4′-hydroksy-diklofenak
4′-hydroksy-diklofenak to główny metabolit diklofenaku, powstający w wyniku hydroksylacji w pozycji 4′ pierścienia fenylowego. Jest to farmakologicznie aktywny metabolit, który przyczynia się do działania przeciwzapalnego, przeciwbólowego i przeciwgorączkowego diklofenaku.
Metabolizm diklofenaku zachodzi głównie w wątrobie przy udziale enzymów cytochromu P450, w szczególności CYP2C9. 4′-hydroksy-diklofenak stanowi około 30% wszystkich metabolitów diklofenaku i wykazuje aktywność farmakologiczną zbliżoną do związku macierzystego, choć nieco słabszą.
Mechanizm działania 4′-hydroksy-diklofenaku, podobnie jak diklofenaku, polega na hamowaniu aktywności cyklooksygenazy (COX), enzymu odpowiedzialnego za syntezę prostaglandyn – mediatorów stanu zapalnego, bólu i gorączki. Metabolit ten jest wydalany głównie z moczem, częściowo w formie wolnej, a częściowo w postaci koniugatów glukuronidowych.
Monitorowanie stężenia 4′-hydroksy-diklofenaku w płynach ustrojowych może mieć znaczenie w badaniach farmakokinetycznych, ocenie interakcji lekowych oraz w medycynie sądowej. Znajomość przemian metabolicznych diklofenaku jest istotna w kontekście indywidualizacji terapii, szczególnie u pacjentów z zaburzoną funkcją wątroby.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Diklofenak – Właściwości farmakokinetyczne
Diklofenak, jako niesteroidowy lek przeciwzapalny, wykazuje zróżnicowaną farmakokinetykę zależną od drogi podania i postaci farmaceutycznej. Po podaniu doustnym, maksymalne stężenie w osoczu dla dawki 50 mg w formie tabletek dojelitowych wynosi około 1,5 μg/ml (5 μmol/l) i osiągane jest po 2-3 godzinach, natomiast sól potasowa diklofenaku osiąga stężenie 3,8 μmol/l już po 20-60 minutach. Podanie domięśniowe skutkuje szybkim wchłanianiem z maksymalnym stężeniem około 2,5 μg/ml (8 μmol/l) po 10-20 minutach, a dożylne podanie bolusowe powoduje natychmiastowe osiągnięcie stężenia około 16,5 μg/ml w ciągu 3 minut. Diklofenak wiąże się z białkami osocza w 99,7%, głównie z albuminami, co wpływa na objętość dystrybucji (0,12-0,17 l/kg). Lek przenika do płynu maziowego, gdzie stężenia po 2-4 godzinach przewyższają stężenia w osoczu i utrzymują się przez 12 godzin, co jest istotne w terapii stanów zapalnych stawów. Metabolizm diklofenaku obejmuje głównie hydroksylację i metoksylację, z głównym metabolitem 4′-hydroksy-diklofenakiem (30-40%), a okres półtrwania substancji macierzystej wynosi 1-2 godziny.
3-hydroksy-4-metoksy-diklofenak, 3′-hydroksy-diklofenak, 4′-hydroksy-diklofenak, 4%, 5-hydroksy-diklofenak, diklofenak epolamina, efekt pierwszego przejścia, enzym cytochromu P450, hydroksylacja, klirens osoczowy, liposom multilamellarny, miejscowe stosowanie diklofenaku, niesteroidowy lek przeciwzapalny, okres półtrwania, opatrunek okluzyjny, płyn maziowy, podanie domięśniowe, podanie dożylne w bolusie, podanie podskórne, pole pod krzywą stężenia, przednia komora oka, przewlekłe zapalenie wątroby, roztwór do płukania gardła, sól potasowa diklofenaku, tabletka dojelitowa, tabletka o zmodyfikowanym uwalnianiu, wiązanie z białkami osocza, wyrównana marskość wątroby, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby