktywność glikokortykosteroidowa, astma, benodil, biodostępność ogólnoustrojowa, biotransformacja budezonidu, cytochrom P450, dawka nominalna, dawkowanie leku, dystrybucja w organizmie, glikokortykosteroid, interakcja lekowa, interakcje farmakokinetyczne, izoenzym CYP3A4, ketokonazol, kinetyka budezonidu, klirens układowy, maksymalne stężenie w osoczu, metabolizm pierwszego przejścia, nebulizacja, nebulizator pneumatyczny, objętość dystrybucji, ogólnoustrojowy klirens, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, stężenie w osoczu, wiązanie z białkami osocza, zawiesina do nebulizacji - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Esopol 40 mg
Esomeprazol, substancja czynna leku Esopol w formie proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań/infuzji, charakteryzuje się pozorną objętością dystrybucji około 0,22 l/kg oraz wysokim (97%) wiązaniem z białkami osocza. Metabolizm esomeprazolu odbywa się głównie przez izoenzymy CYP2C19 i CYP3A4, prowadząc do powstania hydroksylowanych, demetylowanych oraz sulfonowych metabolitów. Całkowity klirens osoczowy wynosi około 17 l/godz. po jednorazowym podaniu i zmniejsza się do 9 l/godz. po wielokrotnym podaniu, co wiąże się z nieliniową zależnością dawka-AUC i hamowaniem CYP2C19. Po dożylnym podaniu 40 mg maksymalne stężenie w osoczu osiąga około 13,6 µmol/l, przewyższając stężenie po podaniu doustnym (4,6 µmol/l). Esomeprazol jest eliminowany głównie przez metabolity wydalane z moczem (ok. 80%), z niezmienionym lekiem w moczu poniżej 1%. Nie obserwuje się kumulacji przy podawaniu raz na dobę.
białko osocza, biodostępność leku, choroba refluksowa przełyku, ciężka niewydolność wątroby, CYP2C19, CYP3A4, cytochrom P450, esomeprazol, esopol, farmakokinetyka, klirens osoczowy, krwawienie z wrzodu, metabolit, metabolizm pierwszego przejścia, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, pacjent szybko metabolizujący, pacjent w podeszłym wieku, pacjent wolno metabolizujący, pochodna sulfonowa, podanie dożylne, proszek do sporządzania roztworu, stężenie w osoczu, wstrzyknięcie dożylne, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Effortil 7,5 mg/g
Chlorowodorek etylefryny, substancja czynna Effortilu w formie kropli doustnych, charakteryzuje się niską biodostępnością po podaniu doustnym (~8%) z powodu intensywnego efektu pierwszego przejścia w wątrobie. Po absorpcji około 23% leku wiąże się z białkami osocza, a maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) wynoszące około 5 ng/ml osiągane jest po około 30 minutach od podania dawki 10 mg. Okres półtrwania w fazie eliminacji wynosi około 2 godzin, co wskazuje na stosunkowo szybkie usuwanie leku z organizmu. Dominującą drogą eliminacji jest wydalanie nerkowe, obejmujące 75-80% całkowitej aktywności substancji znakowanej trytem, co ma istotne znaczenie kliniczne u pacjentów z niewydolnością nerek ze względu na ryzyko kumulacji metabolitów.
2-etyloamino-1-(3-hydroksyfenylo)etanol, aktywność farmakologiczna, bariera krew-mózg, bariera łożyskowa, białko osocza, biodostępność, chlorowodorek etylefryny, czas osiągnięcia stężenia maksymalnego, efekt pierwszego przejścia, eliminacja leku, etylefryna znakowana trytem, kwas siarkowy, metabolizm pierwszego przejścia, niewydolność nerek, okres półtrwania, okres półtrwania w fazie eliminacji, sprzęganie, stężenie maksymalne w osoczu, substancja czynna, szlak metaboliczny, właściwości farmakokinetyczne - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Inovox Express smak miodowo-cytrynowy 2 mg + 0,6 mg + 1,2 mg
Produkt leczniczy Inovox Express zawiera lidokainę chlorowodorek jednowodny (2 mg), amylometakrezol (0,6 mg) oraz alkohol 2,4-dichlorobenzylowy (1,2 mg). Lidokaina charakteryzuje się szybkim wchłanianiem przez błony śluzowe oraz okresem półtrwania wynoszącym około 1-2 godziny (średnio 100 minut), z intensywnym metabolizmem pierwszego przejścia w wątrobie prowadzącym do powstania aktywnego metabolitu monoetyloglicynianu ksylidyny (MEGX), który ulega dalszej hydrolizie do glicynianu ksylidyny (GX). Metabolit GX wykazuje dłuższy okres półtrwania niż lidokaina, co może skutkować kumulacją u pacjentów z upośledzoną funkcją nerek. Eliminacja lidokainy i jej metabolitów odbywa się głównie przez nerki, przy czym mniej niż 10% leku jest wydalane w formie niezmienionej. Amylometakrezol i alkohol 2,4-dichlorobenzylowy są szybko uwalniane do śliny, osiągając maksymalne stężenie po 3-4 minutach ssania pastylki, a po 120 minutach w ślinie pozostaje około 50% podanej dawki, co wskazuje na ich długotrwałe działanie miejscowe.
4-dichlorobenzylowy, absorpcja przez błony śluzowe, alkohol 2, amylometakrezol, choroba wątroby, glicynian ksylidyny, lidokainy chlorowodorek jednowodny, maksymalne stężenie leku, metabolizm pierwszego przejścia, metabolizm wątrobowy, monoetyloglicynian ksylidyny, niewydolność serca, okres półtrwania lidokainy, parametry farmakokinetyczne, wlew dożylny, wydalanie nerkowe, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego - Leksykon substancji czynnych
Diklofenak sodowy – Właściwości farmakokinetyczne
Diklofenak sodowy wykazuje całkowite wchłanianie po podaniu doustnym na czczo, jednak ze względu na efekt pierwszego przejścia dostępność biologiczna wynosi około 50%. Maksymalne stężenie w osoczu osiągane jest w ciągu 1-4 godzin, a AUC jest proporcjonalne do dawki w zakresie 25-150 mg. Formy o przedłużonym uwalnianiu (np. Olfen 75 SR) osiągają Cmax około 0,4-0,5 µg/ml po około 4 godzinach, z utrzymaniem stężenia 13 ng/ml do 16 godzin. Podanie pozajelitowe (i.m., s.c., i.v.) charakteryzuje się szybszym wchłanianiem i wyższą ekspozycją (AUC ponad dwukrotnie wyższe niż po podaniu doustnym), z Cmax osiąganym w ciągu 3-40 minut i wartościami do 16,5 µg/ml po podaniu dożylnym. Diklofenak wiąże się silnie z białkami osocza (99,7%), ma objętość dystrybucji 0,12-0,17 l/kg i przenika do płynu maziowego, gdzie stężenia utrzymują się dłużej (okres półtrwania 3-6 h) i są wyższe niż w osoczu po 2 godzinach od Cmax w osoczu. Metabolizm obejmuje glukuronidację oraz hydroksylację i metoksylację, prowadząc do kilku metabolitów, z których dwa wykazują słabą aktywność biologiczną. Całkowity klirens wynosi 263 ± 56 ml/min, a okres półtrwania w osoczu 1-2 godziny. Diklofenak i metabolity są wydalane głównie przez nerki (ok. 60% dawki), z mniej niż 1% w postaci niezmienionej, oraz przez żółć (ok. 35%).
3-hydroksy-4-metoksy-diklofenak, 3′-hydroksy-diklofenak, 4′-hydroksy-diklofenak, 4%, 5-dihydroksy-diklofenak, 5-hydroksy-diklofenak, błona maziowa, diklofenak sodowy, dystrybucja diklofenaku, eliminacja diklofenaku, glukuronidacja, hydroksylacja i metoksylacja, interakcja farmakokinetyczna, klirens kreatyniny, klirens ogólnoustrojowy, koniugat glukuronidowy, metabolizm diklofenaku, metabolizm pierwszego przejścia, mizoprostol, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania w osoczu, płyn maziowy, pochodna fenolowa, podanie domięśniowe, podanie dożylne w bolusie, podanie podskórne, pole powierzchni pod krzywą stężenia, przewlekłe zapalenie wątroby, stężenie w osoczu, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, tabletka o zmodyfikowanym uwalnianiu, wchłanianie diklofenaku, wiązanie z białkami osocza, wyrównana marskość wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Simorion 80 mg
Symwastatyna, dostępna w formie tabletek powlekanych o dawkach 10 mg, 20 mg, 40 mg i 80 mg, jest prolekiem w postaci nieaktywnego laktonu, który ulega bioaktywacji w wątrobie do aktywnego metabolitu beta-hydroksykwasu – silnego inhibitora reduktazy HMG-CoA. Po podaniu doustnym lek jest dobrze wchłaniany, jednak jego biodostępność systemowa jest niska (<5%) z powodu intensywnego metabolizmu pierwszego przejścia. Maksymalne stężenie aktywnego metabolitu w osoczu osiągane jest po 1-2 godzinach, a wiązanie z białkami osocza przekracza 95%. Symwastatyna jest metabolizowana głównie przez CYP3A4, co ma istotne znaczenie kliniczne w kontekście potencjalnych interakcji lekowych. Wydalanie leku odbywa się głównie z kałem (60% dawki) oraz w mniejszym stopniu z moczem (13% dawki). Okres półtrwania aktywnego metabolitu wynosi około 1,9 godziny.
BCRP, beta-hydroksykwas, biodostępność systemowa, cytochrom P450 3A4, farmakokinetyka, hydroliza, metabolizm pierwszego przejścia, OATP1B1, okres półtrwania, polimorfizm genu SLCO1B1, rabdomioliza, reduktaza HMG-CoA, stężenie maksymalne, symwastatyna, tabletki powlekane, transporter BCRP, wiązanie z białkami osocza - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – ZolpiGen 10 mg
Zolpidem wykazuje korzystny profil farmakokinetyczny, charakteryzujący się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, z dostępnością biologiczną około 70% oraz liniową kinetyką w zakresie dawek terapeutycznych. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiągane jest w czasie 0,5–3 godzin, a okres półtrwania wynosi średnio 2,4 godziny, co ogranicza działanie leku do około 6 godzin i minimalizuje ryzyko efektu rezydualnego. Objętość dystrybucji u dorosłych wynosi 0,54 L/kg masy ciała, a stopień wiązania z białkami osocza to 92%. Metabolizm pierwszego przejścia w wątrobie sięga około 35%, a metabolity nie wykazują aktywności farmakologicznej i są wydalane głównie z moczem (56%) oraz kałem (37%). W przypadku przedawkowania dializa nie jest skuteczną metodą eliminacji zolpidemu.
absorpcja substancji czynnej, białko osocza, dializoterapia, dostępność biologiczna, dysfagia, działanie nasenne, działanie niepożądane, efekt rezydualny, kinetyka liniowa, klirens zolpidemu, kumulacja leku, maksymalne stężenie w osoczu, marskość wątroby, metabolizm pierwszego przejścia, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pacjent w podeszłym wieku, pole pod krzywą stężenia w czasie, przedawkowanie leku, stężenie terapeutyczne, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie snu, zolpidem - Leksykon leków
Interakcje leku – Fluticomb (25 mcg + 50 mcg)/dawkę odmierzoną
Preparat Fluticomb, zawierający salmeterol (salmeterol ksynafonian) oraz flutykazon propionian, wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mają kluczowe znaczenie kliniczne. β-adrenolityki (zarówno selektywne, jak i nieselektywne) mogą antagonizować działanie salmeterolu, co jest szczególnie istotne u pacjentów z astmą, gdzie ich stosowanie jest przeciwwskazane bez wyraźnych wskazań. Silne inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol (400 mg/dobę) i rytonawir (100 mg 2x/dobę), powodują znaczące zwiększenie ekspozycji na salmeterol (1,4-krotne zwiększenie Cₘₐₓ i 15-krotne AUC) oraz flutykazon propionian, co może skutkować wydłużeniem odstępu QTc, kołataniami serca, zespołem Cushinga i zahamowaniem czynności kory nadnerczy. Umiarkowane inhibitory CYP3A4, np. erytromycyna (500 mg 3x/dobę), wykazują mniejsze, nieistotne statystycznie zwiększenie ekspozycji na salmeterol i flutykazon, jednak zaleca się ostrożność i unikanie długotrwałego stosowania. Ponadto, pochodne ksantyny, steroidy i leki moczopędne mogą nasilać hipokaliemię indukowaną przez β₂-agonistów, co wymaga monitorowania poziomu potasu, zwłaszcza w ciężkich zaostrzeniach astmy.
arytmia, beta-adrenolityki, beta2-agonista, beta2-mimetyk, ciśnienie tętnicze krwi, cytochrom P450, działanie addycyjne, flutykazon, glikokortykosteroid, hipokaliemia, inhibitor CYP3A4, klirens osoczowy, kołatanie serca, metabolizm pierwszego przejścia, odstęp QTc, okres półtrwania, pochodna ksantyny, receptor beta-adrenergiczny, salmeterol, stężenie glukozy, stężenie potasu, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zespół Cushinga - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Nintedanib STADA 100 mg
Nintedanib, dostępny w kapsułkach miękkich 100 mg i 150 mg, charakteryzuje się niską bezwzględną biodostępnością wynoszącą około 4,69% po podaniu doustnym, z maksymalnym stężeniem w osoczu osiąganym w 2-4 godziny (zakres 0,5-8 h). Ekspozycja na lek wzrasta proporcjonalnie do dawki w zakresie 50-450 mg raz dziennie oraz 150-300 mg dwa razy dziennie, a stan stacjonarny osiągany jest w ciągu tygodnia. Spożycie posiłku zwiększa ekspozycję o około 20%, opóźniając jednocześnie Tmax do około 4 godzin. Nintedanib wykazuje dużą objętość dystrybucji (1050 L) i silne wiązanie z białkami osocza (97,8%), głównie albuminą. Metabolizm odbywa się głównie przez hydrolizę esterazami i glukuronidację (enzymy UGT 1A1, 1A7, 1A8, 1A10), z minimalnym udziałem CYP3A4. Eliminacja następuje głównie przez żółć i kał (93,4% dawki), z bardzo niskim wydalaniem nerkowym (0,05-1,4% dawki). Okres półtrwania wynosi 10-15 godzin, a farmakokinetyka jest liniowa w czasie, z umiarkowaną kumulacją (1,04x Cmaks, 1,38x AUCτ). Nintedanib jest substratem P-gp, ale nie istotnie oddziałuje z transporterami OATP, OCT czy BCRP.
