Właściwości farmakokinetyczne leku Diclac 50

Poniżej przedstawiono szczegółowy opis właściwości farmakokinetycznych diklofenaku sodowego w postaci tabletek dojelitowych Diclac 50 mg, uwzględniający procesy wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i eliminacji leku oraz charakterystykę w różnych grupach pacjentów.¹

Wchłanianie leku

Diklofenak sodowy z tabletek dojelitowych Diclac 50 charakteryzuje się całkowitym wchłanianiem z przewodu pokarmowego. Istotne jest, że pomimo szybkiego wchłaniania, efekt terapeutyczny może być opóźniony ze względu na otoczkę dojelitową tabletki, która jest oporna na działanie soku żołądkowego.²

Po podaniu pojedynczej dawki 50 mg diklofenaku, maksymalne stężenie w osoczu wynosi średnio 1,5 mikrograma/ml (5 mikromoli/l) i jest osiągane po około 2 godzinach od przyjęcia leku. Między dawką a stężeniem obserwuje się zależność liniową.³

Warto podkreślić, że ilość wchłoniętej dawki diklofenaku jest taka sama, niezależnie od tego, czy lek został przyjęty podczas posiłku, czy też nie. Jednakże pasaż tabletki przez żołądek jest wolniejszy, gdy lek został przyjęty w trakcie lub po posiłku, w porównaniu do przyjęcia na czczo, co nie wpływa jednak na całkowitą ilość wchłoniętego diklofenaku.⁴

Charakterystyczną cechą farmakokinetyki diklofenaku jest efekt pierwszego przejścia przez wątrobę, w wyniku którego około połowa podanej dawki ulega metabolizmowi. W konsekwencji, pole pod krzywą stężenia (AUC) po podaniu doustnym lub doodbytniczym stanowi w przybliżeniu połowę wartości występującej po parenteralnym podaniu równoważnej dawki.⁵

Przy wielokrotnym podawaniu leku, jego farmakokinetyka pozostaje niezmieniona, a przy zachowaniu zalecanych przerw w dawkowaniu nie dochodzi do kumulacji produktu leczniczego w organizmie.⁶

U dzieci, po zastosowaniu odpowiedniej dawki (mg/kg masy ciała), stężenia osiągane w osoczu są porównywalne do stężeń uzyskiwanych u osób dorosłych.⁷

Dystrybucja leku

Diklofenak charakteryzuje się wysokim stopniem wiązania z białkami osocza – 99,7%, przyłączając się głównie do albumin (99,4%). Objętość dystrybucji diklofenaku mieści się w zakresie od 0,12 l/kg do 0,17 l/kg.⁸

Istotną cechą dystrybucji diklofenaku jest jego przenikanie do płynu maziowego, gdzie maksymalne stężenie jest osiągane po 2 do 4 godzinach od osiągnięcia szczytowego stężenia w osoczu. Okres półtrwania w fazie eliminacji z płynu maziowego wynosi 3 do 6 godzin. Co ważne, już po 2 godzinach od osiągnięcia stężeń maksymalnych w osoczu, stężenia diklofenaku w płynie maziowym przewyższają stężenia osoczowe i utrzymują się na wyższym poziomie przez okres do 12 godzin.⁹

W badaniach odnotowano pojedynczy przypadek wykrycia diklofenaku w mleku kobiecym w niewielkim stężeniu (100 ng/ml). Szacunkowa ilość leku, jaka może być spożyta przez karmione piersią niemowlę, jest równoważna 0,03 mg/kg masy ciała na dobę.¹⁰

Metabolizm leku

Biotransformacja diklofenaku obejmuje częściowo glukuronidację niezmienionej cząsteczki, jednak głównym szlakiem metabolicznym jest pojedyncza lub wielokrotna hydroksylacja i metoksylacja. W wyniku tych procesów powstaje kilka pochodnych fenolowych, do których należą:¹¹

• 3′-hydroksy-diklofenak
• 4′-hydroksy-diklofenak
• 5-hydroksy-diklofenak
• 4′,5-dwuhydroksy-diklofenak
• 3′-hydroksy-4′-metoksy-diklofenak

Większość z tych pochodnych fenolowych ulega następnie przekształceniu do glukuronidów. Dwie spośród tych pochodnych wykazują aktywność biologiczną, jednak w znacznie mniejszym zakresie niż związek macierzysty (diklofenak).¹²

Eliminacja leku

Całkowity ogólnoustrojowy klirens osoczowy diklofenaku wynosi 263±56 ml/minutę (średnia ± SD). Okres półtrwania w fazie eliminacji z osocza jest stosunkowo krótki i wynosi od 1 do 2 godzin. Również cztery główne metabolity diklofenaku, w tym dwa aktywne, charakteryzują się krótkim okresem półtrwania (1 do 3 godzin).¹³

Wyjątek stanowi jeden z metabolitów – 3′-hydroksy-4′-metoksy-diklofenak, który ma znacznie dłuższy okres półtrwania, ale jest praktycznie nieaktywny farmakologicznie.¹⁴

Diklofenak i jego metabolity są wydalane z organizmu następującymi drogami:¹⁵

• Z moczem – około 60% podanej dawki, głównie w postaci sprzężonej z glukuronidami (zarówno niezmienione cząsteczki, jak i metabolity)
• Z kałem – pozostała część dawki, w postaci metabolitów wydalanych z żółcią
• Mniej niż 1% podanej dawki wydala się w postaci niezmienionej substancji aktywnej

Liniowość farmakokinetyki

Ilość wchłoniętego diklofenaku jest liniowo zależna od dawki, co oznacza, że zwiększenie dawki leku prowadzi do proporcjonalnego wzrostu stężenia leku w osoczu.¹⁶

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci w różnym wieku

Nie zaobserwowano istotnych, zależnych od wieku różnic w parametrach farmakokinetycznych diklofenaku, takich jak wchłanianie, metabolizm czy wydalanie.¹⁷

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

Badania kinetyki pojedynczej dawki diklofenaku u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, przy zastosowaniu typowego schematu dawkowania, nie wykazały kumulacji niezmienionej substancji czynnej. Jednakże w przypadkach, gdy klirens kreatyniny jest mniejszy niż 10 ml/minutę, stężenia hydroksypochodnych diklofenaku w osoczu krwi, obliczone w stanie równowagi dynamicznej, są około 4 razy większe niż u osób z prawidłową czynnością nerek. Istotne jest, że metabolity te są ostatecznie wydalane z żółcią.¹⁸

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

U pacjentów z przewlekłym zapaleniem wątroby lub wyrównaną marskością wątroby parametry farmakokinetyczne i metabolizm diklofenaku nie różnią się od wartości obserwowanych u pacjentów bez chorób wątroby.¹⁹