albumina surowicy, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, białko oporności raka piersi, biodostępność, cytochrom P450, dystrybucja w osoczu, ekspozycja na lek, esterazy, farmakokinetyka populacyjna, glikoproteina p, idiopatyczne włóknienie płuc, interakcja farmakokinetyczna, kapsułka miękka, klirens nerkowy, klirens osoczowy, metabolizm pierwszego przejścia, niedrobnokomórkowy rak płuca, objętość dystrybucji, okres półtrwania, profil farmakokinetyczny, skala Child-Pugh, śródmiąższowa choroba płuc, stan stacjonarny, twardzina układowa, urydyno difosforo-glukuronosyltransferaza, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności wątroby, zmienność międzyosobnicza - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Silandyl 50 mg
Syldenafil, podawany w dawkach od 25 do 100 mg w formie lamelki ulegającej rozpadowi w jamie ustnej, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem z maksymalnym stężeniem w osoczu osiąganym po 30-120 minutach (mediana 60 minut) przy biodostępności około 41% (zakres 25-63%). Farmakokinetyka syldenafilu jest liniowa w zakresie dawek terapeutycznych, z proporcjonalnym wzrostem AUC i Cmaks. Spożycie pokarmu opóźnia Tmax o około 60 minut i zmniejsza Cmaks o 29%. Objętość dystrybucji wynosi średnio 105 l, a lek wiąże się z białkami osocza w 96%, co skutkuje niskim stężeniem wolnej formy (około 18 ng/ml). Syldenafil jest intensywnie metabolizowany w wątrobie głównie przez CYP3A4 i CYP2C9 do aktywnego N-demetylowanego metabolitu, którego aktywność wobec PDE5 wynosi około 50% syldenafilu, a stężenie w osoczu stanowi około 40% stężenia leku macierzystego. Okres półtrwania eliminacji wynosi 3-5 godzin, a klirens całkowity 41 l/godz. Eliminacja odbywa się głównie z kałem (80%) i w mniejszym stopniu z moczem (13%).
biodostępność, CYP2C9, CYP3A4, dysfagia, dystrybucja syldenafilu, eliminacja syldenafilu, farmakokinetyka liniowa, fosfodiesteraza typu 5, klirens kreatyniny, maksymalne stężenie leku, marskość wątroby, metabolit N-demetylowy, metabolizm pierwszego przejścia, objętość dystrybucji, pole pod krzywą stężenia, skala Childa-Pugha, syldenafil, syldenafil cytrynian, wchłanianie syldenafilu, wiązanie z białkami osocza, wydalanie leku, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Sirdalud MR 6 mg
Sirdalud MR zawiera tyzanidynę w dawce 6 mg w kapsułkach o zmodyfikowanym uwalnianiu, co zapewnia korzystniejszy profil farmakokinetyczny w porównaniu do standardowych tabletek. Kapsułki te charakteryzują się wydłużonym czasem do osiągnięcia maksymalnego stężenia (Tmax ~8,5 godziny) oraz niższym maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax 6,6 ng/ml, CV = 5%) w porównaniu do tabletek (Cmax 12,3-15,6 ng/ml, Tmax ~1 godzina). Całkowita dobową ekspozycja (AUC) jest porównywalna, a okres półtrwania wynosi 8-9 godzin. Formulacja MR umożliwia utrzymanie terapeutycznych stężeń przez 24 godziny, eliminując konieczność trzykrotnego dawkowania na dobę. Tyzanidyna wykazuje szybkie i niemal całkowite wchłanianie, umiarkowane wiązanie z białkami osocza (30%), dużą objętość dystrybucji (2,6 l/kg) oraz intensywny metabolizm wątrobowy (~95% dawki) głównie przez CYP1A2, z wydalaniem głównie przez nerki (~70% jako metabolity, 4,5% w postaci niezmienionej).
AUC, biotransformacja, cytochrom P450 1A2, dostępność biologiczna, efekt pierwszego przejścia, ekspozycja ogólnoustrojowa, farmakokinetyka leku, kapsułka o zmodyfikowanym uwalnianiu, klirens kreatyniny, metabolizm intensywny, metabolizm pierwszego przejścia, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, proces ADME, profil farmakokinetyczny, równowaga dynamiczna, stężenie osoczowe, stężenie terapeutyczne, stężenie w osoczu, trudność w połykaniu, tyzanidyna chlorowodorek, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zmodyfikowane uwalnianie - Leksykon substancji czynnych
Lidokaina – Właściwości farmakokinetyczne
Lidokaina, stosowana miejscowo w różnych formach farmaceutycznych, charakteryzuje się zróżnicowanym wchłanianiem zależnym od miejsca aplikacji, stanu tkanek oraz postaci leku. Szybkie wchłanianie obserwuje się przez błony śluzowe, zwłaszcza dróg oddechowych, z początkiem działania już po 2 minutach przy 4% roztworze na koniuszku języka. Po podaniu domacicznym maksymalne stężenia w osoczu (Cmax) wynoszą średnio 351 ng/ml (zakres 65-725 ng/ml) i osiągane są po 30-180 minutach. Wchłanianie z nieuszkodzonej skóry jest ograniczone (5-10%), z maksymalnymi stężeniami lidokainy w osoczu na poziomie 0,12-0,16 µg/ml osiąganymi po 1,5-6 godzinach. Po podaniu domięśniowym biodostępność wynosi około 93%, a stężenia w osoczu zależą od drogi podania, z najwyższymi wartościami po blokadzie nerwów międzyżebrowych (~1,5 µg/ml na 100 mg) i najniższymi po podskórnym (~0,5 µg/ml na 100 mg). Lidokaina wykazuje szeroką dystrybucję (objętość dystrybucji 1,5-1,7 l/kg), wiąże się z białkami osocza (33-80%), a jej metabolizm zachodzi głównie w wątrobie z udziałem enzymów CYP1A2 i 3A4, prowadząc do aktywnych metabolitów MEGX i GX, które również wykazują działanie farmakologiczne i toksyczne.
bariera krew-mózg, bierna dyfuzja, biodostępność ustrojowa, blokada nerwów międzyżebrowych, efekt pierwszego przejścia przez wątrobę, faza eliminacji, glicynoksylidyd, hemodializa, klirens kreatyniny, klirens ogólnoustrojowy, kwaśna glikoproteina α1, lidokaina i prylokaina, marskość wątroby, metabolizm pierwszego przejścia, metabolizm wątrobowy, monoetyloglicynoksylidyd, N-dealkilacja, nieuszkodzona skóra, objętość dystrybucji, okres półtrwania, płyn mózgowo-rdzeniowy, podanie domaciczne, podanie domięśniowe, podanie dożylne w bolusie, podanie zewnątrzoponowe, środek znieczulający miejscowo, stężenie toksyczne, stężenie w osoczu, substancja czynna, toksyczność anestetyków miejscowych, toksyczność OUN, wiązanie z białkami osocza, właściwości farmakokinetyczne, wstrzyknięcie podskórne, zaburzenia czynności nerek, zastoinowa niewydolność serca - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Atorvastatin Bluefish AB 10 mg
Atorwastatyna w postaci trójwodnej soli wapniowej, zawarta w preparacie Atorvastatin Bluefish AB, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) w ciągu 1-2 godzin. Biodostępność doustna wynosi około 12%, a aktywność hamująca reduktazę HMG-CoA osiąga około 30%, co wynika z intensywnego metabolizmu pierwszego przejścia i usuwania przez komórki przewodu pokarmowego. Lek wykazuje wysoki stopień wiązania z białkami osocza (≥98%) oraz dużą objętość dystrybucji (~381 l). Metabolizm zachodzi głównie przez CYP3A4, prowadząc do powstania aktywnych metabolitów hydroksylowych, które odpowiadają za około 70% całkowitej aktywności farmakologicznej. Okres półtrwania atorwastatyny wynosi około 14 godzin, natomiast okres działania hamującego reduktazę HMG-CoA jest dłuższy i wynosi 20-30 godzin. Lek jest substratem transporterów OATP1B1, OATP1B3, P-gp oraz BCRP, co wpływa na jego farmakokinetykę, w tym wchłanianie jelitowe i klirens żółciowy.
atorwastatyna, beta-oksydacja, białka osocza, białko oporności raka piersi, biodostępność, cytochrom P-450, działanie hipolipemizujące, glukuronidacja, hipercholesterolemia rodzinna, klirens leku, metabolity hydroksylowe, metabolizm pierwszego przejścia, o-hydroksyatorwastatyna, OATP1B1, OATP1B3, objętość dystrybucji, okres półtrwania, P-glikoproteina, poalkoholowe uszkodzenie wątroby, pole pod krzywą stężenia, polimorfizm genu, polipeptydy transportujące aniony organiczne, pompy efluksowe, rabdomioliza, recyrkulacja wątrobowo-jelitowa, reduktaza HMG-CoA, skala Child-Pugh, skalowanie allometryczne, stężenie w osoczu, transporter OATP1B1 - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Voltaren SR 100 100 mg
Diklofenak sodowy w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu Voltaren SR 100 charakteryzuje się dostępnością biologiczną na poziomie około 82% w porównaniu do tabletek dojelitowych, co wynika z metabolizmu pierwszego przejścia w wątrobie. Maksymalne stężenia w osoczu wynoszą średnio 0,4-0,5 µg/ml (1,25-1,6 µmol/l) i osiągane są po około 4 godzinach, a stężenia po 24 godzinach utrzymują się na poziomie około 13 ng/ml (40 nmol/l), potwierdzając przedłużone uwalnianie. Diklofenak wiąże się silnie z białkami osocza (99,7%), głównie albuminami, a jego względna objętość dystrybucji wynosi 0,12-0,17 l/kg. Istotne jest przenikanie leku do płynu maziowego, gdzie stężenia po 2 godzinach od osiągnięcia maksymalnego stężenia w osoczu przewyższają je i utrzymują się przez 12 godzin, co ma znaczenie w terapii chorób zapalnych stawów. Metabolizm diklofenaku odbywa się głównie przez hydroksylację i metoksylację, prowadząc do powstania kilku metabolitów, z których dwa wykazują słabszą aktywność biologiczną. Okres półtrwania diklofenaku w osoczu wynosi 1-2 godziny, a całkowity klirens osoczowy to 263±56 ml/min.
3-hydroksy-4-metoksy-diklofenak, 3′-hydroksy-diklofenak, 4′-hydroksy-diklofenak, 4%, 5-dihydroksy-diklofenak, 5-hydroksy-diklofenak, albumina, AUC, biotransformacja, diklofenak sodowy, dostępność biologiczna, faza eliminacji, glukuronidacja, hydroksylacja, klirens kreatyniny, klirens osoczowy, marskość wątroby, metabolizm pierwszego przejścia, objętość dystrybucji, okres półtrwania, płyn maziowy, pochodna fenolowa, przewlekłe zapalenie wątroby, stężenie maksymalne, tabletka dojelitowa, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, Voltaren, wiązanie z białkami osocza, wyrównana marskość wątroby, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Allertec 10 mg
Allertec, zawierający cetyryzynę dichlorowodorek, charakteryzuje się przewidywalnym profilem farmakokinetycznym z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) około 300 ng/ml osiąganym w 1,0 ± 0,5 godziny po podaniu. Biodostępność leku jest niezależna od obecności pokarmu oraz formy farmaceutycznej (roztwór, kapsułka, tabletka powlekana). Cetyryzyna wykazuje umiarkowaną dystrybucję (objętość dystrybucji 0,50 l/kg) i wysokie wiązanie z białkami osocza (93 ± 0,3%), nie wpływając na wiązanie warfaryny. Lek nie ulega istotnemu metabolizmowi pierwszego przejścia, a jego okres półtrwania wynosi około 10 godzin, co umożliwia dawkowanie 1-2 razy na dobę. Eliminacja odbywa się głównie przez nerki, z wydalaniem około 66% dawki w postaci niezmienionej. Kinetyka cetyryzyny jest liniowa w zakresie dawek 5-60 mg, co ułatwia dostosowanie dawkowania.
AUC, białko osocza, biodostępność, cetyryzyna, choroba miąższu wątroby, dysfunkcja wątroby, działanie niepożądane, eliminacja nerkowa, farmakokinetyka, hemodializa, kinetyka liniowa, klirens kreatyniny, lek przeciwhistaminowy II generacji, marskość wątroby, metabolizm pierwszego przejścia, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, osłabienie czynności nerek, przewlekła choroba wątroby, stężenie w osoczu, wchłanianie leku, zaburzenie czynności nerek, zastój żółci - Leksykon leków
Interakcje leku – Flutixon Neb 0,5 mg/2 ml
Flutykazon propionian, składnik aktywny Flutixon Neb (0,5 mg/2 ml, zawiesina do nebulizacji), charakteryzuje się niskim stężeniem w osoczu po podaniu wziewnym, co wynika z intensywnego metabolizmu pierwszego przejścia i wysokiego klirensu ogólnoustrojowego zależnego od aktywności izoenzymu CYP3A4 w jelicie i wątrobie. Najistotniejsze klinicznie interakcje dotyczą silnych inhibitorów CYP3A4, takich jak rytonawir, który w dawce 100 mg 2x/dobę może zwiększyć stężenie flutykazonu w osoczu kilkaset razy, prowadząc do znacznego obniżenia kortyzolu i ryzyka zespołu Cushinga oraz zahamowania czynności kory nadnerczy. Podobne, choć mniej nasilone, interakcje obserwuje się z ketokonazolem (wzrost ekspozycji o około 150%) oraz potencjalnie z itrakonazolem. Erytromycyna, jako umiarkowany inhibitor CYP3A4, powoduje jedynie pomijalne zwiększenie ekspozycji bez istotnego wpływu na kortyzol.
działanie immunosupresyjne glikokortykosteroidów, działanie niepożądane glikokortykosteroidów, erytromycyna, flutykazon propionian, glikokortykosteroid, inhibitor CYP3A4, itrakonazol, izoenzym CYP3A4, ketokonazol, klirens ogólnoustrojowy, kortyzol w osoczu, metabolizm pierwszego przejścia, metabolizm wątrobowy, nebulizacja, rytonawir, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zespół Cushinga - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Atorvastatin Bluefish AB 40 mg
Atorwastatyna charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) w ciągu 1-2 godzin. Biodostępność doustna wynosi około 12%, co jest wynikiem eliminacji przedukładowej w błonie śluzowej przewodu pokarmowego oraz intensywnego metabolizmu pierwszego przejścia w wątrobie. Lek wykazuje dużą objętość dystrybucji (~381 l) oraz wysoki stopień wiązania z białkami osocza (≥98%). Metabolizm odbywa się głównie przez CYP3A4, prowadząc do powstania aktywnych metabolitów orto- i parahydroksylowych, które odpowiadają za około 70% całkowitej aktywności hamującej reduktazę HMG-CoA. Okres półtrwania atorwastatyny wynosi około 14 godzin, natomiast okres działania farmakodynamicznego jest dłuższy i wynosi 20-30 godzin, co wynika z aktywności metabolitów. Eliminacja następuje głównie z żółcią, bez istotnej recyrkulacji wątrobowo-jelitowej.
atorwastatyna, beta-oksydacja, białko oporności raka piersi, biodostępność atorwastatyny, cytochrom P-450 3A4, glukuronidacja, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, LDL-C, metabolity w osoczu, metabolizm pierwszego przejścia, OATP1B1, okres półtrwania, P-glikoproteina, pochodne hydroksylowe, polimorfizm genetyczny, polipeptydy transportujące aniony organiczne, pompy effluksowe, rabdomioliza, recyrkulacja wątrobowo-jelitowa, reduktaza HMG-CoA, skalowanie allometryczne, transportery wątrobowe, wychwyt wątrobowy - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Tizagelan 4 mg
Tyzanidyna, substancja czynna leku Tizagelan, wykazuje szybkie i niemal całkowite wchłanianie z przewodu pokarmowego, z osiągnięciem maksymalnego stężenia w osoczu (Cmax) około 1 godziny po podaniu doustnym. Pomimo tego, biodostępność bezwzględna wynosi około 34% z powodu intensywnego metabolizmu pierwszego przejścia, głównie przez enzym CYP1A2. Po pojedynczej dawce 4 mg Cmax wynosi średnio 12,3 ng/ml, a po wielokrotnym podaniu wzrasta do 15,6 ng/ml, wskazując na niewielką akumulację. Tyzanidyna wykazuje liniową farmakokinetykę w zakresie dawek 1-20 mg, wiąże się z białkami osocza w około 30%, a jej objętość dystrybucji (VSS) wynosi 2,6 l/kg. Pokarm nie wpływa istotnie na AUC, choć zwiększa Cmax o około 33%, co nie jest klinicznie istotne. Okres półtrwania tyzanidyny wynosi 2-4 godziny, co wymaga stosowania wielokrotnych dawek w ciągu doby.
biodostępność bezwzględna, Cmax, CYP1A2, cytochrom P450, efekt pierwszego przejścia, ekspozycja ogólnoustrojowa, eliminacja leku, farmakokinetyka, inhibitor enzymu, klirens kreatyniny, metabolizm pierwszego przejścia, metabolizm wątrobowy, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pole pod krzywą stężenia, stężenie w osoczu, tyzanidyna, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Clarithromycin hameln 500 mg
Klarytromycyna wykazuje złożony profil farmakokinetyczny, który warunkuje jej skuteczność kliniczną. Po dożylnym podaniu dawki 500 mg w 60-minutowym wlewie, stężenia leku we krwi znacznie przekraczają MIC90 dla typowych patogenów, a aktywny metabolit 14-hydroksyklarytromycyna osiąga poziomy terapeutyczne, szczególnie istotne w leczeniu Haemophilus influenzae. Lek charakteryzuje się wysoką dystrybucją do tkanek, osiągając stężenia wielokrotnie wyższe niż w osoczu, zwłaszcza w tkankach migdałków i płuc oraz w śluzie żołądka, co uzasadnia jego zastosowanie w zakażeniach dróg oddechowych i eradykacji Helicobacter pylori. Klarytromycyna wiąże się z białkami osocza w około 80%, co wpływa na biodostępność frakcji wolnej leku.
14-hydroksyklarytromycyna, biodostępność, czynny metabolit, dystrybucja tkankowa, eliminacja leku, Haemophilus influenzae, Helicobacter pylori, metabolizm pierwszego przejścia, minimalne stężenie hamujące, N-dealkilacja, nieliniowa farmakokinetyka, okres półtrwania, stan stacjonarny, stężenie terapeutyczne, wątroba, wiązanie z białkami, zakażenia dróg oddechowych, zakażenie bakteryjne - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Axia 0,02 mg + 3 mg
Produkt leczniczy Axia zawiera drospirenon (3 mg) oraz etynyloestradiol (0,02 mg), które charakteryzują się szybkim i niemal całkowitym wchłanianiem po podaniu doustnym. Drospirenon osiąga maksymalne stężenie 38 ng/ml po 1-2 godzinach, z biodostępnością 76-85%, a jego okres półtrwania wynosi 31 godzin. W stanie stacjonarnym stężenie drospirenonu wzrasta do około 70 ng/ml po około 8 dniach stosowania, z kumulacją na poziomie około 3. Drospirenon wiąże się głównie z albuminami, nie z SHBG ani CBG, a metabolizm zachodzi głównie przez CYP3A4, z eliminacją metabolitów w stosunku kał:mocz 1,2:1,4. U pacjentek z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek lub wątroby (Child-Pugh B) stężenia drospirenonu są odpowiednio zmodyfikowane, jednak bez klinicznie istotnego wpływu na stężenie potasu w surowicy.
biodostępność, CYP3A4, drospirenon, efekt pierwszego przejścia, etynyloestradiol, globulina wiążąca hormony płciowe, globulina wiążąca kortykosteroidy, hiperkaliemia, hydroksylacja aromatyczna, inhibitor CYP2C19, inhibitor CYP3A4/5, klirens kreatyniny, klirens metaboliczny, klirens po podaniu doustnym, koniugacja przedukładowa, koniugaty glukuronidowe, metabolity, metabolity hydroksylowane, metabolizm pierwszego przejścia, objętość dystrybucji, okres półtrwania, stan stacjonarny, stężenie w osoczu, stężenie w surowicy, współczynnik kumulacji, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Anesteloc 40 mg 40 mg
Pantoprazol, substancja czynna leku Anesteloc 40 mg, charakteryzuje się szybkim i liniowym wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w surowicy (Cmax) 2-3 μg/ml po około 2,5 godzinach. Biodostępność wynosi około 77%, a jednoczesne spożycie pokarmu nie wpływa na AUC ani Cmax, jedynie opóźnia początek działania. Lek silnie wiąże się z białkami osocza (98%), a jego objętość dystrybucji wynosi około 0,15 l/kg, co wskazuje na dystrybucję głównie w przestrzeni pozakomórkowej. Pantoprazol jest intensywnie metabolizowany w wątrobie, głównie przez izoenzym CYP2C19, z alternatywnym szlakiem przez CYP3A4, co ma znaczenie u osób z obniżoną aktywnością CYP2C19. Okres półtrwania leku wynosi około 1 godziny, a klirens około 0,1 l/h/kg. Metabolity są wydalane głównie przez nerki (80%) oraz w mniejszym stopniu z kałem (20%).
AUC, biodostępność leku, biotransformacja, Cmax, CYP2C19, CYP3A4, demetylopantoprazol, indeks terapeutyczny, klasyfikacja Childa, klirens, marskość wątroby, metabolizm pantoprazolu, metabolizm pierwszego przejścia, objętość dystrybucji, okres półtrwania eliminacji, pantoprazol, pole pod krzywą, polimorfizm genetyczny CYP2C19, przestrzeń pozakomórkowa, sprzęganie z siarczanem, stężenie w surowicy, szlaki metaboliczne, T1/2, tabletka dojelitowa, Tmax, wiązanie z białkami osocza - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Esotkaleno 50 mg
Prednizon, substancja czynna leku Esotkaleno, charakteryzuje się szybkim i niemal całkowitym wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w surowicy (Cmax) w ciągu 1-2 godzin. Kluczowym etapem jest intensywny metabolizm pierwszego przejścia w wątrobie, gdzie 80-100% prednizonu konwertuje do aktywnego metabolitu – prednizolonu, który odpowiada za działanie farmakologiczne. Prednizolon wiąże się odwracalnie z białkami osocza, głównie z transkortyną (wysokie powinowactwo, ograniczona pojemność) oraz albuminą (niższe powinowactwo, większa pojemność), co umożliwia stopniowe uwalnianie aktywnej frakcji leku. Metabolizm prednizolonu odbywa się głównie w wątrobie poprzez glukuronidację (~70%) i siarczanowanie (~30%), a powstałe metabolity są nieaktywne hormonalnie i eliminowane głównie przez nerki. Okres półtrwania eliminacyjnego wynosi około 3 godzin u pacjentów z prawidłową funkcją wątroby, jednak u chorych z jej zaburzeniami może ulec wydłużeniu, co wymaga dostosowania dawkowania.
11ß, 17ß-dihydroksyandrosta-1, 4-dien-3-on, 4-pregnadien-20-ol, 5, absorpcja z przewodu pokarmowego, albumina, Cmax, efekt terapeutyczny, glikokortykosteroid, globulina wiążąca kortykosteroidy, glukuronidacja, metabolizm pierwszego przejścia, okres półtrwania, prednizolon, prednizon, siarczanowanie, stężenie w surowicy, t0, transkortyna, wiązanie z białkami osocza, wydalanie nerkowe, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon substancji czynnych
Delta-9-tetrahydrokannabinol – Właściwości farmakokinetyczne
Delta-9-tetrahydrokannabinol (THC), główny składnik aktywny Sativexu (27 mg/ml w aerozolu do stosowania w jamie ustnej), charakteryzuje się szybkim wchłanianiem z błony śluzowej jamy ustnej, pojawiając się w osoczu już po 15 minutach. Po jednorazowej dawce 10,8 mg THC maksymalne stężenie (Cmax) wynosi około 4 ng/ml, osiągane w 45-120 minut, co jest dobrze tolerowane bez nasilonych efektów psychicznych. Spożycie pokarmu zwiększa biodostępność THC, podnosząc Cmax 1,6-krotnie i AUC 2,8-krotnie. Farmakokinetyka THC cechuje się wysoką zmiennością międzyosobniczą (CV dla Cmax ~57%, AUC ~58,5%), która nieznacznie zmniejsza się po 9 dniach stosowania. W porównaniu z podaniem wziewnym (waporyzacja lub palenie), podanie na błonę śluzową jamy ustnej skutkuje znacznie niższymi stężeniami maksymalnymi (Cmax 5,4 ng/ml vs. 118,6 i 162,2 ng/ml) i dłuższym czasem do osiągnięcia Cmax (Tmax 60 min vs. 9-17 min). THC wykazuje wysoką lipofilność i silne wiązanie z białkami osocza (~97%), co prowadzi do szybkiej redystrybucji do tkanki tłuszczowej i długotrwałego magazynowania (do 4 tygodni) z powolnym uwalnianiem i eliminacją przez kał i mocz.
biodostępność, błona śluzowa jamy ustnej, cytochrom P450, delta-9-tetrahydrokannabinol, dystrybucja tkankowa, faza eliminacji, interakcje lekowe, klirens, krwiobieg, lipofilność, metabolizm pierwszego przejścia, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, pole pod krzywą, redystrybucja, stężenie w osoczu, transportery błonowe, wiązanie z białkami osocza, współczynnik zmienności, zaburzenia czynności wątroby, zmienność międzyosobnicza